ISSN 373
-
580XBol.Soc.Argent. Bot.26(3-4):235-242.1990
FESTUCA
ROIGII
(POACEAE), NUEVA
ESPECIE. DIFERENCIAS
MORFOLOGICAS Y OTOLOGICAS CON F. SIMPLICIUSCULA
PorJORGE DUBCOVSKY' yZULMAE. RUGOLO deAGRASAR2
Festuca roigii (Poaceae), new species. Morphological and cytologicaldifferences with F.
Summary
simpliciuscula.A new taxon fromMendoza (Argentina),Festucaroigii DubcovskyetRúgolo is described and illustrated. Exomorphological, anatomical and cytological characters were analyzed.F.roigiiwasincludedin
aClusterAnalysiswith other Festuca spp. Critical remarksonthemostclosely relatedspecies,F.simplicius¬ cula (Hack.)Alexeev have been done. Chromosomecountsshowed thatF. roigii is tetraploid 2n
=
28andF.simpliciuscula is hexaploid2n=42. The karyotypesof both speciesaresymetric anduniform but they differ in the numberofchromosomeswith secondary constrictions and in the numberofnucleoli.
INTRODUCCION resde herbario correspondientesseconservan en
BAB. El estudiode materialproveniente delaprovin¬
cia de Mendoza permitió identificar una nueva especie parala ciencia:Festucaroigii Dubcovskyet
Rúgolo.Sepudoestablecer
que
partedel material de F.simpliciuscula(Hackel)Alexeev(1984),citado bajoF. rubra var.simpliciusculaHackel(1907),para
la provincia deMendoza (Türpe 1969,Passera
y
col.1983), debeser referidoa F.roigii.
Los caracteres exomorfológicos
y
anatómico-foliaresdeF.simpliciusculafueronanalizados
pre¬
viamente,estableciéndosesus relaciones con otras especies patagónicas (Dubcovskyy
Martínez 1988a).Lacolecciónde materialvivo permitió realizar estudios citológicosenambasespecies, que mos¬
trarondiferencias tantoen el número decromoso¬ mas,como en elnúmerode nucléolos funcionales,
aportandodatosa la diferenciacióninterespecífica.
Se han desarrollado diferentes métodos de acuerdoconlos estudiosrealizados:exomorfológi- ,
eos, anatómicos
y
citológicos.Paralos estudiosexomorfológicosse hansegui¬ do los métodos clásicos
para
estetipode trabajo, ilustrándosecondibujosoriginalesaquelloscarac¬teresde Valortaxonómico(Fig.1).
Enelcaso de losestudios anatómicosse obtu¬
vieroncortestransversales deláminasa manoalza¬ da,alaaltura del tercio medio,utilizándosela
pe¬
núltimahojadeunainnovación estéril.Elmaterial
provenientede herbariofuepreviamente hidrata¬ do.La epidermisfue obtenidadeacuerdo al méto¬
do de Metcalfe(196Í)), ilustrándose las células en sentido vertical,paralelasalejelongitudinaldela
lámina.
Los preparadosanatómicos fueron estudiados con unmicroscopioZeisscondispositivodedibu¬ jo. Ladescripcióndelos caracteresanatómicosse
realizó de acuerdo aMetcalfe(1960)
y
Ellis(1976, 1979),siguiéndosea Caro(1966)en latipificacióndeloshacecillos.Enelesquemade latransección dela lámina la línea dobleperiféricaseñala laepi¬ dermis
y
laszonasennegroelesclerénquima.En-10 ejemplares de herbario de F. roigii, se observaron losmismos 42caracteresmorfológicos
y
anatómicosanalizados previamente en F.simpli¬ ciuscula y otras 16 especies patagónicas (Dub¬covsky
y
Martínez1988a).Lamatrizde 18 especies X 42caracteres se estandarizópor
caracteres,secalculó la Distancia Taxonómica promedio entre
todos los
pares
posiblesde especiesy
posterior¬mente se
construyó
un fenograma mediante,el métododeligamiento promedioutilizando medias.
MATERIALES Y METODOS
Losmateriales de herbario estudiadospertene¬ cena las instituciones cuyas siglas figuran enel Index Herbariorum (Regn. Veg. 106. 1981). Por otra parte el material vivo estudiado otológica¬
mente con su procedencia,colector
y
númerodecromosomas se resume en la Tabla 1.Los
ejempla-’Becariodel Consejo Nacional de Investigaciones Científicasy
Técnicas (CONICET).Instituto de Recursos Biológicos(CIRN),
INTALas CabañasyLosReseross/n,VillaUdaondo,(1712) Caste-lar,BuenosAires,Argentina.
2Miembro de laCarreradel Investigador CientíficodelCONI¬
CET. Institutode BotánicaDarwinion,Labardén200,(1642)San
Tabla 1.
—
Especies, procedencia,colectoresynúmeros cromosómicosESPECIE PROCEDENCIA COLECTOR 2n
F. simpUciuscula Arg.,Neuquén,Dpto.
Ñorquín,Copahue
—
,—
>Dpto.Aluminé, 63 km deZapala aAluminépor Rta. 13
—
,Mendoza,Dpto.Malargüe, Las Leñas
—
,—
, Dpto. Las Heras,VillavicendoDubcovsky & Martínez 231 42
Dubcovsky & Oliva 635 42
Dubcovsky & Martínez 237 42
F. roigii
Dubcovsky604 al 611 28
aritméticas(IJPGMA).Seutilizó el
programa
NT- solución al 100% denitratodeplata ensolución deSYS(Rohlf1988). citrato de sodio (0.008%). Los preparados con1
Lospreparados
para
el recuentoy
análisis de gotade esta soluciónsecolocaronenuna cámara loscromosomasmitóticosserealizaronen ápices húmedaa60BCdurante1a2 horas.Decadaespe-deraícespretratadasdurante20 hs.en paclosol a2* cié se analizaron5plantasdondesecontaron
apro-C
y
fijados enCarnoy
(6etanol: 3 cloroformo: 1 ximadamente 500núcleos,a partirde los cualesse ácidoacético).Despuésdela coloración con fucsi- estimó el númeromedioy
el númeromáximode na básica se realizaron losaplastados en orceina nucléolospor
núcleo.acéticaal 2%. El análisis de lameiosisse realizó en flores
fija-Encadaplacametafásica,dibujadacon cámara dasenCarnoy(6:3:1)deF. simpliciuscula. F:roigii clara,semidieronambos brazos cromosómicos
y
noflorecióbajolas condiciones climáticas de Bue-lossegmentosde brazo determinadospor
lascons- nos Aires.Se aplastaronlas anterasenorceinaacé-tricciones secundarias. A partir de las 7 placas tica al 2%
y
se analizaron 25 células madres de medidaspor
especieseconstruyó un cariotipopro-
grano
depolen(CMP).medio
que
se representómedianteunideograma
y
seestimaronademáslossiguientesparámetros: a.Longitudcromosómicapromedio:(2b + B)/n
b.
Coeficiente
devariación intercromosómico de las Festucaroigiinov.sp.1
longitudes(Zarco 1986)Sx/5(.
c.Razónpromedioentre brazos:(2b/B)/n. Herbaperennis, caespitosavel rhizomatosa, rhizoma
d. Correlación entrelongitudcromosómicayrazón
informe,
verticale, cum innovationibus intravagina-libus. Culmierecti,25-50(-90)cmalti,2-3nodi,basiRESULTADOS
de brazos: Sxy/((n-l) *Sx*Sy). Esta correlación
provee
unvalorque
caracterizala posiciónde los geniculati. Caespites(5-)10-25 cm alti. Vaginaegla-.cromosomas condiferente razón de brazo dentro brae,apertae, ex base
1/8-1/4
clausa. Ligulae 0.2-05de los cromosomasde diferente longitud. (Dub- mmiongae,membranaceae, truncatae,margineciliato,
covsky
y
col.1989). decurrentecum vaginis.Laminaeerectae, conduplica-b=
brazo corto;B=
brazolargo; n=
número de tae' siccae ouroae,flexuosae
vel circinatae, 5-17 cmIongae,
0.4-0.72 mm latae,pulvinulo nullo vel brevi,supra
pilosae,subtusscabrae,cum costis,ápiceacutó
cromosomas
X
=
media de laslongitudescromosómicasSx
=
desviación estándar de laslongitudesero- Pungenti.Panículalaxa,4-15cmlonga,exserta, spicu-lis9-28,ramificationibus
seabriuseulis velglabris,con¬tracts,
inferioribus
solitariis, binis vel ternis(raro),Sy
=
desviación estándar de lasrazonesde bra- ' superiorribusbrevioribus.Spiculae8-14mm Iongae, 3-6florae,rachillascabra,1-1.6mm Iongae.Glumae
inae-Sxy
=
2((b+B)-
X)*(b/B-Y) quales,lanceolatae,dorsoglabro, nervomedioscabroso,Paraladescripciónde la morfologíacromosó-
infernae
uninerviae,25-3.3 mmlongaet 0.9-1.4 mm mica(mósm)sesiguela nomenclaturade'Levan y
l°ta’
superior trinervia, 3.4-47mm longa et1.6-2.2 mm lata. Lemmae 5.4-7.2 mm longa,inferne
glumis mosómicasY
=
media de lasrazones de brazos zoscol.(1964).
Parael estudio de los nucléolos, losápicesradi¬
cularesfijadosenCarnoy,se colorearoncon una Dedicada al botánicoIng.Agr. Fidel A Roig.
J.Dubcovskyy Z. E. RúgolodeAgrasar, Festuca roigii
í" A
/
\
r'
r
wjjf/
4
í
A,1itm
V-J
c
i
1 run
;•
u
a
h
1 run
’
]
I
á
B
M
f
A-A
/VW
llIiW
i
.
i
í::
;
;;I
XV,
P/'
,v, rvfl
hVi
.
F
; I
i!
'v
&gj
1
Gti
J
:
a
Bv'
1Í7U1y
a
\«Y
1rimW
í
l 'k\\Zj
Á'
AI
.
V.
o
1cm
E
.Fig.1.—Festuca roigii. A.Planta;B. Lígula;C. Espiguilla; D.Antecioinferior;E.Páleaylodículas;F. Androceoygineceo;G. Cariopse,vistadorsal;H. Cariopse,vistaventral,F.A.Roig9774(MERL).
majoribus, muticis vel mucronatis, quinquenervia, tae,glabrae,0.7-1.2 mm longae. Stamines 3', antheris glabris,in dorso superiore scabriusculae. Paleae bicari- 2.9-4 mm longis.
Ovárium
oblongum,ápice pilosum,natae,carinisscabris,circa lemmaslongitudinem ápice pilisbrevis,rigidis. Cariopsides3-4 mmlongae, ventra-breve bidenticulato. Lodiculae2, membranaceae,biloba- liter canalículotae,ápice pilosae,hilolineare,
2/3
(3/4)cariopsidislongitudinem,macula embryonalibrew,0.6
mmlonga.2n
=
28. Material examinadoArgentina.Mendoza:Dpto. LasHeras,Pampade losÑan¬
gos,Saltode laCabra,camino alAguade losPajaritos, 27-XII-1979, A. DalmassoyC.Passera(MERL 31825)*;Agua Vieja, 2280m s.m., 6-XI-1979,F.A. Roig9766(MERL, SI);s/ fecha,A.Dalmasso yC.Passera(MERL 31824);
26-XII-1979,A.Dalmassoy C. Passera(MERL 31823);Co.Bayo,
4-XII-1970,F. A. Roig6746(MERL, SI);Paramillo de
Uspalla-Planta
perenne,
cespitosa, a vecesconrizomas +2800 ms.m.,21-1-1948,J.H. Hunziker 3137(BAA)*;delgados, verticales, innovaciones intravaginales. LoS Hornillos,10-1-1959, A. Ruiz Leal y F. Roig3173 Cañas de25-50(-90)cmalt.,2-3 nodes, nudo basal (MERL20152,BAA)*;CaracolesdéVillavicendo, a 9.4km
generalmente geniculado. Céspedde(5-)10-25cm del Hotel, 14-11-1989,J.Dubcovsky604, 605, 606, 607, 608,
alt. Vainas glabras, abiertas,soldadassólo en la 609, 610*,611(BAB).Dpto.LujdndeCuyo, LaCrucecita,Co. base,1/8a1/4desu longitud. Lígula truncada, Verde,20-XI-1938, A. RuizLeal5387(BAA,MERL)*;
Valle-membranácea,borde finamente ciliado,de0.2-0.5 “tos,4-II-1973,
J.
Ambrosetti(F.A.Roig7601,MERL,SI);Co.de La Polcura, 2650 ms.m.,28-1-1962,F. Roig4210 (MERL 22036)*;Potrerillos,Co.Cabras, 1760 m s.m. 28-XI-1977,J.AmbrosettiyDel Vitto 146(MERL, SI);faldeoSdel
Co.Cacheuta, 1630 m s.m., 10-XI-1983,E.Méndez 3753 (SI);Co. Médanos1920 m s.m., 12-XI-1987,E.Méndez 5476
Holotypus. Argentina.Mendoza,Dpto. LasHeras, Cordón de losPajaritos,Saltode laCabra, 2280 m s.m., 27-XI-1979,
F.A.Roig 9774(MERL);Lsotypus.(SI).
mmlong.,decurrente con lavaina.Láminas ergui¬ das,conduplicadas,curvadas,flexuosas
y
circina-das en laporcióndistalcuando secas, escabrosas,
de 5-17 cmlong,
y
0.4-0.72 mm lat.,sinpulvínuloaambos ladosdela.lígulao conpulvínuloreducido. (SI).Dpto. Tupungato,camino deSanJoséa Potrerillos,1680 Cara abaxial con costillasnotables,ápice agudo
y
m s.m., 14-XI-1975,F.A.Roig8833(MERL;SI).Dpto.Tunu-punzante.Haces vasculares libres 5-7,esclerénqui- yin:Qda. deLaRemonta,1630ms.m., 19-XII-1963, A,Ruiz ma abaxialdiscontinuo;cara adaxialpilosa. Panoja Leal(MERL23041,BAA,SI)*; camino alPasodelPortillo laxa de 4-15 cmlong.,exerta,con9-28espiguillas, Mendocino,entrePasodeLos Púntanos yEl Guindo, 7-XII-1947,A. Ruiz Leal 11433(BAA, MERL)*;Bella Vista, 2400 ramificacionesbásalessolitariasogeminadas,raro
temadas, contraídas,escabriúsculas oglabras, las
inferiores
mayores que
las superiores. Espiguillas de8-14mmlong.,3-6-floras,artejosdelaraquilla escabrosos de 1-1.6 mm long. Antecio de 5.4-7.2mmlong.,elsuperiormásreducido,raquilla
pro-
Obs.:1.F.roigiiy
F.simpliciuscula presentanca-longada juntoalmismo,generalmentecon unan- racterès anatómico-foliares semejantes. Sin
tecio rudimentario. Glumas 2, lanceoladas, gla- embargoF.simpliciusculase diferencia
por
presen-bras,menores
que
los antecioscontiguos,la infe- tar jaepidermisabaxial lisao conaguijones aisla-rior 1-nervia, de 2,5-3,3mmlong,y
0.9-1.4mmlat., dosy
ocasionalmenteconestomas.Estasdosespe-lasuperior3-nervia de 3.4-4.7 mmlong,
y
1.6-2.2 c¡espresentan ademásotrasdiferenciascuantitati-mm lat. Lecuantitati-mmamúticaomucronada,mucrón
has-m s.has-m., 4-XII-1946,G. Covas18078(BAB, SI)*.Dpto. San
Carlos,SanCarlos, Ao. El Rosario, 1550 m s.m., 8-XII-1971,
F.A.Roig7225(MERL);cercadeBajadadeLasVacas,
29-XII-1973, F.A.Roig 7883(MERL, SI)*.
vas
que
seresumen en la Tabla 2.Las medias de la Tabla 2correspondena8 ejem-en elterciosuperior.Pálea casitanlargacomo la plarçgdeF.simpliciuscula (Dubcovsky
y
Martínez lemma,2-nervia, bicarinada,quillasescabrosasen 1988a)y
10ejemplaresdeF.roigii. La longituddel1/2-2/3
superiores, ápicebrevemente bidentado, cariopsey
el diámetro delacañaen la base de laLodículas 2,membranáceas,bilobuladas,glabras, de 0.7-1.2 mmlong.Estambres 3, anteras de 2.9-4 mm long.Ovariooblongo,conpeloscortos y'rígi¬ dos en elápice, estilos 2,estigmas plumosos. Ca- 0.01).
riopse de 3-4mm long., profundamentesurcado Ofas.2.La mayor partedel material citado por enlacaraventral,pilosoenelápice,hilo linear2/3
Türpe
(1969) bajo F. rubra var. simpliciuscula, ha (3/4)de lalongituddelmismo,mácula embrional sy0 referjdoa F.roigii.No obstante, dos de ellosgeneralmentede 0.6mmlong.2n
=
28.(Fig.1). tade0.3mmlong.,5-nervia,glabra,escabriúsculapanoja, muestran diferencias significativas (p <
0.05) mientras
que
los 8 caracteres restantespre¬
sentan,diferencias altamente significativas (p <(A. Ruiz Leal 3146
y
3181MERL) se identifican como F. magellanica Lam.por presentar anterasde 0.6-1.5 mm long,y
ovario con el ápice glabro. Otrosdosejemplares(Mendoza, Dpto. Lujan, Dru-Especie preandinaque
habitaentrelos 1550m mond,Cáceres218, 219,BAA)son dedudosaiden-s.m.
y
aproximadamente2800m s.m., en elNoro¬ estede laprovinciade Mendoza. El áreaque ocupa
se corresponde conla ProvinciaFitogeográfica Pre-puneña
y
Patagónica.Distribucióngeográfica
*Ejemplares utilizadosenlos estudios morfométricos(Tabla2,
Fig.5)yanatómicos.
J.DubcovskyyZ. E. RúgolodeAgrasar, Festuca roigii
Tabla2.
—
Análisis de la varianza de 10 caracteres cuantitativosCarácter F. roigii F.simpliciuscula ANOVA
Longitudde las láminas(cm) Longitudde la caña(cm) Diámetro de la caña(mm) Longituddelapanoja(cm) Númerodeespiguillas
Longitudde laespiguilla(mm) Longitudde la arista (mm) Longitudde lasanteras(mm) Longitudde las lodículas(mm) Longituddelcariopse(mm)
10.2 3.2
39.4 18.0
0.59 0.46
73 3.4
17.3 9.0
9.3 6.8
0.06 1.25
3.43 0.89
0.97 0.60
3.65 2.91
*p<0.05;**p< 0.01
tificación.Enlosmismosse indica
que
fueron co¬ leccionados"encéspeddeEstaciónExperimental",por
cuantopodríatratarsedealgunaespecieintro¬ducida
que
por
el momento desconocemos.Seca¬racterizan
por
presentarláminasglabras connota¬ blespulvínulosenla base, anteciosaristados,aristaescabrosa de 1-2 mm long., anteras de 2,5 mm long,
y
ovarioconelápice glabro.El material citado
por
Passeray
col.(1983:139)para Pampa
de losÑangos,
ha sido también referi¬ do aF.roigii.O
O
y
©
.
O
0
Anatomía
foliar
Transcorte: Enforma deV,decontornohexago¬ naluoctogonal. Caraadaxialconcostillas
y
surcos entrelos haces.Epidermisadaxialcon pelosunice¬lulares, aguijones
y
estomas. Células buliformes inconspicuas.Clorénquimadifuso.Hacesvascula¬ reslibres,primarios3 ó 5, secundarios 2 ó 4. Escle-rénquima subepidérmico adaxial ausente. Escle-rénquimasubepidérmicoabaxial discontinuo, dis¬ puestoenpaquetessemilunares,encorresponden¬ ciaconlos haces vasculares.Esclerénquima margi¬nar
conspicuo. Cara abaxial con costillasapenas
insinuadas
y
concélulas depared tangencialexter¬naengrosada.
(Fig.
2A).Epidermisabaxial vistaen superfice:Célulaslargas deparedesonduladas,aguijonesen hileras costa¬ les,
pares
silico-suberosos; células silíceasdecon¬ torno elíptico en sentidotransversal. Estomas novistos(Fig.2B,C).
A
100jum
fl
s
C Estudioscitológicos
50>um
F.roigiitiene2n
=
28(x=
7)concromosomas
de 3a 5pm(Fig.3A).Elcariotipoestáformadopor
1par
decromosomassubmetacéntricos(sm)(parnBB
Fig. 2.
—
Festuca roigii. A. Transcortede la lámina;B. Epi-. 8)y
20 metacéntricos(m) (Levany
col 1964)con dermis abaxial;C. Detalle epidermisabaxial.F. A. Roigpredominio de los cromosomas más simétricos 9774(MERL).
entre losmayoresdelcariotipo(r
=
0.38). Además, DISCUSIONseencontraron 4pares
pa
decromosomas con cons-tricciones secundarias, 3my
uno sm(Fig.
4). Lospares
2y
8presentandicha constricciónenel brazo tucaque
se citapara
Sudamérica,ya que
los re¬ largomientrasque
enlospares
5y
10seencuentra cuentospreviossólo mostraronespecies hexaploi-en los brazos cortos. En núcleos interfásicos de desy
octoploides(Dollenz1978,Bennetetal. 1981, ápicesradicularesse observóunmáximode 8nu- Schifinoy
Winge 1983, Dubcovskyy
Martínez cleolos(Fig.3C). 1987,1988b).Encuantoalorigende estaespecie,elF.sitnpliciusculaeshexaploide2n
=
42 con ero- agrupamiento de loscromosomaspor pares,
en mosomasde 2.8-4.9 pm(Fig.3B).EnmetafaseI se particularenaquellos conconstricciones secunda-observaron21IIen 24 CMP(Fig.3E)y
20II+21en rías,sugiereque
se trata de una especie alopoli-unaCMP.El cariotipomuestra 2pares
decromo- ploide.Lo mismoocurre enF.simpliciuscula enla somassm (paresn2 12y
18)y
19m,como enelcasoque
seobservóademáslaausenciade multivalen-anterior loscromosomas
más simétricosse encuen- tesdurantelameiosis.La presencia enestaúltima tranprincipalmenteentrelosmayoresdel carioti- especiedemenos deunnucléolopor genoma
ha-po
(r=
0.28).Seobservan 2pares
mconconstriccio- ploide podría explicarsepor
anfiplastiadiferencial, nes secundarias intersticiales en el brazo corto Lacadenay
col. (1984). Este fenómeno, causado (pares2y
10) (Fig. 4) loque
concuerda con unpor
diferencias entre losorganizadoresnucleolares máximo de 4 nucléolos encélulas interfásicas(Fig. (ÑOR)de lasespecies progenitoras,aporta unele¬ mentoadicionala la idea de unorigen alopoliploi-F.roigii eslaprimera especietetraploidedeFes-3D).
Ambas especies no difierensignificativamente de.
en eltamañodesuscromosomasnitampoco enlos
parámetros
que
caracterizan lasimetríay
unifor- diferentes. F. roigii, hasta el presente, sólose
hamidad delcariotiporesumidosen la Tabla 3. encontradoénelnoroestedelaprovinciade Men-Ambasespeciesnoconviven,
y ocupan
hábitatsS»Jk
'
*•*'
U
«
*
4*
-tí
*
r
\
*
\
K
£
A
B
**
V
%
Si
&
¥
t
'*0
/10 Mm
c
D
v
E
Kg.3.
—
F. roigii: A. 2n=
28;C8 nucléolos.F. simpliciuscula: B. 2n=
42;D.4 nucléolos;E. Metafase I con 21bivalentes.Lasconstricciones secundarias están señaladas con una flecha.Todasconigual aumento.
J.DubcovskyyZ. E. RúgolodeAgrasar, Festucaroigii
1
2
3
4
5 6 7
8
9
10
11
12 13
14 15
16
17
18
19
20
21
85BB8BBSBÍSSSBSS8BSSS
F.
simpliciuscula
8!88iHH¡8i858B
10 Jim
E.
roigii
Fig.4.
—
Ideogramasde los cariotípos promedio deF. roigii y F. shnpliciuscula.Tabla 3.
—
ANOVAentre7placasmetafísicaspor especie.Nucléolos de5 plantaspor especie y500 núcleospor planta.Carácter F. roigii F. simpliciuscula ANOVA
2n 28 42
Crom.con constricción 2ria
Máximode nucléolos
Nro.medio de nucléolos
Long,cromosómicapromedio (pm) Razónde brazos
Coef.var.longitudes
Correlación largo-razónbrazos
8 4
8 4
3.08 2.10 p<0.01
3.87 352 NS
0.77 0.77 NS
0.16
0.15 NS
058 0.28 NS
doza,hasta el
Dpto.
SanCarlospor
elsur(Fig.1).Habita enzonas correspondientesa la
Prepuna y
enuna
Una simulación numérica realizada sobre la
base de los 42caracteresutilizados
por
Dubcovsky franjadondeconvivenelementospatagóni-y
Martínez(1988a) incluyó aF. roigii enelgrupo
eos
con
elementospre-puneños (Roig, com.pers.,
formadopor
F.magellanica,F.pyrogea Spegazziniy
Méndez
y
col.1988). F.simpliciuscula (Fig.5).La afinidad deestastres F.simpliciuscula seextiendealolargode laCor- especies con la sección Ovinae (Hackel 1882) ha dillera de losAndes,desde elDpto.
deMalargüe sidosugerida previamente(Dubcovsky
y
Martínez enMendoza(Tabla1),hasta elsurdeSantaCruz, 1988a).para
donde fue descripta originalmetne (Parodi1953,Nicora1978).Vive enlugares conabundante dosprimeras principalmente
por
sus cariopses con humedad, como mallines altoandinos, donde es ápice piloso,susanterasdemayor
tamañoy por
frecuentehallarla creciendo dentro deplantas en tratarsedeuna especietetraploide. En13 poblacio-cojín.Una manifestación de las diferenciasecológir . nespatagónicasdeF. pyrogea
y
F.magellanicasólo casexistentesentreambasespecies pudo apreciar- se hallaron individuoshexaploides(2n=
42)y
oc-se durante el cultivo de lasmismas. Mientras F. toploides(2n=56)(Dubcovsky
1989).F.roigiise diferencia de F.simpliciuscula
por
el BuenosAires,F.simpliciusculaflorecióy
fructificó niveldé ploidía,el número de nucléolosy
losca¬ racteres cuantitativos incluidos en la Tabla 2. A SinembargoF.roigii puedediferenciarse de lasroigii noflorecióbajolas condiciones climáticas de
normalmente.
matófitos de losgénerosBerberís,Ribes y Festuca.Ana¬ lesInst. Patagónico. Punta Arenas9:141-144.
DUBCOVSKY,J.1989.Estudios citogenéticosyevolutivos de lasespecies patagónicasdelgéneroFestuca (Poa-ceae).TesisdeDoctorado.UniversiaddeBuenosAi¬ res,FacultaddeGenciasExactas yNaturales. DUBCOVSKY,J.& A.MARTINEZ.1987. Cariotipos y
comportamientomeióticodeloscromosomas deFes¬ tuca pallescens(Poaceae).Darwiniana 28(4):153-161.
—
&A.MARTINEZ.1988a.Phenetic relationshipsin theFestuca spp.fromPatagonia. Cañad.
J.
Bot.66(3): 468-178.—
& A.MARTINEZ.1988b. Cariotipos y comportamien¬to meiótico de lasespeciesdeFestuca(Poaceae)endé¬ micas deSierradeLa Ventana.Bol.Soc.Argent.Bot.( 3-4):415-423.
—
, M.SORIA& A.MARTINEZ.1989.Karyotypeanaly¬ sisofthepatagonian Elymus.Bot.Gaz.150(4):462-468. ELLIS,R. P.1976. A procedure forstandardizingcompara¬tive leafanatomyin thePoaceae. I.The leaf-blade as view in transversesection. Bothalia12(1):65-109.
—
1979.A procedure for standardizing comparativeleaf anatomyinthePoaceae.II.Theepidermisas seenin surface view.Bothalia 12(4):641-671.HACKEL,E. 1882. Monographia FestucarumEuropearum. Vol. 1.Fischer Verlag.Kassel-Berlin.
HACKEL,E.enP. DUSEN.1907.Neueund seltene
Ge-F.argentina F.purpurascens F.cirrosa F.tunicata F. acanthophylla F.monticola F.thermarum F.scabriuscula F.pallescens
F.p.varscabra
F.kurtziana
F.grácil lima
F.ventanicola
F. pampeana F.contracta
F. simpliciuscula
F.roigii F pyrogea F. magellanica
EZ
c
0.6 0.3 0.9 1.2 1.5 1.8Fig.5.
—
Fenogramabasadoen42caracteres morfológicos yanatómicos.Coeficiente decorrelación cofenética r=
0.78. Mestasdiferenciasseagreganlamorfología
y
esca¬brosidad de las láminas, las vainas sólosoldadas fasspflanzen aus(2):1-62. Ost-undSudpatagonien. Ark. Bot. 7 en labase
y
las anterasdemayor tamañoque
no LACADENA,J.R.,M.C.CERMEÑO,J.ORELLANA&J.L.permanecen
juntoa los cariopses maduros Por elcontrario,F.simpliciuscula presenta láminas lisas,
ligeramentecurvadas, vainassoldadashastacerca del cuello
y
anterasque permanecen
juntoa los cariopses. Esto último,unido al reducidotamaño delas anterasy
lodículas(Dubcovskyy
Martínez1988a)sugiere
que
se trata deuna especiecleistó-SANTOS. 1984. Evidence for wheat-rye nucleolar competition(amphiplasty)in triticale by silver-stai¬ ningprocedure. Theor.Appl. Genet.67: 207-213. LEVAN, A.,K. FREDGE& A. A.SANDBERG.1964.No¬
menclature for centromeric position on chromosomes.Hereditas 52: 201-220.
MENDEZ,E„F. A. ROIG & E. MARTINEZ CARRETERO.
1988.ProvinciadeMendoza.MapaFlorístico. Diario
"LosAndes" 26-VII-1988,Mendoza.
METCÂLFE,C.R.1960.AnatomyoftheMonocotyledons I
Gramineae.QarendonPress,Oxford,pp. 731.
NICORA,E.G,1978. Gramíneas, enM.N. CORREA.Flora
Patagónica.Ed. Colee. Cient.INTA8(3):1-563.Bue¬
nos Aires.
PARODI, L. R. 1953. Las especies de Festuca de la
Patagonia.RevistaArgent. Agron.20(4): 117-229-PASSERA,C.B., A.D. DALMASSO &E. DUFFAR. 1983
Ambiente físicoy vegetacióndelasPampasdelos Ñangos ySeca, Mendoza,Argentina. Deserta7:
108-gama.
AGRADECIMIENTOS
El presente trabajo hasidoapoyadoconfondos del
consejo NacionaldeInvestigacionesCientíficasy Técnicas (CON1CET)mediante losP.I.D.3-045200/88y3-062600/ 88.
NuestroreconocimientoalIng.FidelRoig porelenvío delmaterialysusvaliosasinformaciones,ya loscuradores de los herbarios consultados. *
144.
ROHLF,F.J.1988.NumericalTaxonomy SystemandMul¬ tivariate Analysis System. Exter Publishing, LTD. NewYork.
BIBLIOGRAFIA
ALEXEEV,E. B.1984.Onthe newtaxaandtypificationof
sometaxaof thegenus Festuca(Poaceae)fromSouth SCHIFINO, M.T. & H. WINGE. 1983.Karyotypesand nu-America. Botanical
Journal
USSR.69(3):346-353.BENNETT,M. D„J.B.SMITH&R. I. LEWISSMITH.1981.
DNA amountsof angiosperms fromtheAntarticánd SouthGeorgia.Env.andExp. Bot. 22: 307-318.
CÿRO,J.A.1966. Las especiesdeStipa(Gramineae)de la regiónCentralArgentina.Kurtziana 3: 7-119. DOLLEÑZ,A.0.1978,Númeroscromosómicosde
esper-clearDNA contentof species oftheBriza complexand someothergeneraofPoeae. Brazil ].Genetics.6:
245-259.
TÜRPE, A.M.1969.Las especies argentinasdeFestuca.Ex¬ cluidas laspatagónicas.Darwiniana 15:189-283.
ZARCO,C.R.1986. A newmethodforestimating karyoty¬
pe asymmetry. Taxon35(3):526-530.