fmmSrn, I s
c'^' • 'kty .
-v.- .a i’ ; ' ■ ■■
e ß ' o o z v B > o e ' 7
k ■ •-'■
B f ' :
•:r‘ , '
• - '-rv* . . '- 4«¿i-;
rii':--
•--í
••< '';---ei--,-‘ •- - i- '- .
'
t . .H I E R O N Y M I
O S O R I L L V ^
SITANI. E P I S C O P I
A L G A R B I E N S I S ,
DE R E G I S I N S T I T V T I O N E
X T D I S C I P L I N A , L I B R I O C T O ,
^iStreniJÌimumtp'InuiHiJUmHtn L v s l T A N I A E R e g e m S e b a s t I A N V M primum.
In cofdcm Lib. Praefatio Se rcrum memora-
^ ^ bilium indcjfi»
C O L O N I AE,
In officina Birckinannica, fiimtib.
Ar noldi Mylij.
Anno cb. b . L X X X V I I I . Ck m ¡tutta 0?' priui¡e¿io S. Cgf- MaxtjìitU-
. ^ í ^ í v '3P Í - ^ " í
. A t
■-:. i
\. ^ y ' •' *^ - 'V -,¿
..
- t h ¿ t í ^ 0v-y3%iH^rí '.•;■ -á
*y } -xá
'-iSii-sÆ3
•• W - í*^
: I.. ' "* * - r. '-
S • .- '^
-- *•' ‘SiíafeKÍ
A M P L I S S É
MO> N O B I L I S S I M O ,
P R V D E N T I S S I M O Q _ . V L k b i C Ò n s t A n t i n O l i s k i r -
chiO jCónfulí |3rimario,incJÿtæ]ibcrîe(j.
Reip.Còlonienfisilò.Matalius MctelUis. I. C. Se-
quanus.
V e m a d m o d v m co rp ortb u s;
À m f l i f i m e L n k ir c h i C o n fid . h u m o n s n ó x ìj m orb os a d f e r m t \ illo r t9s e t ïa m e x A g ït à n î : & q u A îj hu^
m o r e s f e n f m f e c Î if u t y n a co llig tm - X u r,í¡u A in jiu tin i^ ca u jjà m p r A b e n t,cu r jn o r b u s v ir e s le n t e , v'el v e h e m e n tiu s , in te n d A t : a à e ô ,v t is p i m Â
^ U ddam ìu b c A t in iÚ A , d e ïn ( ¡r o ^ r e p o n e m fa a a t^
4C á e m t m ,a d A liq u e m jîa îu m , in q u o cònJlfiAt, f e r - u e n ir e c o n fu e u e r it,p o flr e m o v e r ô J e m in u A t u r : ita^
íjlo r a m a n im i, q u i R e ip . c U u u m tenenti \ i t ij s infe-- i i i t & d efo rm a ti^ m p rib m :re ïtA tn o m n em R e ip . q u ¿ corp eri', cu im m e m b ra o m n ia , a d c a p u t r e f a u n t u r , e J i f m i l i { ‘,^ u b e r n a tio n m ', v e l p a r te n t e m a liq u a m 't m a g ìia c u m n iu lio r u m h o m in u m c a la m ita te , per-^
t u r b a n t , & i n u ù h m t . S iu e en im Vitus in R e p ú b lic a r e r u m p o titu r : J ìu e pAU ci m u l t i u e , r e s a d m m i- f i r a n t , y ^ i f a n e , m a la h o r u m t m n s ,m a lu s h o r u n i a n im m f è f e p r o d it .: v b i,n o n in v n a fn t a n t u m v ir t f l.
t'e m ÿ ie ^ a t j i n . ì n ó , i r a , o d io , a m b it io m , W c a t e r i s '
t ¿ (o r r t-^
E p i s t o l a '
ci>rruptlsadfeüiombuspermouétur:facíleilli,áv'i4 defieàunt * ac tato <juaji, quod aiunt, cdo<errant,_
Om fit:v tR e x ,e x iu Jìo legitimoqúe impertOyTyj.
rAHnidemefficiat: & ex optimaùumJlatu,ilUe<h rum, qui fuìit impYob'hguhernatìo ; ducat m ginetn:
veraautempopuli libertas, in infàna multitudinis licentiammutetur. Sed & verò ; vfi M edicim factd tas-Jmtnores ìllos^ qui corpora morbis excruciant, t9 tosprorfus',exhihìtis in idpharmacis,eijciiiVelcon^
tumaces repugnantes j^faltem coercet: aut leuiter peccantes,'feluti fcdat:(¡r, hoc modo,priftmam va-- letudinem, agro rejlitmttfic certe Philofophia iqux fila,fap!ent'u parens diciiur iquonia, contraria c#- rari contrari) s^certum eiì-^pertinaces mentis pejief illas-ex aninns redorTiKéip. ynapulcbritudine^ ms iefiate^virtutis, ob oculos,ad imitandü^ poJÍta^ra- dtcìtus euellit:ac diéio.èos^qui illis ànimi morbis la borant,audientes\perfe£iifime fanat. PbilofiphìÀ emm'boct’Jì, dtumarum, humanarum^rerumfapi-^
entia, perturbatos animi tnotusy moderandos effe dé c et-,at que eitam, re ipja reprimir. Q m ergo^résgU“
bernant;ft intemperanter adficiuntur \proculdiéig, in earn ferentur partem; in quam, concitatus ani^
museos tmpelUt. Aóiiones enimomnesmflra^mo-^
tumabanimo capiunt. D u x ig itu r,& reñor,eH nimus;eorum, quxiios agimus'-[m e bona illa Jìn t;
fiue in malis quog^ numeretitur. Itaquetnon medio^
criter intereii-,ánimos, optimis Philofiphix pr£ce».
ptisúm'.íi'.^acvariarumnationuminfihutis, ex- m p liiiadfeltciter.ac prùdenter)resgerendum\di”
Itgentius.
D E J5 t C A T O R I A.
ligentius .informan. Qui ergo-,reólè .ReJpjthljcaf.
eotijlitui, & admini¡irm\conferuariqúe modo, in {am corrupto rerujnflatu-,poJfeií{dícant : pracla^' ram illam ¡Platonis fententiam=vti Chrifiiaim n, m pleüuntur : meritoqúe, tmqtiamdíU!vam-,Uu‘
dant. Optimamenim H elp.form m defcribenst
„ .N ifi ;iw^«if;Philorophi>ciuitatibus dom i-,
„ nenturjvel hijquos nunc R e g e s , & potentes
„ adpeliantj v e r è j& qua fatis ell, philofbphen
« tu r in id e m q u e c iu ilis potentÌaj& Phi ofo- ,5 phia concurrant:plcraque nunc autem,feor jjfum ad alcerircrum tendcntium , ingenias
„necefsitatcquadam excludanrur : n on erit ji ciuitati; veljvt.mea fert o p in io , hominum j, generi > requies v lla malorum • neque priiis jjhaec Refpublicasquam verbis expoluimus,
„ a d e a m , q u am p o tis e li, niagnicudinem ex-
„C refcetjlum cnq-.Solisadfpiciet. Etfi-citur;
eos¡quigubcrnacula fufceperunt-omnl doflrina g e mere, quam vhtlofophia ifia comprxfmdit, cumula- tos effe decetñnduabtis tamen rthiis, adminijirandi felicitítíihmttate videlicety atquefipicntia\potifi- mut^pofíta eH. Bonitoí'yad virtuícs omnes, ac pro
bos mores-.fapientia verbi ad citálisprudenti^ fiíS7>- tiamipertinet » Sapientiaautem ¡m /iueprudcn- tia,Fhilofophic£gubernationis lierumputiicarum;
^ 4 t r i a,quo paucis m ax i m a cont r aham : i d quo d;
exper i mi a^pl ur i mi quoque didí cerunt ;at que con- f iat :pr(ecipue ref ert ur, Í7iijf qúeconf í f i¡t. n'miruir.\
in rebus f ac r i s ,c ml i bm,ac m i l i t anbus :ex v f u c i u H;
á d publ ic a m vt i l i t at emi ger endi s, at que^ procurat i-
t S áis
E
p i s t o l aé is . E t M c e ade m , a d v n ìu e rf o ru m ß a t u w jp e äa n t . O ju 'ß b e n e c o n ß itu e n t u r :f e lix f e r e f m p e r e rit^
m f a lia r ,Re ß >ublica. s i e nim in e a , R e lig io n e m f i l i i ß it u i jf r ß R e im iÌitaris d if iip liiw n : d iU g e n t e rob..
f iru a b im u s ■’ & q u u u m q u e e u a m e ope rtm e nt,pro- c iir M ie n m u s : ciue s o b ib an t, v t o p o r t e t ,f u a qu<£que.
m u m a . & v ì ù om ne s in o f ic io re tin e b u n tu ro t io - q ù e , ac f io re n ti p f lc e ,f ru e t u r Re jpu blic a. S e dinho- _ r u m f m g u lis ’ & qu<£ e x q u oq ue m a n a n f a d v e ram . e iu i a d m im ß ra tio tim .p e rß ru ta n d iS y ^ e x p e d ie n t d ii' q u a n t a ß ie n t ia ß t opus , & q u a lii re q u ir at u r . v ir t i^ ' q u alis vßis- ,e x pe rie n tial illa re ru m m ag t ß e r, nonobfcurè. te ß arip o t e ß .N a m q u o p r im u m de Re ^_
ligio n e d ic a m : an non e lm in Re pub. C h r if iia n a .d iß f id iu m .f iu e d e Fid e i d o g m atib u s ,ß u e de Ce re m o- ì ì p j ì u e Ec c le ß a m ortbus f i a f m t iltis p ro u in c ^ s p e r.
n ic ie m a d t u lit ì 0 ^ o e rg o ,R e U g io n is c o n t ro u e f ß a' q u ac u n q u e e x c aujfa coortA ilU f u e r in t 'f a lt e m . ci~
u ili m odèrne f ia t u iñ R e íp u k p e rt u rb e n t, c oniponan^
t u r : R e g ii; a u t P r in c ip is Jìu e M ag iß rat u s a u äo ri- t a i' a d e x e q u e n äu m , q u a de e a Ecc le ß aß ic us coitus M a g iß r a t u s ^ c o n ß it u tt • c u m p rim is re q u ir.itu r, A u äo r it a t e m v e r h ,q u is n a m M d g iß r a t u s inte rpo ^ n e t '.m ß 'q u i r e m ,q u a d e c o n t r o u e r t it u r ,p e r f e ,v e l p e r id o n c o s f a lt e m ,& e ru d ito s y in te llig at ? R e s au~
t e m q u a liiìE a , qud\ D e i c og n itione tn’ & ß d u tis ^ ac ß d e i tw ß ra d iß u ia t io n e m ' 'c o m p le äit u r ■ Q u o d ß titm e n ^R e lig io n is c u r a m R e x iie ß ig e t :v e le a m ,p r o a n im i libid in e ,g u b e rn ab it : q u £ lud e in a la conß - q u a n t u r n m o e ß , q m n e f c iat. S e d : coß u d t o f m jn .-
D
e î5 I C A T Q R I A .
em ,om nesopoftet incutnbere: qaò animus,îongh ipfi corporenobilîoreii.Si anmus anteceüit : erga
ne populus, in Religionefiuñuet. Rejpub.inquampu uKeligionisdolores haheat: quorum integritas, vitaqúeprobitaSyfihrietaSjCajiitaSt&pietaf'exem- p u vtua, yiüÂquïdem, vice mortuorum librorum’
dà hene^beatèjandeqùe viuendum,&mores enten dandosytum componendosi ample fuppeditet. iHnm' nuila alia reyhomines ¡eque in officio rettnentur a u que vinculo Jtncera Religionis. id quod rerum euen tus eftendit : cum totafit in pietatefita pietas' erga Deum, & hommes,exerceatur: hominum verb • iure patria,parentes, propmqui, ceteriqúe, cen/êantur, S ^ y e inter omnes 'keligtdnis caujfa, amicitiasfir^
mai conciliât : & odia quoque,créât intefiina-.vti' proximum decennale ciuile beìltm GaUia, tefiatUT*
Itaquequalu hominum ’Rçligioeü'.tales&eorum mores,ejfefolent.l V s T i t i Aergo'.noneajò- lum cœleflis'qua à Deo iufii per Chri¿ium, Dei Pa*
tris Optimi M.aximi,Filium,dicimur:fed etiam ci- uilis illa Philofophorum & lurifconfultarum, ex il*
la tota pendet. Hac'ìure, ac morihus' inperfonas»
v el reSf vel aStiones., intuens contrains, vltimam vìtafunSiorum voluntatem, & iu d ic ia ' eorumque ordinem ’ ex verborum interpretatione ^mentifue ceie¿iura,veUqui iniqui^ dtfcupone declarat.Efi autem omnino necefiaria ; R eipublica guhernanda, C um enim , illud Adaprimi noflriparentispeccat turn, animii m firis h&reatt naturaplanecorrupti^
éeprauaìiqùe,fumus:ne nost mutu4 charitafis çjji- t ^ età.
E
p i s t o l acía, totìes hobii,a Chriño commendata, quem ad modum decet,pr£Hemus.qumc€Yìe'ContradmnM Jtmmìilliusacprtepotentis Detienes infinita cotti- dìe patrantur. Q m re' necejfe fuit-.cimli quadam difcìplina, extrinfecus adbibita' panas crìmmihus indicere,quo cohìbeantur a fed ere facinoroft. ve
tare multaútibere plurima : permitiere nonnulla., inquihmquattuorcapitìbiis.omnis ciuilis le^is vii, àcvÌYtus,confiiììt,Difciplm{iigitar^ hac confiituta e ñ : qua'cuique, quod fumn c f ,aucìorìtate Magi- iiratm , trìbuatur. Itaqtie-.nequUpotentior'infir^, 7uum adfictat iniuria, prouidit, at que cau it. Turn enimReipub. tranqmllitas conferuatur:ficiuibtui imuriarmn licentia fu erit paulo feuerius interdi- étum:fiqùe,omnia' inter Xiues, rerum ordine iuffè feruato-exàquitateconftittita' quuAquìtas, ìegum
norma eìt'ac neruus^ & animagerentur.Qmmad-, viodum enim:infid4bus, 'yna,difimilium vocum con Centus vnus,efficitur:fifides, ex aurtumiudicio,co cor diter intenderis'ea^qùe reüefueris moderatusi licer,alioqui fonum iìlaremi^iorem reddat,altio-- rem altera, turn alia lentoremùta' in República ci- uilis bac dquabilisiurisfacultas'à /àpientipmis,ma ximisqùevtris^inuentaeH: quò‘ Magìfiratus, exe- im iurii legibus, omnes controuerjtas definiat lìtef.
qùeprorfus dirimat: & , dere quacumque certan- tes, in concordiam redigat. vt ciuitas: qu£ exfuin- miiy & m ed ìjs, & infimis Ordmibm, confiât: ijs, tanquam fénis interieàiSi moderata' phmmorum fane confenfu,vt ita dicam'concmat, Ad cencordi-
am
D E D ,1 C A T Q R I A .
4 m igitU Yy i n t e r d u e s a U n d a m iu s o m i ih m e x Ae¡u$
^ b o n o r e d d i , c o m e n i t . D i e e r e v e r o itts q u U p o te s í*
q u i e i u s f u e r i t im p e r itiis ? S fc p E t s i le ^ ib its j m n e s v iu i m m : n m i t i t a m e i i f w i f q u i , a n im i p e r * tu r b a tio n ib u s d e u i¿ ii ,. m u ¡ t a p r o c í il d u b i o c o n t r a i l i - J ì i f i m a s e t i a m Ì £ g e s , f a c i u n t . & , f i p o t e n t i a p r ^ jii^
te r in t : v im q u i d c m , a d f e r u n t . ñ e q u e f e ,r a t i o n i s m e t i s in c lu d i ' n im i r u m r i g i d v v c l p o l i m f e r o c i t e r i n - h u m a n ip a t i u u t u r . Q m f i t : v t , c u m R e x v im ,à f u o ^ r u m c e r u i c i b u s , e o r u m p r £ c i p u è , q u i f u n t i n n e u n - t e s • r e p e lle r e t e n e a t u r : e ñ e n i m f u o r u m , p a t ñ a q ú e t u t o r : i d q ù e i u r e l i c e a t : r e ^ u r a c e r t e , n c q u e R c f . p u b li c a , f i n e a r m o r u m r o b o r e c o n fifia t. L a t e v e r ^ , p a t e t , r e i M i l i t a r U f c i e n t i a. N e q u e f o l a ip /à;^ cgi^ - M 4g i f i r a t u i ù e , f u j i c i t . S u m m a m c u m c a , v i r t u t e m tp fe c o m u n g a v v i r t u s , ip fi ai0 o r i t a t c m , a u c io r it a ^ f n i l i t e m 'm i l e s , in c o n fic ie n d o b e llo , f o r t u n a m c i l i a h i t . B e lla a u t e m , f i a u e r t i q i i e a n t , iio n f:ir .t o- p t a n d a . N e c o m n i a , f e d i u j l a t a n t u m , d e b e m f u f c 'i - p i . q u ia : v ì x e ñ q u in fn a g n a s J è m p e r c a l a m i t à t e t i n f e r a n t . S u f c e p t a q u o q u e ■ c u m p r im u m d e l e f t , q u a f i e r i q u e a t , o p o r t e f p r i^ fir t im p a c if c e n d o .'P a x e t e n i m o p t m i i s p r u d e n t i f i i m i s ^ v i r i s i i n p r i m i s R e g i b u s C h r ì f t i a m s , p o t } f i m i i s f c o p u s e ffe à e b e t .T a d e - *
r a c i m a l e s f e r i f e , c o n t r a n i m ì a s bofi^isv i r e s 'p e r r p e t u u m , n i f a l l a r , f n i t . j t d q u e : a d m i n i f i r a n d i . ^ e - v e n & i q ù e b e lli c o n filia : & in R e g e , & in R e p u h H c a : q u o d a m n a a r c e u n t ' a t q m f u o s , a b a h o r w n in i» - . l i j s , t u e a n t u r - i n c o n fe ffo e H r e q m r i . E r r o : q u t i l L t q u o q u e e x p e d i a n t f b a b e n d i f l i n t . A d l u c p c c m i u i ì n
t / p-, m ù s
E ? Ì 8 T 0 t A
frhftk neceJfarU. D^abusenm rebus,potentta,rts luhm Cdfar cenfit„comparatur, conferuatur^ér a»
^etttT'pecunìa videlicety&mìlite' fefique h ace^
4m,mutuo confi/^uuntur. Nam^exercttm (omme-- 0 u remetur • vurfum, cmmeatus armis qu&ritur.
Sed‘ aperte liquet:ad RempuUtcam firmefundarh.
da}ii:& Reli£ioms,&¡ujlitut, & Rei Milttarif/k- fientiam' Regi in primii, e^teroque Magifiratuif hfigèprofeciòyUiceJfariam & ejè, &videri.Vnde'‘
futiiìs eorumfententia,rtjuqùe piane dignaeiì-.qu't, ea,Pnncipes vtros^Refquepublicas, carerepoje fin tiunt. quajiperitorum ab tjs deleélerum confitto ip- fi^mteriìtt rerum omniumfecuri’ Yesmelm admi-i vifirent. Qui emm fiaty vt ’ num re ^ e, an male, jtsipforum gubernentut' yerefciant : f , minime pTdifiantt earum rerum inteUigentia? Et : in rebus ionfilia,quMumi^dere haheanturftue defcederi- Ifmyjiue de pdólis ineund^ pacts 'fiue defugandis ho- fiibtUy inferendo ue bello'deJÓcys, de pecunia.^ & re- tquù Ìmiufienwdi,fufcipmntur :prtmum omnium^
td proponantur oportet : proposta dein difceptan-.
t>tr:éfiepta[a confiituuntur.cgnclufademum^ eX“
Jìq u ì fa necejfe eif. Quid m bis verò Rex,vel Magi“
ih atn r quixerum earum fuertt ignarus? Fruden-.
ter cr^ofaciunt: qui Re^es atque Principes'cum priiiiUffi per ¿etarem licer admimfìrandit rebus adì kibem :quo fiutim .w l ex vfiiyrerum ciuilium cogni- fionem,*tque fcientiam^a,dfequanuir. Oculis enim, fjlam que cerniwm'.eas Rejpuhlicafi ac Regna'qui- htì hitc'àiiìliffcim va defuif ìmprudcnter,mgra- ues
D
e d i c a t ó r i a.
m s incidíjfe cdamitates' velpenitus ettam concia dijfe. Adeiy vtSacraliterá,:Regno'cuimRexJitpUr er'infaufta: quod ea áXaí, noneñprudentu adid gubernandum,fapientkúe,capax,tnfeliáAqúe:vel- m de Scott!, & GaUiSy tot rerum fuarum, hoc temr fore, conuerjiofííbus adc'tdit : minentur . Q^v o- K i A fàigiturexJìiperi&rePlatomsfintenfta.fùm mis hifce trihm 'Religionis,IuJiit}a,acRei Milititris, cdpitibus illufiratá'&adcommoditta-.vmReipublu CAregendcí prspojitus : idem & bonus, & vnaprur dens effe debet :pYobitas hdc autem, &/kpientia, duabusiilii vhilofophUpartibui'.vna, quamorum' ditera, qua àuìlisprudentu,jcìentÌAmhahet'com- pAhenditur'.necejfe e ii,fa te ri:e x p u r is Philo/o^
ph'ufontibus,Reipub. reà e conftituenda, acregeur dtty doàrìnam, hauriri. Et cum hdc Philofiphioy virtutes tantum, probetùn nuUoi probo pracipuè, prudentiqúe viro,vit¡aferat: confequi iure,ac me^
rito,oportet, e m téíitum Rempublicamfeltcem fof- re: inqud'yVit^s fubUtis,virtutesexcolantur. M u L ti ergo libri,fcripti funt', k fapietm fm ii viristqui,o^
pinium virtutum^yñd beAtam vitam, officia,dignità^
temqúei atquey quam iü/z, adfelicitatem tilam, vtir tes,ac neceJfari&fittf,exphcArent. SedyCum.demum 1Ì9S rerum vfus docuiffetitantíim ejfe imbeciüira- temgeneris humani .*vt; ojiendijfe quid turpe, quid honefium fittm inm e qm dm ; quo turpia decline- mus , Ò boneftd fecim ux\fufficiat:im m o',prm py fiípplic^s-, & externa quadam,quemad}mdum ju -
^rade lujinia.fgnificátum eñ, difcipUnai hemines,
ado^-
: E
Pl-s T o 'L A
áúe^ciumejfexogendos, & adfuefaáendos'Vt,ár more virtutein,frofequAntur:reiiquafn erat\alios firiptoresorirhquitakm Reip forínam’m difiiplí- íiaM géiís,& M(ig:ftrAtíbmjirmatayCorijlituereitf,
■mus beneficio,nos idconfequeremnr ■ qu$d naturdy acfponts.impráH0¡HS. S^tis atnem‘ areipfa, ra~
it'íone^iiquet : i)£C,,‘tiavi legu.mpr<íftdia' fo re ip(k .certs mualida : wjt, fammi MaglflratuSi qui illis -práfuntppfi, & fíiosciucs,adeas leges obferuandofj
■<ohonintur&eofdem cejfavtes, autalioqul negli
gentes quoi^a)srceantyCogant,&pmmnt.Qmd ad Í19Sfane Cinifiìm os, atùnet: haudprocul ab eafnr licitateuosabeffe^ video.Na: Sacrtlìterix. nobis,€^
viam miamnt.quia 'perfeclff m ü lufiitufcrmam^
fr d e n t ■&pulcherrímx infuper legès, tam Ecdefi- AfiicA^quam citiiles'eo etu ^ o s non folìtm inuitant;
¿riuuant:Jèd & ,quafi manu, ducùt.Hoe ìgitur eji-, 5, quoddìiiinltiu Piatofcripftt:noS‘,fin é in alo rù j -3,-in K ep .fpcéì:are,vcl Iperare non poiTe: ni^
ÌI;,m axim ab on itas,atqu efapien tia;fim u l,
„ in Repub:coniuD gantur,ilim m £E pocefta>
j , tì. Quare:necejfario pvfi cmtìgit ♦ vtiqui ingenio^
doétr'ma,prudenúaqáe,prtfútére:ij ; fummos M a- gifiratHi, qui Reges ac Principes adpellantut'^QY- pwidos^iiiftituendos, erudiendosqúe ; lihris editisi fufcepsrint. itaq.deRegno^ac viri Principis xijS',niultiineamfententiam multa, praclarè ,d iíh genterqúe,puceperunt. Q um am ^fibi per/ttafe-,
rant : J i caput ipfi prafiare fam m -pofent : reliqua
<etutfi tnembra^yel magna^x p a n eifatM fo r e . ybi if inquam
D E 1> I .C A T ó R r A.
tnc¡MHrn)n cuius efl ntanu/tunatem redderefel’c^;^
At^ heatam-eo perduceretur : v tid hoc ipfum/ruia poteñ-jprajiare vellet.E t ;c ü Rege.f,ac P rm ip esvi- m ,ceteris animaduerterentiVel cotifuetudine qua- damjVel iure,pr&poni: dr, ob id.pntariantecellere:
ettam,in ijs erndiendis?vtilitatis prhiica caujfa du~.
(ii;multoplus q u id m iq ü k m in reUquis ' oper<e, ac lalforis, infumendum <5^; -diixerunt. Quoniam, fm cip u m viroYumjrromyWaiusamplius^ qu}.m yüorumpríuator.mH.peecátá\danmuminferuní:U*
tius^ dijfunduntuY;&patent-^ in quorum xitatn, et á^iofiesy ocfdoi^vniuerficonyciant. Soli nimirum Principes ym^imitorum ftlutem fecum , vel exiti“
um ,ferunt.liaqùe;ficaput, vtrepetam, Philcfi-- pht fanarepojjènt • procidduhio futurum ejfet:vty
incimtate'theàmsflle Reifuhlicafi^tus.aiiquando ci!rneTetur>Vnde:eooltm,veteYesyieque.pdHclytum Gruiytui^-Liittni: & hocetiam tempii eidiuerfis,- variar umgentium>proumcíaYuwqúe^hrguíf,pliirs mitin banc doclrinam, toti incuhicrunt. reliáis, eá áere,egregpin gen ¡j, !aú&r:sqúefm,mnumenti^.
T a m V 11 oipoUìiloSyHieronjmus oforhis, Lufitanus\exceìlentìs ingcnij, iudkìjque, vÌY;eam difiiplinam pojìremo omnium, oélo libYis e ii coinple xus.Qmmodo\Ad Reip gubernatiom U',& qmius rebus,Rex irftituendusfi: & qiàbus vntutiiu i cr- nari dfb eat: explicauit. T otaau tm ,R cgifidtfci- pUntc, ijs compYéihenfa difintatw i ijiter c.uattuor per finas, D ialogorm more mutui,confic ¡tur.cim ; fuam quifque fm e n tia m ,habito vitro àtroque Cer’- mone.
É p i s t o l á
monty ìueaturAn his tm e n ,'primati partes eigit O- Jcrius. Qu£enimal^adferunt:quidnam.,inijs, vcl prol>andim,vei improbandum effeyideatur^dejinit.
<Qm definitio,p^:ullo nomumquamlofígius‘yet¡am in confequevte' libros-, propter aáiterfArias,easqúé prolixasyillorí.m dijfertattones'^ àiffertur. £tjt au
tem mhili quod in hac difcìplina dici queat, ab illis fuperiorihm friptoribm pratermijfum videri />o- teii:vnde;fortaps'yVelnihilfersy Of>riusnoiler in re, traclaMa, noumn ; vel pauca quidem ; adferatt minime tamen, velfrufirahanc eperam fumpfijfe,, y et a6tmn prior em egi]fe-,credendus esì. KamtJÌ quii .plura\ apud altos ; huius K egu difciplinx, pra- cepta tradicontenderit-.per niè,hocdetuTyfed\ex omnibus pràfianti^ma delegitM dtdit etiam_ ,qm d caput ejì;fìiis mrlnunquam locis, que ipfum hacfe- Tox euentuumatoi' quA rfus recens aula multiplex;
4C vartm\&qu£ aliquotpncipuarum naimum'yin quibus,excolendi quoque ingenijcaiifa,vixitipere- grinatio : turn, qua et denique^cum ddctifimis.fapi^
eniifim is^ m is ¡perpetuafuit’ & cum principibus étiam, vel intima, confuetudo : elibus rebus,indici-' arnverèperficituTy docueruni. At : quia regihm'in idy in quod iìicum bif aliavisadhiberi, neqmt'.vifi' quam ad perfuaàenduniy vel leclorem mouendum, prafiare potejì oratio,fuis omnibus mmèrisy & or^
vamentiSyAC neruts, infìruiia :hanc ille ypra ceterii om m bm fcripmihus'inhifcelibrisy a d fe rt. Quos, fctiptores : non aliquot ‘ fed pojì Ciceronem, v e i
tnultifab bine annis^nifallor, «m gs : inhoc argu-
mmnìf
D
e r i g a t o r i a.
metitì genere verfatos:ipfe fim is eloqufintia vir'h ifUSy & pungimi fermonis ele^antiajon^o quìdcm mteruallo p o ii fe relinquens-, Jùperat,velpri})iis/kL tm ,p4Y ejl. De qua eiusj in ceteris, elcquentìd:
nemo etÌAm\quìpracUris iUitts^de N obilitate,& dé Gloria, 4C luJlitiaMbros perlegit.quidquam dub'f tei. Et ego vero'de hac,vtJiis inter tnultos\ turn deé^
ìm recondita doèirina,probitate^funmia’,lGCupUm tifimm tejìiieJfe,poJfum. VnAenmBor.omA\con^
kniiifim isfiiidtjs, & animis-, integrum prope bien- m m ,vm m m . Suntergo ht libri; nonfilunij tanta iUaorationii vbertate,acjplendore 'verìtm etiant fententiarum grauitate' turn etiam eruditione, à rerum deleilupr^eftanti’cum primis exculti.Nulla, C€rtè,ei defuére prdfidia:quibtuinfiruàus'hancre-
¿lam difiiplinam' cum dignitate,pofieritatìtradé- ret. Q m m oh rennvbi denuo, hos libros euolut\^€m:
auólor Mylio ornati fim o eruditoqùe v iro ,fu i:v t eosGermanus, Germanis ederet. Tumquod: ofo- rium' Antonio AuguJiino,llerdenfiin Hijpania Tar racoaenfi Epifiopo' funm a necefitudine coniun-
¿iumeffe, fiiam . E t ego Augujlimmpropter a m - citiam'quame, domi,multisannis ohcommuniaB»
noniA ac Rowa ¡india, per quam fam iliariter eH coplexus " haudmediocriteramotS" obferuo:eius^
fip e , vti debeo, recordor X u r enm eutn nonóbfir^
uem-.quifili omnium voluntates' ab tngehij magrù^
tudine, iudicij dexteritate, do^rina,fapientia^pr9^
hitateque’deuinxit? I t a Qì^v iì : v t ego pauc4 q u id m 'e x multis^qua O firijhbri tradunt'indt*
f e m :
E p i s t o l a
c'^ñlíe'íh^'svirtutes omnes :quihus R ex' quojìèi fubieóìos popules,ipfe felices redàat' ducere debet:
tamquam w acietn, expónit. vrofert omnia quoque prajìdia :quiùusregnum' cìitn Rex^alys etiam ai*
mimcuhs-quo, quodcupit¡ejfciat‘ indiget:munien- áum eñ. Defcrihitadulatores:&àlìasRegum pe^
ñ'es ' qua Rrinàpum vìm u m ánimos, corrumpere, lÁbefañareqúe,confueuerunt. Cum vero: in hifce, ceterisque omnibus.,qu£docet'resomnes, propter iloquentiaquaprxilat, apertmoculisfùb^ciat: &
égregiam, vt d ix i, exhibeat perfuadendi vtm : cuY noti, obfecro • vtiltpm am opèram ■ in eo quoque quoà db alijsprius fu it adlatuni'pofutjfe videaturì Diciy meaquidemjententiOiVix poteri: quanta perfpicui-' tate, virtutum eminentiam' atque,quaji fumma, e x tjs rei UHIfaiìigia'Regibus, Prtncipibus^viris, explicet. Nam Reges,Principesqúe viri * eafañ'u- g ià , tanquammagnanimi, confeàari dehent:hu~
milibus^velmediocrihus’q u ip ru m tsfu fic ia n tìm étdfirgunt. Ergo -.Regiarum virtutum formam^
pulcbritudinem , atque dignitatem:
vf
ad earumétmorem illos excitet,& infiAnimet: Verborum cd^
pia'tum maìefiate'acfententtarum, rerüinque pon
dere • propofuit' confrmat etiam' & illufirat'ae tantis deniqne vtribus, demovfirat ‘ eas effe ipfis,ma xmiènecejfanas : v t Rcges'nedum aiws 'conditio- tnìsfu panitereoporteat: im m o'fe ctiam miferri- tnos effe confiten .* nifi, tantas earum opes, atque Jpletididifiimum tubar- quo, reliquis, atque populis Jm SffràlucéanfquArere cotrentur. Emnmero:qUK
Apelles
D e í í T C A T Ó I Í T Á .
jIpeUes ; fénitiüo quipptajfi apt’m ¡exprimât rquarn ipfii^mnes iüas Adulatorum, & Aulicarumpefti- íim artes;(tepihxit ?Adeà:vtJìRe^'es, Principéfue', nrnmi verfetít hojee libros:propemodum. rrgeátur, pérfidos,faÜaces f&,exitio/oí iüoj homines in ntiu lam crucem,agere.iili verhcùtn hinc,deteñaí on>- fies malas füas aftes,acjraüdes., ejfe perjpiciant:
vttfo fefe:ante quant, k Prmcipibus, veldimittan~
Tur,velexpeüantur:velütinempé ,crim n is ttíaxi- inirei : proculproripiant; & in fugám vertant.
quiit‘,puklicum omnium.odium infamiam, ferre non poftnt.&squoâ'îpfos,aiudicthusnietu€rè \fce- lejitfimorum hommum, qua ipfos manent, panas*
Ttecejfefít.Sed & , eademoratioms turn copia , tum iloquentia v i,& elegántia.de pra :ftdp ,& de teteris rebus omnibusjagit • Quare:etia?n(Í, mhií^
f^ater eos, qui ipfumantecejferunt'id quod tamen^
ficus eJiiOform ncjier,adferret:diptipmfts tamen
$fi:qütpofi alias omnes,diligentereaoluatur. M a- ioremporrò láudem , huiusoperis confe¿ligratiai promeretur-.quod' cam libere omnia proponat,at^
ique moneatmtmme quidem dubitauit : h o fie, /»- bros'in Regis fu i, atque omnium Lufitani Proce-:
f u m, maitustquo&ab omnibus perlègërentîir'vet ktiam expenderentüŸ:offerre. Vnde' copiojioreni quoquela h o risjiiifu ü u m ,in vn m rfa Lufitaniât id quodvnumfplumIpeâajfe, certè'cr.edendiif ejli meritojperarepotmt.üam.'Vix ejfe ahum vllum;
§x omnibus quos in Lufitania virtus 'pr gbit asfimuli
& m d itirm b ilita rm it: multireferaiit:altumtn-
E p i s t o l a
regiyquàm Proceribus, m ùorfit^ 4Ui charior:hos eius libros,ab ^fisproculdubio, leiium iri'ypro certo habet.Bum & Siluenßs Pontificali^
muneris funimà àigrutàs 5 & eloquemi^facultas;
äoärina celebntks;& pfüdetísßmpUctiai-y acfinga laris humànitis\àtqué pietás¡tt4 cotnmendant yt ipfum'yplurimi, non filù m a m en t,& ceU m fid etiZ reuereantur. Q iu res,effecit:yt‘y im anàd perRe^
geni ReipubliC£y patrUqúe cupidißinm:fiioshofte libros y eiprim ìm exh ìbuerit: & p e r eosdemutfi^
qui apad iílum, pietatis nomine,plurimum poß m \ y,quaUs effent,qUidqáeíÜufire,RegiaqúeMaiefiA teydtgnum,&vtííe,C0ntinerent> exponi curarti;
^t^re-yVerifimile quoque eß : in Lufitanorumma- mbm,Adßduos,fi€quentesq.foreproinde:pulcher- rimapr<icepta-,qu£tanta orationis fuamtate « « • dyt'ymaiori fane vi , in animum Regis fenfim inßil*
latum tri. Libros hos igitur} aliquam faltem ytili^
tati$partem,ipfiRegi,& per R egem, patrid quh dem quem ad niodum optauit i adlaturos. Itaque:
quia vnumßbiprM puum fcopum ^sprafixit: a re
g e fcilicetfuo,non ofiitantes, ad pUblicam viilita- tem effe legedos:ob eam quoque caußam^magis na*
tur£ fi{£ indulßt:quaivberrimo h o c,& Afiatico di- cendigeñeré^deleclatur. Sicfit:vtinterdum ; copio sm agis,quàm fubtiltterÀepropofitis quteßionibus, inanm um induxeritdijputare. Nufquam tarnen ita differit;nufquam ita certat:quìn,ex in tim i Ac a demica Peripateticaque Vhilofopbia penetrali- bus eruditísima,prsceptapetitt,Poßremo: non Re*
ges
D
e d i c a t o k i a.
ges tatum, & PrimpeSy Pmerejhe-yhts ex lihrU v- tilitatem caftent:fedomnes etiamy praferttm bo^' narum'artiumfiadioftimaximam; apYAcipuarimty rei qiutraditur, quAflionunt difiufione-yConfiquen tur.Nam: omniumprope virtutum de moribm, na- turam-^tque dignitatem; quin & y vtilitatem i qua fatis efi,expofuit. Qmmobrem ; omnes hortor.eos prafei-titniquibus otium mneJi'yVmuerfis, dehae Phihfophix parte yqudjhac Regia difiiplma copre’
henditur, hhros excutere:vt ; in hifie Oforijpotius, quam reUquUyOperam nauent.quia:ex omnibus'yis, multo potior^yprdftantifimaqiie delept'^ qu£ , ipfi argumento,ac retyConuenirevideantur. I o ettam adcedit:vt b^c eaàem 'ypYspteregrepm iìliuidi“
cendifacultatemy& ekqutnti£Yobur:non modhf maiore cum yoluptateyquÀm caterorn libri Jegan - tur:veritm etiam-yampliorem, inpromouenda vir- tutejruclu:quomam;eocum primis tngen^ neruos tntendtt»quOyquemadmodum dixi;pcrfuSdeat : iiori comparent.C v m igitu r, Ampli^ime Confut liskirchi:hi de Regis ififiitutioneydifciplinaq. lihri:
Jin t ita verbis expoliti^&liberaUùartium atq fapi enti& lummibiis iliuJires:fcriptor verò Ofirius'yVir^
tute,pietateyioHr 'ma, & aucloritate 'yClanfimns:
fneritOy ees,omnibus vtilesfore cefuV ac promdCydi gnos,quicelebrismmiiiis tuiaujpictjs bine emipi, in omnis Germanic a nobiiitatis crudUA manus veni rent.acferr ent etiayomniuoculos inGermanui-yqui vtiles fanèGalliSyltaliSyé'ilijpanisùmofi finis eoru expendattir^muerItseffe poj^int.Tibi qutde,pr£ ce
t t 2 terié
E P I s T <5 î- A
ferM dehebantur:quhd a te, magnU hen^cijs*^
ijuandïti in b â c v r h vixi'y&a nobiliyeruditoq.viYOf ìòannefilwtùo-,femperfuicumuìatHS, Itaq. quiÀ paterm m tuügemts',Arinales vejiri, ô ' comunu ci- iùum vefiroràopinio'yadveteres Romanos iüos^qai bancvrlem^Coïomamdeduxerunt, at que funda- runî:rech vf aiuntfiemmate.refermt :non queunt femina ilia antiqua,yeraqùe nobilitatis, iraJlerilef fiere-,quin rediüîuayegregios bumdnitatisjruiius, etiaminexteros homines,exerant. Jnnocentese- mm & ajfiiéios, contra quorundam au^aciam &
furorem . quod 'eji priclàra nobilitati propriüm;
Hefendifii. Regìa trgo hit librii explicatH difeipli-^
na,nobilifmHvtrumd€Cuit.Multò magisiquod&.
iota d'ijputatto.ijscomprdhenfa-y ad Reipublicagu^
hernand£pr£ceptA,perttnet.De quihui,tibi eji inte,
¿ru m : pfopter maximarum rerum prudentiam;
'turn ettam,optimarumartium,qÜÆs didiciüi,cog' riitionem-.vtifmcere'yttiietiam efudttèyV.ereqm iu- dicare. Quis enimnefciat\te,legatmespeYquam, m ultos,d'eas infignes\adfummos Principes y é O l àinum împerijComitia, obiuiJfe;neq.fmeyVt liquet, niagnatuaìaàde'yfiuétuq.Reip. Porrh: âtatemin.
reü e ea adm ïnif randa gubernandaq.trmfi.Quo_
nomineitibi tuUqùe deuin^am ejfe omnes viri boni fentiunt-.multi cnr'e,pr(edicant. lausiomnibtH èpibus anteferehda efi. Seà, htzc ejt tnftta virtuifa m ilidtua.'Et nuncyèo quoque,virprâjians loannes fdius-yin Ciuitatis bmus vejirA Sénatum nuper eoo p tatuif& adjcítHí'j viresJù m omnes, conferì. qu»_
rtp s p
O e t > I C 4 T Ò R I A .
y.ejli^ifs tuis inìurens'jit & vtilh^& honori;pa*
trt£ > Ac tibi tibi videlicet:quem ingenij dexterita-
^e^& iùdicij acrimonia", & bumanitate Atque vir- ttttepiane refert Quanta autem fit in eo viro do^
¿lrma;qtíantAmqúe in literis operatn, & tn o r^ is
¿enerts fcriptoribusperìegedis diligentiam, pofiierit-.eiusdeVenationelibriimqui^
bus hdc,ego, Ximemusq.noJier, ddmirafifiimm J
buntur*
JC A1 E N 0 IS S EP T E MBRIS ,
’ c b . I?. L X X X V I I .
^ O L O N I A E V b xO R V M .
I i N i i y v
INQVISITORIS LVSt
T A N I , D E H I S O S O R I I
L I B R I S I V D I C I V M E T C E N S V R A .
p G o F .B a r t h o l o m e u s Ferreira : C la rifsjm i Principis Henrici,Cardinalis,Luiitani^ fu prem i In qu iíito risiu ífu j& C o n íiljjg en eralis San¿la?Inquifitionis,fummaanÍmadueríione ac iludió recognoui o p u s ,R .D .H ie ro n y m í O fo r jj Epifcopi SyJueníiSj&nihil in eo offcti di,quod fidei C ath o lic* , & pijs moribus ad- ueri'etíir:in quo quÍdern opere d ilig é sie tìo r, pedlus veré Cfariftianum,fingularcmque eru- dítionem , adm irab ili orationis facúltate ex- ornatum ,facile deprehédet. C jte ru m cu h jc om nis ta m lo n g a d e R e g is inftitutionedifpu tatio, inter quatuor perfonas dialo go rú mo
r e verl’ctUTrftudiofum leílorcm ad m on en d u d u x ij ne quibufuis fententijs eorum , qui lo- quuntur,fidé prorfus adhibeat; doñee autor op cris,q u id in ijs,vel probandum v e l im pro bandum iit, definierit. Q u * definitip nonnú- quá paulo lo n g iu s dilata, confequcntibus li- b r is referuatur.Hoc enim argumentum oélo lib ris, qui hoc volum inecontin en tur, abfol- uetur. Qnocirca dign ifsim u m cenfeo, v t hoc tam p rjc la ru m o p u s typiscÓmittatur.In cu
ius rei fídem,iuxta X .re g.in d ic is facri Confi
li) T rid étin i, in fronte lib ri fubfcripli.i^. Au gu íli. 1 J 7 I .
P. Bartholomeas Feneirat
V
. .
r ‘-3_■ - » . t í - . . ' ' .
c J
"S’ V •
■Si^ .-
.
' ^ *W-'-
• - ' ■■■ ■
,v
■^. '. h-' _:S’ r;.,'-''C:i' ' • '
’ r.f-. ' •• Î5 s
S E R E ' Ñ i S S t
MVM E T INVICTIS-
S I M V M P O R T V G A L L I A E
R E G E M S E B A S T I A N V M ,
£. N. I.
D eBegü wjlitutwm & dífiiplina^
H I E R O N Y M I OSO-
R I I E P I S C O P I SIL-
V E N s I s,
l í b e r P R I M V S .
V A M multa mala in res huma
nas inuexerit regnandi lib id o . Princeps in ui£lifsim e, Rerúp.
conucrlionesjlm periorum que m axim oru m iu iníE j& fum m o - rum Regü clades ñineftifsimsB declarant. Q u * enim gens rerum geftarú g lo ria pr*li:ans,non hoc morbo concidit ? quod R egnu m tan tisop ibu s tìoruitjvt non hac tan
dem cupiditatefundicus euerfum, & extinftú íit?PlenxhiftorÍ2eíunt mefcense quidem de hoc tanto malo íilent: vita etiam com munis, huius tam diraí peftisexem plapropequotidia na fuppeditatj&quod eíl magis admirandum , cum omnibus propoíita fitvita fecura atque
A traa»
D e R e g. î n s t i t . E t
tranqu ina,& om nesvid eant,qu àm multa pe- r ic u la iîlis intendantiir,qiii multis imperant:
& q u a n tisc u ris impliciti fint oninesjqui inRe gia fede l o c a ti funtrita tamen quidam per om- nesriamnias , regnandicupiditate ifîcenlîra- piuntur j V t n u l l u smetiis' , n u l l a v e r e c u n d i a , nulla religio eos im pediat, quo minus omnia tetra facinora machinencur.Prinmm cnim le
ges,in quibusfaluspatriæ fita eft , od io nimis acerbo perlequuntur: om nesn;agiilratus ex- tin¿tos,atquc deletos cupiunt:principibus in-
£diasparant:Remp.tenieritate & amécia per
turbant j vt fie tandém omnibus præfidijs pu
b l i c s libeitatis per fu mmum fcelusereptis,i- pfi foli in Rep.dominentur. Quin etiam multi vfqu e eo progrefsifuntjVt non iolum c i u e S j f a
CiOSjCognatos,fratres,amicos : i ed etiam libe*
ros,atqi parentes immanifsimè trucidarent,<&
in res ctiam facrofanitas, om nique religione muniras inue<5ti,fan£lifsimum Dei numén prç fuá efFrçnata cupi ditate concemnerent. Vnde co llig itu r , n i h i l elfetam fantìo iure valla- tum,aut tanta re lig ion e fe p tu m ,q u o d non perru m patj3tqu ediftu rbetam bitio. Accedic quo magis id dolendum fit,quòd ij plerunque h oc o p p re fsi m o rb o , in patria teterrimi fune, qu im axim èbenefici atque falutareseiTe po- tuilTent . Fit enim plerumquCjVt illip o tifsi- mum ambitione præ cipitesad om ne facinus ftimulentur,qui animo maximo fu n t,& eade caufapotuiflent multò facilius p a tri* faluté tueri,atqueconferuare.M agnus enim animus iìm o d o ja tq u e ra t io n e v a c a tjita t u rb a tu r, &
Fuiu
i ) I S C T P. L I B. 1. i hutjvtquocüqiieimpetura dat, horrendas ftra gesefficiat. Adiuuatautc eoiújqiii ad ii^mraoi honores afpirant,infaniam ,m iiltitudinis er- tor,atqiie demétia:quíe fipen u m ero nullú fee lusdercrtabile in d ic a r , quod regnandi cania fufceptiifìc. lila igitur Eteoclis iententia,qux eftapudEuripidé,qua fceliis Am m iniinepur- gatjled ex f e d e re lande qusritjcb quod per il- Jud libi ad regnnm viam nninierit,in muitorú fermoneatqjprxdicatione verfatur. Qnamuis igitur is,qui ad regnnm iter afi'edat, parentib*^
autfratribus v it a c r ip ia t,S e in fu o rn fangnine atque cfd e bacchetnrjVt ea ratione faciiius im periopotiatur,tamen vc v ir a n im i m aximi,im perioqjdignilsim ijàm ultis laudari folet. His autem fermonibusinfiati quidam, nnllam fibi iniqnitatem, 8c iniuriam dedecori forefu fpi- can tu r,exquapofsihtadaliqnem grad u m im
peri),& am plifsim ihon oris afcendeie. Vnde conclu d ipoteft, n ih il eil'eanimo m a x i m e , ii nonfuerit ratione tem peratus,rebns humanis infeltius.Vtantcni illis ,qui ita fu n ta fre d i, o- mnia procedant v t v o l u t u , & imperia,q u $ ni- mis fitienter a p p etu n t, facilc confequantur;
quo5 tandem f r u ä u s , ex im perio fuo percipi- ent?curas,lolicitudines,angores, vitam jnole- lVifsimisiiegoti)sinjplicatam,iniquiisimapo- ilulata,diftriäum anim um , h i n t e r offenfio- nis m e tu m ,& reifam iliaris atque publicse di- ligentiamjmilerabiliterhxiltancem. Si omniä látronibusíuislargiuntür , o pesfu asprofu n - difentiunt: ii eis aliquiddenegant, hoftes irt ificoncitant,illosipfos , quorum fe fide com- A 2i munie-^
D e R e g. In s t i t . E t
munierant : fi Regni adminiftrationem fami- liaribu s iiiisp crm ittunt,om n ia R c g n ip rx fi- dia dilabuntur ; iì per fé omnia curare volunt, inanem curam, & fine Vllo fru ilu percipiunt, to ram q u en u llam habentm etu, ¿c foliicitu- dine liberam.fic autem fit,vt multi,qtii Princi
pes haberi volunt,nulla in re, neque dom i ne
que forisconquicfcant: nullam vit^fuauitaté gufteiit.-nullavoluptate animo lib ero , atque ìb lutoperfru antu r. Adde nunc in u id ix frau
des inexpÌabiÌes:addefceIeratorum hominü p rod itiones;ad deform idines,horroresatq ue pericu ]a,qu ib usam plifsim u sille locus obi'cf fus eft:adde poftremò diros cafusj quibus ma- gnorum Principum vita fiepè concluditur.
Q uid nam igitur effe caufa? putem,cur,cùm o- mnes Videaht, nihil effe magis expetendum, quàm p lac id a ,q u iet*,& tra n q u illa vita» con- iiantiam : fiht tamen ita multi, qui n u llo mo
do quietem pati pofsint,eamque vitam modis omnibusexpetant,quieeftpacis & tratiquilli- tatis e x p e rs,& pericuiofis admodum tempefta tibus,indiueríaspartesia¿l:ata?Num eam pe- llem à natura datam hom inibus,vt hac cupidi- tate ca^ci, defìciantà m ente, fponteatque vo- JuntatefuapriTcipites, in miferiam iempiter- r a m irruant ? N u llo m odo: nec enim cft illiu s f u m m ic o n d it o r is & D o m in i,q u i tìaturam v- niuerfam finxit, peftemhom inibus machina- , ri;hominum tamen inconfidcrata temeritatc fitjVtnatur* principia ,qua?ad falittem & ho- neffatem d a t a fu n t , a d p e r n ic ie m & ignom i- niam conferàtur.Nec enim impetus animi, re-
gnum
D is c iP . I- i B. I.
3
gnum appetentis vituperandus eii: fed mentis c£ecitas,quar ilio Ímpetu vc in e fc it:& dum R e - gnum fibi parare nititur,feruitutis miferrim^
vinculisalligatur.Eil namqjin animis noftris iniicum quiddatn generofumjcxcelfum atque magnificum, dignitatis appetens, imperandi ftudio incenfum ;nulios l a b o r e s ,dum modo gloripfi rint,nulla vit§ pericula honeftatis gra tiarecufans.Non enim ad otium & ignauiam, necad fútiles & inanes voIuptates:fed ad offi- cium Sc induftriam, 8c animi contentionem:
fedad decus & honeftatem,qux labore & ilu
dió fom paratur,nati,fufceptijab ipfaq; natu
ra imbuti & inftituti fumus .Qmo fitjVt cum 'nem ob en eanatu ra inforniatus,otium & f e c u ritaterahoneftislaboribus anteponatrtum il- l i,qui maioreaniraofunt,otium mortis inftar eíTe putent,eaqj ratione imperate cupiantrvc virtutis & induftriíefuíE fruélum percipiant,
& ita glo ria immortali circumtìuant.Sed muí tin o n in tellig u n t,q u id lit illu d ,ad qu od eos natura vocet, dum regni cupiditatem inferit.
R exenim iliedem um habendus e í t ,q u i] o n - gé jm u ltu m q u e reliquis hominibus honefta- t i s o p i b u s , & ornamentis anteceliit. Nam tu ncom nisfplcnd or honeftatis elucet in no
bis,cum mens,qusE eft potifsima pars animi no ftri,principatum obtinet;®num fibi à na
tura datum fapienter adminilirat; quod facit, cùm pro iu refu o temeritatem coercet,& lib i- dinem vin culisaftringit, & o m n e s aiì'jdiones tem perar,& moderatur,fibiqj obedientes effe compellic» Itaq'j quihoneftatem ex p etit,regn i
A j cxpetit.
D e R e g. In s t i t . E t
expetìtjduceqjnatura infìudiuin regiiB maie- fìatis,& am plitu dinisincitaru r. R e g ia namq;
maieftas ab honeftatefeiungji non poteft: idcir co bruta animantia,eò,quòd deciis & honefta- tem intueri nequeant, hominibus naturali iu
re fubiecla fu n t:& inter homines is eñ natura ad reliquos imperio continendos aptifsimus, qui multum virtucii'opibus excellit. E rgo qui regnare pulcherrimum arbitratur , tacite lu- dicat,nihil eiTe cum vircutis, & honeñatis ex- cellentiacomparandum.Poftrem ò, cùm homi n esad diuinam naturamexprefsi & aptifint,
& id c ir c Q ilatusdiuinicupiditatefiagrentifta tus autem diuini prseftantia in im perio , quo jiaturam vn iu erfa m co n tin e t, maxime cerna- turrmirum non eft,eiTequofdam hom ines, qui ad imperi] cupiditatem, morte etiam propoil- ta,rapiantur.Ergo cùm natura iaudis & digni
tatis appetences lìm u s:& càm dignitatis excel- lentiam, omnibus rebus expetendis , antepo- nendam eÌTciudicem us:&cum n a tu ra , ftudio
& cu p id itaced iu in itatis incendamur: & om- nis laus & d iu in x natur* pr^cellentia, in legi tim o im p eriocon ftitu tavid eatu r : mirandum n o n e f t , fuiiTenuiltos mortalestanto regnan- d i Iludió concitatos, ve mulcis fepericu lis ex- ponerent,nullum qirupplicium formidarent;
dum id ,quod maximè clarum & expetendum iudicabant,aiTeijuerentur. Cùm vero n onra- tione & dirciplina,fed im petu carco natur«,in regn i ftudium incumberent: euenicbat necef- fariò,vt rurfus errore decepti,nunquam ad eu i)ortuin,quem pecebant, appellerentj fed mul
lís
D I s c 1 p. L r B. I. 4 tis tempcftatibiis a g ita ti, pro dignitate igno- niiniam fubiretit,&perniciem non fibi tantu, ffid omnibus v e d o n b u s eorum gubernacio- nicommifsis ,ii:ultitia fua molirentur. Vnde perfpicitur,nihil efle Principe f u riofo & a m e tefuneftius.Hom inesquidem,qui principeni locum obtinerecontendunt,preclara quidem cupiunt;federrorementis ab eo fine, quo in- tendunt.auerfijpatriasfuas euertüt, omnium- quem alorum auilores & archite¿H funt: non enim vident,regnandi fcientiam, non tantùtn in imperando, fed etiam in obediendo confi- ilere.Efi: enim obedientia, qua rationi & im
perio legitimo obtemperatur, moderationis,
& ordinis , & obferuantiic difciplina ; quain qui non tenet , regnum ra tio n isam ittit,& fit iibidinis effr*nat$ mancipium .V bi vero ani
mus fuerit opprefius Iibidinis impurifsimse dominatujluce continuò priu atu r,& tetra ca- liginecircumfunditur.Qui autem modum no feruat,qua tandem ratione Rempublicam v- niuerfam moderabitur ? & q u i libidinum eft feruus,quomodo fuorum libertatem tueri po terit?&qui mentis eccitate laborat , quomo- do mala Reip.impendentia priccauebit >Reli- quum igitur eft,vt quò maior illiu s potentia fuerit,CO maiores ruinas edat. V n de concludi tur,cùin omnibusfapientia necefíaria fit,turn ve l maximeReges illius moderatione conti
neri. Rex enim temerarius & i n f a n u s ,n o n Rex,fed tyrannusexiftimandus eft: & id c ir c o nulla ratione poteft à República peftcm depel Ì?re,cùm ipfe fie dira (^u^dam pe ftis, pacriam
A 4 lue
D e R e g . I n s t i t . e t lu e atque tabe conficiens. Quantum v e re in ter Regem & Tyrannum interiìt, fatis ex p lo - ratu m eft.R ex en im diuinæ menti pa ret,retìà rationem fequitur,iurisæquabilitatem colit, fraudem Se malitiam coèrcctjmodum & o rd i- nem in om ni officio conferuat,Rempub. vni- uerfam excelJentibusm eritisobftringit,nul- Ìum pericuhim adire pro falute patri«recu- fat,ad gloriiefem piterns decus a fpirat,& mor tem denique c o n te m n it, v t immortalitatem confequatur. Contra vero ,T y ran n u sD ein u - men fpernit,rationÌsim perium répudiât, libi dini & im p u rita tife ru it,iu ra d iu in a &hum a- na vio lât,dolis & frau d ib u s innititur,verà d i
gnitatem ab ijcitj& fa lfa m im aginédecoris& ; dignitatis am plexatu r:& tunc fe v iri fortis o f fìcioegregièfunólum putatjcùm populum fi
bi commiiTum fo rm id in ep e rterret,& ex illi- iis bonis prædatur,vt per vim & fraudem for
tunas fuas am p lificet. E r g o , cùm R e x diuino praìfidio cin<5ì:us fit,& veriffim çh on eilatisJau dibusabiindef:,&hom inum ad fe volúntate«
vehem enteralliciat:confequens eft , vt fit in adm iniftrandoregno fap ie n s,in repellendis hoftibusacer,in conftituenda repub.modera- tus,in iuris aequabilitatetucnda conftans, rerum fucceffibus Se euentis felix,nec ipfe fo- Jùm beatu.s fît,fed patriam vniuei'fam felicem reddat,omnibusque bonis afflucntem. Tyran- n u sau tcm contra,cùm fito p ed iu in a orbatus,
& turpitudinum maculis i nuf t us , & homini
bus p ro p te rm a Iitiam 8 cfraudem in u ifu s,ö c om nium m ortalium fide & beneuolentia de-
fticu-
D IS CI p. L i R. L s flitutusj&eadecaufa om nia,qu* g e r i t , par
tira rabide acq; furenter, partim timide atque diffidenteradminiftretreueniac neceíTeeft, vt non folum ipfecorruat,fedetiam p m n e s ,q u i fefe ad illius duólum &im perium adiungunc, in calamitatem conijciac.Vnde perfpicitur,il
ia mala omnia,quæium iisorationeperfecuti, non in ilium cadere,qui ve rèR e x eftifed in c- um,qui falsò regis nomen v fiirp a ij& ita fe in omni officio gerit,vc magis imm anisTy ranni fpeciçm referai,quàm leg itimi R e g is natura, atqj mores imicetur.Hxc cùm mecum fæpère- cogitOjLufítaniam beatani exi{limo,cùm R e ges eos h a b u e rit, quos nemo dubitare potcft extitiiTe , hoc nomine tam fan d o & a u g u fto , dign iffim os. Nec enim vel in religion is fan- âim onia:vel iniu ftitiæ cu ltu : vel in decoris honeftate:vel in virtutis ro b o re : vel in man- fuetudinis lenitate,quidquàfuit ab illis prx- termiflumjquod ad optimi atqjfortifsim i Re
gis officium pertineret. I ta v e r ò fa d u m eit,vt eorum nomen memorias fempiternæ confecra turn fit,& i p i ì in cœ lo illis opibus,qux fune i)s Principibus,qut omnia virarconfiiia ad patria:
falutem contulere, Dcibeneficioconilitutìe, potiantur.Dete autem quid homines auguré- tu r,libetdicere.Fore namq, fu fpican tu r,vfil- losfandìifsim osprincipesjquorum ftirpepro, çreatuses,multuiTivirtuccùi[:'eres. V iJ e n t c - nim multa % n a ,quibus ad.honitì cred unc,te diuino confilio liiiceptuin fîniTe j vt omnes terras,quæ tuadition e& iniperio contineii- turjmagnisiuftitiæ opibus,iÀrinuiutæ virtutis
A 5 orna-
D e R e g . I n s t i t . E t
ornamentis afficias . Cernuntpræterea inte multos induftriæ ftim ulps,quianim um tuum t o r p e r e o tio ,& ig n a u ia nonfinant:cùin vero fingularis ingenij m agnitudo,& animi excel- }en tisaltitud o,& rçgiæ virtutis índoles, Jiqua muñera tibi diuinitusattributa, tede o f fid o tuo commoneant;tum maiorum tuoruai cx c m p lac iu fm od ifu n t,q u æ te facilèpofsiiic ilu d ió immorta]itatis inHammare. Accedit vt m agisid licea tn o b is detua prxftanti natura,
& b o n ic a tc p o llic e rijq u o d omnes vno orecó- fentiuntjortum t u u m, ad praecipuum atq; iìrir gu lareD eib en eficiu m referendum effe . Eq painquc temporenatus es,in qud, propter R e g is A ui tui fanvìifsimi Principis orbicatem ci- m ebatur,ncRegni patrimonium ,ad externú aliquem principem,cum totiusLuiitaniæ que rim onia,peru enirec , T u ig itu r o r tu tu o pa- triæ,propter obituni patris tui (Principis óm
nibus carifsim i)m œ ro reperd itç Srafflidçm a g n u m ib latiu m pr*buifti.Tu tenebras,quibus om n e se ra n to p p lc tijd ieitu i natalis fplendo- redifpulilH jtu ip e m fa lu tis ,lib e rta tis ,& d ig - iiitatis omnibus tuis a ttu lifti. Cu vero matris tuç Principis clarifsimæ partus appropinqua- ret,nefcio,quo diuiniç mçtis appulfu commo
ti fun th om in cs,vtantè ad omnes ardes excur- rerenc,vt D eo de te in lucem edito gratias age rent,quàm tu natus effes.Cùm autem homini- bus adhuc in rebus diuinis ritè peragendis in- tentis reperce ve ru sn u n ciu sallatu s effet, ma- trcm tuam ,filium marempeperiffe,tanta Içti- tia c p n fe c u ta e ,iî:v ç n iu lc ip r» gau d io vim la-
chry-
B I s c I p. L I B. I. 6 chrymarum p rofiinderent, & incredibiliter exultarentjteqj, no nv t infantem feliciter ex- ortum,fauftis om inibusrfedvtR egem iam fpe
£tatum, Istis acclamationib® profequerentur.
Iraq i omnes tuncdiuinum beneficili agnouc- ruiitj&fpem magna conceperunt:forc, vtcùm ad mattirá xtatem pem enires, maiorum tuoru virtuteSj & egregia £ a ¿ li, in g e n io , induftria, piccate & animi m agnitu d ine, & c o n te n tio - nefuperares.quseopinio quotidiè m agiscon - firmaturab eis,qui figna pudoris & honeftatis tu^jCum aitai mentis fignificatione coniunfìa, perfpiciunt. Accedit etiam regia difciplina &
magiftri probitas, & pa?dsgogi ia p ien tiaj& re liquorü hominum nobiliù,quibus v te ris ,v ir- tus, &integritas ,q u o rù m o n itis & exemplis, credete m irandüin modum,ftudio im morta- lisnominisincitari. His argumentisindu»5ì:us quilibet h o m o , qui non fuerit mentis expers, poterit conijcere futurú; vt non fis illis regib^
annuinerandus ,quorù exitiales exitus cxtité- re:fedillis potius, qui diuina virtute nixi, ad fummam felicitate peruenère. Hac equ id cfpc impulfusfum,vtopus magnú fufciperé ,q u o d tibi minimè iniucundum fore a rb itro r. cùm enim tibiiam in ifta <ctate propofitumeiTevi- deam, vtinom ni genere regias, atqjpropem o- dum d iu inxvirtiu isexcellas i & omnia confi- lia,ftudia,curie &cogitacÌones ta s, ad fempi- ternam gloriam conferendo fint: quid tibi gra poterit eorum ftudio & volúntate, qui tibi in re tanca operam & f tu d iu m ñauare fupiunt ? V enitigitur in menté mihi mandare
lite r ii
D e R E G . In s t i t . E t
lit e r is e a ,q u s non multis ab hinc annis,cum hoininìbusam iciisim is, de reg is inftitutione, officio & dignitate, dirpucaca funt.Nam cùm m e in Bcthlehemiticum tem plum, R egis Ema- nu elisom nis memorise facile PrincÌpis,proa- ui fui fumptibus a;difìcatum, rei d iu in x gratia contuIiflem;in horcos eiusdem tem pli difcet- fijVC illorum am osaitate, anim um à negocio- rum contentionerelaxarem .Erat enim id an
ni tempus,quo propter odorum ,qui èfloribus afñabátur,fuauicatem; & propter auium con- centus,& aquarum deriuationes, nihil amoi- n iu sei^ p occrat. Ibi vero incidi in Laurenciu Petreiu m Tau oram ,qu in on ita p rid e m R o m a ve n e ra t,& in Francifcum Salam Menciìum,ho- m inesartibus illa nobilitatedignis,inprim is eruditos;qui quidem me fatis amancer ample-r 3 i fu n t,& ego item illo s ,v t mos eft amicorum, falutaui.Poitquam vero afledimuSjFrancifcus Portugalleniìsinteruenitihomo qui claritaté generis multis artium maximarum difcipli- nisornauit,quem poftmutuam falutationeni in medium re cep im u s.Isig itu r eò,quòd mul- tos iamdies in villa , facris illis «dibu s coniun- tì:a,commpratus elT e t,& in reg iam fe minime cótuliiTet, MeneÌìum de tua valetudine,de lu- iìbusjdeftudijspercontatuseft.lbi cùm Mencr iìu sad omnia refpondilTet,qu2edam à te acu- tifsimèdiélanarrauit,qu9 nobis non m odo ri- fum ,fed etiam admiracionem commouére. In cum deinde femionem venim us, vc nih il ex iliisfign is,q u a ip a u lò a n tèà me commemora
ta funtjOmilTum fuericrqus tantam cui expe-
¿tatio-
D i s C I p. L i b. I. 7 . éiationem concitarunt,vt v id e a tu rillí refpó-
dcre difficillimum.Tunc ego eiufmodi íerm o nem inftitui,qui materiam lo n g io ris ferm o- nis d e d it,q u à m fore ad initio fufpicabar:
quem veJimjPrincepj ampliffime,pro tua íin- gularihumanitate attenteaudias: m u lta enitn cognofcesdeRerum pub.vuIneribus,de reme di;s,quibus vu lnera curanda fune, de malis, q u s p ra u a m & c o rru p ta m Principum ^duca- tiohem confequuntur,de felicitate, quseredla Principum difciplina & inftitutione compa- racur,deimpòrijprudenter,& fo rtiter,& fo e- liciteradminiftrandi ratione;deRegno orna- do & amplificando,de g lo ria & liominis im- mortalitateparanda,<Sc de pra:fidijis & orna- mentis, quibus fu m m u sille Imperator & D o
minus,qui naturam vniuerfam re git,eo s R e ges afficit,qüi fefe totos ad illiu s ftud iù ,& im i tacionem contulére. Sic igitur fum cxorfus.
Sunt quidem irta.ea namqjfigna antcgreifa &
confecutafunc Seb aftia n iR e giso rtu m ,vto m - nes exiftimarintj illum eiTenobis diuinitus oblatum,atque donatu m ,qu i rem Lußtanam non conferuaret tantùm: led eciam augeret, imperiuniq; latifsimè propagaret.'Augec au
tem hancfpem noftram ,& illiu s fp eciess& a- nimi alacritas} & acumen ingenij, & virtutis in d ole sj quaefi fuerit exculta difciplinis,du- bium non eft, quin fit ad fummam l a u d e m &
gloriamperuenturaùn quatamen re,nonm e*
diocrisdiligentiaadhibenda eft. Si e n im illi- usinftituendi & m on e nd iftu d iù fu e rita liq u a ex parte remilTum,isq; minime ingeniu adar-,
c««
D e R e o . i n s t i t . E t
tcspriEclarasadiunxérit; aiirefq; dareco?perit perditis & profligatis adolefcentibusj& homi hibus omni ñagitio & icelere contaminatisi quò eft clarior illins indoles, eò inaioribus vi tijs inquinari poteric,& ita(quod C h rift’ pro- hibeaO grauioradetrim entarebus communi- bus importabic. V ce n im a ge rn egle clu s & i n - cultus,quò fertilior e ft, eò magis fpinix 8c ve- p rib u s,& a gre ftiu in plantarum afpericate và- Itaturiita cùm animus minimè colitiir libera
li difcipiina,quò clarior eft illiu s indoles ,‘ eò pluribus & te t rio rib u s vitijsobruitiir.Q uò e- nim vis animi pr^ftantior eft,eò, in quamcùii- queparcem im pelìim r, fegeric vehementius.
Sic autem fic,vtquemadmodum cùm virtuteni còlit,inter omnes, quinontantum in g e n i o &
induftria valenc, excellit: ita cùm fe ad nequi- tiam applicat,oés im probos fiagitio & im pro- bitatefuperat.In reliquis quidem hominibus^
ñ o n ita m u ltu m intereft,qualibusqúifque di- fcip.Iinisimbutusíiti fibi enim tantum & pali
éis prxtereán oceb ic, qui malè fuerit inftitu- tus. AcRex,quem omnes intuentur : ad cuius exem pluuife iìngunt:cuiusimperium fequuri furjiifuerit nequam & im p ro b a s , totum reg- num exemplo nequiti;e corrumpet^ omnefqué opes R eip, in iq u ita te & intem peràtiafuadif- iip a b it. N ih il igitur cany^ fìùdio prouidendu eft,quàm ve Regisan im u s ita aftriilus difcipli ria tcneatur,vtnunquam ad fiagitium & dede- cu sJabipo isic. Ergo dum animus illiu s tener, dum regi potert, d u m fe docilem prxb et i ca- tiendum eft,nequidquam audiatjquod iìtoffi-
€Ìé
D I s c I P . L I B. f . É CÌO illius contrarium;0peraquedanda,vt ludi ctiam jqiiibusxtasilliusducitur , ad R e gia m difcipllnam conferantur.Sapienterenim faci- uncijjquicupiuntfilios fuos aliquo artifìcio prxcelleretciim eos ita à primis annis crudiüc vt id ludibundi conentur.Sic autem ijs,qui pi ñores egregi) futuri fuiu,ludus in prima aita
te laudabilis eft,volucrcm aut quadrupedent pingere: iìmiliter & fi<5l;oruni fili) ,p e r ludum aliquid è cera fingunt,quod parentes laudant:
&• eadem ratione in reliquis artibus,eo.ludo o blcdandu seftpu er, qui non m ultum ab €o artificio,cui pater illum pr'^ficerevaldècupit, abhorreac.Facilènamquecuiuis etì,artis iili- usperfeftionem affequi,quam pucr per ludù afsiduèeft imitari conatus. Nam cùm mulcunt in quoHbet artificio valeat ingenium , tum afsiduus vfus atque difciplina tantam vim ha- betrvt nihil omnino iìt tancis difficukatibus obftrufum , quod non i s , qui ad eam natus»^
& a p tu s eft 5 faciilim è ftudio atque medita- tioneconfequatur. Si igitur in artibus Prin- cipeparum dignis , tantum• moméntum ha
bet illa puerilis inftitutio , atque mcditatio, vt abfque ea fit viris difficillim um , in aliqua commodè verlari:quid tandem eft de illa om- niummaxima,atque pr^ftantiisima iudican- dum ? Quid enim maius eft, quam continere im p erio popules 5 deuincire multitudinena dilciplina ; coèrcere llagiciorum licsntiam i excitare virtrttis ftudia : & e u m denique fta- tum Reipubl.collocare , qui prxfidijsfirm us fit,& opibus multis abùdet i O m nibus igitur,
qw
D e R e g . I n s t i t . E t quibüis eft hoc onus im pofitum ,vtRegum fili- oserüdiäh'tjineovigilandum & iaborandum
e f t j V t i l l i ho modo cùm magiftris opera dantj fed etiam cùm hiduncjde officio fuocommo- nefiantjijsqj Judis maximè ccneantur,quieos jpaulatimfiudioJaudisatque re g i« dignitatis Intendant. Vt enini sdesam plie non poiTunt elTe firmae,nifi fundamenta eariim alta,3tqj|fir- ma iaciantur: ita neqj liexm agnu s eße pote- rit,q ü in o n fu c r it admodiim diligenter,iregia difc ip lin a,ab incunabulis inftitucus.Verüid quidem eft (inquit) Portugalleniìs.Séd velim l'cire,qu2e nam difciplina R e g i futuro conue- niat,aut quibus artibus aninium Sebaftiani co- iendum exiiUmes.id quidemjinquam,intelli- g i poteritjfi viderim us,quid fit omnibus re g i
b u s,q u i funt hoc nomine digni,propofitum:
Ä rqu ibu sin rebus eorum officium verfetur.
H o cen im conrtituto , haud d iffic ile eritani- maduei'cere,quomodo R e x a le n d u s & niitrie- dus fitj& q u o difciplina?genereadregicedig- nitatisj& decorfsam p litu d in em perducedus.
Vc autem id breuifsimè dicam ,R exeftpérpe- tuus R e ip .r e fto r atq, moderator, vniuerfum p o p u lu m iuris «quabilitate deuinciens, vir- tutisqj prarfidio conferuans .Regere autem,eft in redu m finem d irigere.R eftor igitur & mo
derator p o p u li id agit atqjm oiiturjvtpopulü in finem, in quem omnes intueri debent, mo
d o , & ordine,atqj diiciplinaperducat. Eit au
tem finis, florens & beatus Reip. ftatus. Beatus v e r o Reip.ftatus malorum omnium depulfio- ne, öc bonorum com plexioneperficitur. Mala
autem
D r s c I p L I B. T. 9 àutem non ea folùm numeranda fiintjqua» ho
mines vulgo pertím efcünt, nempè morbus,, inopia,feruicus, d o lo r , calamitas,ignominia,
&reliquagerieriseiufdem rfe d m u ltò etiam magis flagitiun:,fcelus,ignauia,eftrajnat^ lib í
dines,&reIiquæariimorüm labes -,quæ vi'tam miferam, & ærumnofam efficiunt. Similiter etiam bona,non tâin abundâtiapecuniæj aut in valetu dinisfirm itate,& integritate , & i n
•rebuseiufmodi ,q u æ vel in corp ore iicæfunt, vel ad corporis cultum & obIe£lationem con- feruntur: quam in animi decore atque digni- tate,8¿ in virtutis conftaritia & grauicate con- ÍÍfturkt.RegiHgiturofficium eft, non folùm c a inodispatriæacqjfaliiti co n fu le re,& hoftium impetum à finibus regni,magna b elli conten- tione^rèprimere: fed multò etiam magis refe- care libidinesjcocrcere petulantiamjiniquita- tis & iniuriæ fibras euéllerejvniuerfamqjrem- püb.honeíbtÍsornam érisaffícere,virtutum q;
omnium præiidijs firmare; Aliter en im , ñeque Refpub.beataeiTe,nequeRexofficio fuo fatif- facere vilo modo poterit. Hoc funda mento pò fito,noneritdifiìciléconiìderare, qiiàm mul- tisdifiìcultatibus implicatum iìtR egis oflici- tim ,&m uuus. Sienini cuilibet ho mini bene à natura informato,& ingenuis difcipli nis cru- dito,nonfacile negotiuiw eft, cupiditatem va- tione comprimere,virtutifquepræiidia & or
namenta compararerquahtumtandem munus cric illiusjcui hòc commiiTum eft, vt non fetà- tùm, ab omni cupìditàte lìagitiofa contineat, Sevircutisamplitudine interom nes excellât:
£ fed