BATX Ikasle eus

EUROPAKO ESKOLAKO AGENDA

21

ELIKAD

URA JA

SANGARRIA

16-18 urte

BATXILERRA

ELIKADURA

2011 - 2012

EUROPAKO ESKOLAKO AGENDA

21

16-18 urte

ELIKAD

URA JASANGARRIA

DIAGNOSTIKATU galdetegia

PARTEKATU galdetegia (Jardunbide egokien fitxa)

JARDUN galdetegia (Jardunbide egokien fitxa) Bideoa

Batera jartzea

EZAGUTU galde-tegia

Inkestak edo galdetegiak

Ariketa gauzatzeko argibideak

Datu bilketa

A.- EZAGUTU, DIAGNOSTIKATU, PARTEKATU, JARDUN 3

B.- FOROAK 4

1. EZAGUTU

1.1 -ZER JATEN DUZUN ESAN ETA …

... INGURUMENEAN NOLA ERAGIN DEZAKEEN ADIERAZIKO DIZUT. 5 1.2. ELIKADURA ESKUBIDE UNIBERTSALA

DA , BAINA... NOLA ELIKATU MUNDUA? 5

1.3. BARATZETIK SUKALDERA 8

1.4. BIDEZKO MERKATARITZA 9

EZAGUTU galdetegia 9

2. DIAGNOSTIKATU

2.1 GURE INGURUAN ARAKATUZ 10 2.2. KANPOKO ETA BERTAKO PRODUKTUEN LEHIA 10

2.3. EKOIZLETIK KONTSUMITZAILERA 11

DIAGNOSTIKATU Galdetegia 11

3. PARTEKATU…

…. ELIKADURA JASANGARRIKO JARDUNBIDE EGOKIAK 12

PARTEKATU galdetegia (jardunbide egokien fitxa) 12

4. JARDUN

JARDUN galdetegia (Ekintza planaren fitxa) 12

5. INFORMAZIO INTERESGARRIA 12

AURKIBIDEA

2011 - 2012

EUROPAKO ESKOLAKO AGENDA

21

16-18 urte

ELIKAD

URA JASANGARRIA

ELIKADURA SUBIRANOTASUNA ETA GARAPEN JASANGARRIA

IK A ST ET XE A EZAGUTU Informazio iturri ezberdinak araka-tu, bilatu eta azter itzazu.

DIAGNOS-TIKATU

Zure herri edo hirian ba al daki jen-deak zer den elika-dura subiranotasuna? Kontsumo talderik ba al dago? Bidezko merkataritzako produktuak kontsu-mitzen al dira? Zer diote herritarrek/ hiritarrek?

PARTEKATU

Ezagutzen al duzu elikadura subirano-tasunaren inguruan jardunbide egokirik edo ekimen inte-resgarririk?

JARDUN

Zuk zer egin dezakezu? Zer proposatzen diozue udalari? Eta zuen bizilagunei? Adieraz itzazue hobetu beharreko alor bakoitzerako proposamen eta konpromisoak. Ulertu, konparatu. Datu adierazgarri eta fidagarriak aukera itzazu. Hobetzeko beharra duten alor nagusiak identifika itzazu. EZAGUTU

gal-detegia osa ezazu ( banaka, ikasge-laka eta azkenik zikloka).

Gainontzeko ikas-leekin parteka itzazu eta bide batez beste espe-rientzia berritzaile, original eta ezber-dinak ezagut itzazu.

2011 - 2012

EUROPAKO ESKOLAKO AGENDA

21

16-18 urte

ELIKAD

URA JASANGARRIA

ELIKADURA SUBIRANOTASUNA ETA GARAPEN JASANGARRIA

UD A LE RR IA K ESKOLA AR-TEKO FOROA (UDALERRIA) (*)

Zuen herri edo hi-riko beste ikastetxee-tako kideekin bilerak, udaletxeari azalduko zaizkion proposamen garrantzitsuenak aukeratzeko balioko du. UDALERRIAN AURKEZTU BEHARREKO AZKEN PROPO-SAMENA ESKOLA AR-TEKO FORO EUROPARRA (UDALERRITIK KANPOKOA)

Beste hiri edo uda-lerrietako ikasleekin batera jartzea, propo-samenak elkar truka-tuz. Arazo berdin bati irtenbide ezberdinak eman dakizkiokeela konprobatu. EUROPA MAI-LAN AURKEZTU BEHARREKO AZKEN PROPO-SAMENA EUROPA MAI-LAKO UDAL FOROA

Egindako lana, hobetu beharreko alorrak, konpromisoak eta proposamenak Udale-txean aurkeztuko dira.

2011 - 2012

EUROPAKO ESKOLAKO AGENDA

21

16-18 urte

ELIKAD

URA JASANGARRIA

1. EZAGUTU

1.1.ZER JATEN DUZUN ESAN ETA…

.…INGURUMENEAN NOLA ERAGIN DEZAKEEN ADIERAZIKO DIZUT.

Noizbait pentsatu al duzu jaten dituzun produktuak urrutitik al datozen? Ezagutzen ez duzun eraldaketa prozesuren bat izan al duten? Sasoiko elikagaiak diren? Pertsona orok elikagaiak eskuragarri al dituen?

Aurkezpen bideo honek ohartaraziko dizu.

Elikadura arlo ugarirekin dago lotua; biodibertsitatea, bioteknologia, osasuna, ekonomia…

Ezagut itzazu!

1.2 ELIKADURA ESKUBIDE UNIBERTSALA DA , BAINA...

ELIKADURA SUBIRANOTASUNA ETA GARAPEN JASANGARRIA

“Pertsona orok du bizimodu egokia izateko eskubidea, bai berari eta bai bere familiari osasuna eta ongi izatea bermatuko diena, eta

batez ere, janaria, jantziak, bizitokia……”

Giza eskubideen aldarrikapen unibertsaleko 25. atala

FAO Nazio Batuen Elikadura eta Nekaza-ritza Erakundea- ren hitzetan 920 milioi pertsonek munduan sufritzen dute gosea eta desnutrizioa, munduko biztanleriaren

%13,2a.

2011 - 2012

EUROPAKO ESKOLAKO AGENDA

21

16-18 urte

ELIKAD

URA JASANGARRIA

….NOLA ELIKATU MUNDUA?

Hementxe duzu baliagarria izan daitekeen bideo bat.

http://www.youtube.com/watch?v=Ji5C9ZQVMaU (gaztelania)

Bideoak gai desberdinak ukitzen ditu, baina elkarrekin zerikusi handi dutenak: planetaren gainpopulazioa, Ipar eta Hego aldearen arteko desoreka, baliabideen banaketa, desnutrizioa: elikadura eta osasuna, elikagai menpekota-suna, elikagaien ekoizpena eta ingurumena, dieta moten homogeneizazioa ( biodiber-tsitate galera), merkataritza motak: bertakoa eta nazioartekoa, lursailen errendimendua: baliabideen erabileraren desoreka ...

Bideoan honako esaera hau aipatzen da: “Gizon bati arrai bat eman eta egun batez elikatuko da, kanabera bat eman eta bizi osoan elikatuko da” Zer esan nahi du?

2011 - 2012

EUROPAKO ESKOLAKO AGENDA

21

16-18 urte

ELIKAD

URA JASANGARRIA

Gai honen inguruan egun dagoen egoera bultzatu duten 2 arrazoi adierazi.

1.__________________________________________

___________________________________________

2. __________________________________________

___________________________________________

Eta egoera hobetu dezaketen beste zenbait arrazoi adierazi.

1. __________________________________________

___________________________________________

2. __________________________________________

___________________________________________

Bideoaren edukia azter ezazue, eztabaidatu eta lortutako emaitzak ordenatu. Horretarako informazio gehiago beharko duzue, hona he-men baliagarriak izan daitezkeen beste esteka batzuk. Bila ezazue informazio gehiago (liburutegian, etxean, sarean, …).

Subiranotasunaren kontzeptuaren definizioa

http://es.wikipedia.org/wiki/Soberan%C3%ADa_alimentaria (gaztelaniaz)

Zor ekologikoa eta elikadura subiranotasunari buruzko mikrobideoa

http://www.noetmengiselmon.org/spip.php?article381&lang=es (mutua 9’ 14’’)

Elikadura subiranotasunari buruzko mikrobideoa

http://www.youtube.com/watch?v=hhFIY lZ1sjI (1’ 16’) (gaztelaniaz)

Paul Nicholson, EHNEko kide eta Via Campesinako koordinatzaileari elkarrizketa, elikadura subiranotasunari buruz:

2011 - 2012

EUROPAKO ESKOLAKO AGENDA

21

16-18 urte

ELIKAD

URA JASANGARRIA

1.3 BARATZETIK SUKALDERA Ba al dakizu zer diren kontsumo taldeak?

Baserritar (nekazari, abeltzain) eta kontsumitzaileen artean sortutako sareak dira. Tra-diziozko nekazaritza eta abeltzaintza berreskuratzeko interesa dutenen eta prezio duinean elikagai ekologikoak kontsumitu nahi dituzten pertsonen arteko sareak dira.

Nekazariak astean behin aurrez akordatuko pro-duktuekin ”otar” bat eskaintzeko konpromi-soa hartzen du eta bestalde kontsumitzaileak aurrez akordatutako denboraldi baterako “otar” hori jaso eta ordaintzeko konpromisoa hartzen du. Otarrak produktu hauek eskaini ditzakete: barazkiak, esnea, ogia, arrautzak, oilaskoa, hara-gia, … adostutako kantitateetan...

Produktu guztiak bertakoak dira, transgeniko-rik gabe eta ingurumen zein gizarte jasanga-rritasuna bermatzen duten irizpideak erabiliaz ekoiztutakoak.

Esteka hau sakatu eta gaiari buruz zerbait ge-hiago ezagutuko duzu:

http://vimeo.com/15668670

2011 - 2012

EUROPAKO ESKOLAKO AGENDA

21

16-18 urte

ELIKAD

URA JASANGARRIA

1.Zure iritziz, kontsumitzaile bezala, zein abantaila du kontsumo talde bateko kide izateak?

Zergatik? Eta ekoizle bezala?__________________________________

______________________________________________________ ______________________________________________________ 2. Eta zein desabantaila du? Zergatik?______________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________ 3. Antolatzeko modu honek zein abantaila eta desabantaila izan dezake gizartearentzat?

__________________________________________________ __________________________________________________ __________________________________________________

1.4 BIDEZKO MERKATARITZA

Kafea, tea, txokolatea … Gustuko al dituzu? Kontsumitzen al dituzu? Etxera iristean, begira iezaiezu etiketa … Ikur hau azaltzen al da baten batean?

Bidezko merkataritzaren ikurra da. Bidezko merkataritza…. en-tzun al duzu inoiz hitz hau? Bidezko merkataritza ohiko merkata-ritzaren ordezko bat da. Balore etikoak, sozialak eta ingurumenari dagozkionak hartzen ditu gainera kontuan. Hego eta Ipar aldeko herrien arteko bidezko trukea du helburu, herriek egiten duten lanari esker duintasunez bizitzen baimentzen duena.

Lotura hauek klikatuz gaiari buruz informazio gehiago lortuko duzu: http://es.wikipedia.org/wiki/Comercio_justo

http://www.sellocomerciojusto.org/es/

1. Nola laguntzen du Bidezko Merkataritzak herrialde txiroen garapena lortzen? __________________________________________ __________________________________________ __________________________________________ ____________________________________

____________________________________

2011 - 2012

EUROPAKO ESKOLAKO AGENDA

21

16-18 urte

ELIKAD

URA JASANGARRIA

2. Zergatik dira garestiago Bidezko Merkataritzako produktuak?

__________________________________________________ __________________________________________________ __________________________________________________ 3. Zein abantaila du Bidezko Merkataritzak ? Eta zein eragozpen?

______________________________________________________ ______________________________________________________ ______________________________________________________

2. DIAGNOSTIKATU

2.1. GURE INGURUAN ARAKATUZ

Elikadura Subiranotasuna bertako produktuen eta bertako ekoizpen ereduen babesean oinarritzen da.

1. Zure herrian, hirian edo eskualdean politika hau ja-rraitzen dela uste al duzu? a) Bai b) Ez

Zergatik? _______________________

____________________________ ____________________________

2. Zein urrats eman beharko lirateke lortzeko?

_________________________ _________________________ ___________________________

3. Horretarako prest al gaude? _____ Zergatik? __________________

_______________________________ _______________________________

2.2. KANPOKO ETA BERTAKO PRODUKTUEN LEHIA

Bideoan ikusten denez, Sekuk, herrian geratu zen bizilagunak, jada ez du ma-niokarik jaten, horren ordez kanpotik ekarritako arroza jaten du, izan ere, oso merkea baita. Hau ez da kasu bakana, geroz eta ohikoagoa da kanpotik ekarritako produktuak bertakoak baino prezio merkeagoan aurkitzea.

2011 - 2012

EUROPAKO ESKOLAKO AGENDA

21

16-18 urte

ELIKAD

URA JASANGARRIA

2.3. EKOIZLETIK KONTSUMITZAILERA

Ba al dakizu zure herrian kontsumo talderik dagoen? Ezagutzen al duzu baten bat? Nola antolatzen dira? informa zaitez eta proposatu iezaiezu elkarrizketa bat.

Bidezko Merkataritzak urrutiko kontsumitzaile eta ekoizleen arteko beste erlazio mota batzuk eratzen ditu. Iker ezazu gehiago gaiari buruz

1. Ba al dago Bidezko Merkataritzako dendarik zure herrian? Eta komertzio mota hau bultzatzen duen elkarterik?

___________________________________________ ___________________________________________

2. Produktu hauek supermerkatuetan saltzen al dira? Zeintzuk?

___________________________________________

2011 - 2012

EUROPAKO ESKOLAKO AGENDA

21

16-18 urte

ELIKAD

URA JASANGARRIA

3. PARTEKATU….

….. ELIKADURA JASANGARRIKO JARDUNBIDE EGOKIAK

3.1.

Bildu itzazu Elikadura jasangarriaren alde, zure eskolan, herrian / hirian, edo eskualdean elikadura subiranotasuna, kontsumo taldeak eta bidezko merkataritza bultzatzeko aurrera eraman diren iniziatiba edo ekintza desberdinak.

3.2.

Aukeratu ikasgelan eta zikloan gainontzeko komunitateentzat interesgarriak edo erabilga-rriak izan daitezkeen ekimenak eta parteka itzazue gero gainontzeko kideekin Jardunbide Egokien fitxa beteaz. Beste eskola eta herrialdeetako kideek bidalitakoak kontsulta itza-zue, horietako ideia batzuk egokitu , lekukotu edo berrerabili daitezke eta.

4. JARDUN

Ikertu duzuenaren ostean, badakizue zer den elikadura subiranotasun gaiaren inguruan hobetu beharrekoa, baina

NOLA

Zuk, zer egin dezakezu? Zer egiteko prest zaude? Zer proposatzen diozu udalari? Osa ezazu Ekintza Planaren fitxa, horretarako Batera Jartzea eta Diagnostikatu galdetegiaatalak kontsulta ditzakezu.

5. INFORMAZIO INTERESGARRIA

http://www.eitb.com/audios/radio/radio-euskadi/programas/hagase-la-luz/detalle/704165/que-es-grupo-consumo/