Material osagarria
LEHEN HEZKUNTZA
2
HELBURUAK
EDUKIAK
Garraio kolektiboaren eta banakakoaren arteko aldea. Garraio publikoaren eta pribatuaren arteko aldea. Garraiobide desberdinen alde onak eta txarrak. Bidaiariaren eskubideak eta betebeharrak.
JARDUERA OSAGARRIAK
AURRETIKO JARDUERAK 1. ZIKLOA 1. Margotzeko garraiobideak 2. ZIKLOA1. Garraio publikoa nire herrian 3. ZIKLOA 1. Oinezkoentzako eremuak GEROKO JARDUERAK 1. ZIKLOA 1. Garraiobideen sailkapena 2. Bidaiariak 2. ZIKLOA
1. Asmatu nola joango naizen 2. Alde onak eta txarrak
3. ZIKLOA 1. Nire joan-etorriak
2. Bidaia bat
Garraio publikoa erabiltzeak garraio pribatua erabiltzearekiko eta garraio kolektiboa era-biltzeak banakakoa erabiltzearekiko dituzten abantailen berri izatea, mugikortasun modu iraunkorrenak zein diren jakitea eta zerbitzu horien erabiltzaile gisa dituzten betebeharren eta eskubideen berri izatea.
OINARRIZKO KONPETENTZIEKIKO LOTURA
Zi ent zi a tek n o lo g ia eta o sas u n Ku ltu rar a k o g ai ta su n a Ik as ten ik as tek o g ai ta su -na Mat ema ti-k ar ak o g ai ta su n a Ko m u n ik azi o -rak o g ai ta su n a Gai ta su n D ig ita la eta In fo rm a-zi o ar en tr at aera k o a Gi zar ter a-k o eta h ir ita rta -su n er ak o g ai ta su n a Ku ltu ra h u m a n is tik o eta artis tiko ra-k o g ai ta su n a N o rb erar en au to n o m ia-rak o eta eki m ener a-ko gai ta su n a ko de aktzak o
de en a
la n
e ta
t
4
AURRETIKO JARDUERAK
Gaia bideratu eta ikasleen arreta lortzeko, galdera sorta bat eginez has gaitezke. Hauek, ikasleen adina eta jakintza mailaren araberakoak izango dira. Ondoren azaltzen direnak izan daitezke baliagarri:
Zer garraiobide erabiltzen dira gehien? Zer garraio publiko mota ezagutzen dituzu?
Autobus-txartela bidaiaren bukaera arte gordetzeko ohitura al duzu?
1. ZIKLOA
MARGOTZEKO GARRAIOBIDEAK (FITXA 1)
Garraiobideen marrazkiak margotu eta ebaki beharko dituzte. Gero, kartoi mehe batean, haien ustez gehien erabiltzen direnak itsatsiko dituzte, eta, beste batean, gutxien erabil-tzen direnak. Horma-irudiak tailerrera eraman ditzakete, besteekin alderatzeko eta horri buruz hitz egiteko.
2. ZIKLOA
3. ZIKLOA
GARRAIO PUBLIKOA NIRE HERRIAN
Ikasleek herrian dauden garraiobideak zeintzuk diren ikertu beharko dute. Gero, gai hauek izango dituzte hizpide: noizbait erabili dituzten, maiz erabiltzen dituzten, haiek erabiliz nora joan daitekeen… Garraiobide horietako batzuk noraino iristen diren ez badakite, da-gokion geltokira txango bat egin eta han galde dezakete. Ikasgelara itzulitakoan, bildu-tako informazioaren laburpena egingo dute
Herriaren planoan, oinezkoentzako bakarrik diren eremuak adi-eraziko dituzte. Hori egin eta gero, nahikoak diren edo gehiago behar diren balioetsi beharko dute.
6
Fitxa 1: MARGOTZEKO GARRAIOBIDEAK Moztu eta koloreztatu ondorengo garraiobideak..
8
GARRAIOBIDEEN SAILKAPENA
1. ZIKLOA
2. ZIKLOA
Ikasleek garraiobideak dituzten argazkiak ebaki beharko dituzte aldizkarietatik, eta ikas-gelara eraman. Argazki horietan oinarrituta, sailkatu egingo dituzte, irizpide hauek kon-tuan hartuta:
- Pertsona bakarra ala gehiago joan daitezke?. - Adinez nagusia izan behar da gidatzeko? - Azkarra edo geldoak?
- Zaratatsua da?
- Bururatzen zaizkigun beste sailkapen batzuk.
Jolasteko modu bat; ikasgelan zehar irudi desberdinak itsastea izan daiteke; irakasleak garraiobide baten inguruko informazioa emango du, eta ikasleak ikasgelatik mugitu be-harko dira, esandakoarekin bat datorren irudia bilatu arte. Hau bilatutakoan irudiaren al-boan jarriko dira.
“Pertsona bat baino gehiago joan daiteke...” esaterakoan, ikasleak auto, tren,
auto-busa....irudiaren alboan jarri beharko dira (ez bizikleta ezta motorrean ere). Jarraian, “ez du kerik botatzen” entzundakoan, ikasleak kea botatzen dutenetatik mugitu eta kerik bo-tatzen ez dutenetan kokatu beharko dira. Eta horrela beste hainbeste.
ASMATU NOLA JOANGO NAIZEN
Taldeka egin beharreko jolasa da. Txandaka, garraiobide jakin batean pentsatu behar dute. Gainerako parte-hartzaileek zer garraiobidetan pentsatu duen asmatu beharko dute, “bai” edo “ez” bakarrik erantzuteko moduko galderen bidez. Norbaitek zer garraiobide den badaki, esan egingo du. Asmatzen badu, berari egokituko zaio garraiobide batean pentsa-tzea, baina asmatzen ez badu, isilik geratu beharko du ikaskide batek asmatu arte.
BIDAIARIAK
Marraztu kartoi mehe batean autobus edo tren bat, trazu sinple batzuen bidez. Ikasle bakoitzari kartoi mehezko laukitxo bat emango diogu: bi-daiariak marrazteko leihatilatxoa izango da.
Hori egin ondoren, komikietako bunbuilo itxurako beste kartoi mehe bat izango dute, marraztutako pertsonaiak esango lukeena idazteko; adibi-dez, bidaiariak autobus edo tren horretan bidaiatzeko duen arrazoia jar
daiteke. Bidaiariak marrazten eta haiek esandakoa idazten bukatutakoan, ikasleak auto-bus edo trenari dagokion kartoi mehean itsatsi beharko du bere laukitxoa. Lan osoa ikas-gelako horma batean jarriko da erakusgai.
ALDE ONAK ETA TXARRAK
Ikasleek talde txikitan banatu beharko dute, eta talde bakoitzari garraiobide bat egokituko zaio: hegazkina, trena, autoa, autobusa, bizikleta… Orri batean egokitu zaien garraiobidea marraztu beharko dute, eta bi zerrenda egingo dituzte: batean, garraiobide horren alde onak jarriko dituzte, eta, bestean, alde txarrak. Gero, talde bakoitzak bere lanaren aur-kezpena egin beharko du, eta denon artean ados dauden ala ez eztabaidatuko dute. Gai-nerako taldeek alde on edo txar gehiago esan ditzakete, eta ikasle guztiak ados badaude, aurretik adierazitakoei gehituko zaizkie.
3. ZIKLOA
BIDAIA BAT
Ikastetxetik hurbil pasatzen den garraiobidean ibilbide motz bat egin dezakegu, txartela nola hartzen den ikasteko, txartel-motak alderatzeko, geltokian ikusgai dauden
informazioei eta planoei erreparatzen ikasteko, ibilgailura jaistean eta igotzean kontuan hartu beharreko neurriei hitz egiteko, bidaian izan beharreko jarrera zein den jakiteko eta ibilgailuek dituzten segurtasun-neurriei erreparatzeko: su-itzalgailuak, larrialdietarako ateak irekitzeko botoiak…
NIRE JOAN-ETORRIAK (Fitxa 2)
Ikasleak aste osoan, asteburua barne, egindako desplazamendu guztiak idatziko ditu taula honetan, bai eta oinez egindakoak ere.
Arrazoiei dagokienez, sailkapen hau egin daiteke: ikasketak, erosketak, dibertimendua eta beste batzuk. Hirugarren zutabean, garraiobide bakoitzak sortutako kutsadura handia, tartekoa, txikia edo deus ez den idatzi beharko dute.
Joan-etorria ibilgailu pribatu batean egiten bada, bidaiaren kostu osoa kalkulatzeko eragi-keta hau egin beharko da: egindako kilometroak x 0,25 zentimo. Horrez gain, azaldu be-har zaie, batez besteko kostua ateratzeko, erregaiaren kostua eta ibilgailua izateak sortu-tako gainerako gastuak (aseguruaren kostua, konponketen kostuak, zergak…) hartu direla kontuan.
10
Fitxa 2: NIRE JOAN-ETORRIAK
Astean zehar egin dituzun joan-etorriak idatzi
Taula bete ondoren, galdera hauei erantzun :
Zein da nire joan-etorri gehienak egiteko arrazoia?
Zer erabiltzen dut gehiago, garraio publikoa ala pribatua?
Kutsatzen duten garraiobideak erabiltzen al ditut?
Zenbateko gastua egiten dut aste bateko joan-etorrietan?
Zerbait egin al dezaket, gastuak murrizteko edo nire ohiturek sortzen duten
kutsadura txikitzeko?
Arrazoia Publikoa/ Garraio Pribatua
Kutsadura Distantzia (Km) Kilometroko gastua Bidaiaren kostua
