ESTACIÓN DE HIDROBIOLOXÍA
“ENCORO DO CON”
MEMORIA DE ACTIVIDADES
Decembro 2007-Decembro 2008
ÍNDICE
Investigación ... 1
Reunións científicas ... 3
Uso das instalacións para proxectos de investigación... 3
Estancias de investigadores ... 4
Defensa de traballos ... 4
Docencia ... 9
Prácticas de alumnos de primeiro e segundo ciclos ...11
Cursos de doutoramento...12
Curso de verán...13
Servizos a terceiros...21
Servizos ...23
Asesoramento a administracións e empresas ...25
Extensión universitaria ...29
Prácticas en empresa de alumnos universitarios da USC...31
Organización de cursos e actividades educativas e de divulgación ...31
Participación en publicacións de divulgación ...32
Promoción da EHEC...37
Visitas de investigadores...39
INVESTIGACIÓN
2
REUNIÓNS CIENTÍFICAS
- Reunión dos investigadores da EHEC cos expertos franceses en bioloxía e ecoloxía da alosa (Alosa alosa e Alosa fallax) e lamprea (Petromyzon marinus) Drs. Jean-Luc Bagliniere e Richard Sabatie, no marco formativo para os proxectos que se están a desenvolver na EHEC e de establecemento de relacións entre os respectivos grupos de investigación. Organizado pola Estación de Hidrobioloxía “Encoro do Con”. Maio 2008.
USO DAS INSTALACIÓNS PARA PROXECTOS DE INVESTIGACIÓN
- Proxecto “Reservas energeticas en insectos acuáticos como bioindicadores de estres ambiental en ecosistemas acuáticos continentales”. Investigador principal Dr. Fernando Cobo Gradín (USC, Dpto. de Zooloxía e Antropoloxía Física, Laboratorio de Hidrobioloxía). Varias datas 2008.
- Proxecto “Estado de conservación das poboacións de ammocetes de lamprea mariña (Petromyzon marinus Linnaeus, 1758) en ríos de Galicia”. Dirección Xeral de Conservación da Natureza. Subdirección Xeral de Recursos Cinexéticos e Piscícolas. Varias datas 2008.
- Proxecto “Estudo preliminar da Alosa sp. no río Ulla”. Dirección Xeral de Conservación da
ESTANCIAS DE INVESTIGADORES
- D. Abdourahmane Diallo. Universidade de Vigo, Departamento de Ecoloxía e Bioloxía Animal. Febreiro 2008.
- Dr. Jean- Luc Bagliniere. Director do UMR INRA- Agrocampus Rennes Ecobiologie et
Qualité des Hydrosytèmes Continentaux de Rennes e do URM Ecologie et Santé des Ecosystèmes.
Maio 2008.
- Dr. Richard Sabatie Marc. Investigador do Laboratoire d’Ecologie Halieutique do Agrocampus de Rennes. Maio 2008.
- Dna. Yolanda Cunqueiro Gómez. Escola Superior de Enxeñería (Enxeñería Ambiental). Xuño - Xullo 2008.
DEFENSA DE TRABALLOS
- Defensa do Traballo de Investigación Tutelado de Dna. María Teresa Couto Mendoza, titulado “Ensaio metodolóxico da utilidade da asimetría fluctuante como medida do estres ambiental en ninfas de Cordulegaster boltonii (Donovan, 1807) e Calopteryx virgo (Linnaeus, 1857) (Insecta, Odonata)“. 27 de xuño de 2008.
- Defensa do Traballo de Investigación Tutelado de Dna. Sheila Rivas Rodríguez, titulado
“Contribución ao estudo da bioloxía de Corbícula fluminea (Mollusca, Bivalvia, Veneroidea) no Baixo Miño”. 27 de xuño de 2008.
- Defensa do Traballo de Fin de Carreira de Dna. Yolanda Cunqueiro Gómez, titulado
”Restauración Hidrobiológica de un curso fluvial de montaña: El ejemplo del río “Do Con”. Xullo de 2008.
4
- Defensa do Traballo Academicamente Dirixido de D. Pablo Gómez Sande, titulado
“Revisión bibliográfica sobre biomarcadores (glicóxeno, lípidos, proteínas e relación ARN/ADN) en peixes e macroinvertebrados de augas continentais e a súa relación co estres ambiental”. Xuño de 2008.
- Defensa do Traballo Academicamente Dirixido de D. Carlos Morquecho Covas, titulado
“Revisión bibliográfica sobre floracións de cianobacterias tóxicas en augas doces e métodos de cuantificación de cianotoxinas”. Xuño de 2008.
Dúas imaxes da visita dos investigadores Jean-Luc Bagliniere e Richard Sabatie Marc.
Maio 2008.
6
Estancia de Abdourahmane Diallo. Febreiro 2008
Defensa do Traballo de Investigación Tutelado de Dna. María Teresa Couto Mendoza na EHEC. 27 xuño 2008.
Defensa do Traballo de Investigación Tutelado de Dna. Sheila Rivas Rodríguez na EHEC. 27 xuño 2008.
8
DOCENCIA
10
PRÁCTICAS DE ALUMNOS DE PRIMEIRO E SEGUNDO CICLOS
Universidade de Santiago de Compostela
- Prácticas da materia “Bioloxía das Augas Continentais”. Facultade de Bioloxía. 10, 11, 17 e 18 de xaneiro de 2008.
- Prácticas da materia “Calidade Biolóxica das Augas”. Escola Superior de Enxeñería (Enxeñería Ambiental). 15 de abril de 2008.
Universidade de A Coruña
- Prácticas da materia “Bioloxía dos animais doceacuícolas”. Facultade de Ciencias. 13 de decembro de 2008.
CURSOS DE DOUTORAMENTO
- Programa de Doutoramento “Biodiversidade e conservación do medio natural”. Curso de Doutoramento “Xestión da pesca continental”. Impartido polo Dr. Fernando Cobo Gradín (USC).
Xuño 2008.
- Programa de Doutoramento “Biodiversidade e conservación do medio natural”. Curso de Doutoramento “Avaliación e control biolóxico da contaminación das augas continentais”.
Impartido pola Dra. María José Servia García (USC). Xuño 2008.
- Programa de Doutoramento “Biodiversidade e conservación do medio natural”. Curso de Doutoramento “Rehabilitación e restauración de ecosistemas acuáticos continentais”. Impartido polo Dr. Rufino Vieira Lanero (USC). Xuño 2008.
12
CURSO DE VERÁN
Título: Elementos de Ictioloxía continental
Director: Dr. Fernando Cobo Gradín. Profesor Titular de Zooloxía, Departamento de Zooloxía e Antropoloxía Física, Facultade de Bioloxía.
Secretaria: Dra. María J. Servia. Profesor Axudante Doutor da Universidade de A Coruña.
Datas de celebración: 14-17 de xullo de 2008.
Lugar: Auditorio Municipal de Vilagarcía de Arousa, Estación de Hidrobioloxía “Encoro do Con” (Vilagarcía de Arousa) e Departamento de Zooloxía e Antropoloxía Física, da Facultade de Bioloxía da USC.
Número de horas lectivas: 32
Imaxe dun grupo de alumnos da USC realizando as súas prácticas da asignatura Bioloxía das Augas Continentais. Xaneiro 2008.
Imaxe dun grupo de alumnos da Escola Superior de Enxeñería realizando as súas prácticas da asignatura Calidade Biolóxica das Augas. Abril 2008.
14
Imaxe dun grupo de alumnos da UDC realizando as súas prácticas da asignatura Bioloxía dos animais doceacuícolas. Decembro 2008.
Cartel anunciador do Curso de verán 2008.
16
Vista interna do Tríptico para a inscripción no Curso de verán 2008.
18
20
SERVIZOS A TERCEIROS
22
SERVIZOS
- Peritaxe elaborado para o Xulgado de Instrucción nº 2 de Betanzos (A Coruña). “Informe relativo a los posibles efectos de la central hidroeléctrica Mándeo- Zarzo sobre el ecosistema del río Mandeo (Aranga, A Coruña)”. Marzo de 2008.
- Préstamo ao Concello de A Illa de Arousa dos paneis divulgativos sobre a ecoloxía das augas continentais con motivo da celebración do Día Mundial da Auga. Exposición do 24 de marzo ao 4 de abril, organizada pola Concellería de Xuventude, Educación e Deporte do Concello.
- Análise de potabilidade das fontes do Concello de Valga. Concello de Valga (Pontevedra).
Marzo 2008.
- Análises de potabilidade de tres fontes do Concello de Val do Dubra e análise residual da E.D.A.R. de Bembibre (Val do Dubra, A Coruña). Asociación “Sociedad Hijos de Buján”, Val do Dubra (A Coruña). Marzo de 2008.
- Informe técnico pericial a solicitude de “SALMO Club de pesca deportiva” sobre “los daños acaecidos en el río Xallas, con relación a los vertidos ocasionados por el vaciado de la persa de “A Fervenza” los días anteriores y posteriores al 10 de noviembre de 2007”. Xulgado de Instrución Nº 2 de Corcubión (A Coruña). Xuño de 2008.
- Mostraxes de pesca eléctrica e macroinvertebrados para a elaboración dunha “Diagnose do estado medioambiental do río Umia (ano 2008)”. A solicitude da Exma. Deputación de Pontevedra
- Peritaxe elaborado para o Xulgado de Instrucción nº 1 de A Coruña. “Informe relativo a la calidad biológica del agua del arroyo Areosa, afluente del río Lengüelle, situado en el término municipal de Cerceda, parroquia de Queixas ( A Coruña)”. Novembro de 2008.
- Informes mensuais para a empresa ICEACSA. “Control de la calidad biológica de los ríos afectados por el proyecto sectorial del parque empresarial de Muros”. Outubro 2007- Novembro 2008.
- Informe preliminar para a empresa ICEACSA. “Control de la calidad biológica de los ríos afectados por el Proyecto Sectorial de un Parque Empresarial en Rianxo”. Novembro 2008.
- Informe sobre o “Estado de conservación das poboacións de ammocetes de lamprea mariña (Petromyzon marinus Linnaeus, 1758) en ríos de Galicia” Dirección Xeral de Conservación da Natureza. Subdirección Xeral de Recursos Cinexéticos e Piscícolas. Novembro 2008.
- Informe sobre a Primeira fase do estudo da “Identidade específica avaliación e seguimento das poboacións do xénero Alosa (Cupleidae) no río Ulla”. Dirección Xeral de Conservación da Natureza. Subdirección Xeral de Recursos Cinexéticos e Piscícolas. Novembro 2008.
- Análise de Microcistinas do Embalse da Baxe. A solicitude do grupo municipal de Izquierda Unida de Vilagarcía de Arousa. Setembro de 2008.
- Análises de auga elaborados para:
. Concello de Valga (Valga, Pontevedra).
. Asociación “Sociedad Hijos de Buján”, Val do Dubra (A Coruña).
. Particulares.
24
ASESORAMENTO A ADMINISTRACIÓNS E EMPRESAS
- Beneficiarios asociados do Proxecto Life da UE titulado: “Restauración ambiental de los bosques periurbanos de Santiago de Compostela: desarrollo de un modelo integrado de gestión del Medio Ambiente para las Ciudades Europeas Patrimonio de la Humanidad”, e presentado polo Concello de Santiago de Compostela.
- Colaboración no programa de voluntariado da USC: “Asesoramento á comunidade terapéutica Proxecto Home para a cría de Salmónidos en cautividade. 1 de xaneiro - 31 de decembro de 2008.
- Asesoramento á Asociación Ecoloxista ADEGA na elaboración dun “Protocolo para a limpeza de Ríos”, dentro das actuacións do programa “Proxecto Rios” dirixido por esta Asociación.
- Asesoramento a Asociación “Vaipolorío” sobre as actuacións no río dos Gafos. Vilaboa.
Agosto de 2008
- Asesoramento ao Aquarium Finisterrae e captura de exemplares de lamprea mariña (Petromyzon marinus) para a montaxe nese centro dun acuario temático sobre a especie.
Imaxe da toma de mostras para a análise de potabilidade das fontes do Concello de Valga. Marzo 2008.
Imaxe das mostraxes de pesca eléctrica para o estudo do estado de conservación das poboacións de peixes migradores en ríos de Galicia. Agosto 2008.
26
Imaxe das mostraxes de pesca eléctrica para o estudo do estado de conservación das poboacións de ammocetes de lamprea mariña en ríos de Galicia. Novembro 2008.
Imaxe do Protocolo para a limpeza de Ríos realizado pola Asociación Ecoloxista ADEGA co asesoramento da EHEC. 2008.
28
30
PRÁCTICAS EN EMPRESA DE ALUMNOS UNIVERSITARIOS DA USC
- Pablo Gómez Sande. 500 horas. 2 xullo-29 setembro 2008.
- Nuria Lastra Calvo. 500 horas. 2 xullo-29 setembro 2008.
- Beatriz Fernández Lemos. 500 horas. 2 xullo-29 setembro 2008.
- Antonio Lafuente Carballo. 500 horas. 2 xullo-29 setembro 2008.
ORGANIZACIÓN DE CURSOS E ACTIVIDADES EDUCATIVAS E DE DIVULGACIÓN
Cursos
- “Curso de formación para Servizos de Vixilancia Ambiental en materia de pesca fluvial”.
Organizado pola Estación de Hidrobioloxía “Encoro do Con” e a Xunta de Galicia. 25-29 febreiro 2008. 30 participantes.
- “VII curso de formación para Coordinadores de grupo do Proxecto Ríos”. Organizado por ADEGA. 19 abril 2008. 35 participantes.
- “VIII curso de formación para Coordinadores de grupo do Proxecto Ríos”. Organizado por
PARTICIPACIÓN EN PUBLICACIÓNS DE DIVULGACIÓN
- A EHEC forma parte do Consello Asesor da publicación periódica “Trueiro”, da que foron realizadas no ano 2008 cinco edicións.
- Elaboración de materiais para a publicación dunha guía sobre o Parque da Granxa do Xesto (Monte Pedroso, Santiago de Compostela) a solicitude da Concellería de Medio Ambiente a Desenvolvemento Sostible (Exmo. Concello de Santiago de Compostela).
- Elaboración de materiais para a publicación de cinco posters sobre os peixes de Galicia. A solicitude da Dirección Xeral de Conservación da Natureza. Subdirección Xeral de Recursos Cinexéticos e Piscícolas. Xunta de Galicia. Novembro-Decembro 2008
32
Programa das “VII Xornadas de formación de coordinadores do Proxecto Ríos” realizadas na EHEC. Abril 2008.
Imaxe do VII Curso de formación para os integrantes do Proxecto Ríos. Abril 2008.
34
Programa das “VIII Xornadas de formación de coordinadores do Proxecto Ríos”
realizadas na EHEC. Setembro 2008.
Portadas dos cinco exemplares da publicación periódica “Trueiro” da que a EHEC forma parte do Consello Asesor. 2008.
36
PROMOCIÓN DA EHEC
38
VISITAS DE CENTROS DE ENSINANZA E ASOCIACIÓNS
- Visita de 26 alumnos de terceiro de primaria do C.E. I. P. Anexo A Lomba de Vilagarcía de Arousa. 4 de marzo de 2008.
- Visita de 11 alumnos de terceiro de primaria do C.E. I. P. de Rubiáns (Vilagarcía de Arousa). 4 de marzo de 2008.
- Visita de 25 alumnos de terceiro de primaria do C. E. I. P. A Escardia de Vilagarcía de Arousa. 7 de marzo de 2008.
- Visita de 25 alumnos de terceiro de primaria do C. E. I. P. San Francisco de Vilagarcía de Arousa. 7 de marzo de 2008
- Visita de 33 alumnos de terceiro de primaria do C.E. I. P. O Piñeiriño de Vilagarcía de Arousa.
11 de marzo de 2008.
- Visita de 66 alumnos de terceiro de primaria do colexio C.E.I.P. Arealonga de Vilagarcía de Arousa. 11 e 14 de marzo de 2008.
- Visita de 19 alumnos de terceiro de primaria do C. E. I. P. de Vilaxoán. (Vilagarcía de Arousa).
13 de marzo de 2008.
- Visita de 43 alumnos de terceiro e cuarto de primaria do C.E. I. P. A Torre da Illa de Arousa. 2 de abril de 2008.
- Visita de 25 socios da Sociedade de Caza e Pesca “A Venatoria” de Santiago de Compostela. 5 de abril de 2008.
- Visita de 11 alumnos de quinto de primaria do C.E. I. P. de Rubiáns (Vilagarcía de Arousa). 5 de xuño de 2008.
- Visita de 100 alumnos de quinto de primaria do C.E. I. P. San Francisco de Vilagarcía de Arousa. 6 de outubro de 2008.
- Visita dos integrantes do curso “A xestión integral da auga: consecuencias medioambientais”, organizado polo Depto. de Medioambiente de Boiro.30 alumnos. 4 de outubro de 2008.
OUTRAS VISITAS
- Representación dos afectados polas obras do novo Polígono Industrial de Tremoedo (Vilanova de Arousa).
REPRESENTACIÓN DA EHEC EN CONFERENCIAS E MESAS REDONDAS
“Evaluación de la calidad de la dieta de la trucha común y su aplicación en el cálculo de la capacidad de carga de los ríos”. Conferencia impartida polo Dr. Fernando Cobo Gradín no IIº Encuentro Internacional de Prensa, Pesca y Medioambiente, organizado por Turiapress. Chulilla (Valencia). 19/09/2008.
40
“Efectos da contaminación orgánica sobre a condición somática e metabólica da troita común e as súas implicacións na xestión da pesca deportiva”. Conferencia impartida polo Dr.
Fernando Cobo Gradín na II Xornada sobre a Pesca en Galicia, organizada pola Federación galega de pesca. Lugo. 22/11/2008.
“Boas prácticas nas tendas de mascotas e acuarios”. Conferencia impartida polo Dr. Rufino Vieira Lanero na “Xornada sobre especies exóticas invasoras: un reto cara a conservación sostible”, organizada polo ADR PRODER II da Comarca de Pontevedra. Poio (Pontevedra). 12/12/2008.
“Nocións de Hidroloxía e química da auga”. Conferencia impartida por Dna. Sandra Barca Bravo no Curso de formación para servicios de Vigilancia Ambiental en materia de pesca fluvial (3ª edición) organizado pola EHEC. Vilagarcía de Arousa. 25/02/08.
“Peixes I. Sistemática e Bioloxía”. Conferencia impartida polo Dr. Rufino Vieira Lanero no Curso de formación para servicios de Vigilancia Ambiental en materia de pesca fluvial (3ª edición) organizado pola EHEC. Vilagarcía de Arousa. 25/02/08.
“Peixes II. Sistemática e Bioloxía”. Conferencia impartida por D. Javier Sánchez Hernández no Curso de formación para servicios de Vigilancia Ambiental en materia de pesca fluvial (3ª edición) organizado pola EHEC. Vilagarcía de Arousa. 26/02/08.
“Artes, materiais e modalidades de pesca deportiva”. Conferencia impartida por D. Javier Sánchez Hernández no Curso de formación para servicios de Vigilancia Ambiental en materia de pesca fluvial (3ª edición) organizado pola EHEC. Vilagarcía de Arousa. 26/02/08.
“Macroinvertebrados. Sistemática e adaptacións”. Conferencia impartida por Dna. María Teresa
materia de pesca fluvial (3ª edición) organizado pola EHEC. Vilagarcía de Arousa.
26/02/08.
“O Ecosistema Acuático. Tipoloxía. Estrutura e funcionamento”. Conferencia impartida polo Dr.
Fernando Cobo Gradín no Curso de formación para servicios de Vigilancia Ambiental en materia de pesca fluvial (3ª edición) organizado pola EHEC. Vilagarcía de Arousa.
26/02/08.
“Restauración fluvial e actuacións de mellora do hábitat”. Conferencia impartida polo Dr. Rufino Vieira Lanero no Curso de formación para servicios de Vigilancia Ambiental en materia de pesca fluvial (3ª edición) organizado pola EHEC. Vilagarcía de Arousa.
26/02/08.
“Alteración dos ecosistemas fluviais. Índices bióticos e calidade biolóxica das augas”.
Conferencia impartida pola Dra. María J. Servia García no Curso de formación para servicios de Vigilancia Ambiental en materia de pesca fluvial (3ª edición) organizado pola EHEC. Vilagarcía de Arousa. 26/02/08.
“Bases para a xestión da pesca deportiva”. Conferencia impartida polo Dr. Fernando Cobo Gradín no Curso de formación para servicios de Vigilancia Ambiental en materia de pesca fluvial (3ª edición) organizado pola EHEC. Vilagarcía de Arousa. 26/02/08.
“Anatomía de peces y metodología de la toma de muestras para análisis de órganos y tejidos”.
Conferencia impartida por D. Javier Sánchez Hernández no Curso de Formación Ambiental da EGAP “Protocolos de actuación para o control da contaminación en augas fluviais”. Santiago de Compostela. 15/04/08.
“Metodología para la evaluación de las alteraciones del hábitat físico”. Conferencia impartida polo Dr. Rufino Vieira Lanero no Curso de Formación Ambiental da EGAP “Protocolos de actuación para o control da contaminación en augas fluviais”. Santiago de Compostela. 16/04/08.
42
“Toma de mostras para análises fisico-químicos”. Conferencia impartida por Dna. Sandra Barca Bravo no Curso de Formación Ambiental da EGAP “Protocolos de actuación para o control da contaminación en augas fluviais”. Santiago de Compostela. 16/04/08.
“Metodología de la toma de muestras para el cálculo de índices bióticos con macroinvertebrados”
Conferencia impartida pola Dra. María J. Servia García no Curso de Formación Ambiental da EGAP “Protocolos de actuación para o control da contaminación en augas fluviais”. Santiago de Compostela. 16/04/08.
“La pesca en aguas continentales de Galicia: pasado, presente y futuro”. Mesa redonda organizada polo Centro Comercial Compostela na que participou o Dr. Fernando Cobo Gradín.
Santiago de Compostela. 23/03/2008.
“I Xornadas dos ríos Vilanoveses. Informe do Umia ao seu paso polo concello”. Mesa redonda organizada pola Asociación “Roi Vicente” na que participou o Dr. Fernando Cobo Gradín. Vilanova de Arousa (Pontevedra). 18/04/2008.
Visita do colexio CEIP Anexo-A Lomba de Vilagarcía de Arousa á EHEC. Marzo 2008.
Visita do colexio CEIP A Escardia de Vilagarcía de Arousa á EHEC. Marzo 2008.
44
Visita do colexio CEIP San Francisco de Vilagarcía de Arousa á EHEC. Marzo 2008.
Visita do colexio CEIP O Piñeiriño de Vilagarcía de Arousa á EHEC. Marzo 2008.
Visita do colexio CEIP de Vilaxoán de Vilagarcía de Arousa á EHEC. Marzo 2008.
46
Visita do colexio CEIP Filipenses “Sagrada Familia” de Vilagarcía de Arousa á EHEC. Marzo 2008.
Visita da Sociedade de Caza e Pesca “A Venatoria” de Santiago de Compostela á EHEC. Abril 2008.
Visita do colexio CEIP de Rubiáns de Vilagarcía de Arousa á EHEC. Xuño 2008
48
Visita do colexio CEIP San Francisco de Vilagarcía de Arousa á EHEC. Outubro 2008.
Imaxe dunha charla formativa en Poio. Decembro 2008.
50