APÉNDICE 3. MENSAJES DE LOS SERVICIOS DE TRÁNSITO AÉREO
1. Contenido y formato de los mensajes y representación convencional
the hour [5i auo]
the honoured person [5i onord po:sn], itd. N a p o m e n a : Vidi neodreĊeni ĉlan
ispred b.
3) kad stoji sam:
He was talking about the definite article Govorio je o odreĊenom ĉlanu "the" [8i].
.,5i". 4) kod naglašavanja:
This is a book% but not the book [5i buk]. Ovo je knjiga. ali ne ona knjiga.
ZNAĈENJE
Upotrebu odreĊenog ĉlana u staro-engleskom jeziku vršile su pokazne zamenice that, this za jedninu i those, these za mnoţinu. Oblici, a donekle i smisao ovih zamenica, pretrpeli su izvesne promene, tako da se u modernom engleskom jeziku zadrţao samo njihov oslabljeni oblik t h er koji je u isto vreme
postao i jedini oblik odreĊenog ĉlana. Zadrţavajući donekle koreno znaĉenje pokaznih zamenica, odreĊeni ĉlan ograniĉava imenicu ispred koje stoji, pokazujući jedno odreĊeno lice ili predmet koje je podjednako poznato onom koji govori i onom kom se govori. To se naj- bolje vidi u primerima u kojim umesto odredenog ĉlana the, moţemo staviti odgovarajuću pokaznu zamenicu, i smisao reĉenice se ne menja:
She is the woman I want (umesto: that Ona je ţena koju traţim. womari).
Na taj naĉin smo odredili imenicu woman, misleći jednu osobu ĉije su oso- bine odreĊene i poznate, iskljuĉujući tako mogućnost da se misli na bilo koju ţenu. Isto tako u primeru:
Give me the pen-knife. Daj mi perorez.
moţe se reći that pen-knife i smisao reĉenice ostaje nepromenjen, jer je poka- zivanjem ograniĉena imenica pen-knife na jednu odreĊenu stvar, tj. perorez jednako poznat onom koji govori i onom kom se govori.
Sliĉan je sluĉaj sa zajedniĉkim imenicama koje se prvi put pominju u reĉenici. Tada one stoje sa neodreĊenim ĉianom, jer o njima ne znamo ništa pobliţe izuzev da postoje. MeĊutim, kad se nastavi da se govori o njima, bilo u istoj ili sledećoj reĉenici, onda one dolaze sa odreĊenim ĉlanom, jer se misli na one imenice koje su ranije pomenute i o kojima sad podjednako znaju onaj koji govori i onaj kom se govori:
We saw a child on the road. The child Na putu smo videli dete. To dete was dressed in
rags. je bilo obuĉeno u prnje.
Na ovaj je naĉin reĉ child u drugoj reĉenici odredena, i misli se na dete koje smo videli, tj. odreĊeno, poznato dete ili dete koje je pomenuto u prethodnoj reĉenici.
Ipak, odreĊeni ĉlan moţe da doĊe ispred imenica koje su prvi put pomenute, pod uslovom da je imenica pobliţe odreĊena samim smislom reĉenice, tako da se odmah jasno vidi da se govori o poznatim stvarima, licima, i sl.:
8 5
We were sitting in the hall when we heard Sedeli smo u pretsoblju, kad smo the
telephone ringing. ĉuli da telefon zvoni.
N a p o m e n a : OdreĊivanje jedne imenice u reĉenici moţe da se postigne stavljanjem uz nju prideva, raznih oznaka ili reĉenica koje mogu biti pomenute ili se podrazumevaju.
Osim ranije izloţenog opšteg pravila, odreĊeni ĉlan još se upotrebljava:
a) ispred imenice koja je sa drugom imenicom povezana predlogom o f:
The citizens of Belgrade. GraĊani Beograda.
The owner of the house. Vlasnik kuće.
The picture of my brother. Slika moga brata.
b) ispred gradivnih i mislenih imenica kad su pobliţe odreĊene:
The wood which is being exported from Drvo koje se izvozi iz Švedske. Sweden. The sorrow he felt for her was great. Ţalost koju je osećao prema njoj,
bila je velika.
c) ispred imena reka, mora, okeana, planinskih lanaca, kanala itd.:
The other bank of the Danube. Druga obala Dunava.
We climbed the Alps. Penjali smo se na Alpe.
The Adriatic. Jadransko More.
The Suez Canal. Suecki Kanal, itd.
d) ispred trećeg stepena poreĊenja prideva (superlativ):
The most interesting story. Najinteresantnija priĉa.
The best friend I ever had. Najbolji prijatelj kog sam ikad
imao.
N a p o m e n a : Neki superlativi su prilozi, i tada dolaze bez ikakvog ĉlana: Most people knew him (Veĉina ga je Ijudi poznavala). Ako ispred superlativa doĊe neodreĊeni ĉlan a onda on znaĉi ,,vrlo":
He saw a most interesting scene (Video je vrlo zanimljivu scenu).
e) u idiomatskom izrazu sa drugim stepenom poredenja (komparati - vom) the.. . .the (ukoliko... .utoliko):
The more you learn, the more you know. Ukoliko više uĉiš, utoliko više
znaš.
The bigger boy, the bigger coat. Ukoliko veći deĉak, utoliko veći
kaput.
f) ispred rednih brojeva:
It happened on the first of May. Desilo se to prvog maja.
The second time. Drugi put.
g) ispred vlastitih (osobenih) imenica upotrebljenih kao zajedniĉke imenice: He is the Racine of the modern drama. On je Rasin moderne drame.
h) ispred imena brodova, ustanova, bioskopa, listova, hotela i jaTnOi ustanova (zgrada): The World Peace (brod), The Foreign Office (Ministar- stvo
spoljnih poslova), The Tiroli (bioskop), The Strand (hotel), The Time* (list), itd.
i) ispred imena svih mesta, naroda, grupa ostrva, porodica upotrebljenib u
mnoţini i ispred nekih imena upotrebljenih u jednini (obiĉno sloţenib imena nekih zemalja): The Tyrol, The English, The West Indies, The Rogers, The Serbs, The
Straits Settlements, The United States of America, Tbe British Isles, itd. j) ispred reĉi koje oznaĉavaju muziĉke instrumente sa glagolom play.
MeĊutim, kad se pominje neka igra ili sport ne stavlja se nikakav ĉlan:
Who is playing the accordion? Ko svira na harmonici?
She plays the piano every day. Ona svaki dan svira na klaviru. ali:
He never played footbalL Nikad nije igrao futbal.
Let us play basket-ball! Hajdemo da igramo košarku!
k) ispred imena obeda i godišnjih doba upotrebljenih u nekom odre- Ċenom,
poznatom smislu:
The dinner we had yesterday was excellent. Ruĉak koji smo juĉe imali bio j§
odliĉan.
I was in Italy during the vrinter of 1945. U Italiji sam bio u toku zimc
1945 god. I) ispred prideva upotrebljenih kao imenice:
The good die young. Ono što je dobro umire mlado.
The poor were standing in front of the Siromasi su stajali ispred zgrade. building.
m) ispred reĉi same:
Shall we go by the same train? Hoćemo li ići istim vozom?
It's always the same. To je uvek isto.
n) ispred imenica koje postoje samo po jedna takve vrste:
The sky was terribly dull. Nebo je bilo strašno tmurno.
This is the singular of the noun. To je jednina ove imenice.
o) ispred imenica koje odreĊuju celu vrstu i sve predmete koji pri - padaju toj
vrsti, a ne samo neki odredeni predmet:
The motor-car is faster than the train. Automobil je brţi od voza.
p) ispred imenica koje odreduju pridev, priloška oznaka ili odnosna reĉenica: The red book is lying on the table. Crvena knjiga leţi na stolu. Is the fountain-pen in the box yours? Je li nalivpero u kutiji vaše? That was the man you had been talking
r) ispred imena strana sveta;meĊutim, kad se strane sveta upotrebe priloški,
onda su bez ĉlana:
The sun sets in the west. Sunce zalazi na zapadu.
The south-west part of the lake. Jugozapadni deo jezera.
ali:
The ship suddenly sailecl up west. Brod je iznenada zaplovio ka zapadu.
s) ispred imenica sa predlogom in kad one oznaĉavaju delove dana: She \vas always going to school in the Uvek je išla u školu ujutru. morning.
He has no time in the evening. On nema vremena uveĉe.
t) u nekim izrazima:
nothing of the kind (ništa takvo) the whole of England (ĉitava En-
gleska)
to run the risk of (staviti na kocku) at the expence of (na trošak), itd. OdreĊeni ĉlan se ne upotrebljava:
a) ispred gradivnih i mislenih imenica upotrebljenih u opštem smislu:
Iron is a useful metal. GvoţĊe je koristan metal.
Love is not only human. Ljubav nije samo ljudska.
b) ispred vlastitih imena, imena gradova, zemalja i sl.:
George was afraid of him. ĐorĊe se bojao njega.
London is the capital of England. London je prestonica Engleske.
Serbia is a people's republic. Srbija je narodna republika.
c) ispred imena parkova, ulica, trgova i mostova:
That shop was in Piccadillj Street. Ta se radnja nalazila u Pikadili ulici.
London Bridge is one of the nicest bridges Londonski most je jedan od naj- on the
Thames. lepših na Temzi.
d) ispred imena pojedinaĉnih planina:
Thev climbed Mount Everest at last. Najzad su se popeli na Maunt
Everest.
e) ispred imena jezera i rtova ako posle njih doĊe neka vlastita ime- nica : Cape Horn (rt Horn); ali The Cape of Good Hope (rt Dobre Nade).
f) ispred imena dana, meseci i godišnjih doba upotrebljenih u opštem
smislu:
6 Gramatika engleskog jezika
Sundaj is the on\y day we can come to Nedelja je jedini dan kad moţemo
Belgrade. da doĊemo u Beograd.
It is very hot in Jul>. Jako je vruće u julu.
The leaves begin to fall in autumn. Lišće poĉinje da opada ujeseti.
g) ispred imena ĉlanova sopstvene porodice ili zaposlenih lica koja se
smatraju ĉlanovima porodice (moţe takoĊe da se upotrebi i prisvojni pridev):
Brother hasfound our dog (Ili mvbrother). Brat je pronašao našeg psa. No, sister is not in now (Ili our sister). Ne, sestra nije sada kod kuće. Ma\i\-
SQT\2Mthascarriedawaythebasket. Sluţavka je odnela korpu.
h) ispred imenica koje znaĉe odreĊeno vreme dana, naroĉito uz pred - loge at, by: at night (noću), by day (danju), at noon (u podne), at midnight (u ponoć),
itd.
i) ispred imenica man, >voman, mankind kad oznaĉavaju ceo Ijudski rod:
It is worth being man. Vredno je biti ĉovek.
Woman vi'Ċs created to be man's helpmate. Ţena je stvorena da bude ĉovekov
drug.
Mankind has never suffered such disasters. Ĉoveĉanstvo nikad nije pretrpelo
takve katastrofe.
j) ispred imenica chance, nature, societv, fate, posterity, Parliament, heaven, earth kad se upotrebljavaju u opštem smislu:
Some people believe in fate. Neki Ijudi veruju u sudbinu.
Chance led me to that place. Sluĉaj me je naveo na to mesto.
Society is composed of different elements. Društvo je sastavljeno od raznih
elemenata.
k) ispred titula iza kojih dolaze vlastita imena:
King George V. died last year. Kralj Đorde V. umro je prošle
godine.
I) ispred imenica koje oznaĉavaju grane ili delove nauke upotrebljenc u opštem smislu. Kad su odredene na bilo koji naĉin onda dolazi odreĊeni ĉlan:
English literature is the oldest in Europe. Engleska knjiţevnost je najstarija ali: u
Evropi.
The English literature of I9th century. Engleska knjiţevnost devctnaestog
veka.
m) ispred imenica school (škola), church (crkva), prison (zatvor), hos- pital
(bolnica), exchange (berza), college (koledţ), market (pijaca), jail (kaz- niona),
court (sud) i sl. kad se u njima vrši rad za koji su one namenjene (škola — da se
uĉi, bolnica — da se leĈi, crkva — da se moli bogu, itd.). MeĊutim, kad te imenice oznaĉavaju samo zgradu, onda se upotrebljava odreĊeni Ĉlan. Predlozi koji se tom prilikom pojavljuju jesu: after, at, in, to, from.
His son went to school.
8 9
The rohber was sent to prison. He went to the prison. Your brother has been in hospital. / went to the hospital to interview a nurse.
Njegov sin je otišao u školu (da uĉi ili da predaje).
Otišao je u školu (školsku zgradu, da se raspita za sina, da podigne svedoĉanstvo i sl.).
Njihova sestra ide u crkvu svaki dan (da se moli bogu).
Otišao sam do crkve da se nadem sa prijateljem (misli se zgradu- crkvu).
Lopov je bio poslat u zatvor (da izdrţi kaznu).
Otišao je u zatvor (da popravi vodovod. struju ili sl.).
Vaš je brat bio u bolnici (leţao bolestan).
Otišao sam u bolnicu da intervjui- šem jednu bolniĉarku. n)
ispred next, last, least, fewest kad iza njih sledi imenica:
/ am going to Ljubljana next Sundav. Last Saturday / met him in the street. He showed least courage. She has fewest English books of all my j'riends.
Sledeće nedelje idem u Ljubljanu. Prošle subote sam ga sreo na ulici. Pokazao je najmanje hrabrosti. Od svih mojih prijateljica ona ima najmanje engleskih knjiga.
N a p o m e n a : Uz next i last dolazi odredeni ĉlan kad se one odnosc na vreme koje nije povezano sa sadašnjim momentom:
/shallgo to Slovenia in 1956; hut thenext year / shall go to the seaside.
o) ispred imena jezika: The essay has been written in English.
p) u nekim izrazima:
in town — u gradu to lose sight —
izgubiti iz vida at work — na poslu shake hands — rukovati se
to declare war — objaviti rat at first sight — na prvi pogled
at hand — pri ruci to lose patience —
izgubiti strpljenje to lose courage — izgubiti hrabrost to set to work — dati se na posao to leave home — otići od kuće
at war — u ratu to send word — poruĉiti
itd., itd.
U Sloveniju ću ići 1956 god., ali sie- deće godine ja ću ići na more.
Esej je bio napisan na engleskom.
to take to heart — uzeti k srcu to catch fire — zapaliti se
to give offence — uvrediti to set fire to — potpaliti to set sail — zaploviti
to go to sea — ići na more (po-
stati mornar) on board — na palubi by sea (land) — morem, kopnom by heart — napamet in
honour — u ĉast day by day — iz
dana u dan fromtop tobottom—od dnadovrha hand in hand — rukom pod ruku itd., itd.
B R O J E V I
(Numbers)Vrste reĉi koje pokazuju brojno stanje lica ili predmeta nazivaju se b r o j e v i m a. Pošto dolaze ispred imenice, oni je oznaĉavaju na isti naĉin kao pridevi, pa se zato u engleskom jeziku i smatraju koliĉin- skim pridevima. Isto kao što opisni pridev "black" uz reĉ "book" pokazuje kakva je to knjiga, tako i broj
"six" uz imenicu "books" pokazuje brojno stanje: Bring the black book, please. There
were six books on the desk.
Donesi crnu knjigu.
Bilo je šest knjiga na klupi.
Brojevi u engleskom jeziku nemaju poseban oblik za padeţ, broj ili rod. Za promenu brojeva po padeţima koristi se isti metod kao kod ime- nica, prideva ili zamenica, tj. ispred njih se stavljaju odgovarajući predlozi: the two boys (1. pad.),
of the two boys (2. pad.), itd.
Brojevi, kao i pridevi, ostaju nepromenjeni u oba broja, tj. u jednini i mnoţini, i zato u mnoţini ne dobijaju nikakav nastavak, kao što je sluĉaj sa imenicama. Ovo je istaknuto naroĉito zbog toga što se broj ĉesto smatra za imenicu, i mnogi pogrešno u mnoţini brojeva stavljaju imeniĉki nastavak za mnoţinu ,,-s". Tako kaţemo: "two hundred pupils", a ne "two hundredv pupils". MeĊutim, kad se od broja napravi imenica, tzv. brojna imenica, onda se ona ponaša kao i svaka druga imenica, i prema tome dobija nasta-
u mnozini:
Nundreds of people were gathered round Stotine Ijudi se bilo skupilo oko
the speaker. ---
Isti je sluĉaj i sa razlomcima lle
cut the apple into two halves.
Presekao je jabuku na dve polo- vine.
Tri ĉetvrti sata. 11
vak ,,-s
9 1
Brojeve delimo na: proste, redne i uĉestane. 1) PROSTI BROJEVI
(Cardinal Numbers)
Prosti brojevi imaju sledeće oblike:
a) osnovni oblik od 1—12, i to: one (jedan) two (dva) three (tri) four
(ĉctiri) five (pet) six (šest) seven (sedam)
eight (osam) nine
(devet) ten (deset)
eleven (jedanacst) t>velve (dvanaesi)
b) sloţeni oblik od 12—19, koji se dobija kad se na osnovni oblik dodaje
nastavak ,,-teen":
thirteen (trinaest) fourteen
(ĉetrnaest) fifteen (petnaest) sixteen (šesnaest) seventeen (sedamnaest) eighteen (osamnaest) nineteen (devetnaest)
c) sloţeni oblik od 20—90, koji se pravi dodavanjem nastavka ,,-ty" na osnovni
oblik:
twenty (dvadeset) thirty
(trideset) forty (ĉetrdeset)
fifty (pedeset) sixty
(šezdeset) seventy (sedamdeset) eighty (osamdeset) ninety (devedeset) d) ostale oblike: hundred (sto) thousand (hiljada) million (milion) itd.
N a p o m e n a : U govornom i pisanom jeziku izmedu jedinica i desetica ne stavlja se "and". Ipak se u pisanom jeziku stavlja mala povlaka: 73 [sevnti Gri:J, ili "seventy-three". MeĊutim, "and" se mora uvek upotrebiti izmeĊu stotina i jedinica ili desetica, izmeĊu hiljada i jedinica ili desetica, i najzad izmeĊu miliona i jedinica ili desetica:
101 (a hundred and one) 110 (a hundred and ten) 118 (a hundred and eighteen) 345 (three hundred and forty five)
itd.
ili 1001 (a thousand and one) 1010 (a thousand and ten)
1018 (a thousand and
eighteen)
2798 (two thousand seven hundred and ninetv eight, ili twentjr seven hundred
and ninetv eight)
itd.
i l i 1,000,001 (a million and one) 1,000,010 (a million and ten) 1,000,018 (a million
and eighteen) 1,000,187 (a million one hundred and eighty seven) 1,001,187 (a million one thousand one hundred and eighty seven) 1,054,187 (a million fifty four thousand one hundred and eighty seven) 1,254,187 (a million two
hundred and fifty four thousand one hundred and eighty seven)
itd.
Godine iznad hiljadu ĉitaju se na sledeći naĉin: 1955 (nineteen hundred and
fifty five).
MeĊutim, najĉešće se iz praktiĉnih razloga izostavlja "hundred" i "and", pa se kaţe:
1955 (nineteen fifty five)
Ali, godine ispod hiljade se ĉitaju pomoću "hundred" i "and": 879 (eight
hundred and seventy nine)
Glavni broj i razlomak uvek se povezuju pomoću "and": 2 1/3 (two and one third), 4 5/9 (four and five ninths), 7 8/3 (seven and eight thirds), itd. Nula „0" se na engleskom moţe izraziti na sledeće naĉine: zero, naught, sa imenom slova ,,o". Ovo poslednje se upotrebljava u svakodnevnom eziku kod brojeva telefona, legitimacija
i sl.:
—19° (minus nineteen degrees ili nineteen below zero) 403 (four naught three)
33-750 (three three seven five o [ou]) 33-200 (three three two double o [ou]).
Ĉetiri osnovne raĉunske radnje:
a) Sabiranje (Addition) 2 + 1 = 3 (two and one is (are, makes) three),
b) Oduzimanje (Subtraction) 10 — 6 = 4 (ten minus six is (makes, are) four, ili ten less six, ili six from ten),
c) Mnoţenje (Multiplication) 1 x 1 = 1, 3 x 8 = 24 (once one is (makes, are) one), (three times eight is (are, makes) twenty four),
d) Deljenje (Division) 8 : 2 = 4 (eight divided by two is (are, makes) four). 2) REDNI BROJEVI (Ordinal Numbers)
Pored nepravilnih oblika: first (prvi), second (drugi), third (treći), fifth (peti),
9 3
Prosti broj Redni broj
four (ĉetiri) four-th (ĉetvrti)
seven (sedam) seventh (sedmi)
eleven (jedanaest) eleventh (jedanaesti)
nineteen (devetnaest) nineteenth (devetnaesti)
itd. itd.
Redni brojevi desetica imaju donekle nepravilan oblik. Krajnje ,,y" se menja u ,,i", i onda se dodaje nastavak za redne brojeve ,,-eth" [i0] na pro- sti broj:
Prosti broj Redni broj
t>venty (dvadeset) twent-i-eth (dvadeseti)
thirty (trideset) thirtieth (trideseti)
sixty (šezdeset) sixtieth (šezdeseti)
ninety (devedeset) ninetieth (devedeseti) itd.
itd.
N a p o ni e n a : Dok prosli brojevi mogu da stoje ispred (što je najĉešći sluĉaj) ili iza imenice (three fingers, twenty pupils, itd., ali page one, lesson ten, itd.), dotle redni brojevi uvek dolaze ispred imenica: the first lesson, the seventeenth page, the second vvindovv, itd.
Kod razlomaka prosti brojevi dolaze u brojitelju, a redni u imenitelju: 1/10
(one tenth), 5/6 (five sixths), itd.