medsos_51

1

Μ ΕΣ Ο ΓΕ ΙΟ Σ SO S

ΤPIΜΗΝΗ EΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΤYΟΥ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ

& ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΤΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ

#

_{ΑΠΡΙΛΙΟΣ-ΙΟΥΝΙΟΣ 2006}

51

ΕΙΝΑΙ ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΟΥ !

Ένα πρόγραµµα για τα Δικαιώµατα των Ευρωπαίων Πολιτών

ΤΙΜΗ 5€

2

Μ ΕΣ Ο ΓΕ ΙΟ Σ SO S Τεύχος 34 Ιανουάριος-Μάρτιος 2002 Αφιέρωµα: Ελευσίνα Τεύχος 35 Απρίλιος-Ιούνιος 2002 Αφιέρωµα: Σαµοθράκη, Λήµνος, Κύπρος Τεύχος 36 Ιούλιος-Σεπτέµβριος 2002 Αφιέρωµα: Βιώσιµη Ανάπτυξη Τεύχος 37 Οκτώβριος-Δεκέµβριος 2002 Αφιέρωµα: Πόλεις Τεύχος 38 Ιανουάριος-Μάρτιος 2003 Αφιέρωµα: Νάξος Τεύχος 39 Απρίλιος-Ιούνιος 2003 Αφιέρωµα: Ενέργεια Τεύχος 40 Ιούλιος-Σεπτέµβριος 2003 Αφιέρωµα: Θαλάσσια Ρύπανση Τεύχος 41 Οκτώβριος-Δεκέµβριος 2003 Αφιέρωµα: Νερό Τεύχος 42 Ιανουάριος-Μάρτιος 2004 Αφιέρωµα: 15 Χρόνια Μεσόγειος SOS Τεύχος 43 Απρίλιος-Ιούνιος 2004 Αφιέρωµα: Ακτές Τεύχος 33 Οκτώβριος-Δεκέµβριος 2001 Αφιέρωµα: Αιγιαλός Τεύχος 44 Ιούλιος-Σεπτέµβριος 2004 Αφιέρωµα: Κριτική Κατανάλωση

Κάθε τεύχος του περιοδικού

ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS

καταπιάνεται µε ένα ειδικό θέµα, αναλύοντας τις πολλαπλές διαστάσεις του,

µιας και το περιβάλλον δεν είναι αποκοµµένο από την κοινωνία,

την οικονοµία, τον πολιτισµό.

Για µια πρώτη γνωριµία, επισκεφθείτε την ιστοσελίδα του Δικτύου ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS (www.medsos.gr), όπου παρουσιάζονται όλα τα τεύχη του περιοδικού. Προκειµένου να αποκτήσετε τα προηγούµενα τεύχη, επικοινωνήστε µε το Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS, τηλέφωνο: 210 8228795, φαξ: 2108224481, e-mail: [email protected] ή επισκεφθείτε τα γραφεία µας, Μαµάη 3, Αθήνα. Τεύχος 45 Οκτώβριος-Δεκέµβριος 2004 Αφιέρωµα: Διατροφή Τεύχος 46 Ιανουάριος-Μάρτιος 2005 Αφιέρωµα: Πράσινη Χηµεία Τεύχος 47 Απρίλιος-Ιούνιος 2005 Αφιέρωµα: Νησιωτική Ανάπτυξη Τεύχος 48 Ιούλιος-Σεπτέµβριος 2005 Αφιέρωµα: Οικολογική Δόµηση Τεύχος 31 Απρίλιος-Ιούνιος 2001 Αφιέρωµα: Εκστρατεία ενηµέρωσης στις Κυκλάδες Τεύχος 32 Ιούλιος-Σεπέµβριος 2001 Αφιέρωµα: Βόρειος Ευβοϊκός Τεύχος 49 Οκτώβριος-Δεκέµβριος 2005 Αφιέρωµα: Νερό Τεύχος 50 Ιανουάριος-Μάρτιος 2006 Αφιέρωµα: Ολοκληρωµένη Διαχείρηση Παράκτιων Περιοχών Ετήσια συνδροµή περιοδικού: 20 Ευρώ. Ετήσια συνδροµή µέλους-υποστηρικτή, περιοδικού: 50 Ευρώ Για συνδροµές και πληροφορίες: Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS, Μαµάη 3, 10440 Αθήνα. Τηλ./Fax: 210 8253435 http://www.medsos.gr e-mail: [email protected] Κωδικός Περιοδικού: 4103 Καλλιτεχνική επιµέλεια - Σχεδίαση: Αντώνης Καπίρης - Tangram Creations. Εκτύπωση: Αφοί Μ. Παππά & Σία ΑΕΒΕ. Φιλµς-Μοντάζ: Τόλης Μιχάλης. Το περιοδικό ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS τυπώνεται σε ανακυκλωµένο χωρίς χλώριο χαρτί.

Ιδιοκτήτης: Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS

Σωµατείο Μη Κερδοσκοπικό, ΑΦΜ: 090190776, ΔΟΥ: ΙΕ’ Αθηνών

Εκδότης: Νίκος Χρυσόγελος

Διεύθυνση Σύνταξης: Ερµιόνη Φρεζούλη

Συντακτική Επιτροπή:

Μ. Θεοδωρόπουλος, Γ. Καλλής, Β. Κουκιάσας

Χ. Κωνσταντάτος, Αν. Μητροπούλου,

Ν. Μυλωνάς, Αλ. Παναγιωτάκης, Ν. Χρυσόγελος

Μόνιµοι Συνεργάτες:

Χρ. Κάτσενου, Μ. Λαζαράτου, Χρ. Παπαγεωργίου,

Κ. Πλασαρά, Γ. Χριστοδουλόπουλος.

Επιµέλεια τεύχους:

Γιάννης Χρυσοβέργης (συντονιστής)

Βενετία Χατζή, Νάσος Θεοδωρίδης, Ξένια Κουτεντάκη

Η παρούσα έκδοση υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του προγράµµατος “Είναι θεµελιώδες δικαίωµά σου!” µε την υποστήριξη της ΓΔ Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Σε κάθε περίπτωση, τα περιεχόµενα εκφράζουν τις απόψεις των συγγραφέων και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν µπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνη για αυτά.

2

Μ ΕΣ Ο ΓΕ ΙΟ Σ SO S

3

Μ ΕΣ Ο ΓΕ ΙΟ Σ SO S

#

51

Το ειδικό τεύχος – αφιέρωµα µε θέµα «Μάθε τα δικαιώµατά σου & Γίνε ενεργός πολίτης» που κρατάτε στα χέρια σας, είναι ένα αποτέλεσµα της συνεργασίας του ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS µε τους «Πολίτες Εν Δράσει» και το Κέντρο «Αντιγόνη» που για ένα χρόνο δουλέψαµε µαζί για την υλοποίηση των δράσεών µας µε τίτλο «Είναι Θεµελιώδες Δικαίωµά Σου!». Στη διάρκειά του, «ανακαλύψαµε» κάτι που εξαρχής «υποπτευόµασταν» όταν στήναµε τη συλλογιστική και τις δράσεις του κοινού µας προγράµµατος: ενώ τα δικαιώµατα του πολίτη όπως έχουν σήµερα κατοχυρωθεί στο θεσµικό πλαίσιο έχουν διαδεδοµένη θετική σηµασία και αξία για όλους και όλες, παραµένουν θολά και άπιαστα για το «µέσο πολίτη». Καθηµερινά τα ατοµικά και συλλογικά δικαιώµατα αµφισβητούνται από µικρές και µεγαλύτερες εξουσίες, οι εθνικές και ευρωπαϊκές δοµές προστασίας τους µοιάζουν µακρινές, ενώ ενεργητικές πρωτοβουλίες για τη διαπολιτισµικότητα και τους µετανάστες, για την ισότιµη αντιµετώπιση των φύλων, των πεποιθήσεων, του σεξουαλικού προσανατολισµού κ.λπ. και για την ουσιαστικότερη συµµετοχή των πολιτών στις αποφάσεις, παραµένουν ακόµη περισσότερο υπόθεση της κοινωνίας των πολιτών και λιγότερο της ελληνικής διοίκησης... Από τη µεριά µας, υποστηρίζουµε και προσπαθήσαµε να αναδείξουµε πως το υπάρχον ευρωπαϊκό και ελληνικό θεσµικό πλαίσιο αρχών και κανόνων παρέχει σοβαρές δυνατότητες στους ενεργούς πολίτες, ενθαρρύνει θετικές δηµόσιες πολιτικές, προφυλάσσει από αυθαιρεσίες... Σε αυτό το πνεύµα, συντάξαµε αυτή την έκδοση – οδηγό για τα δικαιώµατα και την ενεργό συµµετοχή ενσωµατώνοντας σχετικά κείµενα αναφοράς, συνεισφορές ειδικών και ειδικές θεµατικές παρουσιάσεις: θέλοντας να ενηµερώσουµε για την εµπειρία και τα αποτελέσµατα των δράσεών µας, αλλά κυρίως µε στόχο να παρέχουµε περισσότερα εργαλεία πληροφόρησης και δραστηριοποίησης για το κοινό µας µέλλον σαν πολίτες της Ευρώπης και του κόσµου.

4

ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ

5-9

ΔΡΑΣΕΙΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΛΟΓΟΥ ΣΕ ΠΟΛΕΙΣ

ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ, ΚΕΡΚΥΡΑ, ΧΑΝΙΑ, ΒΟΛΟΣ

10-11

ΧΑΡΤΗΣ ΘΕΜΕΛΙΩΔΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

12-15

ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΚΑΙ Ο ΧΑΡΤΗΣ ΤΗΣ ΝΙΚΑΙΑΣ

16-17

ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 2005

18-21

ΜΗ-ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ

ΚΑΙ Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ

22-23

ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ

ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ !

24-25

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΜΚΟ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

26-27

ΣΥΜΒΑΣΗ ARHUS. ΕΝΑ ΧΡΗΣΙΜΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ

ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ, ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ

ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΣΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

28-29

ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ

30-33

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΔΙΑΚΡΙΣΕΩΝ

34

ΒΙΒΛΙΑ - NET@CTIVISM

35

ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2006

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS

Ευχαριστούµε την εφηµερίδα ΑΥΓΗ για την ευγενική παραχώρηση φωτογραφιών του τεύχους

3

Μ ΕΣ Ο ΓΕ ΙΟ Σ SO S

4

Μ ΕΣ Ο ΓΕ ΙΟ Σ SO S

Τ

αυτόχρονα όµως, όλες οι έρευνες δείχνουν πως οι Ευρω-παίοι Πολίτες, ιδίως οι νέοι, έχουν µια εξαιρετικά ασαφή – συχνά δε αρνητική - εικόνα για την Ευρωπαϊκή Ένωση και τους θεσµούς της. Και, το σηµαντικότερο, δεν γνωρίζουν τα δικαιώµατα που έχουν, ως Ευρωπαίοι Πολίτες. Η πρόσφατη απόρριψη του σχεδίου Ευρωπαϊκού Συντάγµατος στη Γαλλία και την Ολλανδία, έκανε φανερότερα τα ελλείµµατα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης όπως την κατανοούν οι πολίτες Το ετήσιο πρόγραµµα «Είναι Θεµελιώδες Δικαίωµά Σου», που υλοποίησαν από κοινού οι Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις Δί-κτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS, Αντιγόνη και Πολίτες Εν Δράσει, είχε σαν στόχο να συµβάλλει στην ενηµέρωση και ευαισθητοποίηση των πολιτών στην Ελλάδα – και ιδιαίτερα των νέων – για ορισµένες όψεις του κοινού ευρωπαϊκού σπιτιού που σταδιακά οικοδοµεί-ται: τα θεµελιώδη δικαιώµατα όπως αυτά αποτυπώνονται στο Χάρτη και τα συνταγµατικά κείµενα, το υψηλό επίπεδο προστασί-ας σε ζητήµατα περιβάλλοντος και ποιότητπροστασί-ας ζωής, διακρίσεων και ατοµικών και συλλογικών ελευθεριών, ζητήµατα συµµετοχής των πολιτών στα κοινά κ.ά. Οι γενικοί στόχοι του προγράµµατος, που υποστηρίχθηκε από την Γ.Δ. Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της ΕΕ, στο πλαίσιο του άξονα δράσης «Προώθηση της συµµετοχής του ευρωπαίου πο-λίτη στα κοινά», ήταν: • η προώθηση της ενεργού συµµετοχής των πολιτών µέσα από το διάλογο και την συνειδητοποίηση των δικαιωµάτων τους που απορρέουν από το ευρωπαϊκό θεσµικό πλαίσιο

ΜΑΗΣ 2005 - ΑΠΡΙΛΗΣ 2006

Η ΕΥΡΩΠΗ ΔΙΕΥΡΥΝΕΤΑΙ ΚΑΙ ΟΛΟΚΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΜΕ ΜΙΑ ΣΕΙΡΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΘΕΣΜΩΝ

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΟΥ ΠΡΟΣΤΙΘΕΝΤΑΙ ΣΕ ΕΚΕΙΝΟΥΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΤΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

Η ΕΥΡΩΠΗ ΤΩΝ 25 ΕΧΕΙ ΠΛΕΟΝ ΕΝΙΑΙΟ ΝΟΜΙΣΜΑ, ΣΥΜΒΑΛΛΕΙ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΤΩΝ ΦΤΩΧΟΤΕΡΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΤΗΣ ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΤΑΜΕΙΟΥ ΣΥΝΟΧΗΣ,

ΠΡΟΩΘΕΙ ΕΝΙΑΙΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΜΕΙΟΝΕΚΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ, ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΕΙ

ΤΙΣ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ, ΠΡΟΣΠΑΘΕΙ ΝΑ ΧΑΡΑΞΕΙ ΚΟΙΝΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΚΑΙ ΑΜΥΝΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ,

ΠΡΟΩΘΕΙ ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΜΕΛΩΝ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ

ΑΠΟ ΤΟ 2000, ΔΙΑΘΕΤΕΙ ΜΙΑ ΚΟΙΝΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΩΝ ΘΕΜΕΛΙΩΔΩΝ

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ, ΠΟΥ ΠΡΟΣΥΠΕΓΡΑΨΑΝ ΚΑΙ ΟΙ ΔΕΚΑ ΝΕΕΣ ΧΩΡΕΣ ΜΕΛΗ:

ΤΟ «ΧΑΡΤΗ ΘΕΜΕΛΙΩΔΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ».

ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ

• η διάδοση των αξιών της πλουραλιστικής κοινωνίας, της αµοι-βαίας αποδοχής και αλληλεγγύης, του σεβασµού στην κοινω-νική και πολιτισµική πολυµορφία και της απουσίας διακρίσεων • η δικτύωση φορέων της κοινωνίας των πολιτών και η περαιτέ-ρω προώθηση αντίστοιχων ππεραιτέ-ρωτοβουλιών και προγραµµάτων ώστε να συνδεθούν στενά οι πολίτες µε τους προβληµατισµούς και τις συζητήσεις για τη µελλοντική οικοδόµηση της Ε.Ε. Όπως θα διαβάσετε στις επόµενες σελίδες, οι δράσεις του προγράµµατος προσέγγισαν πανελλαδικά, νέους και νέες και µέλη περιβαλλοντικών, κοινωνικών και πολιτιστικών µη-κυβερ-νητικών οργανώσεων αλλά και τοπικά, φορείς της κοινωνίας των πολιτών, εκπαιδευτικούς, κοινωνικούς εταίρους και τοπικές αυτοδιοικήσεις. Στο πλαίσιο του προγράµµατος πραγµατοποιήθηκαν τρία διή-µερα δηµόσιων δραστηριοτήτων ενηµέρωσης και ευαισθητοποί-ησης των πολιτών (µε οµιλίες, σεµινάρια, εργαστήρια κ.λπ.) - από τον Ιούλιο έως τον Οκτώβριο 2005 στην Κέρκυρα, τα Χανιά και το Βόλο και δύο σεµινάρια - ηµερίδες µε συµµετοχές ειδικών, επιστηµόνων και εκπαιδευτών στη Θεσσαλονίκη και την Αθήνα. Επιπλέον, για τη διάδοση των αποτελεσµάτων του Προγράµµατος δηµιουργήθηκε έντυπο υλικό ενηµέρωσης, ένα ραδιοφωνικό µή-νυµα που µεταδόθηκε από τοπικούς και εθνικούς σταθµούς, µια ιστοσελίδα πληροφόρησης στην ηλεκτρονική διεύθυνση www. citizenship.gr, αλλά και το περιοδικό που κρατάτε στα χέρια σας, ένας πολυσέλιδος «οδηγός δικαιωµάτων του πολίτη στην Ε.Ε.» προς ευρεία διάθεση σε επιλεγµένες οµάδες πολιτών.

4

Μ ΕΣ Ο ΓΕ ΙΟ Σ SO S

Μ

Α

Θ

Ε

Τ

Α

Δ

Ι

Κ

Α

Ι

Ω

Μ

Α

Τ

Α

Σ

Ο

Υ

Γ

Ι

Ν

Ε

Ε

Ν

Ε

Ρ

Γ

Ο

Σ

Π

Ο

Λ

Ι

Τ

Η

Σ

5

Μ ΕΣ Ο ΓΕ ΙΟ Σ SO S

ΔΡΑΣΕΙΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΛΟΓΟΥ

ΣΕ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΦΑΣΗ

ΤΗΣ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ

ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

«ΕΙΝΑΙ ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΣ

ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΟΥ!»

ΜΑΣ ΕΦΕΡΕ ΣΤΗΝ

ΚΕΡΚΥΡΑ, ΤΑ ΧΑΝΙΑ

ΚΑΙ ΤΟ ΒΟΛΟ, ΟΠΟΥ

ΜΕ ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ

ΚΑΙ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ

ΤΟΠΙΚΩΝ ΦΟΡΕΩΝ

ΣΤΗΣΑΜΕ ΤΡΙΑ ΔΙΗΜΕΡΑ

ΠΟΛΥΜΟΡΦΩΝ

ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ,

AΠ’ ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ

ΕΩΣ KAI TO ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ

ΤΟΥ 2005.

Σε µια πόλη που έσφυζε από καλοκαιρι-νή ζωή, τα µέλη και εθελοντές των τριών ΜΚΟ, Πολίτες Εν Δράσει, Μεσόγειος SOS και Αντιγόνη, οργανώσαµε ένα κύκλο δρά-σεων αναφορικά µε τα θεµελιώδη δικαιώ-µατα των πολιτών και τη σηµασία τους για την καθηµερινή ζωή, για την ενεργοποίη-ση των πολιτών και την αποτελεσµατικό-τερη συµµετοχή. Οι δραστηριότητες στην Κέρκυρα, ξεκίνη-σαν την Πέµπτη 28 Ιουλίου, µε συνέντευξη τύπου προς τα τοπικά µέσα ενηµέρωσης. Οι εκπρόσωποι των τριών διοργανωτριών ΜΚΟ, αφού καλωσορίστηκαν από την Αντι-δήµαρχο Κερκυραίων κ. Βλάσση και τον Δήµαρχο Παρελίων κ. Βλάχο, έκαναν µια παρουσίαση των στόχων και δραστηριοτή-των του προγράµµατος. Την Παρασκευή 28 Ιούλη πραγµατο-ποιήθηκε ανοιχτή συζήτηση µε προσκε-κληµένους οµιλητές στο συνεδριακό κέντρο στο Φαληράκι. Οι οµιλίες

περι-ΚΕΡΚΥΡΑ

ΧΑΝΙΑ

ΒΟΛΟΣ

Γίνε ενεργός πολίτης... στην Κέρκυρα,

29-30 Ιούλη

στράφηκαν γύρω από τη Χάρτα των Θεµε-λιωδών Δικαιωµάτων, ενώ έµφαση δόθη-κε σε ζητήµατα που αφορούν τους νέους, τα ανθρώπινα δικαιώµατα, τις γυναίκες, τις µειονότητες και το περιβάλλον και τη βιώσιµη ανάπτυξη. Ξεκινώντας, η Χρυσάφω Αρβανίτη, Εκπαιδεύτρια Νέων από τους “Πολίτες Εν Δράσει”, επικέντρωσε την οµιλία της στην συµµετοχή των νέων και τη δυνατό-τητα ενεργοποίησης τους στην ελληνική πραγµατικότητα και τόνισε τη σηµασία της ενεργού συµµετοχής τους σε οργανωµέ-νες δράσεις σωµατείων, ΜΚΟ και άτυπων οµάδων. Ο Κωστής Παπαϊωάννου, πρώην Πρό-εδρος του Ελληνικού Τµήµατος της Διε-θνούς Αµνηστίας και µέλος της Εθνικής Επιτροπή Δικαιωµάτων του Ανθρώπου, περιέγραψε τη σηµερινή κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωµάτων διεθνώς και τόνισε την ανάγκη για ενίσχυση του

ορά-5

Μ ΕΣ Ο ΓΕ ΙΟ Σ SO S

Μ

Α

Θ

Ε

Τ

Α

Δ

Ι

Κ

Α

Ι

Ω

Μ

Α

Τ

Α

Σ

Ο

Υ

Γ

Ι

Ν

Ε

Ε

Ν

Ε

Ρ

Γ

Ο

Σ

Π

Ο

Λ

Ι

Τ

Η

Σ

6

Μ ΕΣ Ο ΓΕ ΙΟ Σ SO S µατος των πολιτών σε θέµατα συστηµατι-κών παραβιάσεων δικαιωµάτων, όπως τα βασανιστήρια, η θανατική ποινή, οι αντι-τροµοκρατικοί νόµοι, οι πρόσφυγες και αιτούντες άσυλο. Η Πολύνα Γκιόκα, από τη Διεθνή Αµνη-στία, αναφέρθηκε σε θέµατα βίας και δια-κρίσεων εις βάρος των γυναικών. Η κα-κοποίηση µεγάλου αριθµού γυναικών και το φαινόµενο της ενδοοικογενειακής βίας τόνισε, αποτελούν σοβαρά και διαδεδοµέ-να αδικήµατα (ακόµη και στις χώρες της Ευρώπης) και η αντιµετώπισή τους προϋ-ποθέτει την νοµική κάλυψη ενός θεσµικού (τόσο ευρωπαϊκού, όσο και εθνικού) νοµι-κού πλαισίου. Λόγος για τις ποικιλόµορφες πολιτισµι-κές ταυτότητες στην Ευρώπη και ειδικό-τερα τα Βαλκάνια έγινε από τον Μιχάλη Τρεµόπουλο, Νοµαρχιακό Σύµβουλο Θεσσαλονίκης και αντιπρόεδρο του Κέ-ντρου Ενηµέρωσης και Τεκµηρίωσης “Αντιγόνη” που επικέντρωσε το ενδια-φέρον του σε θέµατα ρατσισµού, ξενοφο-βίας, και διακρίσεων, διαπιστώνοντας ότι η αντιµετώπισή τους πρέπει να αποτελεί υπόθεση όλων των πολιτών. Κλείνοντας τη συζήτηση, ο Νίκος Χρυ-σόγελος, πρόεδρος του Δικτύου Με-σόγειος SOS, εστίασε την εισήγησή του στην αντιµετώπιση των περιβαλλοντικών προβληµάτων στο πλαίσιο της βιώσιµης ανάπτυξης. Τόνισε ότι το υπάρχον θεσµικό πλαίσιο προβλέπει σηµαντικά δικαιώµατα για τους πολίτες και επιπλέον, η ενηµέρω-ση και η διαβούλευενηµέρω-ση µε τις τοπικές κοι-νωνίες, βρίσκονται στον πυρήνα ευρωπα-ϊκών πολιτικών για τη βιώσιµη ανάπτυξη. Στις 30 Ιούλη, το πρωί στήθηκαν πρω-τότυπα δρώµενα ευαισθητοποίησης των πολιτών και των επισκεπτών στην πόλη: Η ανταπόκριση του κοινού υπήρξε θερµή και πολλοί απαντούσαν στην πρόσκληση των οµάδων που διασκορπίστηκαν στα δροµά-κια της Κέρκυρας, να ‘δηλώσουν’ σε µια κάρτα ένα σοβαρό για τους ίδιους ανθρώ-πινο δικαίωµα ή και να ‘σπάσουν το τείχος’ των παραβιάσεων που συµβολικά δηµι-ούργησαν µε τα σώµατά τους οι νέοι-ες. Το απόγευµα της ίδιας µέρας, στον χώρο του δηµοτικού ‘Art Cafe’ διοργανώθηκε ένα εκπαιδευτικό εργαστήριο µε θέµα ‘Πόσο γνωρίζουν οι νέοι τα δικαιώµατά τους?’, στη διάρκεια του οποίου οι συµµετέχοντες αντάλλαξαν απόψεις και συζήτησαν για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωµάτων σε πολλές χώρες. Οι εκδηλώσεις στην Κέρκυρα πραγµα-τοποιήθηκαν µε τη συνεργασία των Δή-µων Κερκυραίων και Παρελίων.

Περιβάλλον-Υγεία-Βιωσιµότητα στα Χανιά, 22 - 25 Σεπτέµβρη

Μέλη και εθελοντές από το ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS, την Αντιγόνη και τους Πολίτες Εν Δράσει, βρεθήκαµε στα Χανιά για τη διοργάνω-ση ενός τετραηµέρου εκδηλώσεων ενηµέρωδιοργάνω-σης και διαλόγου µε κεντρικά θέµατα την προστασία του περιβάλλοντος, τα δι-καιώµατα των καταναλωτών και την εκπαίδευση για τη βιωσι-µότητα. Οι δραστηριότητες αυτές, που υποστηρίχθηκαν πολύ-πλευρα από τοπικούς φορείς (αυτοδιοίκηση, κινήσεις πολιτών, εκπαιδευτικούς, επαγγελµατικές ενώσεις κ.λπ) και προσέλκυ-σαν το ενδιαφέρον των µέσων ενηµέρωσης. Αρχικά, στις 21 Σεπτέµβρη, δόθηκε συνέντευξη τύπου στην αίθουσα του Δηµοτικού Συµβουλίου Χανίων, όπου παρουσιάστη-καν οι στόχοι και οι προγραµµατισµένες δράσεις, ενώ µας καλω-σόρισαν εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης: εκ µέρους της Νοµαρχιακής Αυτοδιοίκησης, η Νοµ. Σύµβουλος Βάλια Βαγιω-νάκη, εκ µέρους του Δήµου Χανίων, ο Αντιδήµαρχος Αριστείδης Παπαδογιάννης και εκ µέρους του Προέδρου της Τοπικής Ένω-σης Δήµων και Κοινοτήτων, η κ. Βούλα Ιωαννίδου. Την Πέµπτη 22 Σεπτέµβρη, συµµετείχαµε στις δράσεις ενη-µέρωσης και ευαισθητοποίησης που έγιναν στο κέντρο των Χανίων για τη “Μέρα Χωρίς Αυτοκίνητο”, δράσεις στις οποί-ες συµµετείχαν πολλοί -µικροί και µεγαλύτεροι- ποδηλάτ(ρ)οποί-ες αλλά και που εντάσσονται σε ένα συζητούµενο ευρύτερο σχέδιο των τοπικών αρχών για την µακροπρόθεσµη προώθηση της ‘βι-ώσιµης κινητικότητας’ στην πόλη. Την Παρασκευή, βρεθήκαµε, φιλοξενούµενοι από το Δήµο Γε-ωργιούπολης, στη Λίµνη Κουρνά, µια σηµαντική φυσική περιο-χή, όπου συναντήσαµε παιδιά από Δηµοτικά Σχολεία και κάναµε µαζί τους µια εκπαιδευτική περιήγηση και δηµιουργικές δραστη-ριότητες (κατασκευές και ζωγραφιές µε φυσικά υλικά). Το απόγευµα της ίδιας µέρας, στήσαµε στο κέντρο των Χανίων, στην οδό Χάληδων, µια υπαίθρια δράση ενηµέρωσης των πε-ραστικών, Ελλήνων και ξένων: µε συνοδεία µουσικής, ανακοι-νώσεων και προβολών slides, τους καλέσαµε να συµµετάσχουν σε ένα µίνι δηµοψήφισµα και να ‘αξιολογήσουν’ τα σηµαντικότε-ρα για τους ίδιους θεµελιώδη δικαιώµατα αλλά και ‘µετρήσαµε’ το οικολογικό τους αποτύπωµα, µε στόχο να ευαισθητοποιηθούν για το ρόλο τους ως πολίτες απέναντι στο περιβάλλον. Το Σάββατο 24 Σεπτέµβρη το πρωί, βρεθήκαµε στο Πολύκε-ντρο Νεολαίας, το χώρο της Δηµοτικής Πολιτιστικής Επιχείρησης Χανίων που προορίζεται για δράσεις εκπαίδευσης και κατάρτι-σης νέων. Εκεί συναντήσαµε τους υπεύθυνους του Κέντρου και διοργανώσαµε µια συνάντηση µε εκπαιδευτικούς, όπου παρου-σιάσαµε το πρόγραµµά µας και συζητήσαµε για το ρόλο της εκ-παίδευσης στη διαµόρφωση ενεργών µελλοντικών πολιτών, υπεύθυνων προς το περιβάλλον και την κοινωνία. Η κεντρική εκδήλωση µας στα Χανιά, πραγµατοποιήθηκε την

6

Μ ΕΣ Ο ΓΕ ΙΟ Σ SO S

Μ

Α

Θ

Ε

Τ

Α

Δ

Ι

Κ

Α

Ι

Ω

Μ

Α

Τ

Α

Σ

Ο

Υ

Γ

Ι

Ν

Ε

Ε

Ν

Ε

Ρ

Γ

Ο

Σ

Π

Ο

Λ

Ι

Τ

Η

Σ

7

Μ ΕΣ Ο ΓΕ ΙΟ Σ SO S ίδια µέρα το απόγευµα, στην αίθουσα που ευγενικά µας παρα-χώρησε το Εµπορικό-Βιοµηχανικό Επιµελητήριο. Oι εισηγή-σεις των προσκεκληµένων οµιλητών µας (του Αντινοµάρχη Χανίων Γ. Αγοραστάκη, του Καθηγητή του Πολυτεχνείου Κρήτης Γ. Καρατζά, του Προέδρου του Συλλόγου Δασκάλων και Νηπιαγωγών Χανίων Φ. Ποντικάκη και του προέδρου του Μεσόγειος SOS Ν. Χρυσόγελου) όσο και η ενδιαφέρου-σα συζήτηση που ακολούθησε ‘αποζηµίωενδιαφέρου-σαν’ όσους και όσες την παρακολούθησαν. Την εποµένη, βρεθήκαµε, προσκεκληµένοι του Δήµου Νέας Κυδωνίας, στην παραλία των Αγίων Αποστόλων. Εκεί, αφού ενηµερωθήκαµε για τη περιβαλλοντική και πολιτισµι-κή σηµασία µιας περιοχής που τα τελευταία χρόνια αποτελεί σηµαντικό πεδίο διεκδίκησης από τους ενεργούς πολίτες και τους φορείς της περιοχής, συµβάλλαµε µε το τρόπο µας στην καλή της κατάσταση, καθαρίζοντας συµβολικά ένα τµήµα της και ολοκληρώνοντας µε αυτό τον τρόπο τις πολυήµερες δρα-στηριότητές µας στα Χανιά. Οι δραστηριότητες µας στα Χανιά υλοποιήθηκαν υπό την αιγίδα της Νοµαρχιακής Αυτοδιοίκησης Χανίων, της Τοπι-κής Ένωσης Δήµων και Κοινοτήτων Νοµού Χανίων και του Δήµου Χανίων και µε τη συνεργασία τοπικών κοινωνικών-επαγγελµατικών φορέων.

Μάθε τα δικαιώµατά σου!

στο Βόλο,

7 - 8 Οκτώβρη

Στο Βόλο πραγµατοποιήσαµε ένα διήµερο εκδηλώσεων και ενηµέρωσης µε έµφαση στην καταπολέµηση των διακρίσε-ων στην ΕΕ. και την προώθηση της ενεργού συµµετοχής του Ευρωπαίου πολίτη στο δηµόσιο βίο. Οι δραστηριότητες αυτές ‘έκλεισαν’ (είχαν προηγηθεί οι δράσεις στην Κέρκυρα και τα Χα-νιά) έναν πρώτο κύκλο παρουσίασης του προγράµµατός µας σε περιφερειακές πόλεις. Την Παρασκευή 7 Οκτώβρη το πρωί µέλη και εθελοντές από το Κέντρο Αντιγόνη, τους Πολίτες Εν Δράσει και το ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS επισκεφθήκαµε το Δηµοτικό Οργανισµό Υγείας και Κοινω-νικών Θεµάτων Βόλου (ΔΟΥΚ), µαθαίνοντας για το σηµαντικό έργο του για την προστασία των ευπαθών κοινωνικών οµάδων. Ακολούθησε η καθιερωµένη συνέντευξη τύπου στο Δηµαρ-χείο του Βόλου προς τα τοπικά ΜΜΕ, όπου παρουσιάστηκαν η φιλοσοφία, οι στόχοι και το πρόγραµµα των δράσεων στο Βόλο, αλλά και µια σύντοµη συνάντηση µε το Δήµαρχο του Βόλου κ. Κυριάκο Μήτρου. Το απόγευµα, βρεθήκαµε στην οδό Ερµού στην πλατεία του Αγίου Νικολάου, για υπαίθριες δράσεις ενηµέρωσης και ευ-αισθητοποίησης. Στα πλαίσια αυτής της εξόρµησης, διανεµήθη-κε ενηµερωτικό υλικό, µιλήσαµε µε περαστικούς, απαντήθηκαν ερωτήσεις... Υπό τους ήχους µουσικής και µηνυµάτων, οι περα-στικοί πολίτες κλήθηκαν να ‘ψηφίσουν’ σε ένα άτυπο δηµοψήφι-σµα για τα «σηµαντικότερα» ανθρώπινα δικαιώµατα. Το Σάββατο 8 Οκτωβρίου πραγµατοποιήθηκε η κεντρική εκ-δήλωση - συζήτηση στην αίθουσα Σαράτση του Πανεπιστηµίου Θεσσαλίας, την οποία παρακολούθησαν τοπικοί παράγοντες της αυτοδιοίκησης, εκπρόσωποι συνδικαλιστικών φορέων και τοπι-κών κινήσεων και πολλοί ευαισθητοποιηµένοι πολίτες. Συντονι-στής της συζήτησης ήταν ο αντιπρόεδρος του Κέντρου ‘ΑΝΤΙ-ΓΟΝΗ’ και Νοµαρχιακός Σύµβουλος Θεσσαλονίκης κ. Μιχάλης Τρεµόπουλος. Το λόγο έλαβε πρώτη η Λέκτορας του Συνταγµατικού Δικαί-ου στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης κ. Λίνα Πα-παδοπούλου. Στην εισήγησή της τόνισε ότι καµία εξουσία, είτε εθνική είτε υπερεθνική, δεν µπορεί να είναι απεριόριστη και αναφέρθηκε λεπτοµερώς στη διαδικασία θέσπισης και τα περιε-χόµενα του Χάρτη Θεµελιωδών Δικαιωµάτων της ΕΕ. Στη συνέχεια, ο κ. Γιάννης Δηµητρακόπουλος, Διευθυντής του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου για το Ρατσισµό και την Ξε-νοφοβία, αναφέρθηκε στο ρόλο και στις δραστηριότητες του διεθνούς αυτού Οργανισµού, ο οποίος αναµένεται να µετασχη-µατιστεί και να αναβαθµιστεί στο άµεσο µέλλον, αλλά και τα ση-µαντικά νοµικά όπλα για την καταπολέµηση του ρατσισµού σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ο κ. Γιάννης Γρηγορίου, Διευθυντής του Δ.ΟΥ.Κ. αναφέρ-θηκε στη ‘συµβολή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στη συλλογι-κή προσπάθεια για την καταπολέµηση των διακρίσεων και της άνισης µεταχείρισης’: παρατήρησε ότι το πρόβληµα της Τοπικής

7

Μ ΕΣ Ο ΓΕ ΙΟ Σ SO S

Μ

Α

Θ

Ε

Τ

Α

Δ

Ι

Κ

Α

Ι

Ω

Μ

Α

Τ

Α

Σ

Ο

Υ

Γ

Ι

Ν

Ε

Ε

Ν

Ε

Ρ

Γ

Ο

Σ

Π

Ο

Λ

Ι

Τ

Η

Σ

8

Μ ΕΣ Ο ΓΕ ΙΟ Σ SO S Αυτοδιοίκησης αναφορικά µε την εµπλοκή της στην προστασία των δικαιωµάτων έγκειται κυρίως στην έλλειψη σχεδιασµού και πρότεινε ορισµένα µέτρα προκειµένου να εφαρµοστεί µια απο-τελεσµατική πολιτική. Η κ. Έλενα Δηµητρίου, Δικηγόρος Βόλου µίλησε µε θέµα: “Τα κενά και οι ελλείψεις στο σύστηµα προστασίας των θεµελιω-δών δικαιωµάτων των ευπαθών κοινωνικών οµάδων: Εµπειρί-ες από τη δράση της κοινωνίας των πολιτών στο Βόλο”, πληρο-φορώντας τους παρευρισκόµενους για τη δράση της εθελοντικής οµάδας νοµικής στήριξης του τοπικού Δικηγορικού Συλλόγου. Το τριήµερο της Αθήνας ξεκίνησε το Σάββατο 4 Φλεβάρη από την αίθουσα ‘Ιστός’ (Εµµ. Μπενάκη 93-95) όπου υλοποιήσαµε ένα ολοήµερο Σεµινάριο για περίπου 50 νέους, φοιτητές, µέλη ΜΚΟ κ.ά. που µας τίµησαν µε τη συµµετοχή τους. Στο πρώτο - πρωινό - µέρος του σεµιναρίου εκπαιδευτές / στε-λέχη ΜΚΟ από τους Πολίτες Εν Δράσει, την Εθελοντική Εργασία Αθήνας και το Μεσόγειος SOS επικέντρωσαν τις παρουσιάσεις τους σε ζητήµατα όπως: η ενεργός συµµετοχή ως στοιχείο της ιδιότητας του πολίτη, η εθελοντική δράση, οι Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις. Οι επιµέρους παρουσιάσεις εξέτασαν την έννοια της ‘πολιτειότητας’/ ιδιότητας του πολίτη (πως ορίζεται, ποιες εί-ναι οι συστατικές της διαστάσεις, πως εκδηλώνεται και αναπτύσ-σεται), του εθελοντισµού (και µέσα από παραδείγµατα εθελοντι-κών δράσεων από διάφορα θεµατικά πεδία και γεωγραφικούς χώρους), των ΜΚΟ (µε ιστορική αναδροµή στην ανάπτυξη των ΜΚΟ, πλαίσιο λειτουργίας σε χώρες της Ευρώπης, ιδιαιτερότητες στην Ελλάδα). Στο απογευµατινό µέρος, επιχειρήθηκε η εξειδίκευση της προ-βληµατικής που αναπτύχθηκε µε παραδείγµατα εθελοντικών

ΔΥΟ ΤΡΙΗΜΕΡΑ ΤΟΥ ΦΛΕΒΑΡΗ 2006, ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΘΗΚΑΝ ΟΙ ΔΡΑΣΕΙΣ

ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ “ΕΙΝΑΙ ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΟΥ!”

ΣΕ ΑΘΗΝΑ ΚΑΙ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. ΕΤΣΙ, “ΕΚΛΕΙΣΕ” Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ

ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΑΝΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΠΟΥ ΕΙΧΑΜΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΕΙ.

... και οι δυο κεντρικές εκδηλώσεις σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη

Ο κ. Σπύρος Ιατρόπουλος, Προϊστάµενος του Δηµοτικού Ορ-γανισµού Κοινωνικής Παρέµβασης και Υγείας (Δ.Ο.Κ.Π.Υ.) της Νέας Ιωνίας Μαγνησίας µας παρουσίασε την εισήγησή του “Η εξοικείωση των ατόµων που υφίστανται διακρίσεις ως προς τα θεµελιώδη τους δικαιώµατα µε τις διαδικασίες της ανοιχτής διαβούλευσης για τη διεκδίκηση τους”, αναφερόµενος κυρί-ως στο έργο που έχει γίνει από το συγκεκριµένο οργανισµό στα πλαίσια Ευρωπαϊκών Προγραµµάτων και στη συνέχεια ακολού-θησε ενδιαφέρουσα συζήτηση µε το ακροατήριο. Οι δραστηριότητες στο Βόλο υλοποιήθηκαν υπό την αιγίδα του Δήµου Βόλου και του Δ.Ο.Υ.Κ. δράσεων πολιτών και Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων. Πραγµα-τοποιήθηκαν τρία παράλληλα βιωµατικά εργαστήρια που επικε-ντρώσαν σε επιµέρους θεµατικές, µε εισηγητικές παρουσιάσεις και συντονισµό από στελέχη ΜΚΟ. Οι συµµετέχοντες επέλεξαν ποιο εργαστήριο θα παρακολου-θήσουν ανάλογα µε τα ενδιαφέροντα τους και συµµετείχαν ενερ-γά σε σχετικές δραστηριότητες των οµάδων: Η θεµατολογία των εργαστηρίων που υλοποιήθηκαν και αντί-στοιχα οι οργανώσεις – συντονιστές ήταν: • Περιβάλλον και Βιώσιµη Ανάπτυξη [WWF / Μεσόγειος SOS] • Ανθρώπινα δικαιώµατα και διακρίσεις [Αντιγόνη / Διεθνής Αµνηστία] • Συµµετοχή του Πολίτη [Πολίτες εν Δράσει / Εθελοντική Εργα-σία Αθήνας] Την Κυριακή 5 Φλεβάρη, το βραδάκι, στο Κτίριο Εταιρείας Ελλή-νων Σκηνοθετών (Τοσίτσα 11), οι εκδηλώσεις του τριηµέρου περιλάµβαναν την προβολή δυο ντοκιµαντέρ για τη µετανά-στευση, το ρατσισµό και την ξενοφοβία (του Στ. Κούλογλου, από την εκποµπή ‘Ρεπορτάζ Χωρίς Σύνορα’), ενώ η βραδιά

Αθήνα, 4-6 Φλεβάρη 2006:

Θεµελιώδη δικαιώµατα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, Εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση µε στόχο

την ενεργό συµµετοχή των πολιτών, ο Ρόλος των εθελοντικών µη κυβερνητικών οργανώσεων.

8

Μ ΕΣ Ο ΓΕ ΙΟ Σ SO S

Μ

Α

Θ

Ε

Τ

Α

Δ

Ι

Κ

Α

Ι

Ω

Μ

Α

Τ

Α

Σ

Ο

Υ

Γ

Ι

Ν

Ε

Ε

Ν

Ε

Ρ

Γ

Ο

Σ

Π

Ο

Λ

Ι

Τ

Η

Σ

9

Μ ΕΣ Ο ΓΕ ΙΟ Σ SO S συνεχίστηκε µε πάρτι στο φουαγέ του όµορφου νεοκλασικού κτιρίου που µας φιλοξενούσε. Τη Δευτέρα 6 Φλεβάρη το απόγευµα στην αίθουσα του Δικηγο-ρικού Συλλόγου Αθηνών πραγµατοποιήθηκε η δηµόσια συζή-τηση µε θέµα ‘Δικαιώµατα και Ευθύνη του Πολίτη στην Ε.Ε.’ µε προσκεκληµένους οµιλητές τους: • Γεωργάτος Γεράσιµος, ATTAC Ελλάδας • Κουβαράς Γεράσιµος, Διευθυντής Ελλ. Τµήµατος Διεθνούς Αµνηστίας • Παπαδηµητρίου Γιώργος, Καθηγητής Συνταγµατολόγος • Χατζή Χρύσα, Βοηθός Συνηγόρου του Πολίτη Στην εκδήλωση, απηύθυνε χαιρετισµό ο Δηµ. Παξινός, Πρόεδρος του ΔΣΑ που µας φιλοξένησε. Το τριήµερο εκδηλώσεων ενηµέρωσης και διαλόγου στη Θεσ-σαλονίκη συνδυάστηκε µε την επέτειο των 20 χρόνων από το µεγαλύτερο βιοµηχανικό ατύχηµα στη χώρα µας, αυτό στις πε-τρελαιοδεξαµενές της Jet Oil. Το τριήµερο περιλάµβανε µια ηµε-ρίδα, ένα σεµινάριο, ένα διαδραστικό εργαστήριο και ένα περι-βαλλοντικό παιχνίδι.

Θεσσαλονίκη,25-27 Φλεβάρη 2006:

Πολίτες, βιοµηχανία καθηµερινή ζωή

Στόχος του ήταν να προσεγγίσει µε ένα συνθετικό τρόπο τα προβλήµατα της βιοµηχανικής δραστηριότητας και τις επιπτώ-σεις της στο περιβάλλον και τη ζωή των πολιτών. Ακόµη, να σκι-αγραφήσει το περίγραµµα µιας άλλης πρότασης για το µέλλον και την ποιότητα ζωής και να συµβάλλει στην ενεργοποίηση της κοινωνίας των πολιτών, θέτοντας ερωτήµατα όπως: Ποια είναι τα θεσµικά µέσα που προσφέρονται -σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο- για την πρόληψη και αντιµετώπιση των συνεπειών της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης; Ποιος ο ρόλος της πληροφόρη-σης, συµµετοχής και ελέγχου στις αποφάσεις που σχετίζονται µε το περιβάλλον από τους πολίτες και τις ΜΚΟ; Τι µπορεί να κάνει ο πολίτης για να συµβάλλει σε προσωπικό επίπεδο; Στην ηµερίδα στις 27 Φλεβάρη, µε θέµα ‘Βιοµηχανία, επικιν-δυνότητα, κλιµατικές αλλαγές: ο ρόλος των πολιτών’, παρουσι-άστηκαν ενδιαφέρουσες εισηγήσεις, ενώ οι Δήµαρχοι Πολίχνης κ. Μ. Ξανθόπουλος, Ελευθερίου-Κορδελιού κ. Στ. Λαφαζανίδης και ο Γ.Γ. του Δήµου Σταυρούπολης, µαζί µε επικεφαλής παρα-τάξεων, στελέχη της αυτοδιοίκησης και κινήσεων πολιτών συµ-µετείχαν σε ένα πλούσιο διάλογο. Στο ισόγειο του Πνευµατικού Κέντρου Σταυρούπολης που φιλοξένησε την ηµερίδα λειτουρ-γούσε έκθεση οικολογικών /βιολογικών προϊόντων. Εισηγήσεις έκαναν οι: • Ανδρέας Δεληγιάννης, Dr Χηµικός, ΕΥΑΘ • Κώστας Νικολάου, Π.Ε.ΕΚ.Π.Ε., Οργανισµός Ρυθµιστικού • Σωκράτης Φάµελλος, ΤΕΕ Κ. Μακεδονίας • Νίκος Χρυσόγελος, χηµικός, Δίκτυο Μεσόγειος SOS • Στέφανος Γωγάκος, χηµικός, Γ.Γ. του Πανελλ. Συλλόγου Χηµι-κών Βιοµηχανίας • Αδάµ Λαδένης, εντεταλµένος σύµβουλος του Συνδέσµου Βιο-µηχανιών Β.Ε. • Χριστίνα Θεοχάρη, τµήµα Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ • Κώστας Παπάκος, χηµικός µηχανικός στη Βιοµηχανία Φωσφο-ρικών Λιπασµάτων • Κατερίνα Πελεκάση, περιβαλλοντολόγος, ΥΠΕΧΩΔΕ Εξαιρετικό ενδιαφέρον και πολύ καλή συµµετοχή είχε και το σεµινάριο της Κυριακής 26/2, µε θέµα ‘Οικολογία και καθη-µερινή ζωή - δικαιώµατα και υποχρεώσεις των πολιτών’, όπου συµµετείχαν εκπαιδευτικοί, νέοι επιστήµονες, φοιτητές και εθε-λοντές. Εισηγήσεις έκαναν οι Αλέκος Γεωργόπουλος, Νίκος Γιαννακόπουλος, Μιχάλης Τρεµόπουλος, Σταύρος Υφαντής, και Νίκος Χρυσόγελος. Στο διαδραστικό εργαστήριο το Σάββατο 25 Φλεβάρη µε θέµα: ‘Πληροφόρηση και ενεργοποίηση των πολιτών’ προσεγγίστηκε η σύγχρονη έννοια της ιδιότητας του πολίτη (citizenship), η έννοια της εθελοντικής δράσης, η ανάπτυξη και η λειτουργία των ΜΚΟ. Εισηγήσεις έκαναν στελέχη από το Κέντρο Αποκατάστασης Θυ-µάτων Βασανιστηρίων, την Πρωτοβουλία ενάντια στη βία στην ψυχιατρική, Άρσις, Σύλλογος οικογενειών για την ψυχική υγεία, ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS, Πολίτες εν Δράσει, Αντιγόνη, Εθελοντική Ερ-γασία, Καλλιστώ κ.α. Στο τριήµερο διοργανωτές ήταν η Οικολογική Κίνηση Θεσσα-λονίκης, το Δίκτυο Μεσόγειος SOS, το Κέντρο Πληροφόρησης ‘Αντιγόνη’ και οι Πολίτες εν δράσει και συνδιοργανωτές η Οικο-λογία-Αλληλεγγύη/ Συνασπισµός των Πολιτών, το Παράρτηµα Κεντρικής Μακεδονίας της Πανελλήνιας Ένωσης Εκπαιδευτικών για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, η Εθελοντική Εργασία, ο Σύνδεσµος Βιοκαλλιεργητών Β. Ελλάδας και ο Σύλλογος Γονέ-ων 15ου Δηµοτ. Σχολείου Σταυρούπολης.

9

Μ ΕΣ Ο ΓΕ ΙΟ Σ SO S

Μ

Α

Θ

Ε

Τ

Α

Δ

Ι

Κ

Α

Ι

Ω

Μ

Α

Τ

Α

Σ

Ο

Υ

Γ

Ι

Ν

Ε

Ε

Ν

Ε

Ρ

Γ

Ο

Σ

Π

Ο

Λ

Ι

Τ

Η

Σ

10

Μ ΕΣ Ο ΓΕ ΙΟ Σ SO S

ΧΑΡΤΗΣ

ΘΕΜΕΛΙΩΔΩΝ

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ

ΚΑΙ ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Ο ΧΑΡΤΗΣ

ΘΕΜΕΛΙΩΔΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ

ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ EΝΩΣΗΣ,

ΠΟΥ ΠΡΟΚΗΡΥΧΘΗΚΕ ΣΤΗ ΝΙΚΑΙΑ,

ΣΤΙΣ 7 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2000,

ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΕΙ ΤΗ ΣΥΝΘΕΣΗ

ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝ ΑΞΙΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ

ΜΕΛΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ EΝΩΣΗΣ.

Ο ΣΤΟΧΟΣ ΤΟΥ

ΕΞΗΓΕΙΤΑΙ ΣΤΟ ΠΡΟΟΙΜΙΟ ΤΟΥ:

“ΕΙΝΑΙ ΑΝΑΓΚΑΙΟ ΝΑ ΕΝΙΣΧΥΘΕΙ

Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΘΕΜΕΛΙΩΔΩΝ

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ, ΥΠΟ ΤΟ ΠΡΙΣΜΑ

ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΛΛΑΓΩΝ,

ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΟΔΟΥ

ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ

ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ...”.

10

Μ ΕΣ Ο ΓΕ ΙΟ Σ SO S

Θ

Ε

Μ

Ε

Λ

Ι

Ω

Δ

Η

Δ

Ι

Κ

Α

Ι

Ω

Μ

Α

Τ

Α

Σ

Τ

Η

Ν

Ε

.

Ε

.

11

Μ ΕΣ Ο ΓΕ ΙΟ Σ SO S

Γ

ια πρώτη φορά, όλα τα δικαιώµα-τα που µέχρι τότε ήδικαιώµα-ταν διάσπαρδικαιώµα-τα στις διάφορες νοµοθετικές πρά-ξεις όπως στις εθνικές νοµοθεσίες και τις διεθνείς συµβάσεις του Συµβουλίου της Ευρώπης, των Ηνωµένων Εθνών, του Διεθνούς Οργανισµού Εργασίας, συ-γκεντρώθηκαν σε ένα µόνο έγγραφο. Ο Χάρτης, παρέχοντας διαφάνεια και σαφή-νεια στα θεµελιώδη δικαιώµατα και ελευ-θερίες, συµβάλλει στην ανάπτυξη της έννοιας του πολίτη της Ένωσης, καθώς και στη δηµιουργία ενός χώρου ελευθε-ρίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης (όπως επιβεβαιώνεται στο προοίµιο του χάρτη). Ο Χάρτης ενισχύει την νοµική ασφάλεια όσον αφορά την προστασία των θεµελιω-δών δικαιωµάτων, η οποία µέχρι σήµερα εξασφαλίζεται µόνο από τη νοµολογία του Δικαστηρίου και από το άρθρο 6 της συν-θήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο Χάρτης περιλαµβάνει ένα εισαγωγικό προοίµιο και 54 άρθρα που κατανέµονται σε 7 κεφάλαια: • Κεφάλαιο I: Αξιοπρέπεια (ανθρώπινη αξιοπρέπεια, δικαίωµα στη ζωή, δικαί-ωµα στην ακεραιότητα του προσώπου, απαγόρευση των βασανιστηρίων και των απάνθρωπων εξευτελιστικών ποινών ή µεταχείρισης, απαγόρευση της δουλείας και της καταναγκαστικής εργασίας), • Κεφάλαιο II: Ελευθερία (δικαίωµα στην ελευθερία και την ασφάλεια, σεβασµός της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής, προστασία των δεδοµένων προσωπι-κού χαρακτήρα, δικαίωµα γάµου και δικαίωµα ίδρυσης οικογένειας, ελευθε-ρία σκέψης συνείδησης και θρησκείας, ελευθερία έκφρασης και πληροφόρη-σης, ελευθερία του συνέρχεσθαι και συνεταιρίζεσθαι, ελευθερία των τεχνών και των επιστηµών, δικαίωµα εκπαίδευ-σης, επαγγελµατική ελευθερία και δι-καίωµα στην εργασία, ελευθερία ίδρυ-σης επιχείρηίδρυ-σης δικαίωµα ιδιοκτησίας, δικαίωµα ασύλου, προστασία σε περί-πτωση αποµάκρυνσης, επαναπροώθη-σης και απέλαεπαναπροώθη-σης). • Κεφάλαιο III: Ισότητα (ισότητα έναντι του νόµου, µη διάκριση, πολιτισµική, θρησκευ-τική και γλωσσική πολυµορφία, ισότητα ανδρών και γυναικών, δικαιώµατα του παι-διού, δικαιώµατα των ηλικιωµένων, έντα-ξη των ατόµων µε ειδικές ανάγκες). • Κεφάλαιο IV: Αλληλεγγύη (δικαίω-µα στην πληροφόρηση και στη δια-βούλευση µε τους εργαζοµένους στο πλαίσιο της επιχείρησης, δικαίωµα διαπραγµατεύσεων και συλλογικών ενεργειών, δικαίωµα πρόσβασης στις υπηρεσίες ευρέσεως εργασίας, προ-στασία έναντι αδικαιολόγητης από-λυσης, δίκαιοι και ισότιµοι όροι εργα-σίας, απαγόρευση της εργασίας των παιδιών και προστασία των εργαζό-µενων νέων, οικογενειακή και επαγ-γελµατική ζωή, κοινωνική ασφάλεια και κοινωνική αρωγή, προστασία της υγείας, πρόσβαση σε υπηρεσίες γενι-κού οικονοµιγενι-κού ενδιαφέροντος, προ-στασία του περιβάλλοντος, προπρο-στασία των καταναλωτών). • Κεφάλαιο V: Ιθαγένεια (δικαίωµα του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι κατά τις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλί-ου, δικαίωµα του εκλέγειν και του εκλέ-γεσθαι κατά τις δηµοτικές εκλογές, δι-καίωµα χρηστής διαχείρισης, διδι-καίωµα πρόσβασης στα έγγραφα, διαµεσολα-βητής, δικαίωµα αναφοράς, ελεύθερη κυκλοφορία και διαµονή, διπλωµατική και προξενική προστασία). • Κεφάλαιο VI: Δικαιοσύνη (δικαίωµα πραγµατικής προσφυγής και αµερόλη-πτου δικαστηρίου, τεκµήριο αθωότητας και δικαιώµατα υπεράσπισης, αρχές νο-µιµότητας και αναλογικότητας αξιόποι-νων πράξεων και ποινών, δικαίωµα του προσώπου να µην δικάζεται ή να µην τι-µωρείται ποινικά δύο φορές για την ίδια αξιόποινη πράξη). • Κεφάλαιο VII: Γενικές διατάξεις. Γενικά, τα αναφερόµενα δικαιώµατα αναγνωρίζονται σε κάθε πρόσωπο. Ωστό-σο, ο Χάρτης αναφέρεται σε κατηγορίες ατόµων µε ιδιαίτερες ανάγκες (των παι-διών, των ηλικιωµένων, των αναπήρων). Εξάλλου, το κεφάλαιο V προβλέπει την ειδική κατάσταση του Ευρωπαίου πολίτη αναφερόµενο σε ορισµένα δικαιώµατα που ήδη προβλέπονται στις Συνθήκες (ελεύθερη κυκλοφορία και διαµονή, δι-καίωµα του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι, δικαίωµα αναφοράς), εισάγοντας επίσης το δικαίωµα της χρηστής διοίκησης. Λαµβανοµένης υπόψη της εξέλιξης της κοινωνίας, πέραν των κλασικών δικαιω-µάτων (δικαίωµα στη ζωή, ελευθερία της έκφρασης, δικαίωµα πραγµατικής προ-σφυγής), ο Χάρτης αναφέρει δικαιώµατα που δεν περιλαµβάνονταν στη σύµβαση του Συµβουλίου της Ευρώπης του 1950 (προστασία των δεδοµένων, βιοηθική ...). Υιοθετώντας µια πιο σύγχρονη γλώσσα σύµφωνα µε ορισµένες εθνικές νοµοθε-σίες, αναγνωρίζει άλλους τρόπους πλην του γάµου για την ίδρυση οικογένειας και δεν µιλά πλέον για γάµο µεταξύ ανδρών και γυναικών, αλλά απλώς για γάµο. Οι γενικές διατάξεις έχουν ως στόχο να καθορίσουν τους δεσµούς µεταξύ του Χάρτη της Ευρωπαϊκής Σύµβασης ανθρω-πίνων δικαιωµάτων (ΕΣΑΔ), καθώς και να καθορίσουν το πεδίο εφαρµογής του Χάρτη. Ο Χάρτης εφαρµόζεται στα ευρω-παϊκά όργανα τηρούµενης της αρχής της επικουρικότητας και σε καµία περίπτωση δεν µπορεί να επεκτείνει τις αρµοδιότη-τες και τα καθήκοντα που τους αναθέτουν οι Συνθήκες. Οι αρχές του Χάρτη εφαρ-µόζονται στα κράτη µέλη (στις κεντρικές και στις περιφερειακές και τοπικές αρχές) όταν εφαρµόζουν την κοινοτική νοµοθε-σία. Εξάλλου, η υποχρέωση των κρατών µελών να τηρούν τα θεµελιώδη δικαιώµα-τα στο πλαίσιο της κοινοτικής νοµοθεσίας είχε ήδη επιβεβαιωθεί από τη νοµολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου.

11

Μ ΕΣ Ο ΓΕ ΙΟ Σ SO S

Θ

Ε

Μ

Ε

Λ

Ι

Ω

Δ

Η

Δ

Ι

Κ

Α

Ι

Ω

Μ

Α

Τ

Α

Σ

Τ

Η

Ν

Ε

.

Ε

.

12

Μ ΕΣ Ο ΓΕ ΙΟ Σ SO S

Λ

όγω της δέσµευσης και της νοµοθετικής εξουσίας από τα συνταγµατικά δικαιώµατα, τα δικαστήρια δικαιούνται να ασκούν το λεγόµενο ‘δικαστικό έλεγχο της συνταγµα-τικότητας των νόµων’, να επιτηρούν δηλαδή τη συµφωνία των κοινών νόµων µε τα θεµελιώδη ή συνταγµατικά δικαιώµατα, τα οποία απολαµβάνουν υπερνοµοθετικής ισχύος. Η δυνατότητα αυτή απορρέει από µια κεντρική παραδοχή: ότι τα περιθώρια δράσης της πολιτικής και κάθε εξουσίας δεν είναι απεριόριστα. Ότι κάθε άτοµο απολαµβάνει κάποια δικαιώµατα που απορρέουν είτε από την ιδιότητά του ως ανθρώπου – γι’ αυτό και τα απο-λαµβάνουν όλοι οι κάτοικοι ενός κράτους ακόµη κι αν δεν είναι πολίτες του – είτε από την ιδιότητά του ως πολίτη που µπορεί να αυτοπροσδιορίζεται τόσο σε προσωπικό όσο και σε πολιτικό επίπεδο – εξ ού και η σύνδεση των θεµελιωδών δικαιωµάτων µε τη δηµοκρατία.

ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ Η ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ

ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΕΚΕΙΝΑ

ΠΟΥ ΟΛΑ ΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΕΝΟΣ ΚΡΑΤΟΥΣ

ΑΥΤΟΔΕΣΜΕΥΟΝΤΑΙ ΝΑ ΣΕΒΟΝΤΑΙ.

OΤΑΝ ΛΕΜΕ ΟΛΑ ΤΑ ΟΡΓΑΝΑ, ΕΝΝΟΟΥΜΕ

ΤΟΣΟ ΤΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ

ΟΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ.

ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΠΑΙΡΝΟΥΝ ΣΤΗ ΣΥΝΤΡΙΠΤΙΚΗ ΠΛΕΙΟΨΗΦΙΑ

ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΓΡΑΠΤΗ ΜΟΡΦΗ

ΚΑΙ ΕΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΣΥΝΗΘΩΣ ΣΤΟ (ΓΡΑΠΤΟ)

ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΤΟΥ ΕΝ ΛΟΓΩ ΚΡΑΤΟΥΣ.

της Λίνας Παπαδοπούλου Λέκτορα Συνταγµατικού Δικαίου, Τµήµα Νοµικής Α.Π.Θ.

ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ

ΚΑΙ Ο ΧΑΡΤΗΣ ΤΗΣ ΝΙΚΑΙΑΣ

12

Μ ΕΣ Ο ΓΕ ΙΟ Σ SO S

Θ

Ε

Μ

Ε

Λ

Ι

Ω

Δ

Η

Δ

Ι

Κ

Α

Ι

Ω

Μ

Α

Τ

Α

Σ

Τ

Η

Ν

Ε

.

Ε

.