ominalización hace referencia a la conversión del verbo en nombre, por lo tanto, hay que tener en cuenta que las nominalizaciones, se van a poder declinar. Hay varios tipos, que podemos consultar en el siguiente cuadro (los casos especiales, marcados en diferentes colores, que como veis, se repiten en las diferentes columnas, serán explicados en el apartado E.
- ZER? T(Z)EA -ZER(K)? T(Z)EA(K) - ZERTA ? T(ZE ) - ZERGATIK? T(Z)ETIK - ZERTARA? T(Z)ERA - ZERTARAKO? T(Z)EKO ZERTAZ? T(Z)EAZ • Gustatu (*) • Ahaztu (*) • Atzegin (*) • Bururatu (*) (*) Vb que van con
or-nori • Komeni izan • Pentzatu • Debekatu • Lortu • Gomendatu • Erabaki • Kosta • Izan • Poztu • Egin • Merezi izan • Adjetivo + IZAN (ona izan, kaltegarria izan, beharrezkoa izan, etab)
• Erraza / Zaila izan
• Eduki • Ukan • Konpondu • Esan nahi • Mindu • Beldurtu • Harritu • Hasi • Amaitu • Ikasi • Irakatsi • Jakin • Utzi • Ahaztu • Ari izan • Egon • Ibili • Segitu • Nekatu • Aspertu • Arduratu • Gogaitu • Lagundu • Ohitu • Joan • Etorri • Saiatu • Iraun • Eman • Jardun • Segitu • Harrapatu • Erakutsi • Ahalegindu • • Libratu • Etorri • Itzuli • Heldu • Igaro • Iragan • Bizi izan • Behartu • Bortxatu • Gonbidatu • Ausartu • Heldu • Iritsi • Bultzatu • Lagundu • Ohitu • Joan • Etorri • Bidali • Animatu • Ekarri • Eraman • Kondenatu • Adoretu • Bota • Zigortu • Prest egon • Gogoa izan • Ordua izan • Ohitura izan • Beldurra izan • Lotsa izan • Astia izan • Joera izan • Asmoa izan • Aukera izan • Nekatu • Aspertu • Arduratu • Gogaitu • Gogoratu • Kezkatu
A) LISTADO DE OMI ALIZACIO ES
En la tabla hemos visto las nominalizaciones que más tienden a confundirse, pero hay más, éste sería el listado completo :
1. Zer ? t(z)ea, t(z)erik
2. Zertan? t(z)en, t(z)ean
3. Zertara? t(z)era 4. Zertarako? t(z)erako 5. Zertatik? t(z)etik 6. Zerk? t(z)eak 7. Zeri? t(z)eari 8. Zeren? t(z)earen 9. Zerekin? t(z)earekin
10. Zertaz? t(z)eaz, t(z)ez
11. Zergatik? t(z)eagatik
12. Zertaraino(ko)? t(z)eraino(ko)
13. Otros. t(z)eke, t(z)ea, t(z)eko zorian
A) ZER? –T(Z)EA
¿Cuándo usamos esta nominalización?
1) Con el auxiliar nor-nori
• Adibidez:
Me gusta ver la tele.
Telebista ikustea gustatzen zait.
2) Con adjetivo + izan
• Adibidez:
Beber es muy malo para la salud.
Edatea oso kaltegarria da osasunerako.
3) Adverbioa + egon (debekatuta dago, onartuta dago, ondo dago, txarto dago…)
• Adibidez:
Pisar la hierba está prohibido.
Belarra zapaltzea debekatuta dago.
4) ahi izan, behar izan, nahiago izan
… pero con estos se usa el infinitivo no?.... ¡¡¡No siempre!!!
• Adibidez:
• Adibidez:
Yo quiero que tú veas a Mikel
Nik zuk Mikel ikustea nahi dut.
¿Cuál es la diferencia? En la primera, los dos sujetos son el mismo, pero en la segunda hay dos sujetos diferentes Yo quiero y tú veas, en este caso es cuando usamos la nominalización t(z)ea.
5) Con otros verbos
Con estos, no nos queda otra que aprendernos de memoria de la tabla de arriba :-(
• Adibidez:
Uno de mi barrio consiguió subir el Everest.
Nire auzoko batek Eberest mendira igotzea lortu zuen.
6) Y… ¿Qué pasa con las oraciones negativas?
Pues que la nominalización toma la forma -T(Z)ERIK
o he conseguido verlo.
Ez dut ikusterik lortu.
B) ZERTA ? –T(Z)E
1) Adverbioa + egon (nekatuta nago, ohituta nago, aspertuta nago, etc)
• Adibidez:
Eso está prohibido.
Belarra zapaltzen debekatuta dago.
2) Los verbos compuestos.
En los verbos compuestos, el Zertan no se aplica al verbo, sino al nombre.
• Hitz egin Hizketan
• Lo egin Lotan
• Igeri egin Igerian
• Dantza egin Dantzan
• Berba egin Berbetan
• Lan egin Lanean
• Amets egin Ametsetan
• Existen otras construcciones semejantes, del tipo jugar a ... (musean al mus, futbolean al fútbol, etab)
3) Con otros verbos
• Adibidez:
Ese hombre me ha ayudado a meter todos los paquetes en el coche.
Gizon horrek pakete guztiak kotzean sartzen lagundu nau. He empezado a estudiar.
Ikasten hasi naiz. [y no dut, con las nominalizaciones, va con izan]
C) ZERTARA? –T(Z)ERA
• Adibidez:
o me atrevo a hacerlo.
Ez naiz egitera ausartzen.
El abuelo estaba acostumbrado a fumar celtas.
Aitona zeltak erretzera ohituta zegoen.
os han obligado a sacarnos el carnet.
Karneta ateratzera behartu gaituzte. Otra forma: Karteta aterarazi digute.
D) ZERTARAKO? –T(Z)EKO
1) Zertarako?
• Adibidez:
Por / para estar contigo, he huido de clase.
Zuekin klasetik ihes egin dut.
2) Zehar agintera
• Adibidez:
Te he dicho que vinieras a clase.
Klasera etortzeko esan dizut
3) Con otros verbos
Con estos, no nos queda otra que aprendernos de memoria de la tabla de arriba :-(
• Adibidez:
Tengo la costumbre de fumar.
Erretzeko ohitura daukat. Tengo ganas de estar con él.
Berarekin egoteko gogoa daukat. [Eta ez berarekin egoteko gogoak dauzkat]
egoteko egotearren egoteagatik
E) CASOS ESPECIALES
1) Ahaztu: puede usarse tanto con T(Z)EN como con T(Z)EA, pero con diferente
significado.
• Adibidez:
Se me ha olvidado hacer goxua. Goxua egiten ahaztu zait.
Se me ha olvidado hacer EL goxua. Goxua egitea ahaztu zait.
2) Joan / Etorri: puede usarse tanto con T(Z)EN como con T(Z)ERA, pero con
diferente significado.
• Adibidez:
Hemos ido a estudiar. Ikastera joan gara.
Hemos ido estudiando. Ikasten joan gara.
3) Erraza / Zaila izan: puede usarse tanto con T(Z)EA como con T(Z)EN, pero con
diferente significado.
• Adibidez:
[El] hacer eso, es difícil. Hori egitea zaila da.
Eso es difícil de hacer. Hori egiten zaila da.
4) Utzi: también toma distintos significados según la forma que se emplee.
• Adibidez:
Le he dejado cantando. Abesten utzi dut.
Le he dejado cantar. Abesten utzi diot.
He dejado de cantar. [Dejar de: t(z)eari + utzi + nor-nori-nork] Abesteari utzi diot.
5) Ekin:
• Adibidez:
Se dedicaron a estudiar los libros.