. -f
f ■ r iío
c -
■.s
4
.I N T I T . T> l G .
d e v e r b o r v m
E T R E R V M
G N I F I C A T I O N E C O M M E N T A R I A
a m p l i s s i m a
-
In quxhui práttr exoBat'vrrhorwn omnium qu£ ad ius cim lcpm inent Ji^ ficaltones y lurifconfultorum 'veterum phrafes locutiones > ex iliorum qua quidem extnnt fcriptis coffecfas, effieBus 'Vtihtatefque omnium qua tn hoc titulo continentur U^4m>expltcansurj ex iifque ad fsren fm 'vfimt qua/feBantjelucidantur.
O pu s iprum quidem maximé vtilc & ncccflarium fórcníém aleam ingrcfsis, tum ob ipíám tiuiit maceriam,maximé vetó ob pulchcrrtmarura dccibo*
num ,& in vfu fbrcnll frequentium .p lu rim orum arrftorum , ncc paftim obuiorum ,om oiuni denique conftitutionum Regia
rum brcucm & accuracam explicationem.
^AuBore 2 ) . ^ E T K O B P ^ F F O de Montepefftdano, I.D . 0 * C.public6queprofefforein<iAcademiaT^artfenf,
necnon infupremofenatu patrono.
C u m indtccrrrum ac verborum locupIcciGimo.
Á
y _________
^ L X j q D X j n ¡ 7
A P V D G V L I E L M V M R O V I L L I V M . M- O . L X X “ V' 1.
Cm m priM defsCflM aiea. ChrvFam if qaSiarum X efa
Sw ttm A frm U e^ Jm p era m if.
A r m i i - i A J f i ii.R o ih a n o ro m Im p c m o ris femper A u g u ili publico edi paucum efl G u ilickno R o a illio c iu i& ty p o g T a p h o i,u g d u n e n ii,8 c Q a d c u m jic q u is cu iafca o q u cflacu s.g rad u ^ o rd in is & coodicionk ,iiu c n : cfaalcogtaphuSiVel bibliopoiaffiue alius qoiIjbct,qu2ciinquc fecri R o m ani Im p cri)& d icio o isd u s fiocs p a c e a c ,h z c D .P c t n R ebuffi M o o n íp eflu lin i C o m m eacariafa titulum dc rcrb o n im & rcrum fig n ifica n o a c, nifl ipfius G u ilicl- m i R on iilij auc heredum eius pcrm iiru ,^!!!» decennium eadem,auc a iu m inori foc m a cxcudat,apc excudenda curet,vendat ip(e,auc cuiquam diueadcadam aodct/auc denique excufeab aliis mtra eiufdem M axim iliani Sc Im penj fines vendenda im portet, fcu quouis m odo diftrahat manifeflé vel occuicc, vel quouis alio prxccxtu:
alioquifibi m uiflam dccem marchacum auri puri irrogatam fciat, quarum dimidia fifco Im pcriah firau disrindicí,rcfidu avcrópars ipfi G u ilic lm o R o u ilJio , auc cius hcrcdibus,aucab illis m andatum habcncibus,ccdcc,przcer librorum omirsionem, quos per fe idem R o u illiu s , vel per fu o s , vbicunque locorum naftus fu erit, a d a i- m enro magiflracus loci,vel citra,propriaaudoritatcfibi vindicare, inque fuam p o - tefloiem redigere potcrit.In cuius rci fidem ipfi edifto manu fubfcriplic,& Ggilium apponi iufsit C?ferca M oicflas,vt latius potet in ipfo diplomate dato Prag? dccim a- qnarra die menfis lu n i j, anno D o m in i millcfim o qpingcnccfim o fcptuagcfim or
q uinto . Su bfign . .
M»
Ad mondatuni fecr? C?f M.proprium.' A.£ftcnbcrgcr.'
Extrii(fb dupriuilcgcdu R o y dcFrancc
&: dc Polognc,
A rg rd c e fif iprim ilegedu R oy e ñ pctm'ts i Gm ilUum f RouilU Uhratrf ie L jo n \
<fim prim er om fu tre im prim er vm efoit om plmftemrs.ce p r fe n t Uure imtiprnlé D . Pe tri Rcbufü Moncifpcííulani Commcncoru in tic. dc verborum & rerum fi-
g n iñ c a tio n e :leqm el iiu re il urecommré MuecgruMs fr a it .m fe s fifi deffierfes : fifi '’/ á iff de fem f e ie p er le d iñ Seirmemr,* tcm urntres Ubruires , im prim e mrs fifi perfom - mames d e mom im prim ter.-rendre.m i diñrtbm er en fesp a ys.terres fifi feirm em riesjiediff pomrce e ñ J
mes qmelcomqmesde mom imprimter.-yendre.mi diñrtbm er en fesp a ys,terres fififeirn e m riesjed iff lim re: fic e n e ñ p á rle confentemseut dm diff R o m iU e:fifice infqmes nu temps fifite rm e d e d ix mns, á com pter dm iomr fifi dure qmeferm pmrmchemee lm prenúere hm prefiionfur peine em ende a rb itra re, fifi de confifcmtion des limres qmtls mmroyent im prim e:^. £ t m fin qm*umcmn ne p "ijfe pretemdre irmormnce dm prefent p rim ile ie je d iñ Seignemr vemt fifi entend.que textrm iñ <ítce- Imyeñmnt mis mm commencement dmdiCl Umre ferm e pomr romte notrficmtion. C á rtel e fi fom plái- firaienobñám t tfpofirioM s fifi áppeUmtioms qmkconqmes, com m eplm á pieim effcomrenm fifi d e- ciáré aur l*/d :éle sle n rrs deprim ilere, fm rcedonnees á Lyon le vinrrnm ieim e luamier , m il cimq meusfeptUMte eim q.fifi de fo n Regne le prem ier.
Par le Ro jr ,a voftrc rc lation, Signé. M O R E .
Et íéclé du grond ícau en circ ia une afixnple qncoí-
I L L V S - T R Ü - S S I N 4 I S
B o R B b" n ' I I. E T
L o T H A R
1
N G I A EP R I N C I P I B V S . E T
Cardinalibus cxcellcntifsim is Pctnis Rcbuffus
S. P. D.
^ O efiiC E K U SiUe foetarum princeps frinapes il
los optimos ejfe indicabat ¡quibus ab loue imperium ditioque mandata efset¡ quique deos colerent, iura tuereturycuram denique homwu fuilinentes fpopu-
\ lorumpajloresmerito diceretur.idcirxoeos appellare folebat/jua/i d foue educatos. Q jfpd qui- dem ipfum'vobü¡principesillujhrifimi¡accorrtmo- dáUifimum cuique 'videbiturfi ortum 'vefirum perjjiaat nonfclum ab opt i mis duchon maximifque Franad regibus, quidem etia/‘eligione/-erumge flarum gloria, 'virtutum denique omni laudefuerunt cumulat ifim i;fed e- t iam f i 'vefiram 'velit inftitutioncm educationémque acairatipm am fin gularem animo repetere, jfia m d teneris annis bonu literis ciim Crxcis tum Latinis inftrudiftimi, ad iuris 65* edias difciplinas pbft'vos contuliftis, epia ad gubernandam tuendámque rcmpublicam maxime fu n t idonea:
tn quibus ita eftis 'verfati,'vt iam ( f aliorum refpublica •veftro confiiio ^ au
^oritatesulm iniftrarirrpquecem arur : 'Vt nec antea quidem d •vobis ita d f ummis ac optimis natis ^ inftitutis alia quamfumma ac optima ex- pedanda 'videretur. AlexanderiUe magnus Afagn/ nomen nonfolum na-
cbss eft,qstodpatre magno 0* fdpiente ‘Philippo A lacedonum rege ortus efi- /e tfc d quod etiam ita edoAus/vt merito A lagnuf fuapte ipfe por iut quam aliena 'virtute did deberet.lt atque 'vt ceteras dsjdplinas, qut bits diligenter dediftit operam» taceam, 'veftntm iuris eximtumftudium ipfe , quoprace- ptore priuatim 'Vti 'volmiftujam pAam teftari confirmare pcfium : 0*
quoniam in iure docendo .qua d me funt tradita ^a apud me diutius pdftafi
Jferuastera ¡ac iam Dotdem rogatu amicorum in'vulgus iaclare impellebar,
non aiq cerre sfudm'veftr
aamplitudini 0* memorU confecrare 'volui : 'vt
qua a'vcbis initium crprjfent, 0* qua/iapud'vosfiataplatatÁque ejfentjta
fuum 've/frü dulpiaü publicum apudftudiofos cxitwn fif fruBum , cfucm
non 'vulrarcmfero fore , haberent; idefue totum tpuceptid erit compcmlq, 'vobis omnes accepto ferant: 'verifimum 'verofit teftimonium mea erru am
plitudinem ‘veftram obferuantia yobfequij, fif cultus,'vt enhn in 'Vobis mea inter mortales fe s femper fu it y fif eflma-
xirfuuitailliusfei hoc'ixduipi^ius effe per
petuum. V ’siete.Datum LMtetia kalendis OBgbrisy armo
I
5 5 7
-E M 12* I, Lcflor bcncuolc, cora primam in banc ci- aicatem egregiam appuliilcm, me a fopremo Senatu munere profcílbrio ( quod dicunc Rcgcntix) dona
cum iuiilezfc curo id muneris fufccpiiTem, ab fcbola- fticis faq>ius rogatum , vt illisdculum de verb- fignifi- carioaein vacationibus interpretarer : quibus mo
rem gerens, duabus fublcqucnribus fcrib
3
c vacationibus , aliquot Icgcs fum profciTus. Ac cum diu iila pars incom picrain roco ihidio ccrncrcnir, 6ico contigit vc ab illuilribus principibus &' prxiulibos.vtcis ius interpretarer, cuocarus fuerim , illif- que Inflicucioncs luRiniani, ac demum iftum titulum clucidaucrim, damm- quc negotium ,v t qu x ore cis proferebam, fcriptis mandarem, quo facium fuit,vt iftum ctcuJum fic, fine tamen Hermionecópicrcm:verum muiris poft
ea annis, eoquod nullus cffct qui in bac re auxilium MccocnatiTq; officium prxbereT,dercikbi$ fuit,& adalia, qux lucrum maius afferre videbantur, mc concuIi.Verumenimucro nc bic labor,dcficiente adbuc Mcc(rnacc,reipub.
perirct,cx animi mei ingenuitate, & vtilitate femper publicam anbclans, ad ipfum opus perficicnduro,mctocum,omni lucro omnibufque aliis negotiis omifsis,applicui. In quo opere tria maxime fecutus fum,primó fignificacio- ncs verborum, deinde lurifcon.pbrafcscvlcimo efferus & vciliuccs adiunzi, vt cx boc opere & interprcuri quis iu ra, ac confulcre, &: iudicare in omni terrarum orbc,vbi icgibus aut mor ibus vtantur,iure pofsit, ac commo
de. Et vt tcfte C ic. in philofbpbia res (pcckatur, non verba penduntur :fic
& Iegesrcbu$,n
5
vcrbis faftxcrcduntur.hr fi ineo focos verborum nonpcr- qutÍKrim .nccvllum dicendi rigorem : vtilitatem tamen &: lucrum m aximum cx boc noftro opere confequi poteris. Quamobrem potius vtilitatem, quam verborum fonitum intuere,&: illam amplefti in boc noffro opere cu*
res, fle ab ea alienus noeris.Boni ctiam cófulcs,fiquxdam,qu? tibi facilia vi
dentur, ezpofuimus: quia hic titulus maxime ad ftudiofam iuucnnxcm pcr- tinctddeo ungulas fignificationes pro virili explicare volui: fle quandoque plurcx in vnam conucniunr.qux forte vna coprchenfx fuillcntuamcn vt dilu cidius ac melius Kjuenes iniclligcrcoc, eas leparaut. fle interdii ccz.vni figni- ficationi conocnicntcs pcr ftnbam meum in aliacofcripti funt.quos multis negotiis obnxusfle przlcftiom bus,nonponiiad am uftim adfualocarranf- mittcrcdcd fideliter omnia iura videre fle intueri volui,in quibus fi per typo*
g r a p h ^ non immucentutidecipi non poteris. Vale.
If
V M B R A E . S E V M A N I B V S P E T R I
JLehttffi 'u frw m ¿ « S tr is C srm rtt, A r t m iu s Z Jz fin c«n/I¡üpim ^egim cm ÍM prét/¡dúlM 7
.^om ifpeJpddM L * rá"^x - wT.. c "
t
1
• 1., V'*tEm o qui diurina tui confuetudinc vfus eft, vnquam rc ex iili ma»
ucrit animo tam acerbo iuiilc,vt moricns huius operis admirandi fruchis poftcritatem percepturam vberrimos minime patereris.
Et licct fruamur tuis Iibris ante in lucem editis,incredibiicm con tincntibus eruditioncmrofficia um cn tuain noscoilata, & tuiinfcribendo immcnii labores non fufficetc videbanturdi hoc tuum opus dc verborum rcrum fignificatione, lates fub tineis, feropitcrnafepcliuiirciobiiuio,&; illius kiftionc vtilifsima nobis dcncgauiiles:hi enim libri tales iunt,vt omnes iuris ftudiofi cos in manibus debeant circum ferre: nam omne ius in xqui vcrbo-»
rúm q;difcrim inc pofitum cdrcongcfliili inilJo certos canones Icgu,quorum infcitia tora iuris leclio cft tcncbricoia.Huius rci nos tcilcs fumus/^ui in linil decidendis quxftionibus quotidie veríámur.Nam caufidici in foris tribuna lium obftrcpcntes iuris ncruos nodofos ex verborum diffcrcmiis ingcnioic exquinincM crito igitur, Rcbuffc,mancs tui apud inferos excruciarentur, fi h xc veneranda commentariorum volumina nobis tradita non fuiflcnt.tc certe parum quidem cft , prolis pulchrx quemquam genitorem cllc ,n iii ipfam natam parens confcruaucnc: aiioqui partus crimine fuftbcaci elTcc damnandus.Parentes liberis gignendis dam operam non foi cantum gratia, fcd ad publicos vfus,& ad frequentiam hominum in ciuitatibus inducen
dam .Quid ergo tot vigilix,&: labores inczhaufti proiuiilent, fi illos fapien- tix inim icaobliuio haufiúcriQuo fic,vt m axim xiin tgratixh ab cn dx fagaci illi tuo nepoti Andomaro Kcbuftb I. V . D .ciufquc plurimi facienda folcr?
tia» cuius opera funr hxc tua veneranda volum ina, aiioqui peritura, ab^in- tcritu rcdcmpta:cftcdumqj cft,vt fruge tam (aJubri poftcritasfit fruicura.Ue- bcmus igitur dbi quidcplurim um ,ob tanti muneris largiutccfcd illi nepoti tuo fere non minus, fiquis hoc cius beneficium erga nos czaclc xftimct. Tc igicur rogamus,diuinc Rcbuftc,quo caelitum incolisciuitaccm,vttioi>is ope ra tua attente Icgcntibus,bcnc optcs:& vt diuinus illc fpiritus/^ui cxcas meo tes fulgore veritatis illuftrac,cencbras difcutiac igo o ram ix,vig(an d is huius
voluminis aiicqai intcliigcnuampofiimus*. VaJc.
H '
V I T A D .
R E B V
Vam Ttile rócan d óm qoeiic , «itas clanfsimoniin rfron nn confcribcnJ tnim propolitum.paiá efi docom cto «ciijcas qa? cx carum leftiooc coliigi- tur,& quam prz ocoiitcos omoes habuifiecexaistmum efi. Neccnim P iu - tarchus,Tranquillu5,cetenque qui in hoc fcribcndi genere dcTudatunt.a- .iud fibi propofuifie cxiftim o,quim certam normam omnibus poficns rc- linqocTC bcoe rrftéquc «lucodi ex «-artis diucrsifque pnrccptis colJcftam Jo qua quid (e - quendum .qatdre «itandum foret»daretur.qaod ica dici « o lo ,«t tufic iácií£adum,qui mi nus «cilicaus quim incommodi ex illorum Icnpns reportari cenicor. quod pauciisimo- nim «ttas dcfcribanc qoi bene beatéquc «ixennt,quiniiDo eoru m plurimas, quorum ob
«icam male aftam exitus infelices iucrunc. Q aocurqatique enim iftorum efi. cuius nó aliquod «ICX inftiturum optimum luent A cuius obfcruacio plunmum profutura? Sed hfcalcerios loci func Fafturus igitur operx pretium , mea quidem fcotentia.«idcbor,fi D om .Petri Rebuffi viram pofteris tradidero , quód & is fuo frculo celebcrrirous fucric Iurtfcoafulcus.& pic (anftéque «ixcnt.m craonám quefuam ita nobis com m endant, vc nemo n oa cius nomen fumma cum laude celebret.
Natus igitur eft hic Pccnis Rcbuifus circiter ano. D om . miilefiroii quadringcotcfimu jn loco vulgo nuncupato de Ballanicts.nó ita procul a MóccpclTuio.-patre loán c Rebuf- fo.m atre vcró Magdalena Claranllo quidc oriiido cx cckbri Sc antiquifsima Rcbufioru fim ilu.Ic in qua plures mullique clan «tn fuere. Andomarus videlicet Rebuffus. huius noftri rritauus.Pecrus Rebuffusabaous, Bonafide Rebuffus proauusxx quo B an h o lo - tn^tts Rebuffus ciut auus»& D .lacobus Rebuffus patruus cius magnus, lurjum doftor C om es , qui cum Placcoxino Sc Axone, aliifque lunum prolcfsoribus apud M óccm - peffulum legalis facn tix fundamenta lecit, com m entatu in tres poftenorcs Codicis li
bros cdidit.Sr Regi Francorum C arolo quinto in plerifque olfiais tam aduocationis to trus Scnefchaliix Bcllicardi Sc Ncmaufi.quam ludicacur? cotias paJaii)Montifpeffulani, adfuKjabeóque circitcr annum D om iuitcrccntefim um nonagciimumquintumfupra millefimum impetrauit toti famili? Robufforum lus & infigoe nobiliracis.qui 2c obiu vi gefimo fccúdo die mélis M arti).anuo D om ioi millefiroo quadringentefimo vndccimo.
Stfepultuseft pro foribus Ecciefi? M xgualencs.quo io loco Oc fepulchrum cius hodic vrfirurtnecnoD Sc D .loan ocs Rebuffus,difti D . lacobi frater. qui & nonnullos magi- ftrstus Regios excrcuitxx quibus mulr? enam Sc percelebres femiltc u m in ciuuanbus Laqucofi sc G enoeofi, quam hic Moncifpeifuli profiliete. ilia vero Magdalena cx cele hnetuoiSc antiqua femilu oriunda. Fratrem autem Sc hic nofter iiahuit laco b u m R c- buffum.patrcm Andoman Rebuffi.cuius opera h?c de verbor.fignificatione com m en- n r u m luoem funt edita.! quo &; ali) quamplunmi o n i fuut.C um iguut Petrus bic R e- buffus pnmis literarú elcmenns aliquandiu lo difto ioco de Baiianicis operam dcdilTrr, a b ciu t patre MoocempcffuiummilTus.Graminancx.RbctoricxuJKfquc liberalibus arti but cum le cocum adJtxidcr.profrcftufque magnos firctiret.turic uiii opera dedicnn quo cam mulcum profecaffctpuraque inibi aliquandiu clTrt publice maxima cum laude inter pretarusffiaccaUurratasgradumcftadeptustpofimodum aoaomiUefiroo quingcntrfi- m o dccimoesftauo Tho!o£»«i protrftus cum m>bi iura publioe m fcholis profeffus peraiiqaodcrm ottscfiirf, Cadurcum veoic, v b id ocm d i muocrc tn vrroquc iurc per quinqueooium iuIccpcoJiceocururxdoftotatttrTe m «troque iure gradibus lofigoitus eftft Ó adurco uuicarem Piftaucnlcm protcftusuura ciudia docere loibiinccpiciadcque a n o tb u s Bintricenfibu«,«el psxiut a Regma Nauarrc.iHiusauditafiunaacccrficas 6t ro gK us.m agnis propofinspt^mus , A aancam accederecoaftusfriictcuius ctu m co n fi- lu> Hdrm ciues impulfr,Docsk. Aasirtam Atciarum lunum doftorcm . vt fimul cum eo io roru m cvottatc lora doceret, vocaruntratque per fex anuos non fiae magna , Sc fere inoa merabdf fiodioforum frequeona
cám
Germ anorum.Italorum . Fidpanorum , ium Gallorum Sc aliamm uaisoaurnoota omnibus iura feceru ocT am dcmum a rc k e r annum r t } ffcucmaxDtnuifeus ob fingulari CIUS er odxioacmrfnagaa fuit IO grxia.iU iq u cfoa
A 4
! J
a ioTJ c i a 3 j j c j proficcodi,coafto fc r: á fcoani ruprcm o,d2ruzt cíL N - a i cam omnes iu n s o ia o a ic i d jcto rcs in Academ ia Panlicoii profeflbrcs diccrcccax; 2t c x lilis duo can caai icg ircn cq u i nuacupabantur prim us icg cas,& fecundus icgcns,pL:cito Cv.n? ocdioa cam c k .c t fex aum ero profeffores cifenc , c x quibus trc siio n s m aiunnis fc ircsh o ru pom -Tidianis Icgcccnc-ad hoc auccoi m uous allegi n o u p o flc n r, niii qui b ia u o c c n ti- n u a faper djoccus iuns articulis refpondtíTeacim ó cnam .vr qni alm nim iudicio d o fto ru m au m ichaiatibcorum appiaufu d oftio t faabcrecurasprotcirorcxíllisícxyocan.ru r;
q u o d ca m D xR .ebuifas o o cjau ifletjcaacas primas lUi detulit. £ t abhinc m fuprem o il
lo feoacu caulas forcnfes quandiu v ix it, d im docendo* tum fcnbcndo & confulendo exercuit. A b anms cm m pucniibus ad Tium um rfq u e vit? fu? diem R e ip u b iicz infer- nirc femper Ituduir* patenubus ctiam, am tas ,d u l d pat n a Scbonis patcrms rchftis* o p i- bufque Scd im a u h o n o n b u fq u c,& his hm iiibus pczterm ifsis. N a m tamctii aU o iSciu m d om iao ru m de R o ia R o m ? a fum m o Pontifice Paulo tcTrio,nccnoD fcnatorum &: p r?- fidum Q cn m ignt coniiii),fc ceterarum cunarum fuprem arum , videJioet R otom agcU s, anno i535.TholoQ n?>anDO i5 4i.Burdcgaieiis4uino i55y.Parificlis,code anno 1555-nom i- nacus fuent : tamea h z c om nia fufquc deque habuit * adeo incrcdibiii liccraium Itudio flagrabat, ScR e ip u b iicz vu liu u fem p er m hzrcbat. Patriam auccm p ro p n am , quamuis abfens, ica coluit fcam auic. t c ciim anno 1 5 4 8 . ® fenatu P a r ® c n fi iis dcuoluia tauonc officij fcrib z perpetui dom inorum confulum cu riz o rdioariz M oncifpcllulaai cilcc:
fd cn s hanc iitcm contra feataufic pnuiicgia a u iu m M on ufpcliuiauorum motam * ua iudices huius negonj infiruxit*fc fingulos dc fafti veritate commonuitCuulia pr?mij Ipe m otus* fed vt indcm oiian patn?,fc diftorum ciuium vulitan cófukrct)vc taodcm arclto m agniconfiiij.fcnb? o ffia u m au itauadiu dicatum fu cnc C u m q u eK lagu aion cu lis cc - cicha * que erat rcguians,tranO au fuilTetanno 1 5 3 5 . M on tcm pclluium ,fc m oualicrium bcati Germ ani ordm is Cinfti Benedifti^in ecclefiam cathcdralcm fecularcm fu b iiiu o - cationc diui P ctn reduftum & c rc ftu m c irc c ;a c e x duabus ccclcliis vnacficfta ciTct,fc vnita om nia cflent beneficia ab illarum collationibus dependentia >om acfquc ccum ambarum cccleiiarum rcligtofi& m o n ach i, canonici feculares fafti cflcnc: quibufdam c x cis rcclam antibus,& vm o n cm beneficiorum irritam faccrc volentibus* (ad inilar eo rum qui diut .■\cg'd q N cm a®'cn fis fcculanCicioncm Scbcncfiuorum vnionem perib- q uu n fuerant . & im tam magni co nfilijarcflo iudicari fecerant) mota lis efi,fc m difto co n d lio agitata. C ii .nqucreclamantes luem profequcrcncur.fc limilc iudicium fc fa a * lius confequucaros fpcrarenc,fi D om in u s R ebuflu s( promifsione ci fafta bcocficij lan- ftorum lu lu n i fc balilic? l o a dc Bailanicis * 10 q uo nacus crac, fc cutus reditus erat quingentarum librarum,pcc obitum E m cricid e C o fia vltimi iliius pollclforis vacau- ris ) cum cis fc liti iungcrcc. R c com m u nicata, fc narrata , redam antibus rcfpoodu.fais rc r b is ,N o lo id mihi vicio d ari, fc mea caula hoc faftum d ic i, fi difta vuio hc tafta co u - tra facros ca n o n e s, fc m dccnmencum pentorum : femper cnim vtilitatis pacri? ratio
nem habui potius* quam mc?. Q u a re o b cam rcm iaudcm rocrccur perpetuam * q u o d magis virtutis & fim ? , q u a m fo n u n ? acccisioneoi qu?licric. Fu it pr?ccrca m itis* ca
ftus , fobrius, aflabtlis , pauperum amator* vc quihus roaiorcoi bonorum parccm elargi
tus fir, fidei cachobcz religiotifsimus obferuacor, hzrcfiim que cum diftis, tum fcriptis o p p u g n a to r; fum m o fc locredibdi ftudio Jitcris femper a d d iftu t, adeo vr fexagcna- rius literas Hebraicas fc G rxcascd ifcerc voluerit. p o fth ?caa u o 1 5 4 7 . diuino cuicuife d edicauit. adeo vt fingulis ad m m us ccr diebus in hebdomada fia ih c a rc c ; caudem vcrd fic deo deferuiens , febre quadam correptus , condito pnus teftamento , quodiftunx A n d o m aru m iurium doftorcm , filium fratns . fuum heredem inrcicuit.-{aaamciuu- que cccicfic m e h o n o n ficcq u cfc deuotc ab co fufecpus * animam D e o reddidit , fe
cun dadle N o u cm bris 1 5 5 7 . cmfque corpus cum decore fepulturz Parifiis infacelio B e a iz M a n z collegi) magiftri PctnBertrandi*alias Acd ucofis traditum cft* n o a line magna o m aiu m peritorum deploratiooe*& R eipu biicz incom m od o. Q uanq uam au tem vica eius brcuis fu ic, g lo riz curfus lo n g zu u s eric: nam m uka egregia opera in lus c iu iie fc canonicum edica,reJiquic: q uzdam lam in iuccm p ro d i» .q u x d a ro cypogta- p h ii rraJica, q uzd am etiam q u z ab herede excudeoda parantuc:fc Q u m eoiotabiiu funt, hic reccnfen op*srccre pucaui .* func autem b ? c ; Com m cncaru in coocord . R cgoi Fran c Praxis beoeficiorum.Commcca.ia dccifiones R o c?jn ftatu s dc nooiinatKMiibut, de paoficts poflefl'ortbus.de drcimis*dc congrua p on ion c. de alicnarione rcr ecclefiaft.
d? otufi podeTsionis fc proprseratis, dc czccp nooibu s. Com m enta, in bullam « r o ? D mini, rcpetiiio 10 cap. pottu!afi>s.dccicn.cxcom. mioiArao- pnudcgia fcÁoIafiico- ram cnm loccrpcoanonc aachcn. habua.G.oe fibus pro patre. Arbor cxcepciooum in £ n<% Arbor feud-srnm tn Tolom. Arbor iQtxrdlcjncrrprcca. i. VDicz. de feocco. quz pro co quod incercft pcoferom. Caocerprttano L quod lufsic. dc re iodjc.fiJcftora iu pcr le-
gnoj!
(Icbiror.ffdc fldcmff A mzndzz. C om m enu riam flvlam ca ru ra m piarlaménto- C o t a m ta ia r iz in co afritu n o o csR eg u s Gaiiicas laeres comos r c d o ^ ,C o n f titu - Qgocs R egix ÍQ d aos comos & rubricasrcdaft^.Com m cuiia la fiyium Bfcongom, ccu Tolaosinaccfolanoniim adiasciniJe¿rÍ2 cttaaa volam ioaad ios caaoaicum ,vnum v o - lam en cooE lm ram , A v q u ib vokitBen in b an c cnahrm de verb. A cer.figoificanooe ffqoem tam pabbceicboiafticis PanfriSrOolm pnoarioi lUaftnbus triris A Priacipibus C arolo a BocboaioA c C arolo a Lodiaongia Cardioaiibas CuiBtx fedis Apoftobc?(<)ui bos h oc op as dedicanit) mcarpretatas efl. Sone aotcm A aha mulca que rcn p lk ,q i.'ca fno herede D o.A adem aroán pocrftace coius fuot.D eo docx rn iucrm breuiecctur H a- Acnus deiam iha.ntsw nonbas A bbns D om Petri Rebnifi. Supereft, v rcum huios n ci opcimi A doftifshni excm pLariapropofoenni.enttaoturftudjoftquocquotruataljqua ez parte eum referre: firuancur e:us Ttgilus:fiLuaaturctiam manes illius tranquillitate p cr- petua.-ftuatur hofpitio ccrr? corpufculumpif mennsrhruacurcsloanima, A vireat poft
mortem Reboffi faou : gratulctur locus dcBallaoicrs, 10 quo oatus c f t: gta- coletur M oa cirpeflulancn fts p a n ia , q of fiiir titi dulcifsiina: gtacuiecoc
^ h o Jo fá ciuicasAc Cadurcum :gratalctur Piftooum regio, A Bitungum ; gratulctur cdam Panftorum fchola, A fc-
oatus : A vt tandem finiam , Toiucria Reipublica Gallorum
graculctur.
A D L A V
I
\ . ^
Í “V Vre t.-i ;.ct ' t - kk ''•'i'
•ti t'"»
■. r a.ri.Vat.M -i.. • A'iiS.giiCS' . - • " = '
,r?Tir-..o ■'K.éx . '.fo . ■. „ .
a d l a v d e m d : p : r e b v f f i d e
m o n T E P E S S V L A N O I V R I V . M P O C T O R I S E T C O M I T I S , A C
i n i c n a x u P a r i l - c a u í a r u m p x c r o n i .
EfíiencfchaUTécrfmmcaliZ/mmmiífqme/áuum: . . . .
3
ln frn e m á » ¿ h rm a ,^ fin d te ^ irirw n . fftgntifíntm cáncTusJFrdncentmfcitáqu^ regíanE ffe cir/crifttiílM ciM a rd ju ie. ■ p ,
Q u én u trá u q u e decem Imsiris fe lic ite r d B ii» - I ,j
CceU djü m d m re d d it,crrfim in d n e fo la . ‘
Ad ciurdcmlaudetn. ' Quad ram dulce canas,mariÍKndum imitaris olerem:
Qgcodficfanus agasjcac r iíi cedit olar.
DcxfliEimo viro & íinguiari P. RebuíFo, iurium Do<ftori & Com id
• F in alma iuris Pontificij faculcacc,fupremiquc fenatus Parif. aduocato, P. Boycr F o ^ n íis S.
Q .^ lu e Tontificum decueimmanalefacrentm,
^ ^ e m eulir aufoicia (gallica terrafia .
• ‘Perre irensm/alue nullos moriture per annos, (gloria nunc cuiueparta lahore •uiger.
Jncíytadoclorum coluirte turba 'xxirorum,
^ u i facer es diua Palladis arte comes.
CanÁda Phaeíiadum decorar te turma fororstm:
Je fharitesplacicla.Pieridefque colime, teneris tiíijim t diuinafemina mentis:
florebit tanti fama decúfque 'lA ri.
Quouú iam peragresprimireferentur bañares^
CjlrriafamaJlecmdam.amar atquefalm.
Sicut apes ruri mox 'itere ñauo atque tepenti Fiariferasfdtus perualuare folenr.
Sic rua tam celebris,quam roeus nan capit orbisj 77 off erum itoStatfam a per ora 'Ztirum:
TDagnatibúfque ruis rotm nunc 'zairur arbit, Qua reddent 'vialas.atqMe ^ebuffé,r»fat.
Purpuréis 'U t apes in floribus emma Isbant, 77egnata fic etiam ñas ruapercipimm.
CamanL i iuris celebres tibi dantur hemarts:
Qariar e íi flndiis (jalisca térra tuis.
^ n tt 'xAras omnes mira 'UÓrmre cormfém, Soi 'ueísst: fleilm clariaripfe micat.
Jngeuii mtnssmenea tmljaudefqme manebrnmt, Claria cnmfcripeu nam peruuratmis.
Sarrbalm in media qmamtm clanfitmm orbe, Huicealem -Uertm peneque riburimefl.
77 •¿mata quafueraat teueíris demerfa profbmJm^
"tí une rmdaneflmdimjaffr Zebufléauk.
Et^'dn
Eiafdem P.Boyer Forcniis ad candidum & genercTum LccTorcm,opcris commcruiario & aucboris.
Q ^ q r p r r k c U r m m c m r r f r r s m i r l m m . ,
Z i b u f f u i s J e f t q m t a s m a i t e r '> \ '^ v \ y s r y x 'f J
£ j c t u ü ,n / m d t f i b i f d m A p r r e n m m e ñ e . .
C m m H j p e r b m t M K t m e n p f w e z T d s ú t A i t t r d s , v . / v r » ; . , . •
Q á m s tg ; ? h n t n n g m t t f e m A f d K V T r s t w v i v , .
(jl m Í A u a m p e i t e t r d t f p t t i t f c l a ma t t m mm d i , » W *
^ t f c i w r d m t l i a r i s f u m m u s i » m b e U b m r : ^ m , ,
C m m d f f i a U s f d r m m d u f d m t r t u s t U s . a - f o s - W a : A Í t f d f " d i u r i q t m U t w e r t f a c r e :
O f ^ D K f i t c M u J a t / a a l t s f t u f m f f m e J t c t m t ^ >
J t e J U i d m a r g K t t p e r f t a l i i j m e m A » . « T 4 = - . v t « » 3 d r t h d m t U k m i e L a m p a s c U r i f t m a l t p a m :
j e C a i m e n i m g n m á ü g U r i a i u r i s a J r a . - q / . A U q m t r t c r m s t t f r u n l a r l u x f i d p d a m u m J » , . - . . - . z
C r t J i m m i t l p r i f c u m d e l i t u f f e j t a u , |
f 4 m a ^ a u m n a n d i 'i m q m a m m o r i t u r a Z e h n f t i ^
Z J i u e t i m t x t i a B u m n a m e n m o r b e f u u m . ' " f : : ,
p u m o o k e i u r i c i u i l i a i e g m a t a c e d u u r . ^ , y
H m c c e l t b r i f n p p l e t 'B a r t b d m i u d e P e t r o . V t n J u m t a n r a f i b i f t m l i o r u m p r a m i a q M i f q M a m
A Í r t e f n a m e m Í T ,jq m a m e a Z tl> m f iM S 9 u a M S . p a r t u r i u n t p a u t e s n u u c f e c n l a n o f i r a X e b s ^ l
S c f i a d a s g e m i n o s ,j 4 n u t i a l e f p $ e d u c e s .
Eiufdem P.Boycr ad infignem & (ludiofum Loftorcm hcxaíHchon.
C l i n u a t e x c M l n d e c e r p e r r g r a m e n a g e ü iy
^ E x m t d u c m m f i m f t a t e e i r r i g u u s : ■ - H u c a d e s f t d f a c r a s I t o u r i d e f u n e l u j n t r e s , ' »
’N e ü a r t m d l t / I m é 't j e i y a m b r e f i é ú p t e p a e a . C m a f e r n i p L l e g e u u n e p r o c e p t a X e h m f f i,
C u m m a g e n d p a f t u 'x x d e b a b e r e d e m i .
E isd e m P. Boycr cxhorutio,qua przclarnm h
5
c Tolumcnimpcllit,vt quafcunque vniuerfi orbis regiones intrepide adcat»& quo ipfum fors tu-
IcrityOmni floreat xuo.
I
L t b e r a m m g e n m * v t U x R a t i o r e p e r t r u , J u e a c i a m p e u n r a r j u i d q u i d t b u m l r a t h u u u u m .€ x i u e t r e p i d e s e x t e r u m i r t p e r ' v r b e s : E t d e c m e m u e a b i f m p u ( j f t t m m i s b o m o s . E m t p a a o m e A f f f / m e s p e u e t r a b i t a m u u o s ,
S t f i u b r t s p o r t m p e r f a e d e f q u t • x d m . C t b a r u m q u e d e c u s L u g d t m u m m c o l i t r e p o f t u m
C e r u e ^ f i s m a g n a n i m u a k e r a Z u m a 'X j j r i n L x i m t d m f n e a r a m p e r l u f t r a ^ u o b d e t t m p i u m
O m m ú m d C a E m t i k i u 'V r b e f i n a m .
^ / p a t A Í i r t g u m p r u c L ^ a X jie u m a c t l t m u m
M e t r t p t
f
^ etr»»ilk etmesAjudmpatuere fdtrts.
^yixtice lieffHa petesse eeffa m^ma ^tma^
^oKrificamfceptniamdeceratapU. , ^ fa c ^ le M 'VfterumftdgtueiatcBa QuensMM»
JttmdeatCMrresjOefartifquelarts.
FemesCdpalUumrepetesfpmafpte'TjireMtes:
Tum iagaFam aft fcandere celfafeces.
2)eniqueU4hráíureftmes'Xrertice mentis Z^/eMque pnitimaá filtrafn iin Jc leca. r- ZJries 2)ardaniareferes(gl TergamaTrma
Sauaofmiittt D anai heüa nderc duces.
SidenU Ratium Lilyaque '^Adelfis 'vtnpnqm ii
Quem terMt quendam Sctfiemapiommm. : " . ZJade fe r ^ u fo n ia fefulesgentémque Latinanh
Immaras Stcules,..Aethieféfquefires. '■
O ffidacerne f arum Creta celebérrima centunh . . . Jn quiias antiqui iam 'zdgueref aeres.
Orbis ^ immenilfeflremes cerne Zriiannesl Turbida'■veliferi quos rigat <-in%de freti.
Celfas pyrarTtidesThryftdfquereuife cdumnae, Sgregium demininemen in aflra refer.
Qnxre rdues Scythicas fcefulefostranfige menteSt u.
ZJsde fe r _^rmemam,Caffia re^u fim ul.
Frigida Xiphaitranfcende cacumina montis, ' . Qua femper gelide pigere torquet hyems.
Ceme Charjbdao fofuatin gurgite gentes, « ' Syntbusin Libycit'X w ricibtfquem arií.'
T Je labjrinthai latites in faucibus antri, ¡ 7Jec tumidis mergas dulce 'ztolumen aquis-
A d D.Petrum Rcbuffum Comitem iuris vtriufquepcntiíJímunb lic o b i Lcftrxi Lingoneniis luriic. epigramma, ZJid iuuat antiquos legum freferre magifires.
Quos iuris myftat 'X/rbs Latialis haber?
Q uid iuuat H tff anos quos qermania Rheno Flaua lassat rafido, flaudrtaqtsofque tenet?
Qmd Cuneum qaUttm,Fabnimque referre neceffe.
Quo/que futs olim Francia doBatului
q alita fert 'Xientrem.nen eñ effata : magiBrot Qmslei 'znderuntfecula rara fan e.
Hestnter.fftclaee Comes,cofyfhoMs haberis:
' Hos Ulter f rimas Jo ñ e Rebuff,tene's.
U luis afud Qoliosadieno 'Z/ims ut orbe:
M pu m ap s qmfis/amaloqmentramus.
.M añe graui 'vorute Comes.fie uur ad afra : Hac docet lufuferas fc audere cura damoos.
E de a '^rerbatuos^nemmaude Ztbmffdabores:
Egrtgium nunquam fractficatur tfno.
Sñdseata ribt 'Zterbssdtdpaa rrbmc O quantum efl tanea 'leirgimn mgemuml
P R O O E M I V M
P R O O E M I V M A D T
T V L V M D E V E R B O -
R V M , E T R E R V M
S I G N I F I C A T I O N E ,
D I C E S T . L I B . L.
L t. T D pnmúm ccrtum cxploranimque cft,omncm fcicadani, «t rcfta aos tndiao fit, á cogiuaonc «crbonim & vocabulonun in- Ífoí* P apcrc. corum cnim figaifiononibus ignorans, £ictlc quuquc, vt apudpiulofophosdicifblct.dcapitur. CQ^od cumcx interpretum J noftrorum tot voluminibus, tum cx quondiams di/pucanonibus plane tncciligi poccft- Etcnun illorum plerique, dum fuam fenten- nam meri conantur,lxpc laudis ftudio,«t acu tc aliquid cxcogitalfc
^ videantur, verba legum auc captant, auc torquent in alienum fcn- furnTÉx q!jo^cadit,crcbnus vc tit dc nonunc,quam dc rc conccnno. Quam ponlstmam puto caitZun , vtad pnfca lUa tempora luihniani Impcratons redierimus : qui ait lu l.i.¿.
noftram.A: l.x.5.contranum.af ¿.pcnuLC.de veteniurccnudc-ante fc totum lus per con- tranas fenrcnnas conrurbatum , 6c opus edifti perpetui moderare conicftum, cius com
mentatores in infinitum producentes, huc atquc illuc in diuerfas fentcnnas difiraxiifcivt omncfn.inquit,Romanam fenftionc confufiun ceracres.rutfus cantam fiiilTc voluminum muktcudinem.vt illorum nomina annquiores homines nou didmus(inquK) ncfacbant.
Icd nunquam audiebant. Ira liheaiccrcanoacs , & difputanoncs commentatorum huius Inns noim.qux m nominibus magis, quam rebus poucx funtKadco occupatos omncs te
nuerunt (quod mdicac innúmera librorum mulacudo ) vt dc rc ludicarc , rem a rc diftm- guerc, etiam nunc poft tot fecula Oc cantos labores hominum , difficillimum vfdcatur.
Quod non aliunde maxima cx parteacadiifc putandum eft, qu!m ex vocabulorum va
na & diucTÍá Ignorata fignificanooe, quzinkgibus pro v onceare materix, diceudivc ca- rionr,ac phrali varie vfurpanrur. Q u ^ opcixprcdum tafturum femper ex iftimauicum, qui corum verborum,quibus lurifconfulu vtuntur,ica fignificationcm traderct,vc dillm- ctc pro legis ratione & matcna, tanquam in tabula quadam infpici policnc: nc capiamur dcinrcpi. tam q«i iuns fubcunt rudimenta, quam proucftiotes hisvcluumuolucnsac caailiationibutfficcoelcncho,qucm G rxa Mftfuórappellant, qui in dicbone vcrferifialcc fed altrrr atquc «iiccr ,alu arque aiialegc vcrbum idcm acapi dum inicljigrfu»tUo» quafi fcopttlos fealefugunc.-candémquead ra tplius & vcrita£Ís>non nominum uaftstum.ftu- dta fuaacdifpuracioacscoofirrant. Et non dubuoji quis iuinlfatuarcov qui fecruhuius dtfciphnxtnitunnsr.quns luftmiaocos Juftimanusdia vuJc,ad intimaluris pencaaha fiscilr perucuCurof; nequcqttafi tn veftibulo xdmm deambulantes, m illis vocum lurgns confencfcmc .fedbcvuihit pcrcrpcisad exseras partes isbcr fiet aditus. Q^denimmanit quis prxftare pofstt.eitm fic librorum conftucnnum > vi verc dicam , pckgui,:ytjfinccsam mrit ddctpltnam tradar ,quam lUa colkrc,quxsmpcdiuo< nc ingrcflus patcac? Q ^ res ,et- fi nsagnopcTC proffitun, tofiniu cxmcn labor u aobs» femper vidcKuur , & opvs £uic ar
duum atque perquam dOfictJe: «c acoeirc th cn qui huc iciuarK, cocum lus Um per fe am- phun ob octuos poucsv .acuous fingulas kgp» perfpiccre, 8ccx genere cniulquc nvucnx verba dtlbagticrc, qux maga figuifimtso» mrerpretan^ Ac mrm lurtfcuMuiu «pm cci vi^
dcarur. Atbmamur densqoccvm vouoKqui idpcxftac, Ac.oporccrc omnou pro omeibiis laboris promnetam firtarérc. quo^ncmo aggccdi fiuc «w^pa pncmij f^ v e l oofict, vel
'i^trellrT. canta cum diffieultacc noa prdfee. . -i
c Nolba auccm docxadt zano cm dsftnb«ta su ocs parwt m verborum fiemfic!- no..rs.tn phnfec,S6vtdaaxcs>ixctnanoualtcnH mfinuncacuAc ubuhsCvrru dicam >fed {feopTtol^omcmurxaafrobuhaniusiquuooo uKctprczan iulTuseram, com cum do- '■rrm* ifia.CMevopc.aAcphtkiibp4Mtffedkgaipfe*,fi quMmmcolos^s obi4UM;?fib«qui
Mtdmdasm Ime •ftrtfcr-
» r . üte t ü V 1: h i c < J M M E >n T . F r c c t n i. V alicnoauxiliocgrrct,vrplurim osproptrrarnum aSninurm ciTcnccdlecii,nonaTpcr- t
cx principiis artis , cuius id dTct,intcrprctaii,vim his c u z ad rem rufecam pcrnnc- rcnc , v d ad arclutcfturam á Columella Sc V inuuio , arque ua m cztcris: & fi q u z malc
^ cxplicaravidcbannirabaliiSjdiccbamasnos quoqueicnccnriam .Nam izpccacm r,vcqui | magis m alia, quam iuris diiciplina vcriatifunc, mtcrpretcnnir leges ex Ciceronis loco; | quod ctfi aliquando quidem r ^ c , non tamcn lUud femper: cit cnim picrunque procul i ! legcicnfus. Nam proprium cft dicendi genus, funtqUc propria vocabula lunfconfuko- 4 rum.quod ipfum ipfc Cicero tcftarur , fingnlarum queque arrium clTc. Rhetorum artes, inquit, quz funt totz forcnics atquc populares , vcrbis tamcn m dicendo quafi priuaris
▼tuntur , ac fuis. Quare non íáris&dct iuris ftudioib, qm m mtcrprctariombus legis lo
cum Ciceronis folum atans pucabk fepcapud lunicoafukos aliter vcl anguflius vcl | latius poiTc acdpi. Erit ergo liU quafi iíágogc ad omocs iuris partcs.nim eriam proucftio * ribus plurimum rfui fpcro fore, cum multztradancurad praxim dccifiones accommo- darifsimz,multz Icgcs noua mtcrprctanone dcdaratz j pugnanda, qux videntur, co nd - Iiata,conítítunones regiz explicatz,multa denique arcfta,confuetudmes ac ftatua,ftylus
& vfus forenfis. quibus m rebus ommbus imitabimur Ariihppum , qui arrogantius la- ftanri cuidam fuam multiplicem variamquc Icftioncm, hoc dixilTc fertur. Quemadmo
dum cos qui multum ingerunt cib i, appetcnriufquc mulca Sc varia mfum unt, non vale
tudine femper pr?ftarc iudicaucris:ita,quod tot Sc canta oculis pcrtTanfiflc,8c auribus p*cr- cepiflc nobis przdicas, non idcirco cxiitimes a nobis cc pluris ficri, ccquc difdplinavcl doftnna exteros excellere: nifi inteliigamus tibi alnus mfedifle m animo , a tcquc plane mtcUefta,tTicmorizque man data, nec quidem omnia,fedvnliora& feuftuoia magis. Q ua orarione iilum cartcrofque omncs admonuit ad doftrinam non om nd , vcl plurima, fed vtilifsima quzquc & Icftifsima, ncc turbide quidem , fed moderate legenda, dc his hafte
nus. Imprimis autem przfábor vobis aliqua, q uz ad iuns noftri ingrcilum conducent:
& quia hic tit.Digcftorum feu Pandeftarum interpretamur, dicam cur Imperator iftos li
bros appellauit Digcfta feu Pandeftas, tex.in I. a-$. fed cum omnia. C . dc vctcr.iurc. cnu- cleand. fic d id t, nomcn impofuimus libris Digeftorum feu Pandeftarum, quod omncs difpucariooes& dccifiones infe habcanc legitimas. Nam quod vndique fuit colkftum , hoc in finus fuos receperunt: vnde dicuntur Pandcftz a quod cft totum , Sc quodcft capio : quia omnem lurifconfultorum doftrinam Digcfta capiant. GcUius luii.
cap.9. fc Budzus in annotationibus in Pandeftas in Li. ff.dc lufti. & iure , rcicfta cluada- tionc glof. in protrmio Inftitu. in §. igitur. quoque dicitur omncs accipicns.fiue omnibus patens. Iddrco Digeftorum libcr co etiam vocatur, quu omncs lcgitimz£aa- ftiones in his libris digcftz fu n t, id eft difpofitz & in ordmem rcdaftz, d iftQ . N o u n - . dum cft,quod fi quis huius ticulivtihtarem fine magno negotio confequi aftcftet, fequen regu bs intelligat neceflc cft. quarum prima cft, videlicet. Sermones vulgariter prola- inzupntM». debemus iotcrprecari fecunaum artem literarum, quznon cadit in idiotam, glo fjh L ius Jit. quod fi.ff.dc tefta. tutel. quam fequicurunquam fingul.Barba.in repetido, c. Raynaldus.
col.84.de ccfta.fcconfil.43.cIcmcntiisimuni. C0J.4.V0I.4.AICX. confil.44.vidcrctuttnu.5.
in 5.voJ.fcconfil.9.vifis.vol.i.FacHrcxt.in l.fi diftum- tbi,non tamcn vc vffigus opinatur, de cuiftio.ff.quod fiidt ad intcUcftum ordinodonum regiarum, Sc mftrumcncorum, qux in hoc regno rulganhus concepta funt verbis, vt ibidem dico in Commentariis iliarum ia prooemio > vbi mulcas alus confcripfi regubs ad iiucrprccauoncm illarum , ac aliorum . iunum ,& confueuidinumuc fta rutorum, q ux huic tnaccrtx non parum accónaoda iunt.
•rerh ja u a Z fl Secundacftregub. In vtroquc tamen fermone interpretan dcbcmus vcrbaiccundum frn4.M r, vfum & oonfucrudinem loquendi illius temporis,quo aftus conceptus cft, vt doccc Vlp,
tn 1.librorum. 4* quod camcn.ibi, yfm pUnaneObm charruf mppeUgnf, £ d c lc ^ z .1.
CT’ in'vfm turiffreqm rm reriitiinsívigularisppelUtióm ecftfH tm sM tr, I.in vfu.mfe. co. vbi olu di
centur JSc in l.vr AlpheoU9.irvfenus.fc denique Marm.fcnbii cx vfu cuiufque lo cifyracixr dam tignificanoncm, IJcgans feruis. in fi. de lcg.3.BaLm c.vno.cQÍ.4-nu.i 3-dc .capita.qui eurum rendidle, glof. in c. cupientes, in verb.commodi. dc clcftto. in
5
. £ t iuc loquen di vfus propnz fi^ificacioni derogat, vt Paulicnbit ti.dc fundo inftr .i.cum dc lanionis, (ufinani. tbi, Pzdius ait noo propnam verbi fignificanoncm fcrutan»ibd imprmuvqui J teftator demonftrare relir ,dctnde inquaprxlumptionc fint, 4U1 tn quaque regione vct-<annir.fc Auguftiuit c. quanquam iecundum vocabub qux vius obunuu , cpilcopus iic prvsbvicro maior, Auguftmus tamen Hieronymo mmor cft j~q.7* Vpdc quamuis pro pne appeUaaone nepom ventat filius fihj, vel fihz, LlunfconC ff dc g ^ d . J.t-iUo tituan infhr.rimeo ex communi vfu loquendi veniuntcttam filiffiatrum, vcllororuai-§ Jtepili ter.quibus mod. feud. amitta. FcU.pkoc in procemio DcoetaLfc in c,pcr tuas, dc probac.
laf.tn Lfi. Caie facceflb.edifto. Et fic difta tclbú loierpictanex commuai vfu loquendi deber: *doft-fcnbút m Lftipabdo ifta. 4Ji?c quoqi.ff.de Terb.obL& ® pco«rmio Dcarta.
f Terna
P z o a rm . I N T I T . D E V E R B O R . S I G N I F . 3
tf Tcttia tegula c& , Q uando verba piuca fign rticanr , dcbasc accipcrc fignificarioncm T nprit fig s- propriamAc ab ca non rcccdere,c.inrrlitgen tia Ace. Prxterea illo rir.vbi dicunt incer ficarm m o- p r c ^ non procedcrcÁ coniiarct dc conicaria mcncctvt fi m & cu s icgctpo& lsioncs fuas,
Vcoit quoquc rcs poflcfla , liccs propne in viu confiftat poflcisio. Bart. in L i.!. fi vir.ft.dc acqurren.poffcfiio.dicctnr In Linccrdam -infr.co. & luliajucui Liccm prxror.iiM, non pro pnc;fed per abafioacm j£de fuu A Icgit hrrc ® E t fi non conftct de propria^unc pro fub lefta mazena exponi d rbct,glo£^ d o f t . m L cas<auiks.ft.de coadm o. A dcmonftia. Sic confueuic Ludo JLom a.coafiL575xi 0 .7 x 0 1.2 .vt infenus dicetur.
tf Qiuttearegula eft , Q u ^ d o iU i e ^ , ordinanonc R ^ i a , vcl ftatuto cftfcripca rano, rm» m legt cnnciUud ftatuAim complcftixuromnes caiu s,q ui fub raaonc cxprcfla comprehendi ferfe* r—irr poftunc: eriam fi fcqueretur corrcftio iuris co mmunis , glo. A doftor. m clcm uon verb. rtmfrdxmig cltganir.de ckftio.Tbi addidi Ac gK>.in c £ poftquam.dc cleft.m
5
.ca.dc ccmpor.ordinac.co.lib.Bal.m Lfin.ft. de bcrcdih. mfticu. idem Bal. m aucfaen. quas a¿honcs.dc fecroLinft.
ccclefi C . Curnus confiL 9. Ticiacofiau. 50A : firquenu. £ t mccrdum pro fiiuorc pupil
lorum larior intcrprctano fefta cftjj.arcafi.ft.d c vfur .allegatur giofi m l.quamuis. C . dc fideicom. ALanftancus in crafta.de inccrprcta.ftanit.coLa-A
5
.Ial.in Lt.(m une videamus, ft.dc noni opcrmunciaAc conliLix5
.volo. A ao5.voLa.4 Q trin a regula, Vcrha iegis A ftatuti, quantumcunque fint prxcife, A limiiau, rea-
piunt camen interptctaoonen fecundum fubieftam matcriam.vbifubcll iufta caufe rcftnn . genduvel ampliande cafus cft notandus in LfiiiustamiL(.fi.vbi Batt.ft dc procur. G lo fiA fk m F "
ibt A reo .A alx| m L|.ui (.m anuttcndaJLde acquiccaftpoflcfsio.idcm Arctem l.ibpulatus fum Damam-m gio.Lde verb. obhgac
4 Sexta eft, Q u u non femper intcrpcrfonas A rcs ius confo nans cft, idco nonnun- D m afaasprr quam ex diuerfitate rcrum , v d perfonarum , quibufdam cmcrgcnabus , qux vanctatem fbmarmm 2rt mdncunt.induci diucrfitatem necefle cfkvt docet Vipia.in Liuiiurandum A ad pecunias, rmm-Mhexa- (.non fcmpcr.ffdc lureiuran.A infirtius ixptus fic dtftinguam. alias multas fcnpfi in pro- mdmut.
crtnio comtncnead Conftu.R.cg.in eiom o. CcpoL A Alciachic, qux videntur fufficere:
ob id ad alia pcmanfeo.
A X
-Rjámcaqiái fu^mtbrKm,
<Vqiure/¡cdi
CaZHT.
Jn fine cur hx titul. fitns fit.
c o m m e n t a r i i
D. P E T R I R E B V F F l
I N R V B R I C A M D E
V E R B O R V M , E T R E R V M S I G N I F I C A T I O N E ,
D I G E S T . L I B . L
Vb r i c a capitur hicpro titulo, vt docct lunfconf.Pau.L m i.
z. I.rccupcrádzpoffcísionis c a u ® intcrdifta propoauntur,Eib rubri. vndc vi.ffdc intcrdift.& ipüun rubricam doftor.qutdam rubrum plcrunquc vocicant,forccco quod rubricar mi ni o,, vcl rubro atramcntoztiamnum dcpmgi,& ícnbi folcant,A:nigrum appellant tituli materiam,atquc Icgcs fub ntuio contcncasraltii- que modis accipitur rubrica , vr per Phiüp. BcroalcLin annc»ta.
ad Columellam dc rc Rullica, fed nihil ad lonfpchcuin.
tf Verumenimuero vt picnior rubncz habeatur elacidatto, cx hac prima glofparte colligi poteft ratio,qaaa*obrcm iflr at.
ctm ab hmio fe fine Digcftorum ,& non in principio locatus fiicnt, quia non poteft clia vcrbonim fi>
doceadus ftt. gnificatio, nifi prius vcrbis pofitis. Et fic ncccflc fiiit leges prxfcriberc, & cx illis poftea vocabula colligere, vt lurifconfulti fecerunt, qui poft quinquaginta libros Digeftorum hzc vocabula cx illis cxtraxcrüt.Nempc cx nihilo nihil colligi potcft,arg.l.dccc.ff.dc ver.
oblig.fic dicit Iurifconf.de tituLdc rcgul.iuris.l.i.in tit.proximo ibi ,/ed ex inreujmod eifa-e-
^uln fia t.E ig o oportuit prius ius fcribcrcjfcpoftea cx iurc verborum fignificationes,& re
gulas elicere, vt faftum extitit. Scfic non cft abfurdum, icd ncccflarium cum, qui iura ci- uilia profitericupit,ab initio hunc cituLaudirc,fc mcmoriz mandare, quamuis lurifcon
fulti in fine locaucrint.
tf In fecunda parte gloíTa dicit verbum in rubri.pofitum dc verborum, &'c.accipi duo bus modis, large fcilicct,pro qualibet parte orationis, cam pro nomine, vcrbo,quam pro alia orationis parte : & fic pro qualibet di£honc,&; vocabulo.Pomp.in 1. ftatulibcri á czrc ris. in fin. ibi, quoniam lcx duodecim tabularum emptionis verbo omncmalicnationem complexa vidccur.fif.de ftatuliber. & fic accipitur fzpe m hoc titu.vt in I.verbum oportc bit. §. aftionis verbo. Scl.plus cft in rcftitutione.l.alicnacionis vcrbum,id cft diftio aliena cionis. infra cod.& 1. potcllatis verbo, ibid. & lurifconfulu fzpifsime vtuntur verbo pro diftione Scvocabulo: Scpro co aliquando vtuntur verbo appellatio,
1
. vrbis appelbcio. I.pccuniz appellatione, cum l.fcquciiti. S¿1. fubfignatum. ac Lvcrbo viftus.halienatuQ m Linter ftuprum.cumalusmultis legibus , i n f r a cod.l.i.|.conuentionis verbum, ff. dc paftis. vbi in princip. vocat vcrbum, Scpoftea nomcn.l.doli vcrbum.ff. dc (eru o corrupt.
Verbtpmqmd. ht hoc nomcn cft rcrum fubftantias docendi difccrnendique inftrumentum, ficut pcftcn Scradius tc lz , textorium cft inftrumentum. Textor itaque radio Scpcftinc refte virctur, refte inquam fecundum texendi rationcm.dlc vcro,qui docct,nominc vtctur,& refte: rc- ftc videlicet fecundum propriam docendi rationemiteftc Platone in Cratylo.fic & lurif
confultus, vt mferius apparcbic.&: Qinnnlia.fic fcnbit lib.i.ctf.vcrba fignificare om nu per quz fermo ncftitur, fiuc fint nom ina, liue verba, liue coniunftiones,atquc adeo orauo-
ncs.ica hic acapi pofTc. . , ,
9Secundo capitur ftnftc pro parte orationis,quz vocatur vcrbum: Scfic^cipitur in . vcrbum oponcbit.8cin Lverbum faccrc.&: 1.verba contraxerunt &: gcfferút.infra eo.Li.in h.
*«• lbL»« slo T iterir -nerhmm rem perfexta m fi^ ificar.qu od quifq; iuris.ff.&Tilihi frcquQtii -ime.
Verburmpn 9Tertio capitur verbum p r o l o q u i & fcrmone.ctiamfi p lun basconílctclaufuli^V fiBnunue c u i. pro voec lingua figurata:galliccpW/e, L fi quis vxon. |. fi filius, vcrficulo. ncquc verbo.
yetbm-mon Qcquc fcnptura, quis furtum facic.de fiirc.ff.LQon figura, dc aftio.fc obliga.
Hxéfidu . * pro claufubfeu oranone.vt verbum amplius non pcnJjm pliuv.rcm ratam haberi.a.Ll.i: Lob hzc vcrba.dc his qui nocanc.infXi: eleganccr.de dolo.Lintcr hrc^eri i q Aiaa-iaftacod.vbi pnus dicit verba, poftea claufulam.LiilavTrba arbitratu Lucn TiUj-I- Qjtttuor mo-
dit capitur Verbum.
Feritampru
fmte muan-
I N t i t : D E v e r b o r : S I G N I R
«p¿*^i* a m r .jn f r » D-ac iJtfcrrtÉns «irfem ó cocJJi duooo & A L fT o m i& > r .u ) » C. «it»ÍYom-Ta«ri»MMMfeÁámiram p«niártiicrntrmT<rbÍMainiu£to- -
;««-H^ inirxfe oiacxoac/veicianüilaaxttc BottJnLusin apud.5-jiicpi^dr.ff<ir inmr.fr-'*- d id i Baiitt Laaognifin. col.i.Cuic:gl'u£rtift>£go dkcremüxcíi^^cdaai teo&vrrbiuo pro vea dxíionc,itñ yes.rocrtm overbo aliqnanaanirakm» vei tiarcm,
^¡o^icm,jucalumproíaac vx>oTezt»oinii£ciaan,hocitzcnto ccncbinir,a£ficfeuruiai&
yqyjm pfni7i*«^<’^»’*Tnoc.Boer:nt<qaái. «ac^icaic/á qms animo iniufiandi.<idcripco in ^ ..
cooiuet. Bitunf-per U Jfficiniur. - * ''f f T '
.j ff EtdicinirvcrBuaixYenianE.^oiaTeMaanos loquopcim »tcftc V a r T o n c .u c s t ibcotogi abqoaiMioACcipiant rctbom pro mentís conccpru , qui dc tocc torauafia Ce etninrnda copdpinir,aDtcqaani viBcssas ad labia pzodncacut:& fic dtckur cogTtano,qux adhac m cootcacrnsetscrcto comiacaKnroz vcro,pcrquani vcrbú profaxMtux aqcduim-.
exaten bic communius fuourar pro ^crbo iam probto * vei kxipto zalioqui fi pro cogi- catTone , nullus pofietcam dcclatoac pcgtcf Dcum opcLmax. qui Jdkñ eft coribaiB ftru- tator, c. nunqOid C i«" •*•' poeaic. difta.c.csMbel'canc. ¿i.diftxjcua nos. dc fimo. Iguur nc mifceam lácxa profenis»cum quxbbct fiacncia fuos babear cennioos, theologis, & medi
cis fua relinquam ySc enea forte coacencos» luxUconfitkorum «crba ioccrprccabox/:orum- qoeeluadanoiiem»8rcftcame m firqiacaabus defcobaa. Vosqozfo prompco atquc bcotpio animo aca»»te*qaia nonnulla b»c ocnioanitqiKC vbtpcr onum Uccbu,m oncod.
C-cfmrrabo. Verba uunmomniponaficumpermuJu rcuooadiiiamDccrctaliuinrubn*
eam > & fic con oeaienna«xba ut fuo quoliút elucidabo Joco. Nune lurüconfukorum -verba ©t plunmum inccrpcctaboc. Oe 'uiorum v a h u c c s , ac fKraics. bunc aucem titulum extraordinarie hic uucrprctatus lum anno t q f4.e cléq.noa tamen potui perficere id tem p o rts j^ poftca fi«em,Dco prop*»o,aiddidj,nfequitur.Glof-dicit vcrbumR¿im bac de- fyrpntm rub.gencralecírc,«aiiud tanquam gcomaJc lunfcoiffukorumclt^tivt tn la.ff.fi
cen.pets.de hoc Ret rerbo dtceturiu L Ret.t.iníra co. Ego oúnen putar?m,pon acapi ita^ *>aa»^lt«V4 ftU ltfl.IX.il *T • í - ^
c e n .p e ts .d e hoc R.et TCtbo dicetur m i. Rcuuinira co. Ego oaimen putar?tapón acapi ira generaliter hic» quemadmodum m dJ.i. Nam in bac rubrica acapuur fpcciadfn pro ic a -
tenc¿i,matcna,relquxftione,vtuifimuscxpJicab»intts. ,1, " ! ff T em a pars gloftz dicM , quod verbaí^aificant adiud, res paftiué; volt dicere gJoí- ía«quod verba fignificant, res vero fignificantur. fit < 0 Ím e *v « b isv t rps iotdligantur.
cexr.in c quomodo, in fio.} i.q.i. S ig n ific a eft demonftrarc, vt didt harc glo! & pro ca cM eft text.in I.xcatem in eenCcndo fignitimre ¿cceffc cft.ff.dc ccñfifi.fe<íitlck ^cuniar.i.inb. ^m osftjtrt, eod. & fignificare nihil aliud eft qulm vere fic propri? exprimere» notificare» defignare» vt
hic (íxibam in Uion fi. infr. eod. impropru cnim locutio non didtuciignificare ^ doccr Balón l.hbeiti.nu.j.dc ope. Iiber.C.fedrlex x.ff.qucmad.teftaaipcn.ibt»n>fla««vnn>Ytfairrm p. y r»f tflmi áiettmr, y«ed tmrrprr/rffmm e íi ,/ed aiWwr rcíU m rm s qmitqme es sppeÜMmmf,q»£ fs lfs fmmtJBic. Suntcnim inftituta verba, vc per ipU res declarentur,fic per caquis inakerius ooritiam fuas cogitanooes mictat, non vc homincs Ce fellant» c.tsautem.aa.q.i.Spccul Jn bc.de aduo.¿.d.fiC quorfum nomina funr, nifi vt demonftrrnc voluntatem dtoencis í text.
in l.Labeo . f f de ro^l.lcga.fiC tbiaddidi: adhxc dicir BaJ.m l.ícdfiCreprobari.ff.dcexcufe.
curo, quem refert Deciusinl. femper inftipuJaaonibas-ff.dc regu. iur. quod cxioqucla . animut hommts tndicarur» cum lingux imperator fic cor. Bal Jn c. mandatom.dc rdcrip.
Vnde fignificaao eft demonftratio, qux nomine fuo»atitcxdemonftzacione, qux aomi. >
oís vtcc fungirur,oftendttur J.ceTtum.fffi ccn.pcta.fic lunícoafulci omnem propticmccm vocabnb, fignificationcm appcUanc» qux Dropnctas nafcxur cx aucboncicc prudentium, vc! tegrftaroru.ve! ex communt Se tauoo^nb tnteiJeéhi. n o t vcrbis Balua <LUibcru.col }.de opcr.bbcrto.fiC Cepola bic mulca ícnbu: dc bis lálamvidero.
f Notandum eft to vcrbtsquaroor cdé confideranda , qux fcnbix BaL ia rub. de rcb. /« yerhísam
cteHcoLuft. Pnmn natura, vt quando certa fic prxcifeeftvocabubfigtuácaoo, lila atten- «mt
darur J.quicqotd ff.de verKoblig. rsiU t.
4 Secundo «ptirudo. quaodo vcrbum eft xqumocom plora figmficans . tunc aptior figmficano fitmeoda J.qsM>or«.a.ff de verb.oblig.Cepoan hac nib.q-4.
ff Tem o cottáKnidoioquendi, LLabeo.£dc fupcL lega, conlucxudocnim fie rfut Jo- rS n p n m iS
quendi poteft vocabub tignificanoocsn tmmucareA nouam date ,fiL' propna tila fignifi^
cano dicetur propter ilk>rumaucboaoxBsn.L quos nos boftcsappcUamus, vetcrcs per. ' doetles appeUabanx. mic. eod. mde firpmt cx boc acguam lofenus. fie commuocs fixmfi.
caaooesvbra altos fcrtham.
dam
- ésn
s . - r P F R E B V F F I . C O M M E N T / ] Lfoc erdfi tf Omitto qaod vulgo d id foicr>rcs ügnrftcárr i a infigniims am ficum , & ignobj.
cmmfigm^cis : ivrbt gnuñ^ ccrdo habet mlirumcnnim ccrdoaicum pro iim iniignjbus »&:ar- mis :futor mftrumcnrum futoris,forcipcs,-digitaic.-xonior aouacnlam ,vci aliud laic.
Inftrumentum aurem hmufrnodi denotat illum cilc tahs arañcff Dicimus caam ruJgo infignia ignobilium loqui, id eft demonftraic cnmtaam fint arcis , t t Í ¡ quis vocetur P».
trus iiber, habebit librum pro m ógm bus: b-Tocctur faber, habebit initrumcnca fabnlil.
Biffie rm m fiue fcrriacfed de his aut hicrogiypfaiai nqn áu tlk xic hiclnn fconi: Idcocxplodcq- itrn k iJK o f- didioncm Rcrum inhacrubnca adfcripcam , tanquam lupocAuam, quidam arbi-
trantur, maxime quiain Pandee. Florent, ooocftooafiaipca.arfi imcliigamus (vt gio£
¿ocet'‘ fignificationem acdpi 6c adiuc & paisiuc,noo crit fuperfiua- N am rcs ilgnificaiv m r,& q u o a d res pafsiue accipietur. N c c enc omaiuo abiardum ;nam ccftam cati^.
S io aSioncm & pafsioncm fignificat, in J . teftamen ri aucem fedioncnx.dc hcrcd-quaLfic diffg- in Inftinir. vt ftacim dicetur. .4 r
4 Adde quod lunfconf. nonnihil vltra graxtunarioos ,fiú rhctorc's tradare voiucFon^
Toluerunr, inquam, & verborum fignificaooncs dclcribcrc , Sc rcruni, id cft ¿carcnaa- rum ,qu*ftionum ,&:m atcriiuiiracficaus-.quodficpcoban p occfiiln xin crc feeicjido viginti mtita pafluum effeconftituendafingulis diebu sd idtlu nfconf.in 1. }.Ín¿co*quu ibi dicct verborum fignificationem tradan ?Ac fcqucntibus in legibus , milk paflus qu^
modo computentur, in 1. mille paffus. dcckiinir,-flcquodtnphatcrconiundio ficri po- tcft,Ltriplid. E t an mulier , q u * non habuit filium tctnpore mortis, pofeir poftea fiiuira habere,
1
. ctiam infta. E t qui in coarincnribus nari funt, R o m x nan clTc intelliguntur,!, qui in conrincnribus. & an mulier, q ux monftrofum pcpent, cmxa dicatur, l.quaxcrct.& maiore partcanni quando quis pofle diffe ccnicarur, 1. maiore, fecitl.fi calummctur, .. 5.1. vbi glo. tc in vfu.infrj eod. vbi explicat nataram rcrum , & in aliis multis huiusn.
tuli Icgibusji bene drcunfpkiantur. Ideo Icgcs non cllc impolitas vcrbis , Icd rebus d o
cet Imperator in l. a. m fin. C.com m u. dc lega. E t dcefiedu fic vtilitate Paul, tradat iu 1, fi feruus. 5. eflcSus huius confticutionis illc eft.ff.dc verb.obhga. fic I.pcntor.ff.de libera.
lega.fic alibi. N c c puto iurium profcflbrcs auditoribus fetisfeccrc, fi vcrbi tantum fig,ni- ficarionem doceant, grammaticorum inftar, nifi cflcSum fic vtilitatem prxllenc,curaJuc lurifconf.vtrunquecxequatur,fic fic in iurc fircqucnrifsimc doccac. A d xcm veniamus. ¡
V L P I A N V S L I B . P R I M O A D E D I C T V M .
t. s X p a I M X.
Vcrbum hoc G quis , tam mafculos,quam foeminas compIc£litur.
4 H xc d iSio quis, Sc mafculos fic foeminas concinet, vndc cum VIpiaait,il quis album Prxtoris corruperit, cencrur eriam mulier corrumpens, l.fi quis.ff.dc lurifdid. om. iud.
E t veteres promifcue hoc vcrbum fic ad mares , fic ad foeminas applicabant. Nam Plauc, fcnbit in Aulula. D icm thi n tfo ,q m s e * e fi ,qu*m v is dmcerc vxorem . Plura huiufmodi exempla accumulare fealc clict,fcd ea ad gramáticos rciicio,nunc text.verba profequar.
H oe,from m i 4 Iftud pronom en,hoc, demonftrac cam ad oculum corporis, quam mcnus, Sc iuccl- demtmftratmi lcdus,dc quibus oculis loquitur glof.in c. quorundam. dc clcéLín 6. A d oculum autem
corporis dcmonftrarionem tunc fexxrc ccnfctur , quando ad rcs corporales rcfcnur: vt hoc teftamentum intcr liberos feftum, in auth. hoc mter liberos. C . dc tefta. Barba, do
cct confil.r.col.a.vol.i. Icem fi dicam, hic mihi heres efto, I. ncmo. ff. dc hered.inftit.vcl hanc fummam ccntum aureorum dare fpondcsjL fi iu ftipulatus fuero hanc fummam, ff. dc vcrbo. oblig. Si verb rcs incorporales oftcndat, tunc ad oculum inteileftus re
fertur : vt fi dicatur, hxcaftio , Lhxc aftio. ff. dc xdendo.
1
. hxc aftio. dc calumnia. Bai.in l.vna.C.dc nouo cod. compon. Bar. in
1
u.col.4.ff. üc pecul. Vel hxciura, qux oculo corporali dcmonftrari non poffunc, cum fint incorporalia, 1. feruos. incorporales, dc acquir. rerum domin. ff.fic de reb. corpo.fic incorpo.in luftin. Interdum vero refertur ad oculum corporis fic inteileftus f i mul : vtpotequando lefpicicad rcs corporales , qux non funtin praricnria, vr Papin. fcribit in LMcuius.gduorum.ff.de Icga-a.ibi, hanccan- f ' N ffm tim ii*- ¿cm pariem: iunfto vcrlicu. Si nequc plurcs in fundo vno dominium iuns mtcllcftu,non diuifione corporis obtinent. Modeft. in L fideiuffor. J . 1. ib i, Sc hanc domum- dc Em*. ideo dicimusad corporis fic mentis oculos refem , quia poffumus deic cor
porali abfente in mente confiderare, fic tunc dicitur oculo mcnns dcmonftran: fic quia res eft corporalis, enam corporali oculo dcmonftrari poteft; fic fic vtroque naodo, quic- qmd dicat glo. tbi,fic doftan l.uffldc no.ope.nancia.fecitI. fiquis. J .fi vcnduorem. f f de
^ acqau.vel amic. ia nounterprcta. Bar.m Lue apud-!- fi quis fic fccudi'.dc iniu.
* Vnde vnic eft ad t c / m , qm examinatus in pabno poteftatis, fic tudicis fecularis fu
^ am cu lo , depofux contraftu ccJcbcatú cflcin paiario epilcopiffupcralio amctilo xn hoc ty- emsmatM-