Euskarazko testu-sorkuntzarako baliabide telematikoak

Euskarazko testu-sorkuntzarako baliabide telematikoak

Oier Lopez de Lacalle [email protected]

Klara Ceberio [email protected]

IXA Taldea

http://ixa.si.ehu.es

2008-10-15 EIREk antolatutako ikastaroa

Gardenki hauek Karmele Artetxeren aurreko ikastaro bateko materialean oinarrituta

daude (ik. Erreferentziak)

MAILA JASOKO testuen hizkuntza ezaugarriak:

 Zuzentasuna

 Egokitasuna

 Komunikatiboa

 Zuzenak euskara zuzena esan nahi du,

hau da, euskara batuan (Hiztegi Batua eta Euskaltzaindiaren arau eta gomendioak

aintzat hartuz) idatzita egotea eta

gramatika zuzena izatea (deklinabidea,

aditzaren morfologia, joskera...).

 Egokia, batez ere lexiko egokia

bermatzea eta terminologia zaintzea

(komunitate zientifikoan adostutako

terminoak erabiltzea).

 Komunikatiboa da testua irakurri ahala, lehengo irakurraldian, eragozpenik gabe

ulertzen dena. Atal honetan estiloari begiratzen zaio hainbat estilo-zuzenketa ulergarritasunaren mesederako izan baitaitezke (atzerakarga

saihestea, hots, aditza gehiegi ez atzeratzea;

subjektua eta aditza gehiegi ez aldentzea;

aditza aurreratzea…)

Euskararako hizkuntza lanabesak



Arauak eta gomendioak (Euskaltzaindia)



Zuzentzaile ortografikoa: Xuxen III

 Plug-in bezala: Open Office, Word, Firefox eta beste

programetan instalatzeko



Web-ean bertan egiaztatzeko



Hiztegiak eta corpusak:



Hiztegiak



Corpusak eta kontsultaguneak



Euskalbar

EUSKALTZAINDIAREN ARAUAK:

 Hiztegi Batua

 PDFan eta on-line (eguneratuta):

www.euskaltzaindia.net/hiztegibatua/

 Arauak:

 Izendegiak

Euskararako hizkuntza lanabesak

 Arauak eta gomendioak (Euskaltzaindia)

 Zuzentzaile ortografikoa: Xuxen III



Plug-in bezala: Open Office, Word, Firefox eta beste programetan instalatzeko



Web-ean bertan egiaztatzeko

 Hiztegiak eta corpusak:



Hiztegiak



Corpusak eta kontsultaguneak



Euskalbar

XUXEN: euskararako zuzentzaile ortografikoa

 Ixa Taldeak garatutakoa (1996)

 Zuzenketaren ezaugarriak:

 Ortografia zuzentzen du (ez sintaxia)Ortografia

 Euskaltzaindiaren arau eta Hiztegi Batuaren arabera

 Gaur egun eskuragarri:

 Softkat: http://softkat.ueu.org

 Eusko Jaurlaritzaren gunean:

http://www.euskara.euskadi.net/r59-20660/eu/contenidos/informacion/

euskarazko_softwarea/eu_9567/xuxen.html

 Xuxenen webgunean: http://www.xuxen.com

Euskararako hizkuntza lanabesak

 Arauak eta gomendioak (Euskaltzaindia)

 Zuzentzaile ortografikoa: Xuxen III



Plug-in bezala: Open Office, Word, Firefox eta beste programetan instalatzeko



Web-ean bertan egiaztatzeko

 Hiztegiak eta corpusak:



Hiztegiak



Corpusak eta kontsultaguneak



Euskalbar

Hiztegi orokorrak online

 Elhuyar hiztegiak:

http://www.elhuyar.org/hizkuntza-zerbitzuak/EU/Hiztegi-kontsulta

 UZEIren sinonimoen hiztegia:

http://www.uzei.com/estatico/sinonimos.asp?sesion=14 http://www1.euskadi.net/hizt_sinon/indice_e.htm

Hiztegi espezializatuak



EUSKALTERM Terminologia Banku Publikoa:

http://www1.euskadi.net/euskalterm/



Sakabanatutako hiztegi espezializatuak:

 Erizaintzakoa (EHU):

http://www.ehu.es/euskara-orria/hiztegia/hiztegia.html

 Juridikoa: http://www.erabili.com/zer_berri/berriak/dokumentuak/2006/

Oinarrizko_Hiztegi_Juridikoa.pdf

 ...

Beste hiztegi batzuk:



Hiztegi katalogoa:



Euskara-Gaztelania: 3000 Hiztegia



Euskara-Ingelesa: Morris Hiztegia



...



Euskal WordNet: euskarako sortutako ezagutza-base lexikal eleanitza da, hiztegi batean jasotzen den

informazioaz gain, kontzeptuak elkarren artean

harremanetan jartzen dituen datu basea.

Hiztegiak plug-in bezala

 Aplikazioak:

 UZEIren sinonimo hiztegia

 Elhuyar hiztegiak

 OCR euskaraz, ...

 Non lortu:

http://www.euskara.euskadi.net/r59-20660/eu/contenidos/

Informacion/euskarazko_softwarea/eu_9567/plugin.html

Corpusak

Erreferentziatzat har ditzakegunak:

 Ereduzko Prosa Gaur:

http://www.ehu.es/euskara-orria/euskara/ereduzkoa/

 XX. mendeko euskararen corpus estatistikoa:

http://www.euskaracorpusa.net

 Hiztegi Batua Euskal Prosan: http://www.ehu.es/ehg/

 Egungo Euskararen Hiztegia: http://www.ehu.es/eeh/

 Euskal Testuen Gordailua: http://www.vc.ehu.es/gordailua/

 Literatur aldizkarien gordailua: http://andima.armiarma.com/

 Zientzia eta Teknologiaren Corpusa: http://www.ztcorpusa.net/

Kontsultak egiteko

 Euskaltzaindiko galdelekua, Jagonet:

http://www.euskaltzaindia.net/jagonet/

 HAEEko kontsulta-zerbitzua da Duda-muda:

http://www.ivap.org/dudamuda/dudamuda.htm

 Euskara teknikoari buruzko galderak, Zientzia.net:

http://www.zientzia.net/galdera_bidali.asp

 Terminologia eta itzulpenen kontsulta:

http://ehu.es/kontsultak

 EHUko Euskara Zerbitzuaren zuzenketen datu-basea eta galde- erantzunak, EHULKU:

http://www.ehu.es/ehulku/

 ItzuL, euskal itzultzaileen posta-zerrenda:

http://news.gmane.org/gmane.culture.language.basque.itzul

Euskalbar tresnabarra

http://www.interneteuskadi.org/euskalbar/

Euskarazko softwarea

 Hizkuntzarekin zerikusi zuzena izan ez

arren, badira euskarazko hainbat aplikazio biltzen dituzten guneak:

http://softkat.ueu.org/

http://www.librezale.org

http://www.euskara.euskadi.net/r59-734/eu

(“Euskarazko softwarea deskargatzea” estekan klik egin)

Oinarrizko bibliografia I

Alberdi, X. eta Sarasola, I. (2001): Euskal estilo libururantz, UPV-EHU, Bilbo.

Arrarats, I. (ed.) (2006): Berria, estilo liburua, Berria, Andoain.

Ensunza, M.; Etxebarria J. R. eta Iturbe. J. (2002): Zientzia eta Teknikarako Euskara. Zenbait hizkuntza-baliabide, UEU, Bilbo.

Herri Ardularitzaren Euskal Erakundea (2003):Galdezka, euskarazko zalantzei erantzunez, HAEE-IVAP, Vitoria-Gasteiz.

Herri Ardularitzaren Euskal Erakundea (2005): Estilo-liburua, HAEE- IVAP, Vitoria-Gasteiz.

Sarasola, I. (1997): Euskara batuaren ajeak, Alberdania, Irun.

Zuazo, K. (2000): Euskararen sendabelarrak, Alberdania, Irun.

Oinarrizko bibliografia II

EIMAren estilo-liburuak:

Garzia Garmendia, J. (2005): Kalko okerrak, Ikasmaterialen Aholku

Batzordea, Estilo-liburuaren bigarren atala, Eusko Jaurlaritza, Vitoria- Gasteiz.

Mujika, A.; Goenaga, A. eta Alberdi, A. (2005): Onomastika.

Ikasmaterialen Aholku Batzordea. Estilo-liburuaren hirugarren atala, Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Saila, Gasteiz.

Mujika, A. (2008). Letra larriak erabiltzeko irizpideak. Euskara zerbitzua, hizkuntza prestakuntza. Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Saila, Gasteiz.

Petrirena, Patxi (2007): Morfosintaxia, EIMAren estilo-liburua [ohargileentzako testua].

Zubimendi, J. R. (2004): Ortotipografia. Ikasmaterialen Aholku

Batzordea. Estilo-liburuaren lehen atala, Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Saila, Gasteiz.

Euskarazko hizkuntza teknologiak

 Taldeak-Enpresak:

 IXA, Eleka, Elhuyar, Aholab, VicomTech, UZEI, …

 Tresna adibideak:

 Elebila

 OpenTrad

 Idazlagun

Elebila: euskarazko bilatzailea

OpenTrad: itzultzaile automatikoa

Idazlagun: euskaraz idazten

laguntzeko tresna

AhoTTS: Testu-ahots bihurgailua

Erreferentziak

Artetxe K. (2006). “Hizkuntza lanabesak Interneten”, UEUren ikastaroa.

http://www.unibertsitatea.net/otarrea/ingeniaritzaeta-teknologia- 1/informatika/hizkuntza-lanabesak-interneten

Mujika A., Altuna A., Roque I., Etxebarria J.R., Petrirena P. (2008).

“Ikasmaterialak eta zuzentze-lana”, UEUren udako ikastaroa.

http://www.unibertsitatea.net/otarrea/ikasmaterialak-eta-zuzentze-lana/

Egia, G. (2001): “Aurkitu eta ordeztu aurreratua MS WORD testu trataeran”, Senez, 23

http://www.eizie.org/Argitalpenak/Senez/20011101/Egia