[Comentarios sobre los tres primeros libros de las instituciones del Emperador Justiniano

445 quib.noheftpermiíT.fac.teftam. 4 4 6

iudici vel aduocato proponitur, vt an va­

leat iudicct,<ÍSc arbitretur inípiccrc in pri >

mis dcbet, an qui fcccric teílamenti fattio nem habuent.dcindc,vtrum iuxta iuris rc guias fitfaftumjqua racione cum prelcrtio iicslufliniairei Codicis, 6c Pandertarum, non iuris tyronibus, fed iam veterams con ucniant, vt ídem luílinianus profitetur iu prooemio Digcíli vetcns.5. quibus.primo loco depcrfonis qui tcílari poíTunt, dein­

de de teílamenti iolemnibus fcriptum cll, ñeque tamcn indc argumentum fumi de­

bet quin in difputationc conuerfus ordo debeat obicruari.Sed lam pergamus.

Conftat ergo iá ex hac noftra rub.6c fimi libus verbis in Pandcrtis, 5c Codice, 6tm prooemio, ti.primi,parti, ó.ibi.e como e quic

¡0puedef a z er S t magis ex 1. i ^ d b i i t o d o s aqu e­

llos d quien non e'sdefen d id o: ciufdcm tit.Item

& ex principio huius tituli,ibi, no» tamen omnibus licet fa ce r e tejlamentum, quafdam ciTc perfonas quibus artiua tcftamenti fartio interdirta eft,id quod etiam facile deduces cx omnibus huius tituli capitibus, 6c d.l.

i3.partit»,in quibus plurcs enumerantur, qui tcftamenti faciendi.ius non habent.C I t Quod tamen difficile videtur, cum ge­

neraliter lege duodecim tabularum cautil eíTet, quód v ti quifq; legajfet,rei fua ita i u s e f - fet, Cuius meminerunt l.C .in 1.1 .D . ad le­

gem Falcid.luftinianus in prin.infra ilio t l ; tu.& V'^lpia.inJ. vcrbis legis lao.D .d c ver bo.(ig.6c plures, quos nos retulimus in di fputatione de mora. num.202. 6c Im pera-?' tor Conftantinus in 1.1 .C.dc fac.fanrt.ee- clef, fcripferit, habeat.Vnufquifque licentiam . faiiiiifsimo catholico,Venerabiliq; Qoncilio dececbes

bonorum quod optauerit relinquere,(F non f i n t c a f Í fa iudicia eius,(Fc. cautuinq; fit, f durum

iniquum videri ingcnuis.hominibus, maxi me tamen fan» mentis liberam teftandifa ' cultatem auferri,!, e.x farto,43.vcrfi.fie»/)»

iniquum D . dc vu lg ari. 1.2 .D.fi quis á par.

fucr.jna. 6c poteft induci, 1. poftiiumus.6.

verfi.quid e r g o . D . d e inoffi.tellam.

7 Sed vt hunc remoueas icrupulii animad- uertc,bonopubIico,5c vtilitatis caufa rece­

ptum efle liberam tcftandi facultatem qui buidam denegari, aut propter imbecillita- : tem ingenij, aut naturale aliquod vitium, ;

*Ut quii fic expedire reipubiice vifum fuit vc de fingulis perfonis loquentes figillatim . fuis in locis indicabimus, fiue vt melius di- - tatnus,prmilegium tcftandi generaliter co '

cclTum aliquibus e(Tc, iufte denegatum, vc m ox vltra alios interpretes ,in principio huius tit.iiidicabimus,vt fic iam videas,gc- ncralia illa verba d.legis duodecim tabula­

rum efle accipienda de ilhs .quibus nomi- natim tcftamcnti fartiu mterdirta non eft,

‘ t iu x ta Accurll) inrerprctationcm in d .l.i gl. i . C . d e lac.fanrt.eccle.vbi verbum,>»«/-

q u i/ q u e ,in C c H ig it de habili ad tcftan du jqu » lane acccptio tjuamms 111 le vera lit, 6c con ueniat ctiam d.J.vcrbis legis, i b h V t i q u ifq u e ,

6c 1 . 1 -ibi,,/ a lg u n o o rd en a re f u t e jla m e n t o .titu.

4 . iib. 7. r c c o p ila tio n is,non tamcn e x p l i ­ cat intentionem Conftanti/ii, in dirta J. 1 . C.de fac.fand.ecclef. qui volnic, vc is qui alias tcftamcntum faccrc poflcc, haberet de extero liberam facultatem relinquendi ccclefqs, aut earum ininiflris,quod cx fuis bonis optaucrit,quod tamcn ante eundem Conftantinum ciufdem legis autorem no erat pcrmiflom , vt ftrenuc indicat erudi­

tus Guilliclmus Forncrius ,lib. i . fclertio- n u m , cap.28 . 6cfaeile fibt quis perluade- re potent cx illiu? tituli infcriptione, de f a - crofanUis ec cle fijs , (F de rebus ,(Fpriuilegijs ea­

r u m , q u a fi inter aha, illud cis eflct con- Ccflum.

E x fupcriori itaque rcfolutione, 6c vcr­

bis noflr» Rubric», & huius tituli princi­

pi) infertur,quod cum cdirtii hoc non fa ­ ciendi tcftamenti prohibitorium fit, om­

nes qui fpecialitcr prohibiti non f unt, tc­

llari poterunt , exceptio enim firmat re­

gulam in contrarium, vc dici folet, 6ccx- prelfeprobabis cx regula l.cum ftr.»tor.i2 D .dc iudicijs. l.i.D . dc ijs qui funt fui,tx.

in principio, fupra eodem tit.l: 1 . D. de tc- ftibu s. 1. qui accufarc. 8.D . de accufati.l.

mutus. 43. verfic.i.D. de procuratoribus, Sc in fpccie probat 1 . 1 3 . tit. 1 . partita 6 . fed qui fint ifti qui expreffe 6c nominatim prq hibiti funt tcftari iam audiamus.

I^rincipi.

num tituli.

Seruus tcftari non p o t e ft ,( F quare.

Filius fami, iure ciuili tejlari non poteft,(F n. 1 4 (F .2 8 .

(Donationes caufa mortis legatis aquiparata.

Filiusfam.donare caufa mortis potejl, patris acce­

dente confenfu,íF n .6 4 .

Filius familias de bonis cajlrenfibus tejiatur, <F num .69.iF 7 0 .

Filius familias d t bonis quaficajlrenfibus tejiatur.

(Ftt.

■f

¡•>t

M

fc*--»

J i - »

(3 71.7 0. ntmeris.

6 Eiliusf,m.ad pias caufas tejlatur

,(3

tur

,(3

42

8 L.qui t latronibus. S2-Dj-deteftamentis,(3n.B2y 44.Jempore prohibito altquidfieriVel conferri in tt-

9

,(3

1 o Pater cum fratribus filio fiucccdit, ’ 4^ Accurfij fententia in Lilia inftituti». 3 i.D.de he I i Peculium profetlitium ,1 creditoribus paternis di- red.inft.expenfa (3 laudata.

Jlrahi an pofsit,(3 » . 8 8 . 4 6 Platonis de obfcruatifne teftamentorum fentltia.

»a Filius fa m .f teftamentum fecerit

,(3

,(3

1 3 Filiusfiin. inbonisaduentitijs, in quibus,(3 pro- 4BL.\2.duodecimtabularum de Voluntate teftatori, prietatem,(3'VfumfruHu7nhabet,anpofitte!ia 4gTeftaturmn Voluntates adimpleri omnia iurapo-

ri,(3

7

I y Filius fam.is efi, qui ex iuftis nuptijs procreatus, y o Tf t ament oru in fcriptis antiqua ohfruatio ex Ht

jub patris poteftate eft. brais (3 Crxeis,

t 6 FiUus fam. eft qui adoptione, Vel adrogationefub y i p'erba legis \ 2 .tabularum qux manca citcunferm noftra conftituitur poteftate. tur reftituta.

• 7 Kdtur alis filius,jilius ftm.non retii dicitur,&' in qiTeftandi poteftas patribusfam.cmibusPpma. ta»-

* de relie iure etiam ciuili teftatur. tumconcejfs,

»8 Filius, qui ita appellatur, quia matrem habet,fi y 3 F í/ í« í/ w .» » » í^ < * f« i', p.ttre orbatusft filius fiim.no efi. (3potefi teftari.

Fxmina filios inpwteftate non habet.

* 9 Matrimoniu apud nos liberat filiii / patria poteft.

Atas non dijfoiuitpatria poteftate,Vnde etia Jexa geiiarius poteft efte filius fam.

4 4 7 L i b . I I . I n f t i t u t i o n u m . T i t . X l . 448

q4Piliusfam.ciuis P^manuseji.

y y Vlpiani fententia de prohibitione iuris teftandi cir ca filium fam.quia bona de quibus teftari pojfetm

. habebat

.(3

q óTeftamentmn de rehUs proprijs non dt alienis jit.

* * Filius fam. codicillos facere non peteft

,(3

2 2 Qodicillifalli abeo quife adtogandum dedit,an .qZVlpianifententiabodie attento iure Qoditis admit

fubftineantur. [dicill,

2 3 L . conficiuntur.B.y.fi poft factum. D.deiure co- 2 4 Codicilli,ius,i

3

2 7 Qodicill os non facit qui teftari non peteft

,(3

aiciliorum caufa. [tatur.

ti non poteft,cuntfilius fam.bona habeat dc qui hus teftaripofsiti ■

qgiiliusfam.etji bona habeat, non tamen liberam td miuiftrationem.

6oL.Sed lttlianus.B.§,quaquam.D.ai S.C.Maced.

6I Vlpianus dum fcribit filium fam.teftari non polfe, quia nihil fuum habet,accurati exponitur.

2 8 Filiusfam,quare iure ciuili non teftetur,latc difpu 6 2Filiusfam.non teftatur, qnia familiam im habet, quam heredi relinquat.

63 Auth.Vt liceat matri,

(3

confenfu non pofsit.

6 q Peculij ex concefsione non ctufintur conctjfa ¿0- nandi facultas.

6 6Donatio in dubio non prxfumitur.

CyFiliusfitm.cum donat caufa mortis,patrem ionaV cenfetur.

Communis ratio refertur,

(3

2 9 'i 'cjiamentifalti» publici iuris eft,

30 jeftamentHm non Valet, fine heredis inftilutionc.

3 1 Jieredis inftitutio pendere non debct ex .alieno ar­

bitrio.

3 2 Patria poteftas in his qux publici iurisfunt non attenditur.

2 2 L.iHainjlituti» ^a.D.deheredib.inftit.

2 4 L.fimutus.j.D de teftamentis.

2 q 'Bartoli ratio, cur filiusfam. non teftetur, donare 68Filiusfam.habilis cjr ad dtnadum fi bona haberet, tamen f Ó füt caufa mortisa ^ zBilms fam.tejlatuY de-cajlreJibustFJ' quafi cajirefi*

2 6 Donationes caufa mortis contrallibusfimiles ex e x P r i n c i p i i i n d u l g e t i a , n o ex permifsionepecuUj-

Bartolo. 7^Peculium occupabat pater mortuo filio abinteftt'

2 7 Filiusfim.contrahere potcft. to.iure peculij non hereditario.

38 D»}rationes caufa mortis vltimis Voluntatibus f i - 7 4 L filiu s fa m .i. D. adlegtm Falcid.

miles,an in omnibus cafitbus,(

3

29

4 0 Bartoli rati» reprehenditur. yóFilius fam.qui de peculio teftatur, patrem hcdie 4 1 Vera ratio proponitur, (3 explicatur fequentibus - non excludit.

449 Quibus no cíl perñiiir.face’re teft. 450

jqJuteRegic JVouiofiilnapartesex tribus bono- rum fili) patri ntctjfatio debentur.

7 8 Cap.licet.4 4 .quamuis. Dtftpulturis.íih. 6.

qq Ftlinsfam.qui bona habet pro anima fua quid iitre communi rehnquere pottrat.

80 Cap- quiu nos. 9.dt teftam.

81 Filiiisfam.mtnoribus ordinibus initiatus iure có muniteftari poteft.

82 Capti ab hoftibus ftrui hoftium fiunt.

8 3 fap» á latronibus Uberi manent , & teftari

poffunt.

84 Captiuttas iure gentium introdufia. quare.

85 Captiabhofttbiis quare Uberi manent.

86 Parentes iure antiquo in legitima filij fuccefiio- ne,eiits liberostV fratres excludebat quodpojleu emendatum fuit.

87Ema««f/ji MendexdeCaflro interpretatio a i noftrum textum relata,& reietia.

88L.}.i.[edvtrum,D.dtminoribusdy na. ^{9 7 .} I9 Peculium profeñitium non confifcaturfilto,pa

temti Aijs boms confifcatis,

poLi,§.fed&fimorte.D.quando ailio de pecu­

lio innal.fii.úrnH.94.

j i Confifcatisbonis propter deliUum confifcatur peculium.

92 Ratiodtfercntia inter confifcationem ob deli- (lum.dr adititnem bonorum obies alienum.

93 Confficatio fubfequitur amifsionem yit<e,libet- Uiis/tiie duitatis.

96 L.t.j.fedfi ftliusfam.D.dilegatis.}.

pyFtdeicommiffa fola nuda yoluntate coniialef- cunt.qniaquafi nunc data exiftimantur, 98 Aiith.-vt liceat Matri & auiee. $. t. collatio-

rtfi 8'

L.ftr¡4 filijs autem, C.de bonis qua liberis.

9 9 Llm/icTiJtflr. D .adS. C.Trebell.remihiue.

100Filius fam.iam hodie iure nouiori Hifpano te- fiatur perinde ac f i jui iuris ejfit.

101 Fillusfam.qiiiteftatur & Uberos non habet,de tertia folummodobono.u fuorü parte difponiu

l i l Filiusfam.intertia hac parte non potejl pteem dicare patrem in yfufruilu.

U J L.y ,<y.l,6.Tauri.ÍHterpretata,

se4L.f1 quando.} ^.C.deineffidofo teftamento.

O L L I G E S c x hoc textu fi­

lium famil.& ieruum.qui patrii

& domini poteflati iubijciutur non pertinere .id ius tcftandi, fi coniungas t e x .in principio iupra de his qui (unt iui vel alieni hiris. Cum autem dc Itruo nolla fit difpmario, quia conftat tc- flandi aftum & formulam , item & pote- ftatcin iui is ciuilis cfle,!. teftamcnti.3.D.

de tcftam.coniiiftal.verbis legis. 1 2 0 .D . de vtrbo. fignificatione & quoad ius ciui le attinet (cruos pro nihilo reputari. 1. yp attinct,32. D.dercg.iur.dc filio famil.pr?

cipuc hic agit luftinia. docens filium fam.

etia patre confentiente teftari nen pofte.

2 Q u z fane fententia grandes continet d if ficultatcs. In primis etenim ohftat,dona- tiones caufa mortis legatis & cztci is viti niis voluntatibus fimilcs femper Se olim Sc hodic fuiffe tcx. in. 1. fin. C. dc donat, caufa inor.tex, vbilatedixim us, in priii- 3 cipio fupra de donationibus, t Conftat

tanicn filium famil. patrc confentiente rnortis caufa donare poffe. 1. filius fam .7.

9¡ pari ratione D.de donationibus.I. tais 27.$. i .D.de donat.caufa mort.crgo filius faltim fi patris acccdat confcnius poterit teffari,

4 Secundo contra noftrum textii obftat,fi­

lium famil.roilitem ctiam poft mifsionc dc bonis caftrenfibus tcftari poffc, textus in.hpcnult.Cyquitcftamcnt. facere poff.

tex.in.$.illisautem vcrficulo./cd tejlarilu ira de militari.cum alijs quibps confonat . 1 3 .titulo.I.par.d.crgogeneraliter veru noii eft,filijs famil. teftamenti faftionem intcrdiftam effe.

7 T e rtio obftat eifdi cfle & de bonis quafi caftréfibus q uz in togata militia acqoific fint teftari,pcrmiffum te x . in.d.l. penul.

C .q u i tcft.faf.poiT.tex.in .l.fin .C . de in- off. teft amento.tex.in.tj.fin.fnpra de mi- litari.cum pluribus vulgatis, ergo iam fit póífe aliquado fiUosfamihieftari.

6 Qjiarto obft.ar tcxtus. f In rap. licet p3ter.4.9.quamuis.dc Icpulttiris.lib.6. c x cilios verhis.ihi.pTatcripfiusaJfenjum nifi pe cultum caftrenfe.aut quafi caftrenje habeat, ali­

quid iudieare non potefi ian ¿io volgari ar­

gumento .1 contrario fcnfu, quod in iure fortifsimum cft,l. 1.9 .huius rei.D.de offi­

cio eius.cú pluribus alijs, q uz tetirliiTius in difputationc dc iftora.nom. 132. falthn patris accedente confenfu poffc filium ad pias caufas teflari,manifeíté deducitur.

7 Q uinto obftat textus, t incap-quianos.

9 .extra dc tcftamctis. hinflo tex.in auth.

presbyteros, in 2.C.de epifcopis & cleri cis.ex quibus deducitur filios famil.facris ordinibus initiatos libere poffc teffari.

8 S e x to t f*Hm contra noftrú tc x . cum Accurf.& Bartolo ibidem, reéíc p o ­ terit Martianircfponfiim in I.qui álatro-

P n ib u s

w

■tl

a.

iklH

vn

L it. II. Inftkut.Tit. Xll.k 452

4 5 1

nibus.! 3.ibi.f/y»»/¿¿eri rfJdWMM.D. dctefta' cafibus.tn quibus vfus ffurtus patti quiti niStis.vbi ideó qui a latronibus capti fujit tur.filiu no pofle teflari.ergo ii p.itri v b tcflainciiturtvfacerc pofle probat, quia Ij-; frurtus non quaeratur tcflari potent ¡id

■ciiiin infinuat dirtioillataxatiua. Qu»la né duo iura nodii Apollinea iolutione di»

nu,nobis olferunt,quibus a/ccdit.l. Impc IVcii adhuc rnaiicr,ergo hlius fiinfl.fluk

l ite r efl poterit y e lla t i..

9 Septimo ! contra noflrum tex. ibi. nullii libtris‘»elfr*tiil>iis,fuptrftmbus..quibas- ysir*-) bis luflinianus docct,ita demum pofltpa.

trem fiflo inteftato Iucccderc, fi detuH¿^iii fratrcs,aut filij non lin t, quod «Sc cx p rei- fi.us probar.l.fin.C.cSmuniadc luceclijjp-, 1 0 nibus.Obflat ! texius.inauth.de hercdi bas abintclhato vcniéiitlbus.^.fi igitucdC) funrtus verficulo./i ycfo, collatione.p.6c in .imh.dcfunrto.C.ad Tertulliauuii)»!^.,.,.

tit. 1 3 .p .6 . c x quibus conflat patre fiituif cum fratribus ipfiusprxdefunrti hlij.eflc

admittendum. '

1 1 Ortauo t rontra noflrum te x . ibi. ttequt pdtTts CTcditons fd yendere. quibus verbis probari vidctur,aliud eife in ptculio pro- fcrtitioiquafiid per patris creditofus védi.

pofsk.GrauitccobLtaEdjftic1listxjiu.li3,.

5,(ed vtrii.in final.vetb.D ld c minoribus, vbi conftatquodii pUtris bona á filco oc-r cupaca fint,pcculiutn filij feparatur c x co ftitutionc Diui Claudij.Cuius argumcn-, . to vulgó traditum e il, in confilcatione bo riorum p atris non venite profcrtitia filij;

1 2 N o n o t contra noftrum tcx.ibi./jcei/«», piteSatis faHus deeejférit. obftat generalis re gula l.Scfi contra; 6.C ,de n uptijs, «Sc ma­

gis in Ipecic.l. I .$.icd G filius fam .D . de Ic gatis tertio, vbi fi filius familias, vcl ferri uus,fidei cÓmiíTum reliquerit, nori valet, fi tamé manumilsi dccefsifle proponatur, fidei comifluni quafi nunc datu valctnSc ta m eacxploratiiurisefticos demú fideicó milfum pofTe relinquere qui 6c tcftadi ius habét.I.2.D.dc legatis primo, ergo euinci tur cx .d /.(cd fitiliu s.q u od &fi filius fa-

r a t o r .y o .D .a d .S .C .T r e b e ll.ib i.w / f a iír f ií tate filio militt comparari debuit.

4 Sed t his nó oblíácibus dicédü cfl vcrifsi má cfl'e n oftritex.lent.vtícihcctfiliusfa.

mili.is ncc patris actedéte cóícnfu pofsit teftari,q u á etiacxprelTeprobat tex.in.l.

qui inpoteftatc.6.«Sc in.l.filius famil. ip, D .d e tcftam.l.tá is.127.$. 1 .D . de donatio nibus caula iriót£Ís,cóiürta.l.filius fnn.6, in finalibus vcrbis. D. de do.nationibiK»

U en ium . 3 .^ . i .í . nemo ex lege.ai. C.

qui teftam.faccrc poff.l.fin.^.filijs autem.

C.de bonis q u » libcris'.idé docet Gaiusjn Inftitutionibus.lib.2.tit.2.V'^lpian.i(ifra>

gmétis.tit. 2 0 .1 .1 3 . tit. J .p.6.explicat,pij ter ordiiiatiosin his locis Paiiorjhit.cqnf,

¿3.prima.par.Fiedeiicus.c6l.2 9Íi. Oldra dus.coni, 1 io.Fraiic,Connanus.lib..9. ca.

4.CX n u .I .P etr. G rc g o r.3. p. fyntagmat, lib,42.cap.8.ex.nu.4 .lulius Clarus lib>4.

receptarüfent.^.teftam.q.i 8.Io.3aptifta V illalo b o s in »rario cómuniú opinioni litcra.F.nu.i38.Fcrdin. Minchaca. liij, de fucceíT.creat. $. 2 2. ex nu, 8. Igicphus Gonyalez lib. vnico variarüq.ca. 10. nn, 17 . & ca. 1 2.per totü. Gregor, in dicTa.l.

13.partit».om n cs T a u r if t » , maxime ta­

mc nouifsimus G u illé de Ceruantes.ad.l.

7 - T auri.'qu» e ft,1 .4 .tit.4 .1 ib .v.n o u a : coi lertionis,vbi fimilitcr laté loan. Matien.

& Alfonlus de Azcuedo.Ioan. Gutiérrez lib. 2. prarticarüqu»ft.ca.4o.«Sc plura cu­

mulans nofter Didacus Spino.in Speculo teftamétorü in gloir.4.Rubcic».ex.nu.i.

c ü íe q u e n t.H s c igitur fententia expref- f é e x noftro tex.colligitur,filió fam. tefta mil.tcftamcntum fecerit, idq; nullum fif,;

co fub patris potcftate defunrto valere ta 17 riñ ó pofle, ! dicitur auté filius famil. <]ui meri fi fu» potcftatis fartus deceflcrijt.' i fub patris cft potéftate.l.náciuiü.4. D.de 13 Decimo t contra generale huius tex« de his quifunt fui.l.pronutiatio.ipy./fimi*

cifionc,& pofle filiü fam. faltim de his bo- l i s . D . d c v.crborü fignificatione ,',eflque nis teftari,in quibus ic^pprietate «Sc vfum

fiurtü habct,jpbare videtur difficilis tex.

in authctico.vt liceat matri 6c auiy in pti.

§L-.'CAlAWi.\bi.licenttahabe4m,quo yolm t mo dodj/poufre.collat.S.qti» etia lcntcntia,iu- rcetia Codicisprobari videtur.in.l.fin.^.

in poteflate patris 6c fic filius fam,quicú- quc c x iuftis nuptijs procreatus eft, is e«

nirn protinus patri cft fubiertus vinculo patri»poteftatis.l. itéin potcftatc.3.D;

de his qui (unt fui. tex.in principio vbi latius explicuimus fupra dé patria potc- f i l i j s a u t é . C . d e bonis qu» liberis. vcrfic. 1 6 f t a t c . t í t é & i s q u i a d o p t i o n e , vel arro- d»/»í4X4t.vbi Iuftin.docct,in illis dütaxar gationc intcrueniente in noflra conftit“' tur

453 Quibus no eft permilT.facere teft. 454

tur.poteílate.l. i . & per totum.D.de ado- ptióiiib.tex.in princ. & paragraphisfe- qucntibus.íupráillo titulo, qui legitimus

filiu s dicitur, vt fz p é a d niultotum iuriu 17 explicationem docui, t t x quibus có­

ftat filium naturalem tantiun quem bfilar

¿««.vulgusappellat, filium familias non cíTc.cümexiuflis miptijs procreatus nó fit,ex diftis iuribus Sí. §. vltimo. fuprá dc nuptijs.vbi&.iii $. quibus connumerari, infrá dc hereditatibus qüst ab iiitcílato.

laté dc his filijs diximusivnde hac prohi­

bitione is naturalis íilius non comprchcn ditur,& tcftari rcfté poterit,patria pote- ftate non impedicnte,cü ín eum nó cadar.

1 8 Item & cadeni ratione íilius patre orba- tus,licét matrem habeat,nó eíl íubieftus nec íilius famil.fed potiüs pater famil.cx.

d.l.nam ciuium.d.l.pronuntiatio. $.fam¡- liz.quia conílat foeminas filios non habe icinpoteílate.$.foeminz.vbi.diximus.fu pra dc adoptionibus.Potdl tamé quis, pa tré habcre & non ideo cfte íilius familias, vt poté fialiquo ccrto & á iurc dclibcrato modo á nexibus patrie poteílatis folutu s

& liberatus fucrit,quod quibus modis có tingat cum lufliniano docuimus fuprá ad titulum quibus rtiodis ius patrix p o ­ rp tcftatis foluitur . t lilis addentes iam hodic communi omnium gentium con- íuetudinc per matrimonium filios fainil.

eflici fui iuris quod apud nos exprefla lege cauetur , in comitijs Tauri, cap.47.

qux cíll.S .titu Io a .lib .y .n o u z R e c o p i­

lationis.

loAEtas autem vcl tcmpus non eíl modos diflolucndi patriam potcflátem quia p a ­ triam potcftatcm q u x certis Sc deter­

minatis modis iiicipit,vt fupra dc patria potcíl.& de adopt. interquos tcmpus nó enumeratur , ncc xtas , confcquens efl, nec proptcr x ta te m , ncc fencftutcm dif- folui.quo argumento in íimili vtitur I . C . in.l. obligationú. 4 3. $. placet.veríic.»Mw quod élicttbi.D, de obligat. & a f t . ficque reftifsimé docuit Accürf.in.l.final.§. pu-' pillus verbo.pKp¿l/«í.D, dc verbo obliga- tio.filiú,quifexagenarius , vel ccntü an­

norum fit , non ideo denncre cfte filium famil.qui communiter receptus c í l , fe­

cundum plures quos refert Pinelus in.l.

1 .prima parte numero. 34.C .dc bonis ma tcrnis.

E x fupcriori etiam rcfolutione & noftri

tcxtus dcciíionc difcrté colligitur ncc codicillos faccre filium famil. poíTc , fi coriiungastax.in.l.Diui.ó.p. 1, verficulo.

fo.'í;fj7/oiiíde««ía,l.conficiuntur.8.9. lodi cilli.D.dc iur. codicill.ex quibusconflac cum dcmum codicillos faccic pofte, qui 5c tcftandi ius li.ibet.

22 Sed obftat dift. tcx.m . d.l. conficiuntur.

9.fi poft faftum , vbi arrog.itus , qui per arrogationem films faniil. cíFcftus fint, e x tex.in princ.liipr.i dc adopt. dctcfta-.

méta faceré non p oteft,ex.d.J.fip oíl fa- ftu m .& generali dccifioiie tcx. fuprá aiii maduetía.cum 5c per arrogationem priiis faftu.m tcftamentum irritum fiar,cx d.9.

alioquoi ueinfrá quib.mod.tcftain. infir.

1 qui e x liberis. x j. 9. qui teftamento.L).

de bon.poftefsione (ccii. tab. vildc coníc- qucnscrat codicillos eum facete n o n p o f íe,autíalrim faélos non valere , 5t tamen ibidcm illos valere I . C . probat.

2 3 Sed diccre potetis luliuiii Paulum ibi, tonfidcraftc incrum principium codicil­

lorum , rctulificquc ad tempus ante ar­

rogationem , ocioniunXiffe cum tempo­

re quo iam itcrum fui iutis fuit í.ittus per emancipationem teftator ille ,& liocmo- docum eos codicillos confirmaftct quo tempore reftabilis crat, ad illudcjue refe­

rantur, vidcbis non iinpcdiri illud iuris principium á teftamenti faftione ad codi­

cillos, íupradeduétum.

Ñeque obftat,rumpi fiuc Írritos fieri ibi deberecodirallos , rupto teftamento c x 2 4 r c g .l ,i . C . dccodicillis. j' Quia folcnt

codicilü quandoCTincjuc fa£h . ad tefta- mciituni pertinere,5c eius lequi ius 6c in­

fortunium.1.2.9.íin.l. 3.9-vliim ol.abiii te flato. 1 6 . D.dc iurc codicill.

Qijoniam refpon.l.C.confideraíTc inififi codicillorum féparatum á teftamento, nccab illo p en d ere,cum poft faftu m íc- ftamcntum , ideft , feoríum 5c feparatiin proponat cófirmafíc ante atrógationcm, idcoque teftamcntum fuiíTe fublatum ar- rogatione,cx iuris principijs , non item codicillos irritos fuiíTe fa fto s , non decc- détc tcftatorc fub arrogatione, led potius emancipato: Nam ncc agnatio pofthumi q u x poft faftum tcftamentum contin- 2 7 g it, t 5cipfunirunipit.l.3.$. e x h is .D . dc iniufto rupt.l.2.5c.3.C.de pofth. hc- red.inft.^.pofthumi infrá dc exhcred. li- 26ber. t rcfcindit codicillos, fi fine tcíla- P 2 nicnto

\7Í

455 L ib.II. Inftltut.Tit. XII. '45(5

mento fubfiflant.ex tcx.quem fic intclli- gc ? ,in .d .l.a b in te ik to .i6. D . de iurc codi cill.1.5.5. fed ctfi poft codicillos. 1. is qui Viium. 19 ,vcrficulo.(ijjwrftkijcfai heredis.eo dem illo tit.iSc iuc r.itione aptiisime qua­

drat argumentum adicrtum a l . C . i n . d . 5.

fipofbfartu.verficulo.iiai» & fi poHoumus.

quod tamcn ibidem non percipit Accurf.

verbo,T?a/:;jt.pciulcji;c errat Conanus.li, 7.c.ip.6.nu,2.6c.3.tiamvulgus inccrpretü eas difficultates prstcrm ifit.

27 R ertc ergo a nobis notatum eft,filium fa mil.non poiTc codicillos facerc. quia ncc tcftari p o t e f t , quo etiam argumento v t i ­ tur I.C.in.l.3.iitprinc.verficulo. q u h p i- íírf<í«.in.l.Arifto.9.D .dc iure codicil .lii rta.l.quiteftamento. 1 4. & 1 . dc ftatii.i 7.

D .de tcft.imcntis. «5c in alijs perionisad- miflum ctiam cft,cx.l quardam./.in prin cipio.D.de iure codicill.Sc in. I. in bcllo.

1 2.5.codicilli.D.dc captiuis .codicilloru fiquidem vfusrcceptus eitjin fauorem &

gratiam tantum eorum,qui cam teftamé- tifartionem h,ibeanr,tamen propter farti aliquod impedimentum,aliquando tella- nientaf.icere non p p tera n t, v cin e tcfta­

mentum femcl ritc & rcrte fartum c x in ­ tegro & iterum fieret, fi teftator aliquid fupplcrc,declarare, aut mutare voluerit, quod facile codicillis faceret , iunt enim codicilli quafi icq ucla, & appendix q u » dam tcftamenti,quam rationem nó obfcu- rc colliges c x principioiiifra de codicil- lis.ex.d.l. conficiuntur. 8 . / codicilli.D.

de iure codicill.idcot]uc non pertinet ad codicillos qui teftamenti faciendi ius non habet,quam rem latifsime trartat Caefar Pciufinus in.l.a.D.dclcgar. I .

28 V eram autem huius prohibitionis ra­

tionem vt inteipretes aisignciit in v a ­ rias feruntur fentcntias , & opiniones;

6c tamen Bart.in.d.I.qui in potcftatc. nu.

i.p o ft Accurf.ibidcm verbo.«ifc/Zo magis.

& in.d.l.ta is. 2 7.$.i.ver.patr7i.<8c hic.verb.

perintferit. putar,ideo filiu.n famil. nerjuc 29 patre confcntiente pofte teftari, f quia

cum teftamenti fartio publici iuris fit.l.te ftamsnti.3 D .de teftam.non poteft a pti uato concedi,!.ius publicum.3 8 .D . de pa rtis.facitreg.l.nemo p o teft.7 7 .D .d e leg . 30 1. t item eti.aiTijquoniam cum teftamen

tum abique heredis inftitutionc non va- lc.it.l. I .D.de hcred.inflituend.^.antche- rcdis. vbi late dicemus , infra delegatis,

3 1 ! pendere autem abalieno arbitriovo- luntates teftatotum,nfcctieredumip.nitii.

tioncs debeant,conftanter id euitn vete­

res fic dccreuerunt 1. illa in ftitutio. 3 2. D, de hered.inftitucnd.cum pluribus alijs,fi.

gillatim áb interpretibus relatis in,l,i, D .deleg.z.Coua.in.cap.cum tibi.dc tc- ftam.confcquenS cft, ne alias teftamcntu filij pendcat ab arbitrio & voluntate pa­

tris,c x eius voluntate filium non pcITete ftari.iuxta noftrum tex. quam rationem p oft Dar.Sc antiquiores,fequuntur noftri in.d.l.^.Tau.iSc in.d.1,4. non» rccopil,n.

O inotom us.hic in principio. Didacus Spi no in fpeculo rcftamcnt.gloir.4. tub.nu.

1 0 . & a l i j fupra relati.

32 C s t e r u m ea communis ratio mihi fem- per difpliciiitrprimo quoniam&fi verum fit,teftamenti fartionem publici iuris ci­

fe,non tameninde conuinciturad eamfi- liumfam.non pertinere, cumconfter,vt

& id c in Bar. a i t , in his qu» publici iuns funt patriam potcftatcm nonexpertari,!.

nam q u o d .i 4 .D .a d .S .C Trebell.

33 P rstcreatex.in .d .l.illain fiitu tio. ciimfi milibus,inepte ab fcribetibus inducitur, h o cctcn im in cafu quando pater fiiio pet mitteret tcftandi facultatem,non idcoob tenta licentia,6c heredibus á filio fcriptis, dici poteft teftamentum hoc pendere a patris voluntate,cum in eius arbitrio non iitcollata inftitutio,nec fitineius volun 3 4 tate,heredum declaratio, f Non maji!

quá fi mutus,impetrata a principe faculta tc tcftandi,iuxta. I.fi mutus. 7. D. dcte- ftam .l.cxfart:o .43,D .de vulg.autille (¡«i non poterat tcftari,I.fiquando.37.inprin c ip io .C .d c inoff. teft. fcccrit teftanicntú quo cafu abfurduni cftiet affirmare tefta­

mentum illud poft principis indulgentia fartum,.! principii voluntate pendere fi­

ne ab arbitrio permittentis.

37 Q uare idem Bar. in.d.l. qiiiin poteflate, n u m .2.exiftim at ideofiliinti tainil.inor- tis caufa donare pofte,non autem teftati, 3 6 t quia donatio Caufa m ortis, contradi- bus magis afsirtijlatur, qu.Tm vltimis vo- 37 luntatibus. vndc mirum non cfi, t

quilibet alius contraftus á fiiiofamil.ee- lebiatus iuftincatur doii.atio,in.d,l.tam is.5 .1 , D .dc donat.caufa mott. coniiinda regula,l.tam c x contrartibus.77-D.dein- dicijs ,1. filius famil. 39, D. de obligat.

& a r t .

3 8 Nec

457 Quibus no eft permiíT.facere teft. 458

38 Nec obftat* íiauis obijciat donationes caufaínortis longé magis vltimis volun­

tatibus eíTc fimiles , quam contrartibus l.omnibus.p.l.Marccllus. i y . $ . Paulus.1.

&fi debitor. 1 7 .1. ilíud. 37 . D . dé donar, caufa.mort.l. fin. C . cod.principio.íupra de donat.cum ibidcra relatis ,& ad d u d lis Per Caldam,¡n-i,li curatorem.verbo, hunc fo»/>af?««í.Exnumcro.2i.C. d c i n intcg, reftitutionc.

3 9 Quoniamrcfpondcndum c í t , huiufmo­

di donationis caufa mortis , & legato­

rum arquiparationcm perpetuam non cf­

fc , neque íempcr ad.mittcndam , cum pluribus in cafibus differant , v t verba tex.in.d.principio &«in. d. 1. fin. latís i a finuant. H z c autem donatio caufa mor­

tis quam filius patrc coníenticnte , fc ­ cit in.d.l. tam is.y .i.n o n le g a t is , led d o­

nationibus intrr viuos comparatur; quia donationes caufa mbrtís ex tcftament.le- gatis fimiles funt, non vero abintcftato, quia cocafu, nulla legatorum compara­

tio occurrit,!, fi fiÜus. 2 0 . verficulo.ínfe- Jlato. D.de leg .p rz ít.e rg o fi is qui dona­

tionem caula mortis fccir , teflamcnto farto decedat, neque ibi cuín donationis jzniteat, donatio quafi teftamcnto con- irmata legatis zq u ip a rab itu r, argumcii- to.l.cum hic ftatus.3 3 .y .oracio.D -dcdo- nat.intcr.l.íi m ortis. 40. D . dc donat.cau fa mort. abintcftato autem h z c zq uip a- ratio non admittitur; vnde cum filius fa- mü.cx fententia noftri t c x . & fimilibus, teftamentum facerc non p o f s it , & indc inteftatus decedat , regula. 1. inteftatus.

64.D.de v e r b o íig n ifi.A principij. infra de hercd. q u z abinteft. cum ibidem n o - tatis,donationibus inter v iu o s , non vero legatis,comparabitur donatio caufa m o r­

tis abeofafta,ideoque c x patris confen- fu poffe cum donare caufa mortis Uon au­

tem teftari,mirum non eft.

40 Sed proferto , qu.imuis c x huiufmodi Bartoli ratione, cuincatur,cur patris ac­

cedente confenfu, filius famil.pofsít cau­

fa mortiidonare(qüz t.imcn an vera fit, cx infra dicendis ad primum argumcntú coi'iftabit ) non tamen conftat cur ipfe, nfc ex cadcm voluntate pofsit teftari.

Qu.irctu confidcra huius q ü z ftio n is du­

plicem cíTc in íp crtion em .V n am q uziif • ris prohibitionis rationem cxpoftular, Aliain vero q u z patris confcnfum & p e r - .

mifsionem nihilo magis prodeíTc filio cuincir.

4 1 Igitur vt iam vcram rationem prohibi­

tionis huius aísignemus , candcm iUam verifsimam effe contendimus, quam ali­

quibus ab hmcannis , Inuitis licct recla­

mantibus , pro roftris feié ex tempore difputando conftituimus, & pauló poft aquorumdam calumnijs tota acclamante Academia defendimus, quam vt percipias íequcutia obícruabis.

42 Primó,teftandi facultatem, libereque dc febiis luis difpoiicndi licentiam, nifi no- minatim vcl priuata,vel publica aliqualc ge fucrit cóceíla,ncmini competere, quia cum omnis dil’poíitio farta tempore ha­

bili, inutilis ccnicatur, fi eius effertus ad tcmpus inhabile referatur. 1. quod fpon- fz..|..C.dc donat.ante nupt.vbi Bart. hác regulam iiumquam deficere arbitratur;

43 8í voluntas teftatoris in tcftamento c x - prcffa,tune locum habcat, & v.ilcre inci­

piat,quando teftator dcceílcrit,óc non an tea , quia fu z voluntatis implementum poft mortem confert,l . i . ibi. poft mortem.

fuam .D .de teftamentis cap.cum M artiiz.

6.y.cztcrum verficulo. de cc- Icb.iniff.quoin tempore cum ipfe tefta- tor incapax íit voluntatis habendz , c x co quodjVt dici íolet , mors omnia lol- uit,auth.dc nuptijs.y. deinceps, collatio- n c.4. qucm multis exornat Scbaftianus Medicis trart.mors ohinia foluit, C o n fe­

quens c f t , v t talis voluntas inutilis indi­

cetur , vt poté q u z licct fit cxpreffa tem­

pore habili, referatur tamen ad tempus inhabile , in quo conftat tcftatorern, v o ­ luntatem aliquam , ncque poteilatem 44 habere non poffe , idem cnim eft

aliquid ficri tempore prohibito,vcl con­

ferri in tempus prohibitum. 1. eum qui.

1 3 . D.de iur.om.iud.1 . T it io cum moie- 47 retur.y I.D .d e vlu frucftu. f V n de Ac-

curf.in. J.l.illa inftitutio. 32. verbo, pett- dere.ibi.quodvJxirt [uopemittitur. D . de he red.inftit.inlinu-tneccirariam fuiffc con ­ firmationem icftaiiientariz fuccefsionis, quia dc iuris rigore difpofitio teftatoris irrita videtur.cum dc bonis difponat,con ferendo voluntatem ad tempu: inhabi­

le , nempe poft mottcm , quo iam nul- lun^ ius in bonis habere potcft : quam Accurfij opinione alijs relatis in optimo calu icquitur.Pinel.in.1.2. numcro.7. C .

P 3 de

459 L ib .i I.Inílitut.Tit.X II. 460

bbn.inat. Ditia. P erez , & F e r d . Mincha, quos vetulit Guillen dc Ceruantes. in.l.

5-Taii.nunicro.y. loan. Matienyo in.l. i . gloíT.io .numero. 1 7.titulo.4.1ib,y. reco­

pilar.

Cum crgo(vt cx pauló ante diftis coftat) r c in o dc rebus luis poisit poft mortem iuamdifponerejvteiui difpofitio cffeftii fortiretur, ncceíTatium fuit generali ali- 46 qua legc id omnibus concedi, f & quá­

uis Plato lib. 11 .de legibus , iudicet cos - inepte facere qui tantum tribuant defun-

ftorum voluntatibus,vt omnes etiam nu­

tus moricntium,5c tantum non x g r i fom niareligioic obferucnt,cum quidem p le ­ rumque delirent , qui animam agunt;

47 f verum intcr x g ri deliria, & teftamen- ta hominis lanx mentis difccrnuntlegunl latores, qui quidem ratam non habuerunt teftatoris vo untatem, q u x vel argueret aliquando dcfunftiinfaniam, vel legibus adu.rfaretur,!.quidam in fuo. 27. Ü . de coud.iniiitut.l.icruo alieno.» 1 6 . $ . f i .D . deleg -i.l.aem o potcft.57.codem titulo I a aliis veró rcligiofé tutati (unt impera- 48 ta mortuorum f Nam vetcriduodecim

tabularum lege,qua tcftandi lus omnibus Romanis ciuibus qui patres famil. efTent conceiTum fuit, iuris loco ea habita funt, 1 .vcrbis legis. 1 2 0 .D . dc verboifignifica • 49 tione cuius verba m o x referemus, f r e f -

ponditquc Papinianus in.l.hereditas etiá y o.in fine.D.dc petitione hercd .& P rin ­ cipali & Pontificali autoritate compel­

lendos ellc heredes ad obfcquium fupre- m x voluntatis,& Paulus in.l. vel negate.

6. D. quemadmod. Teftameiita ap. pu- . blice expedire ait,fuptcnia hominum iu-

dicia exitum habere , extantque fimilia alia luftiniani d i f t a ,q u x retulit Franc.

Baldui.inprothcorijs tit.fuprá de tcftam.

y o & ad Icgcs Romuli c a p .a d .t & conftat quod & n teftamentis etiam icriptis vfi fint ante Rom anos & plures alix gentes:

nam & in iurc diuino teftamentum fece­

runt Abraham Genefeos.2 i.5c. 2 7 .& l a ­ cob Gcncfeos 48. & . 49. & probauerit Deus locutus ad Ezechiam. E la ix . c. 3 8.

& .4.R cg u m cap. 20. & ijdeni ctiam R o ­ mani , ante. x ij. Tabulas,nam & tempo­

re Coriola.ii, fua in procinftu teftamcn­

ta habuere, vt teftis eft P lutarchus,^a- ior tamen libertas , certiorquc autori- tasfuit editis duodecim tabulis, in qui­

bus dccom v ir iG r x c o tu m cx cp lo ( apud -quos , vt c x Ifocrate in AHgiiietico, Plmarcho in Solone conftat , teftaiidi fidiltas pc/tlliaribas legibus fuit pcrmif- 71 fa)ita fcripfetunt. t [ Patef familias Vti

Ugjfsic fisper ptennia , tuttla ye fUa rei, tta ius e{lo.htl,ft inteflito moritur cui fuus he­

res nec extahit agnatuspro-jiunus familiam ha- 1'Cto.fi agnatus nec e/ett gentilis familiie he­

res ffio ] quod. xii. Tabularum caput his verbis legitur , in quibufdam earum iVa- . gmentis , q u x poft Codicem TheodoT

fianum ,.Parifijs apud Sebaftianura N i- uellium.anno c ia . ^{i d .} xx c v i.ex c u fu m , habentur, fic etiam retulit loannes R o - finiis. lib. 8. antiquitatum Romanarum cap.6. pagina. 3 37. Antonius Auguft.li­

bro de legibus Óc fenatus Confultis , in explicaticnclegum . xii, tabul. pag. 1 68.

<Sc pagina.169. Fuluius V rfinusin notis Icguni Regiarum pagina. 47. q u x apud cumdcm Augiiftinum habentur.his ctiam verbis hanc duodecim tabularum legem ' retulit lacobus Cuiacius ad.l. i.iuxt.vfi- nem. D . de teftamentis , Sc Alatthxus Vvefem bekius in notis ad hunc tit. nu­

m ero.3. antequos T u li . C icero lib .2. de inucntione,& lib. t.ad HerenniumJfimi- libus verbis refert. Hotomanus in prx- fenti enuntiatione. I.qui in principio in­

fra ad legem Falcidiarn , putat conci- fe hanc legem ibidem referri , {yti que l(gajfet,&-c,)vt Sc apud Vlpianum.in.

1. 1 .D .ad leg.Falcid.5c in.d.l. verbis Icgis 1 20. D . de verbo fignificar. quam etiam leftioncm retinuit Balduinus ad leges R om uli , cap. 2 0 .5c. capite. 26. Sed vt conftat ex antiquioribus fragmentis i.im 72 relatis prior leftio verior eft t c x qua

fané , ni fallor, iam "apparet ideó fi ijs famil.- tcftandi ius non efle , quoniam illud cxpreíTé patribus tantum familias qui ciucs Rom ani efleiit conccflum fuir, quod etiam probare poteris e x iam ci­

tata l . i . ibi Cines Romani funt. Sc ibi.

quicunque ciuis Rumarius.D. ad leg. Falcid.

coniunftis fupra p roxim e traditis ; quo etiam refpexifte milii videtur luflinia- nus in hoc tezcta.ihi.ftatimcnimijquialse- no iuri fu iieñ i funt teftamenti faciendi iui Kon habent, v t faitim c x h o c textu dicen­

dum fit , quód cum ius teflandi nemini compttat , nifi cui lege id fuerit con- cciTum, quod ctiam non male probabis

c x

¥

. I-

461 Quibus no efl: permiíT.facere tefb. 462

e x prioribus n oftrz Rubricae vcrbis.gwi-

bus non tft permijfum facere teftamentum , &

princ.huius tcxtus.ibi .Nontamen ómnibus ' hcetfaare te¡lamentum.(\uih\is,ni fallor lu - ftin.infinuatjius teftandi illis tantum tri- 73 bui,quibus id eft permiílum nó alijs; f co

lequcns eft filios famil.ttftamentifartio rem non haberc , cum legc duodccim tabularum eis non concedaturjvtíiciam tai.dem dicamus huius noftri textus ra­

tionem & caufam á lcgum vctcruin au­

toritate manaíTc & fluxiíTcjVt & infinua- uit cruditus Cona. lib.9.capite.4; nume­

ro.4.infine<

74 Sed tune non ¡mmcritó vrgebísj qua­

re & hoc filijs famil.non conceditur, qui

& ciues lunt Rom ani,l.nam ciuium.4. D . dc his qui funt fui vcl ali.iur. A ad o m ­ nes honores A dignitates admitteban­

tur,vt pafsim cohftatjA animi iudicio nó deftituuntur , quoniam vt in rubrica hu­

ius tituli diximus , ctiam fexagcnarius fub patris potcftatc eft , nifi ab eafolttio ci per modos a iure ciuili approbatos con tigcrit.

77 Cui obiertioni fatisfacit Vlpianus ín fragmétis titulo. 2 o. verficulo. filius famil.

quia nempé eo maxime tempore filius famil.iion habebat,q u z teftamcnto pof- Ict ad heredes transferre , propter anti­

quam iuris ciuilis regulam quam luftinia nus retulit in.y.igitur fupra per quas per- fon.quicquid enim filius acquirebat fta- 5 6 tim patri acquirebatur, j" Cum autem teftandi ius illis tantum eíTct pcrmifliim qui dc rebus íu isd ifp o n crcn t, v t dedu­

citur ex fz p é citata Icge.xii.Tabularum, ibi(re»r««)A.l. teftandi. 1 2 - ibi. de pecunia fua.C .de teftamentis, auth. ingrefsi. ibi.

ne ergo de his teflantur yt poté nec domini re- rum.C.de Sac.fanrt.Eccleü. conficiuntur

S.y.fi poft fartum.ibiíCír dealtenis quodamo dorebustefiatur.D.de iure codicill. 1. qui ex liberis.xi.y.i.ibi./»!«í eír fortunas fuas.

D.de bon. poíT. fecundum tabul. confc­

qucns eft, filijs famil.id ius datum non c i r e ,q u ia bona de quibus teftari poíTcnt non habebant.

Sed adhuc obijcere poteris,fi bona nori habebant, haberc tamen poterant patris voluntate , qua mediante de rebus luis difponercnt. Sed hoc nihil m oucrcdc-, b e t , quoniam cum numquam penes fi­

lium bona confiftcrentjfed iterum,atque

iterú patri acquirerentur, nunquam filius habere potuit de quibus rebus tcftaretur, 77 ncc patiis voluntas aliquid prodeft,quo­

niam illalcgc duódeciin tabulatum ei fuit conccíTum ius teftandi , non vtipíc alij id concederet, vt e x relatis.I.conftat.ibi.

yúqmfque legafet. A in auth.dc nuptijs.

y.diíponat.ibi. difponat teftator. A in.l. 1.

ibi.W «»í4f« noftra iufla fententia de eo,úrc.

D . de teftam. itaque ncque alteri com­

mitti p o tc ft, vt pauló poft dicemus,ñe­

que dc alieuis rebus eíTcj vt omittamus ctiam hoc ius teftandi, vt publicum per patrem filio concedí non potuiíTe, d.l.ius publi cum. j S.D.dc partís.

78 Sed t longc maior cztcris eft,qui nüc reftat fcrupulus; namque A(i quz lupc- rius dirta funt ízculo A ztate Vlpiani fine dubio fint admittenda, quia tune fi­

lius nulla ptorfus bona habcre poterat de quibus tcftaretur , hodié vero con­

ftat , A quoad proprietatem femper bo­

ba aduentitia,A aliquando ctiam & quo ad 'vlum írurtum haberc, vt per totum.

C .de bonis maternis, A C.de b'onis qu.z lib eris, A $.igitur. cum fequentibus in­

fra per quas perfonas, A tamen nihi­

lo magis teftari poteft > e x noftro t e x ­ tu. A . 1. nemo ex lege. xj. C . qui tefta­

menta fac.poíT.d.l. 13.tit,i.p.6.ergo íupc rior ratio non concludit.

79 j" Sed refpondcndum eft eadcm V l ­ piani ratione retenta , quod A fi filius familias bona habeat , non tamen eo­

rum liberam adminiflrationcm.Vt rerte Th cophilus in przfcnti , A in.$. pater fupra de teftamentis , animaduertit , fe- quitur Pivrus Loriotus de inris apicibus, T ra rt.d e tutelis axiomate. 69. A .7 0 .A cxpreíTe probatl.fin. $. ipíuni autem fi­

lium verficulo. filijs autem. C . de bonis q u z l i b . quare confequens eft , nec dc i lis teñamentum facere poíTe,nec etiam dc alijs,cuminfilio non poísit confidc­

rari quid iure hereditario pofsit in he­

redem tranfmitterc , vnde rerté confli- tutum eft , heredem habcrt non poíle, 60 t e x textu fíe inteliigendo, in .l. Sed

lulianus. 8.y. quamquam.D.ad S. C . M a - ced.cum filio mortuo protinus pater eius bona priftino A proprio iure occupet, e x noftro textu.verficulo. quamquam iu­

re ciutli. A poteft induci, 1. filius faniil.

iS.vcrliculo.jed in propofito. ihi. nam cum

“ P 4 ’

r/J

'4<53 Lib.i I.Inílitut.Tit.Xir. 4.54

ápuApitrm remanent itis priflinum dntát, &

peculium tft.D .AdlegeEaUid.

61 "T Q uod fi h»c tibi obferuatio non om nino rcmoucatfcrupulum, aliter V lp i a ­ ni locum accipias , refolueque V lp i a - num.d.tituIo.20.non tam deproprieta- tfa tc bonorum loqui, t ftuam dc iurcfa*

m ili» , fic cnim loquitur ( filius famil.

ujlamentum facere non poteft quoniam nihil fuum habet yt teftari de eo pofsit ) fuum cnim refertur ad id dc quo teftari poteft,ncm-

f

dum q u a lit.& infra de heredita. q u » a b intcftato.lderoquc Vlpianus pauló poft, quia familiam, in q u it, manciparenonpoteft, cum autem teftamento non bona tan*

tum , fed omnia iura fam ili» ,(qu» fi­

lius familias non habet,) relinquantur;

fe u , vt Vlpianus ait , mancipentur,ic­

quens eft , nec hodie filium teftari pof- fe ; cum & fi bona habeat aliquando &

quoad proprietatem Sc quoad vfum fru- rtum , q u » pofsit inter viuos admini-

^3 ftrarc f c x .d . auth. v t liccrt matri &

auiz.$. I .quem fic accipio cum V ig l i o &

V veferabckio hic,non tamen familiam, donec patcr v i u i t , vcl cum non eman- cipat.I. pronunciatio.197. 5 . fam ili». D . de vcrbo.fignific.ibi. ( £ i cum pater famil.

moritur quotquot capita ei fuhieiia fuerunt, fingulas familias incipiunt habere: finguli enim patrum familiarum nomen fubeunt.ldeque eue- nit in to qaiemancipatustft.)

Quibus fic conftitutis non obftant q u x contra noftrum textum adduximus;non prim iicx.d.l. tá is.

27.^.

di

caufa mort. quoniam omifsis opinioni- 64bus & varijs doftorumfcntcntijs, di­

cendum cft. ideó filium famil. prohibe­

ri donare caufa mortis , non quod habi­

lis ád donandum non fit , vt communis putabat, quam Cuiacius fequitur. in.l. i.

& . 3 . D . dc teftament. Duare. adPandc- f ta s , pagina. 869. fed quia nulla bona habebat,qux poiTet d o n are,vtex fupra relatis conftat. E t quamuis folcrent pa­

rentes filijs peculia quzdam concedere, v t t o t o titulo. D . d e p eculio; corum ta­

mcn proprietas penes patrem c r a t , Sc filijs tantum adminiftratio concedeba­

tur , vt deducitur cx.l.ccrtum. i 3 .C .fa - 67 mil.hercif.ideoque f e x peculij cócef-

fionc non ccnfebatur permifla donandi, facultas. 1.filius famil.7.in principio. D..

dc donation , ca ratione peculium quod patris cft filius perderet , ncc videtur generaliter conccflum quod fpecialitcr pater non eftct conccflurus , argumen­

to á contrario c x . 1. qui peculium . 47.

D.de peculio.l.obligat. gcncrali.6. D.dc pignoribus.& conftat in dubio neminem 66 res fuas donaturum, t cum nemo p r z -

fumatur iartarc fuum , c x .l. cum de in­

debito. 27. D . dc probat, quam exornat And. Tiraquelus in.l. fi vnquam verbo.

donatione largitus , numero.206. C . dcre- uocand. donationibus.Iacob.Menochius hb.2.dc arbitrarijs ccnr.i.cafu.88.pcrto tum, ideo nec patrem filio hoc concef- fifle ; Eaquc ratione patris ncceflarius eft conlcnfus quia de eius incommodo agitur , qui fi accedat , non mirum fi do- 67 natio valeat, f atque tunc non tam ip­

fe filius, quam potius cius patcr donare intdlligitur,1.2.in principio.l. inzdibus, 9.5. quod filius famil. D .dc donationi­

bus. N ec admitti poteft opinio exifti- mantium filium non habere legitimam perfonam ad donandum, idcoque autho- ritatem patris efle neceflariam id cnim veru non cft c x . d. l.filius famil. 7. vcrfi- culo.quid ergo fi iufta ratione , & verficu­

lo vbi fi iufta donandi cau­

fa fubfit non cxpertatur patris confcn- 68 f u s , t ergo filius famil. non eft inha­

bilis ad donandura.maxime cum confti­

tutum fit quemcunque contrartum ce­

lebrare pofle fine pcrmifsione patris, dd.

tam e x contrartibus.33. D . dc iudicijs.l.

filius famil.39. D .de ob Iig.& art.eft ig i­

tur ncceflarius patris conienius , non vt filius pofsit donare , fc d v t habeat quid donet. Q uod fi obijcias,crgo hodie po­

terit donare fine patris confenfu , cum habeat bona? Refpondebo , adhuc non habere liberam adminiftrationcm cx.d.l.

vltima. §. fin. vcrficulo./Zi)f autem. C.dc bonis q u » liberis.his exceptis in cafibus in quibus & pcoprietatem & vfumfrurtú filius habet in quibus rcrte poterit dona­

re ex.d.5. filijs autem, vcrficulo. dumta­

xat,Sc magis c x t e x . in auth. vt liceat ma t r i.& amx.^resfihi.lictntiShabeantquoye Itnt modo difponere. colIat.S.quz iura fic in- tclligiaio Sc fic foluitur. primum argu­

mentum.

Ncque

4<5y Q uibus hó eíl pefmiff.facéréteíl. 466

' 69 Neque t obftat fecundum ex.d.9. illis ' autem tcmporibus.vcrficulo./edlífZari.fu

prá de militari teftamento cum fimilibus.

quibus probatum e ft, militem filium fa-

* mil.de bonis caftrenfibus, & corum q u x intuitu militiz acquifiuit pofte teftan:

i quoniam vt e x ibidcm & toro illo ti­

tulo traditis conftat , peculiare eft in filio famil. milite vt is patria poteftatc i non obftantc proptcr militare priuile­

gium teftari pofsit: quod quia in codem loco iá explicuimus & paulo inferius ali­

qua dicemus,iterüinculcare nihilattinct.

70 N c c magis obftat tertium Argumentú

* ex.d.9. fin. fuprá dc militari teftamento.

quoniam vt ibidem diximus,priuilcgium I illud filijs famil. militibus conccflum á D i

j uis P rincip ibu s, ab eiídcm poftea cxten- fum eft ad luteranos , 5c ad omnes qui in togata mintia verfantur , qualcs funt numerati, in.d.l.fin.C.detnoff.teftamen- I to 5c in titulo.C . de profeflbribus 5c me -

dicis lib. I o. 5c in.l. 1 . C . de profcflorib.

; qui in vrbc Conftantinop.lib. 12. Intel- í lige autem poíTe tcftari de bonis acqui- fitis intuitu m ilitix, fiue de caftrenfi pe­

culio, quod definitur in. 1. caftrenfe. 1 1.

! D .de caltrenfpecul.5c in .l.i.C .c o d e m . 7 i l i b . i 2 . 1 . 6 . titulo. i 7 .p a r .4 . f adcuius

exemplum induélumcft quafi caftrenfe I peculium, in quo filius liberam habet te­

ftamenti faílionem patrcmquc poteft cxcludere,ex.l.pen.5c fin. C . qui tcft. fa- cer.polT. c x .l. r 3 .tit. i .p .6.5c exprefle pro batluftinianus hic. 5c lulius Paulus lib, 3.fcnt.titulo.4.$.filius.Prxtereactiam in telhgc pofte te fla ri, quia hoc cxpreffe : í eifuit conceffum , c x Principum iiidul-

72 gentiavt hic rcfert luftinianus f vt in­

de videas perperam multos cxiftimafle cxperm ifsione peculij.hoc ius in confe- qucntiam fuifte dcduftum ; quod tamen falfurn eftjnam quamuis filius bona ha­

beret nó tamen indc ficbat,vt tcftari pof- fet.vt fupra oftendimus, namquc dura v i Uebat difponcre fiuc potius adminiftra- re poterat,co tamen mortuo iurc proprio pater occupabat, namquc filius hcrcdem extraneum habcre non poterat, opus er­

go fuit principali cóftitutionc, vt c x hoc

! textu facile colliges,5c c x l . fi communis i feruus.18.verficulo.f«wí beneficium. D . d c 7? ftipulationc fcruor. t Indeque erat ,v t

filio inteftato defunílo, patcr quoad b o ­

na caftrcnfia non diceretur heres J tcxtus in .l.(.La. 1 . p ropon ebat.9. vcrficulo./ei cum nihil.D.de caftrenfi pccul.l. 6. C . illo titulo lib.12.1.in eo.33.D .dc acq. rerum.

7 4 d o m . f V n d e intclliges. 1. films fam.l.

i S .D .a d lc g . Falcíd. fiquidem patcr non fuccedit vt heres, 5c per confcquens v i­

debatur non pofte Falcidíam detrahere, quam heres dctrahit;5c tamen I. C . refp.

patrcm adhuc detrahere pofte , quia l i ­ cet non fucccdat vt heres , rcftituit ta- 77 mcn tamquam hcres extraneus. S i­

militer intelligcs te x .in . 1.3. C . d c bon.

profcrip.vbi peculium caftrenfe non con nfcatur propter dcliftum filij quia patris 76 eft, f Cacterum iam hodié magis fre­

quenter obtinuit, vt filius etiam de ca­

ftrenfi peculio teftatus non pofsit pairé excludere faltim fine caufa, 5c heredem habere extraneum, propter generalem decifionem authentici , V t cum de ap­

pellatione cognofcitur.$.fiuc igitur, vcr- ficulo./<j»«'«:«i.5c eftc communiter rece­

ptum teflatur lulius Clarus in receptis fclitentijs. §. tcftamentum quxftione.48, 5c fic filius famil.a tertia caftrcnfium bo­

norum parte non excludit patrem, quia iurc communi h x c tertia pars erat patri debita in bonis filiorum cxauthé.detrié- te 5c femifte.9-1 .l.S.tituIo. 1 3.par.6. Sc rc foluit loan.Rojas,traft.de fuccefsionibus 77 capite. 3 1 . numero. 7. t Nouiori vero

iure iam dux partes e x tribus bonorum filij patri debentur.l.6.Tauri.l. i .titulo*8.

lib.y.rccopil.vnde dc tertia tantum par­

te peculij caftrenfis poterit tcftari, quam fcntentiam multi probant c x diftis R e ­ gijs legibus.ibi.df qualquiera calidad que fea prxcipue Did.dei Caftillo.in.d. 1.6. G r c ­ gorius.in.l.ó.vcrbo.padre. titulo. 17. par.

4 .quod inferius latius difputabimus.

78 Prxterea non obftat quartum cx.d.c.

lic e t.4. $. quamuis. de lepulturis Iib .6.

quoniam etfi controucrfum f i t , an fal­

tim ad pias caufas pofsit filius famil. p a ­ tris accedente confenfu teftari, 5c com­

muni opinione receptu fit , c x decifione d.ca.licetjirgumcntofumpto á contrario ienfu,hac in fpecie filio fam.tcftádi iu se f fe,quaro opinionem pluribus citatis fccu- ré fequitur Coua.in rubrica de teftam.3.

parte numero fin.Didacus Spino, dc te­

ftamentis in Rubrica gloffa. 4. numero.

I I . ego tamen magis probofcnteiytiam

P

467 Lib.II. Iñffeitütionum.Tit. X IL 468

eorum’ qui in contrariam partcm inerut,

¿[UOS ijciem autores retulerun t» & de­

fendit Minchaca lib. 3. dc íucccíT.crca- tione. y. 2 2Í numero. 8. ncque bhilat tcxtus iu. d. y. quamuis , qUia vti rerté idcm Minchaca obfcrilat, A l i a contra­

rio icniu deduci videatur poiTc lilium farnil. dc bonis aduentitijs aliquid pro anima fua fi patris voluntatem hubcat, rclinqiJerc , id tarncn argumentum ad iuris corrcrtionem iiidiílinrté Tumen­

dum non eft , iuxta vulgares traditio­

nes , de quibus Nicolaus Eucrardus in 79 loco iam citato, t plané poterit filius

famil. qui bona habet ^ patris volunta­

tem habeat mortis caufa, v e l , alias in­

ter viuos quod voluerit pro anima fua relinquere , tui alias id non licet ,v t lu ­ pra infinuauimus e x d. l.lin . y. filijs au- tcm.C.de bonis q u z lib. quod fi dixeris, ergo in. d .c .l i c c t . 4- y'.quamuis, nihil fauorc anim z fpecialiter cautum eft; fa­

tebor libentifsimé , namque li alias iu- rc communi poteft filius e x voluntate patris morfis caufa , vcl intcr viuos c e ­ nare , vt lupra d ix im u s , aliud priuile- gium ci necelTarium non cft.rcg.l. 1. C.de T h efau r.lib.io .

80 N o n obftat quintum cx.d.c.quianos.

9 .de tcftament.A auth; Presbyteros, in»

2.C.de E p iff opis A clericis, quoniam vt conftat c x ijs q u z ibidem laté fcripfit C o u 2 . Anouiísinié Guillen de Ceruan­

tes in.1.7. Tauri c x . numero. 1 2 . quam­

uis verum fit filium fam il. ctiam iacris ordinibus infignitum non liberari a pa­

tria potcftatc , cum is non fit modus inter alios quibus ea foluitur relatus,d qua fententia ncmo difcrepat: quia ve­

ro omnia bona q u x filius poftea acqui­

rit caftrcnfia v cl quafi caftrenfia repu­

tantur , dc illis poterit teftari, quem­

admodum in alijs militibus ctiam pa­

latinis admilTum e f t , A fupra diximus, 81 t quinimo etiam id in clericis mino­

ribus ordinibus tantummodo initiatis procedere , contra V igliura hic nume­

ro. 18. diferté probant Coua. A Guillen dc Ceruantes,iam rclati»

82 N o n obftat fc x t u m c x . d.l. qui a latro­

nibus. 1 3 . D.de teftamentis quam incpté fatis acceperunt Accurf. A Bart. ibidem incongruam elTc putantes rationem qua M arganus motus cap u sa latronibus te­

ftandi ius clTc fcrip fcrit, eo, quod libcri maneant , quafi indc inferatur fibuiii fa- m i ! . A d.imiiatum dc capitali crimine etiam teftamentum polTe facere, contra noftrum textu.quia libcri lunt. Sed lon­

gé alia eft M ariiani mens , qui aflcrit quod ciim liberi maneant poílunt fa* e- re teftamentum quafi á deficiente ratio­

ne legis, fiue potiUsa natura oppoQro- runi arguat, in captiuis cnim ca tantum ratione tcftamcnti fartio interrum pi- tur,c]uod lerui hoftium facfti funt.L3.ad 83 fin. D .d c verbo fignifi. j- cum ergo á

latronibus cap tus, fartus non fit feruus l.h o ftc s.D . dc captiuis , poterit hac ra­

tione teftamentum facere, non tamen c x c o ij , quibus c x alia ratione tefta- menti fartio interdirta e f t , quia liberi ma neant , teftamentum r e r t ^ a c i e n t . qua autem ratione á latronibus capti liberi maneant q u x eft ilhus decifionis ratio, Dortores ibi non tradunt, quam tamen fi captiuitatis originem A naturam m- 84 fpiciamus rerté iiitclHgcinus. f Cum

ciiim captiuitas iure gentium introdu- rta fit,cx eo quod c o s, quos in bello iu- fté occidere polTumus,nobis feruari pof­

fe , vt feruiant, natUra dirtabat, A eo­

dcm iure gentium bella orta , A cxin- 87 dc captiurtates fequutas, conftet, f vbi

bellum iuflum non cll , ibi fcruitus ef­

fe non poteft , ncque ferui appellari, qui in illo bello capiuntur,latrones au­

tem , feu przdoiies , aut piratz bellum iuftum non gerunt , vnde iure belli ca­

pere , A l i b i aliquos feruos efficere nem polTunt , folum igitur h z c feruitutis conftitutio ad holles trahenda c l l , cum quibus bellum iuftum crit , vnde non mirum fi feruare non liceat , quos oc­

cidere non licct. quod ftrenué p r z e x ­ teris explicat Hilpanus Gtegorius L ó ­ p ez M adera libro fin g u l. animaducr- fionum iuris Ciuilis.capite. 18. c x nume­

ro. I .videndus omnino pro interpretat.l.

oblides.D.de teftamentis.

86 N o n obftatIcptimum e x .d .'y . Si igi­

tur dcfunrtus. verficulo. fi yero, cum fi- milibus , quoniam iure veteri parentes liberos atque etiam fratrcs defunrti e x - cludebant,cum in ipfius quoque ilii pote ftatccíTent; poftea autem id Imperatorii conftitutionibus immutatum eft , A non folum in caftrenfibus A c^uali caftrciibus,

vcium

4<5p Quibus no eft pér'miííiaGere teit.

vcfiim etiam in maternis & nuptialibus bonis, 6t in quibufcunque aduentitijs li­

beri dcfunrti parentes fratreiquc exclu­

dunt,l.fin.C.coium.dc lurccil.l.quod ici­

tis.3 .l.quacunque. 4. C . de boiiHkjuseli- ber.d. 5. fi igitur dcfunrtus. fi liberi non cxtarentjfoli frarrcsi.idmittebar.tur pati e excluio , quafi eis magis deberetur here­

ditas,cum patris fucceisio in inferiori gra du cffcnt,quod ius harum inflituiionuin tempore v.igebat; poft quas nouifsimo authenticorum, & legis Partit» fupra re- lat» , patcr cum fratribus vna fuccedic.

qiiod cff fiiniliter póftcrioribus Hiipani Kegni legibus emendatum,fiquidem. 1. 6.

Tau. fratribus exclufis foli parentes ad- niittuntur,vt nominatim tradit Emanuel Meiidcz de C a i l r o , in.l. cum oportet ^, parte numero.79.*C. dc bonis quae libc- S/ris, t cuius tamcn interpretatio ad no­

ftrum textu i b i . parentes-eorum iure com- muritpeHinebii,exponende, id eft iure here

¿iíario.contra gloft.iSc alios huius loci in­

terpretes niiliinontam vera eil,quain ea qu» fupra á nobis tradita f u i t , verficulo.

jedrcfnondcndum.nui cro.79.fi quidem con itat pr.Tmortuum filium necjue ipfum pa trem iicredemhabcrepufle.led protinus eius bona ad eum pnftiiio, & antiquo iu­

rc dcuolui,idcll,vti ego interpretor,eo­

dem illo ime quo ei omnia per filium qu^

lita acquirebantur,iuxta d. 5 -igitur.lup.

per quas pcrfonas,vbi latius diximus.

88 N on obftat oftauum argumentum, quo contendebamus nullam fpccialita- tem confidcrari ia eo quod cadrenfe filij peculium á paternis creditoribus non di - ftrahaturjcum idem etiam Sc^in profcdfi- tiopeculio fit admiflum, c x .d .l. 3.5 . fed vtrü.D.de minorib. Cui difficultati poft Vigliumhicnumero.23.Baldui.in. §. ita- quc.in hoc prin. numero. 4. reípondédu exiftimo, profcrtitiumpcculiú á paternis crcditorib.poiTe inquietari, ejc atgumcn- fo huius textus,& authoritatc Theophili hic,ConftantiniHarinenopoli,lib.7.iuris cpitomarum.tit.2.de teftam. eorum, qui alieni iuris funt vcrficulo. Tfrm m qui fic fcripfit. Tertiumficuiusrete alieno prej.fiio- na Aiñrahantur d creditoribus pagani cum quide filij pecu Itu fimul yendttur caftrenfe ne quaqua.

quod eft noftris regulis maxime confenta neum,cft enim hoc iure totü in bonis pa­

tris hoc peculium.l.certum,i3.C.fam.her

4 7 0

cifiScd bona non clicfitiir nifi dedurto ere 89 alieno,vtin vulgatis, f Necjue te luo-

ueat Vlp.lent.iii.d.^. fed virü.quiain fif- co creditore loquitur,cuius &fi multa fint priuilegia qu» pafsim occurrunt , tamcn benignius Princeps cü ciuibusfuis agere idebec,quam priuati interic. Ipfius enim intcrcft, ne ciucs egeant, 6choc refcripfit hiimanifsime Hadriam in. i. fin. D. de bo­

nis damnat.in. l.non puto. D.de iurc fifci.

Atcjjidco ctiam fi olnn,damnati patris bo na filcus occuparet,& propterea ctiam (i liorum pecuini,portio tamen ex benigni- tate,6c pietate, ipfis filijs rcftituebatur.I, 1 . & per totum.L). de b'onis damnat.cuius exeplb durtus Imper.Claudms,fi non par tem bonorum,laltem peculium filiis relm quendum cenfuit, patris bonis.! fifco ob pecuniaria debita occupatis: 6c illum ca­

ium ipccialem efle in fifco,& cum ob de­

bita pecuniaria bonaoblata funt ipfius.5.

90 I.vtrum verba innuunt, t Verum hanc folutione.T. conuincit tex.in.l. 1 .j.fcd 6c- fi morte.D.quando adtip de pec.an fir.vbi Vlpia.icripfit,propter dclirtiim bonis pa tris confifcatis,peculium fimilitcr ad fifcu pcrtincrc.Cuius tcx.grauem efle difficul­

tatem omnes fatentur. Sed dicendum eft tex.in d.^.ied vtrum. in confilcatione ob debita pecuni.ntia,!oqai, iuxta litera vul­

garem,quam frequentius interpretes fc- 9rquuntur.tex. t in.d.^.fed&fi morte, in

confilcatione propter delírtümpaternú.

92 t Eft autem elegans differenti» ratio in­

ter confifcatioue propter delirtum, Si adi rtioncbonorü propter .ts alicnü ;na ho?

cafu CÚ filius adhuc maneat in poteflate patris conferuatur nom enpeculij: patre vero damnato,6c patria potcftas, Sc nomé 93 peculi) am ittitur.! Quia cofifcatio fubfe

quitur aiTiifsione v it» Sc libertatis, fiue ci uitatis.l. 1. D.de bonis damnat.quibus cafi bus amittitur Sc patria potcftas. 1. fin.D.

dccap.diminutionc.& ideo cófunditur cú alio patrimonio paTfis,i3c confifcatur.

9 4 1 Q uod fi adhuc velis iureciuili , ne­

cjue propter paternum delirtum profc- rtitium peculium confifcari, argumento, d.^.fed vttu m .l.i.& fin. Q d e b o n . dam­

nat.l. I .D.deport.qu» filijs dam.Sc gene­

ralis decifionis authcntic» Bona damna­

torum.C. dc bonis profcriptotum. e x p li­

cat Cuiacius lib.6.cap.23,tefpondeas V I pianum in .d .J.fed & fi morte, non affir­

mare.