• No se han encontrado resultados

DIRECTRICES PARA O DESENVOLVEMENTO DUNHADOCENCIA PRESENCIAL SEGURACURSO 2020-2021

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2022

Share "DIRECTRICES PARA O DESENVOLVEMENTO DUNHADOCENCIA PRESENCIAL SEGURACURSO 2020-2021"

Copied!
20
0
0

Texto completo

(1)

DIRECTRICES PARA O DESENVOLVEMENTO DUNHA DOCENCIA PRESENCIAL SEGURA

CURSO 2020-2021

(2)

Índice

1. Introdución ... 3

2. Protección e seguridade das persoas ... 3

3. Bases de planificación cara a unha docencia presencial segura ... 4

3.1. Escenario 1: normalidade adaptada ... 4

3.2. Escenario 2: distanciamento ... 4

3.3. Escenario 3: peche das instalacións ... 5

4. Medidas de adaptación da docencia ... 5

4.1. Medidas de carácter xeral ... 5

4.2. Medidas específicas para cada escenario ... 6

5. Planificación académica ... 8

5.1. Consideracións xerais ... 8

5.2. Programación das materias ... 9

6. Análise de satisfacción dos grupos de interese e seguimento ... 10

7. Accións de carácter organizativo, formativo e tecnolóxico ... 11

7.1. Organización ... 11

7.2. Formación pedagóxica ... 11

7.3. Capacidades tecnolóxicas ... 12

Anexo I: Glosario de termos ... 15

Anexo II: Exemplo de configuración de horarios para centros das áreas de Ciencias, Ciencias da Saúde, e Enxeñaría e Arquitectura ... 17

Anexo III: Exemplo de configuración de horarios para centros das áreas de Artes e Humanidades, e Ciencias Sociais e Xurídicas. ... 19

(3)

1. Introdución

Segundo o cronograma que figura no Plan para la transición hacia una nueva normalidad, adoptado polo Consejo de Ministros o 28 de abril de 2020, prevese que a apertura do curso académico 2020-2021 se realice nunha situación de seguridade adaptada. Porén, dada a incerteza que existe nestes momentos sobre a posible evolución da situación sanitaria, cómpre programar o vindeiro curso académico tendo en conta os posibles escenarios que se poidan producir, a fin de reducir o impacto dunha eventual transición entre escenarios ao longo do curso. Neste contexto, resulta imprescindible ter presente que serán os condicionantes de índole sanitaria os que marquen as medidas que sexa preciso adoptar en cada momento.

Isto implica que no que se refire a cuestións como a porcentaxe máxima de ocupación das aulas, a distancia mínima de seguridade, o equipamento de protección individual ou a ventilación, limpeza e hixienización dos espazos, a planificación docente deberá axustarse necesariamente ao establecido nos protocolos de protección da saúde da Universidade de Santiago de Compostela vixentes en cada momento.

Este documento de directrices desenvolve, de xeito operativo, o acordo de Consello de Goberno do 19 de xuño de 2020 polo que se regulan as bases para o desenvolvemento dunha docencia presencial segura no curso académico 2020-2021.

Os principios básicos en que se asentan tanto as devanditas bases como as directrices recollidas no presente documento inclúen o respecto ao carácter presencial da docencia na Universidade de Santiago de Compostela, a necesaria flexibilidade para a adaptación da actividade universitaria aos diversos escenarios, a consideración ás diferenzas entre as titulacións que se imparten nos seus campus, así como a responsabilidade, tanto individual como colectiva, de todos os axentes que conforman a comunidade universitaria.

Baseándose na experiencia adquirida durante o segundo cuadrimestre do curso 2019-2020, é aconsellable introducir algunhas modificacións nas estratexias docentes e nas canles de comunicación entre profesorado e alumnado, que minimicen o posible impacto que poida ter un novo rebrote da COVID-19 no proceso ensino-aprendizaxe e na consecución por parte do estudantado das competencias asociadas aos títulos. Estas modificacións deben recollerse na programación docente (guías docentes/programas) de xeito que sexan coñecidas por todos os grupos de interese (nomeadamente polo estudantado) e queden rexistradas para os efectos de futuros procesos de seguimento e acreditación dos títulos. Así mesmo, deben considerarse de xeito diferenciado aquelas medidas cuxa posta en marcha é independente dos escenarios que determine a evolución da COVID-19 daqueloutras de carácter máis específico que sexan de aplicación en cada un dos escenarios.

2. Protección e seguridade das persoas

Para atender á axeitada protección da saúde da comunidade universitaria e segundo o Acordo de Consello da Xunta de Galicia do 12 de xuño de 2020, a Universidade de Santiago de Compostela elaborará e manterá actualizado un protocolo de seguridade onde se regulen para a toda a actividade académica as medidas de prevención axeitadas para cada un dos tres escenarios previstos.

(4)

3. Bases de planificación cara a unha docencia presencial segura

O documento Bases para o desenvolvemento dunha docencia presencial segura no curso académico 2020-2021, aprobado polo Consello de Goberno do 19 de xuño de 2020 define na súa base terceira tres posibles escenarios para considerar e, na súa base quinta, recolle as medidas de adaptación da docencia a cada un dos escenarios definidos.

Prevese que o reitor comunique o 31 de xullo á comunidade universitaria o escenario aplicable ao inicio do curso 2020-2021.

3.1 Escenario 1: normalidade adaptada

O escenario 1 caracterízase pola convivencia con certas medidas de prevención, de autoprotección da poboación (máscaras faciais, uso de xeles desinfectantes etc.) e mantemento de restricións que afecten a eventos de certa afluencia de persoas. As medidas de adaptación da docencia correspondentes a este escenario son:

o A docencia expositiva e interactiva será fundamentalmente de carácter presencial. As titorías poderán realizarse parcialmente de xeito virtual.

o A modalidade preferente para a realización das prácticas será a presencialidade.

É recomendable establecer rotacións curtas nos grupos de prácticas.

o Con carácter xeral, deberá preverse a avaliación continua formativa, ben como único criterio de avaliación, ben combinada con probas finais.

o Con carácter xeral, as probas finais serán de carácter presencial.

o Deberá garantirse a accesibilidade aos materiais que constitúan a bibliografía básica (libros, artigos, páxinas web, protocolos, vídeos, titoriais etc.) de acordo coas condicións do escenario.

o Con carácter xeral, recoméndase que os programas de mobilidade se circunscriban ao segundo cuadrimestre.

3.2. Escenario 2: distanciamento

Neste escenario aplicaranse medidas de protección activas, de obrigado cumprimento, como o distanciamento de seguridade, o uso de máscaras faciais e medidas organizativas de control de acceso e aforo. As medidas de adaptación da docencia correspondentes a este escenario son:

o A docencia presencial convivirá coa virtual. Corresponderalles aos centros definir as fórmulas de convivencia de ambas as modalidades de docencia, en función de cada titulación.

o Deberá preverse unha rotación máis curta nos grupos de prácticas, de xeito que se asegure a equidade da presencialidade na formación de todo o alumnado.

o Con carácter xeral, deberá preverse a avaliación continua formativa, ben como único criterio de avaliación, ben combinada con probas finais. As probas finais, se as houber, serán preferentemente de carácter telemático.

o Deberá garantirse a accesibilidade aos materiais que constitúan a bibliografía

(5)

coas condicións do escenario.

o Con carácter xeral, recoméndase que os programas de mobilidade se circunscriban ao segundo cuadrimestre, combinando a mobilidade física coa mobilidade virtual, tanto para o alumnado entrante como para o alumnado saínte.

3.3. Escenario 3: peche das instalacións

En atención ás medidas que dispoñan as autoridades sanitarias, pode producirse un novo confinamento da poboación, o peche das instalacións da Universidade e a determinación das funcións esenciais que deberán manterse. As medidas de adaptación da docencia correspondentes a este escenario son:

o A docencia será completamente de carácter virtual, ben con mecanismos síncronos, ben con asíncronos.

o Con carácter xeral, deberá preverse a avaliación continua formativa, ben como único criterio de avaliación, ben combinada con probas finais.

o Non existirán probas finais presenciais, serán posibles soamente as de carácter telemático.

o Deberá garantirse a accesibilidade aos materiais que constitúan a bibliografía básica (libros, artigos, páxinas web, protocolos, vídeos, titoriais etc.) de acordo coas condicións do escenario.

o O estudantado entrante e saínte que participe en programas de mobilidade seguirá a docencia virtual síncrona e/ou asíncrona das materias incluídas no seu acordo de estudos.

4. Medidas de adaptación da docencia

4.1. Medidas de carácter xeral

Independentemente do escenario no que nos atopemos, co fin de asegurar a calidade da docencia, menciónanse a continuación unha serie de medidas de carácter xeral (a maior parte delas postas en marcha no segundo cuadrimestre do curso 2019-2020) que cómpre ter en conta de cara á docencia do curso 2020-2021:

a) Dada a situación especial do primeiro cuadrimestre do curso 2020-2021, pódese flexibilizar o número de horas presenciais correspondente a cada crédito para adaptar os horarios ao calendario académico.

b) Ter operativa para cada materia unha aula virtual a disposición do alumnado.

c) Manter abertas canles de comunicación directa co alumnado (por exemplo, titorías, foros, sesións virtuais etc.).

d) Adaptar, de ser o caso, os contidos da programación docente a cada un dos tres escenarios, respectando os obxectivos e as competencias que se deban acadar e mantendo o nivel de esixencia.

e) Asegurar a accesibilidade aos materiais que constitúan a bibliografía básica (libros, artigos, páxinas web, protocolos, vídeos titoriais etc.).

(6)

f) Con carácter xeral, prever a avaliación continua formativa acaída á realidade de cada titulación, ben como único criterio de avaliación ben combinada con probas finais. Recoméndase que a porcentaxe mínima da avaliación continua na cualificación final en cada unha das materias sexa do 30%.

4.2. Medidas específicas para cada escenario

Tendo en conta as características dos tres escenarios previstos, cómpre definir as medidas específicas que se deben aplicar en cada un deles.

Escenario 1: normalidade adaptada (sen restricións á presencialidade física) Docencia expositiva e interactiva

a) A docencia expositiva e interactiva (incluídas as prácticas) será presencial.

Non obstante, co fin de facilitar a compatibilidade coas actividades discentes e a mellora gradual das competencias dixitais do profesorado e o alumnado, de xeito excepcional e debidamente xustificado, a docencia presencial poderase combinar coa docencia virtual ata un máximo do 10% das horas totais da materia. En todo caso, esta limitación non se aplicará en títulos cuxas memorias recollan unha porcentaxe superior.

b) Recoméndase definir quendas de rotación máis curtas nos grupos de prácticas, co obxectivo de que todos os grupos teñan garantida a impartición do mínimo esencial.

c) Se as prácticas supoñen o emprego de simuladores ou outros mecanismos telemáticos, poderase considerar a súa realización nunha modalidade virtual cunha porcentaxe superior ao 10%, que en todo caso non superará o 25% das horas prácticas da materia.

Titorías

d) As titorías serán fundamentalmente de carácter presencial, se ben se poderá programar titorías por vía telemática.

e) A titorización de TFG e TFM desenvolverase de forma análoga á do resto das materias.

Avaliación

f) As probas finais, de ser necesarias, terán carácter presencial.

Mobilidade

g) Se ben se recomenda que, con carácter xeral, o estudantado participe nos programas de mobilidade no segundo cuadrimestre, poderanse realizar estadías de mobilidade durante o primeiro cuadrimestre, atendendo ás condicións xerais de mobilidade entre territorios e de acollida das universidades de destino.

(7)

Escenario 2: distanciamento (restricións parciais á presencialidade física) Docencia expositiva e interactiva

a) A docencia expositiva poderá realizarase total ou parcialmente de xeito virtual, ben con mecanismos síncronos, ben con asíncronos. Os centros definirán a distribución da docencia presencial e virtual para cada titulación, xustificando a porcentaxe de reparto entre ambas modalidades.

b) Na docencia interactiva poderase combinar a presencialidade física e telemática, en todo caso garantindo para a primeira un mínimo do 50% das horas prácticas de cada materia.

c) Os horarios programados deberán manterse independentemente do mecanismo docente considerado.

d) Recoméndase anticipar a impartición presencial dos contidos esenciais das clases prácticas, para evitar os efectos dun posible cambio ao escenario 3 durante o cuadrimestre.

e) Recoméndase definir quendas de rotación máis curtas nos grupos de prácticas, co obxectivo de que todos os grupos teñan garantida a impartición do mínimo esencial.

f) As actividades “en remoto” que se programen como parte do traballo persoal da/o alumna/o deben distribuírse ao longo do tempo, combinando tarefas individuais con traballo colaborativo. Potenciarase a aprendizaxe autónoma por medio de elementos de retroalimentación e autoavaliación.

Titorías

g) Deberase priorizar a programación de titorías (incluídas as do TFG e TFM) por vía telemática.

Avaliación

h) As probas finais, de ser o caso, terán preferentemente carácter telemático.

Mobilidade

i) Combinarase a mobilidade física coa virtual tanto para o alumnado entrante como saínte, tendo en conta as restricións de mobilidade entre territorios e as condicións das universidades de acollida.

Escenario 3: peche das instalacións (imposibilidade de impartir docencia con presencialidade física)

Docencia expositiva e interactiva

a) Tanto a docencia expositiva como a interactiva desenvolveranse completamente de xeito virtual, ben con mecanismos síncronos, ben con asíncronos.

b) Os horarios programados deberán manterse independentemente do mecanismo docente considerado.

c) Os centros deberán adaptar a impartición da prácticas a unha modalidade completamente virtual.

(8)

Titorías

d) A programación de titorías (incluídas as correspondentes a TFG e TFM) será exclusivamente por vía telemática.

Avaliación

e) As probas finais, de ser o caso, terán carácter telemático.

Mobilidade

f) A mobilidade, tanto entrante como saínte, realizarase exclusivamente de xeito virtual, seguindo as directrices das universidades de acollida.

5. Planificación académica

5.1. Consideracións xerais

Dada a singularidade e diversidade dos diferentes centros da universidade, recoméndase que cada escola e facultade elabore un único horario que permita a adaptación aos diversos escenarios. Posto que a adaptación do escenario 1 ao escenario 2 é a máis complexa, os anexos II e III recollen dous exemplos que poden servir como modelo de horarios para estes dous escenarios, de xeito que se garanta a máxima presencialidade no escenario 2.

A planificación dos horarios deberá axustarse necesariamente ao establecido nos protocolos de protección da saúde da Universidade de Santiago de Compostela vixentes en cada momento. No momento da elaboración destas directrices non existe unha definición de limitación de aforo nos espazos no ámbito educativo. O que cómpre garantir é unha distancia mínima interpersoal de 1,5 m ou, na súa falta, medidas alternativas como o uso de máscara facial (Acordo do Consello de Xunta de Galicia do 12 de xuño de 2020).

Dentro deste marco recoméndase a aplicación das seguintes medidas:

- Na medida do posible, procurarase que a impartición da docencia para cada curso se desenvolva na mesma aula co fin de minimizar o movemento de persoas nas instalacións.

- A delimitación dunha franxa intermedia en cada aula, dependendo da intensidade do seu uso ao longo do día, para facilitar os labores de limpeza e hixienización.

- A definición de medidas que eviten aglomeracións no acceso e saída do centro.

A data límite para a publicación dos horarios nas páxinas web dos centros será o día 3 de xullo. Non será preciso que os centros introduzan nesa data os horarios na aplicación Xescampus; será suficiente o envío ao SXOPRA dos pdfs correspondentes.

Os departamentos procederán a cubrir o POD co profesorado dispoñible, nas mesmas condicións que nos cursos académicos anteriores, respectando os supostos contidos no Regulamento de Planificación Académica da USC, aprobado polo Consello de Goberno do 20 de decembro de 2019. A data de aprobación do POD polos departamentos será o 14 de xullo.

(9)

5.2. Programación das materias

Unha vez distribuída a docencia, a coordinación da materia procederá a elaborar a súa programación. Para a necesaria información do estudantado e o adecuado desenvolvemento das materias, a programación docente das materias debe recoller a previsión das actividades que se vaian realizar en cada un dos escenarios.

A data límite de aprobación dos programas polos departamentos e de envío aos centros será o día 24 de xullo. A data límite de aprobación dos programas polos centros será o día 30 de xullo.

Indícanse a continuación unha serie de directrices ou recomendacións para cada un dos apartados previstos na programación docente.

Obxectivos da materia

Serán os mesmos para os tres escenarios.

Contidos

Respecto a cursos precedentes, podería ser necesario modificalos para unha mellor adaptación ás dúas posibles modalidades de docencia: presencial e virtual.

Bibliografía básica e complementaria

Procurarase diferenciar de forma clara os dous tipos de bibliografía mencionados, básica e complementaria, para unha mellor xestión da información por parte do alumnado.

Competencias

Débense respectar as competencias reflectidas nas memorias dos títulos, así como o nivel de esixencia previsto para a súa consecución.

Metodoloxía da ensinanza

Para cada materia, débese indicar neste apartado a metodoloxía da ensinanza que se vaia aplicar en cada escenario.

No caso de desenvolver actividades “en remoto”, sempre que se empreguen datos persoais, debe indicarse a plataforma ou o medio que se vai usar dentro dos definidos a nivel institucional, así como se a docencia se vai impartir de xeito síncrono ou asíncrono. É recomendable que estas actividades sexan variadas, combinando tarefas individuais con outras que fomenten o traballo colaborativo.

Débese potenciar a aprendizaxe autónoma do alumnado incluíndo elementos de retroalimentación ou autoavaliación. Así mesmo, é preciso indicar como se vai realizar o seguimento das mesmas (programación de entregas, listaxes de participación etc.).

O volume de información e o tempo dedicado ás tarefas “en remoto” ten que ser proporcionado á materia. Os materiais empregados deben cumprir coas normativas relativas á propiedade intelectual e protección de datos.

(10)

Sistema de avaliación da aprendizaxe

Como xa se indicou no apartado 3.1. de medidas xerais de adaptación da docencia, con carácter xeral, débese prever a avaliación continua formativa acaída á realidade de cada titulación, ben como único criterio de avaliación, ben combinada con probas finais. Recoméndase, ademais, que a porcentaxe mínima da avaliación continua na cualificación final en cada unha das materias sexa do 30%.

A programación de cada materia debe recoller, neste apartado, o sistema de avaliación aplicable a cada un dos escenarios para as dúas oportunidades.

Especialmente nos escenarios 2 e 3, a programación debe incluír as actividades presenciais e “en remoto” e ponderalas de xeito proporcionado segundo a intensidade de cada unha delas.

De existir proba final, débese indicar a súa relación coa avaliación continua (complementaria á avaliación continua, alternativa á avaliación continua, obrigatoria para alumnos non aptos na avaliación continua etc.).

Débese incorporar a seguinte indicación referida ao plaxio e ao uso indebido das tecnoloxías na realización de tarefas ou probas:

“Para os casos de realización fraudulenta de exercicios ou probas será de aplicación o recollido na Normativa de avaliación do rendemento académico dos estudantes e de revisión de cualificacións”.

Tempo de estudo e traballo persoal do estudante Serán os mesmos para os tres escenarios.

Recomendacións para o estudo da materia

Deben adaptarse á situación prevista para cada un dos escenarios.

Observacións

Ademais de incluír os contidos habituais, para o curso académico 2020-2021, este apartado debe recoller as adaptacións correspondentes aos apartados de metodoloxía da ensinanza e sistema de avaliación previstas para os escenarios 2 e 3 nunha epígrafe denominada “Plan de Continxencia”, para os efectos de futuros procesos de seguimento e acreditación dos títulos.

6. Análise da satisfacción dos grupos de interese e seguimento

As ferramentas empregadas para a análise da satisfacción dos distintos grupos de interese deberán adaptarse á/aos escenario/s en que se desenvolva a actividade docente do curso académico 2020-2021. Entre estas actuacións poderán considerarse as seguintes:

a) Adaptación das enquisas de satisfacción coa docencia impartida/recibida para que recollan a posible combinación de presencialidade e actividades

“en remoto”.

b) Estatísticas de uso das ferramentas corporativas para a docencia “en remoto” (Teams, Campus Virtual, Forms etc.).

(11)

c) Análise da presenza da avaliación continua (porcentaxe de avaliación continua no conxunto da avaliación).

d) Análise da oferta formativa sobre recursos para a docencia “en remoto”

(número de cursos ofertados, número de usuarios, temáticas máis demandadas etc.).

e) Análise do impacto/satisfacción a outros niveis (direccións de departamentos, decanatos, representación estudantil etc.), enquisas específicas de títulos.

7. Accións de carácter organizativo, formativo e tecnolóxico

As accións que se definen para o curso 2020-2021 agrúpanse en función de tres eixes centrais: Organización, Formación Pedagóxica e Capacidades Tecnolóxicas (Figura 1).

7.1. Organización

As dúas unidades principais nas que cómpre actuar para reorientar as súas funcionalidades ás novas demandas docentes que derivan da incorporación de capacidades tecnolóxicas á metodoloxía do ensino-aprendizaxe son a Área de Tecnoloxías da Información e das Comunicacións (ATIC) e o Centro de Tecnoloxías para a Aprendizaxe (CeTA).

Céntrase na reformulación organizativa e funcional da ATIC, cuxas ideas principais son a visualización dos servizos e, polo tanto, unha orientación aos usuarios. As accións específicas son:

a) Apoio ao CeTA no asesoramento sobre o uso do Campus Virtual.

b) Especialista técnico na plataforma “Moodle” para instalación e mantemento.

c) Estender o convenio coa Axencia para a Modernización Tecnolóxica de Galicia (AMTEGA) e a Federación Galega de Municipios e Provincias (FEGAMP) para a posible utilización das aulas da rede CeMIT ao longo da xeografía galega para a realización de probas telemáticas.

Reestruturación do CeTA en dúas divisións de formación e asesoramento pedagóxico. As accións específicas son:

a) Fomentar o Programa de Formación e Innovación Docente a demanda en cada un dos centros, para orientar os cursos ás necesidades específicas das titulacións.

b) Adaptar os recursos humanos ás demandas do centro.

7.2. Formación pedagóxica

A oferta de formación pedagóxica do PDI orientarase a 5 liñas de actuacións cos correspondentes cursos de iniciación e perfeccionamento e videotitoriais nas metodoloxías de ensino-aprendizaxe (Figura 1).

a) Oferta de formación en metodoloxías de ensino-aprendizaxe adaptada ás singularidades das grandes áreas de coñecemento.

(12)

b) Formación para o deseño de recursos e materiais didácticos en diferentes formatos (vídeos, audios etc.).

c) Sistema de avaliación:

i) Deseño de sistemas de avaliación continua formativa orientada ás características específicas das grandes áreas de coñecemento.

ii) Despregamento de todas as capacidades que permite o Campus Virtual e o MS Forms na elaboración de probas de autoavaliación e avaliación.

d) Deseño da titorización:

i) Ensino dos procesos específicos e acaídos á diversidade e tipoloxía das titulacións en función das grandes áreas de coñecemento.

e) Competencias informacionais:

i) Ofrecer os cursos da BUSC relacionados co uso das fontes bibliográficas, bases de datos e aspectos relacionados coa investigación.

ii) Dentro dunha actuación integral na ética académica, difundir e afondar no uso do software anti-plaxio.

iii) Proporcionar coñecementos básicos sobre tratamento de datos de carácter persoal e seguridade da información.

f) Competencias dixitais:

i) Manexo de diverso software para as actividades docentes e investigadoras que permitan a mellora da práctica educativa e o desenvolvemento profesional continuo.

ii) Aspectos relacionados coa propiedade intelectual dos materiais docentes elaborados.

iii) Deseño de material específico a partir das iniciativas do Servizo de Normalización Lingüística como, por exemplo, as Unidades Didácticas e os Esenciais.

iv) MS Teams e Campus Virtual.

7.3. Capacidades tecnolóxicas

A dispoñibilidade de ferramentas tecnolóxicas que permitan atender as demandas da mellora continua do proceso de ensino-aprendizaxe polo profesorado e o estudantado é outra das tarefas que se acelerarán no curso 2020-2021. A diversidade das diferentes opcións que ese proceso pode necesitar fai que se consideren accións en diversos ámbitos e dende diferentes puntos de vista.

a) Sistemas de videoconferencia:

i) Dotación progresiva do equipamento básico para permitir que nas aulas poidan facerse emisións en directo e ou en diferido das clases expositivas e interactivas.

ii) Dotación progresiva de aulas de alta capacidade ou aulas polimedia para a elaboración de materiais didácticos en formato vídeo dirixidos a dar soporte á docencia na universidade ou á creación de cursos completos de

(13)

“ensinanza virtual” en formato MOOC (do inglés cursos on-line masivos e abertos) ou similar.

b) Conectividade. Trasladar ao curso 2020-2021 o modelo de apoio á conectividade que se aplicou durante o semestre actual baseado nas diversas convocatorias para cubrir ben o consumo de datos, ben o equipamento de conexión.

c) Equipamento ofimático:

i) Priorización da compra de ordenadores portátiles e dotación dun stock específico para o vindeiro curso.

ii) Complementos para os equipos dos que xa se dispón, de xeito particular cámara web e micrófonos.

d) Recursos en liña:

i) En cooperación co PDI e a través das coordinacións dos títulos, a BUSC orientará a compra de recursos bibliográficos básicos naqueles que permitan a dualidade da versión en papel e electrónica.

ii) Dotación do “EZproxy” á BUSC. Este recurso permitiralle proporcionar contido electrónico ao profesorado e alumnado sen importar onde e cando se fagan as procuras bibliográficas. Este sistema tamén lle permite á BUSC protexer a privacidade dos usuarios e unha autenticación e acceso fiable aos recursos.

iii) As licenzas de VPN (do inglés Virtual Private Network) manteranse dispoñibles independentemente do escenario, para permitir un acceso permanente ao ordenador do traballo ou a nube Azure da USC dende calquera dispositivo dos usuarios autenticados.

iv) Incorporación das licenzas multicampus dos softwares empregados no eido docente ou, no seu defecto, acceso mediante VPN.

e) Campus Virtual. A incorporación progresiva de diversos complementos do Campus Virtual (https://moodle.org/plugins/) en función das necesidades derivadas das suxestións do profesorado e alumnado:

i) Audiovisual: incorporación de funcionalidades relacionadas coa emisión e gravación de vídeos.

ii) Test: melloras para a realización de probas mediante a modalidade de test.

iii) SBE: navegación segura dende o campus virtual.

iv) Anti-plaxio: integración de software anti-plaxio.

v) Bibliografía: incorporación dun módulo que integre o acceso directo ás fontes bibliográficas recomendadas nas guías docentes de cada materia.

vi) “Attendance”: seguimento sinxelo da asistencia e participación nas actividades

vii) “Analytics”: elaboración de informes pormenorizados por usuario, identificando a ruta de navegación.

(14)

viii) Gamificación: definición de itinerarios personalizados na realización de actividades.

Figura 1. Accións de carácter organizativo, formativo e tecnolóxico para o curso 2020-2021

(15)

ANEXO I: Glosario de termos

Avaliación diagnóstica ou inicial: Pode definirse como aquela na que se pretende coñecer cales son os esquemas de coñecemento previos dos estudantes, de xeito que o docente poida adaptar a súa planificación didáctica ás características (de diversa índole) dos seus estudantes. Este tipo de avaliación realízase antes do comezo dunha nova fase de aprendizaxe.

Avaliación continua formativa: É aquela que se realiza durante o desenvolvemento do proceso de ensino-aprendizaxe a través da recollida de evidencias que permiten comprobar se se van adquirindo ou non os obxectivos e competencias, ademais, se inclúe retroalimentación ao estudante, para aumentar a súa comprensión e favorecer a súa autonomía, poderíamos estar falando de avaliación formativa.

Avaliación final: É aquela na que se fai un balance relativo ao tipo e grao de adquisición das aprendizaxes acadadas polo alumnado ao finalizar o seu período formativo. Este tipo de avaliación desenvólvese ao remate de cada período de aprendizaxe (cuadrimestre, curso...) e permite tanto unha función social para asegurar as aprendizaxes que esixe o sistema como unha función formativa a fin de coñecer o nivel de adquisición dos prerrequisitos establecidos nunha determinada materia.

Competencia Dixital: É o conxunto de coñecementos, habilidades, actitudes, estratexias e concienciación que o uso das TIC e dos medios dixitais require para realizar tarefas, resolver problemas, comunicar, xestionar a información, colaborar, crear e compartir contidos e xerar coñecemento de forma efectiva, eficaz, adecuada, crítica, creativa, autónoma, flexible, ética e reflexiva para o traballo, o ocio, a participación, a aprendizaxe, a socialización o consumo e o empoderamento.

Comunicación asíncrona: emisor e receptor non realizan ao mesmo tempo o acto comunicativo (ferramentas que posibilitan a comunicación asíncrona: foros, wikis, correo electrónico...). Por tanto, é aquela na que non existe coincidencia temporal.

Comunicación síncrona: emisor e receptor encóntranse realizando ao mesmo tempo o acto comunicativo (ferramentas que posibilitan a comunicación síncrona: chat, videoconferencia...). Por tanto, é aquela na que se produce una coincidencia temporal.

Dato persoal. Calquera información numérica, alfabética, gráfica, fotográfica, acústica ou doutro tipo relativa a persoas físicas identificada ou identificábel.

Dixitalizar: converter información analóxica en dixital. O obxectivo é ampliar e mellorar o acceso ao material formativo.

E-avaliación (E-assesment): Proceso sistemático mediado por diversas ferramentas tecnolóxicas que permiten avaliar o nivel de logro de diferentes dimensións ou dominios que compoñen a competencia formativa do estudante.

E-learning. Modalidade de ensino e aprendizaxe, que pode representar todo ou unha parte do modelo educativo no que se aplica, que explota os medios e dispositivos electrónicos para facilitar o acceso, a evolución e a mellora da calidade na educación e na formación.

Formación non presencial: Proceso no que o acto didáctico entre o profesorado e o alumnado pode desenvolverse superando as restricións espazo-temporais, de xeito que a interacción pode realizarse tanto de forma síncrona como asíncrona. Nas últimas décadas este tipo de ensino a distancia evolucionou coa incorporación de sistemas mediados polas TIC, primeiro a través de paquetes de materiais sen conexión á rede (CD-ROMs, DVDs) e na actualidade a través de Internet.

Formación presencial: Aquela na que a interacción entre o profesorado e o alumnado se produce compartindo un mesmo espazo físico e no que existe coincidencia temporal

(16)

(síncronía). Exemplo: unha clase expositiva nunha aula física da facultade.

Formación presencial flexible: desenvolvemento do proceso de formación nun espazo (maioritariamente con presenza física) e tempo compartido por docente e estudantes. Este proceso pode apoiarse en diferentes tecnoloxías o que permite maior flexibilización e adaptación ás características e necesidades da aprendizaxe, dos estudantes, ou dos docentes.

Formación semipresencial (formación mixta ou blended learning): desenvolvemento do proceso de formación que combina momentos nos que a formación se realiza compartindo espazo físico e tempo (como pode ser unha sesión de clase nunha aula) e a formación a distancia ou en rede.

Virtualizar: consiste na transformación dun proceso de ensino-aprendizaxe presencial a un proceso de ensino-aprendizaxe soportado polas tecnoloxías. Esa transformación esixe un cambio de metodoloxía.

(17)

ANEXO II: Exemplo de configuración de horarios para centros das áreas de Ciencias, Ciencias da Saúde, e Enxeñaría e Arquitectura

Exponse, para efectos simplemente informativos, unha proposta de organización docente elaborada para o Grao en Bioloxía.

Expositivas, Seminarios e Titorías

Actividade Escenario 1 Escenario 2 Escenario 3

Expositivas Seminarios Titorías

OPCIÓN 1 Síncrono:

presencial en aula

Síncrono:

presencial con quendas alternas en aula

Síncrono

presencial virtual (en remoto) Expositivas

Seminarios Titorías

OPCIÓN 2 Síncrono:

presencial en aula

Síncrono:

presencial virtual (en remoto)

Síncrono

presencial virtual (en remoto)

Grupos de docencia expositiva, seminarios e titorías divididos en dous subgrupos.

O subgrupo 1 asiste de forma síncrona e presencial (na aula), en semanas alternas, ás actividades programadas. O subgrupo 2 asiste de forma síncrona e presencial virtual (en remoto, mediante conexión á emisión), en semanas alternas, ás actividades programadas.

Grupo CLE 01.1 Grupo CLE 01.2

Semana 1 Presencial aula Presencial virtual

Semana 2 Presencial virtual Presencial aula

Semana 3 Presencial aula Presencial virtual

Semana 4 Presencial virtual Presencial aula

Prácticas en laboratorio

Actividade Escenario 1 Escenario 2 Escenario 3

Prácticas OPCIÓN 1 50% prácticas síncronas presenciais en laboratorio*

50% prácticas asíncronas virtuais

50% prácticas síncronas presenciais en laboratorio 50% prácticas asíncronas virtuais

50% prácticas síncronas virtuais 50% prácticas asíncronas virtuais Prácticas OPCIÓN 2 100% das

prácticas presenciais A duración de cada práctica reducida ao 50%

100% das prácticas presencias A duración de cada práctica reducida ao 50%

100% das prácticas virtuais A duración de cada práctica reducida ao 50%

*A distribución estaría xustificada polos aspectos relacionados coa prevención de riscos e seguridade nos laboratorios.

(18)

OPCIÓN 1. Reduce o número de prácticas presenciais en laboratorio.

Exemplo: 16 grupos de 10 alumnos/as en lugar de 8 grupos de 20 persoas, en sesións de 2 horas.

16-18 h 18-20 h Asíncrono

P1 en laboratorio P2 en remoto Semana 1

Lu CL1.1 P1 CL1.2 P1 CL5.1 P2 CL5.2 P2 Ma CL2.1 P1 CL2.2 P1 CL6.1 P2 CL6.2 P2 Me CL3.1 P1 CL3.2 P1 CL7.1 P2 CL7.2 P2 Xo CL4.1 P1 CL4.2 P1 CL8.1 P2 CL8.2 P2 Semana 2

Lu CL5.1 P1 CL5.2 P1 CL1.1 P2 CL1.2 P2 Ma CL6.1 P1 CL6.2 P1 CL2.1 P2 CL2.2 P2 Me CL7.1 P1 CL7.2 P1 CL3.1 P2 CL3.2 P2 Xo CL8.1 P1 CL8.2 P1 CL4.1 P2 CL4.2 P2

OPCIÓN 2. Reduce a duración de cada práctica no laboratorio.

Exemplo: 16 grupos de 10 alumnos/as en lugar de 8 grupos de 20 persoas, en sesións de 1 hora.

16-17 h 17-18 h 18-19 h 19-20 h En laboratorio En laboratorio Semana 1

Lu CL1.1 P1 CL1.2 P1 CL5.1 P1 CL5.2 P1 Ma CL2.1 P1 CL2.2 P1 CL6.1 P1 CL6.2 P1 Me CL3.1 P1 CL3.2 P1 CL7.1 P1 CL7.2 P1 Xo CL4.1 P1 CL4.2 P1 CL8.1 P1 CL8.2 P1 Semana 2

Lu CL1.1 P2 CL1.2 P2 CL5.1 P2 CL5.2 P2 Ma CL2.1 P2 CL2.2 P2 CL6.1 P2 CL6.2 P2 Me CL3.1 P2 CL3.2 P2 CL7.1 P2 CL7.2 P2 Xo CL4.1 P2 CL4.2 P2 CL8.1 P2 CL8.2 P2

(19)

ANEXO III: Exemplo de configuración de horarios para centros das áreas de Artes e Humanidades, e Ciencias Sociais e Xurídicas.

Modelo para o Escenario 2

Seguidamente exponse, para efectos simplemente informativos, unha proposta de organización docente elaborada para o Grao en Dereito que conta con, aproximadamente, 200 estudantes matriculados por curso.

Distribución dos grupos

Os tres grupos expositivos que tería por defecto reduciríanse a dous. Como resultado, temos dous grupos (un grupo de mañá e outro grupo de tarde) integrado, cada un deles, por 100 estudantes.

Os seis grupos interactivos increméntanse a oito (catro en horario de mañá e catro en horario de tarde) conformados, cada un deles, por 25 estudantes.

Estes cambios permiten reducir o tamaño dos grupos interactivos, acomodar os grupos expositivos en aulas de gran tamaño e manter, ao mesmo tempo, o encargo docente. Así, para unha materia de 4,5 ECTS do Grao en Dereito, con tres grupos expositivos e seis interactivos, o encargo docente é de 162 horas; mentres que a correspondente a dous grupos expositivos e oito interactivos é de 156 horas.

Instalacións

A docencia expositiva concentraríase en dúas aulas, o que permitiría organizar mellor os acceso de xeito seguro e garantir a limpeza.

A docencia interactiva do Grao en Dereito concéntranse en catro semanas ao longo do cuadrimestre. O aumento dos grupos de docencia interactiva permite reducir a porcentaxe de ocupación nas aulas. Para un tamaño estándar: aula A (100 prazas), aula B (100 prazas), aula C (66 prazas) e aula D (66 prazas), a porcentaxe de ocupación sería, respectivamente, do 25% e do 38%.

Organización da docencia

A concentración da docencia expositiva en dúas aulas, e co obxectivo de manter a porcentaxe de ocupación nunha media do 30%, obriga a optar por un sistema de semipresencialidade. Conforme a este, os estudantes de cada curso rotarían semanalmente entre a docencia presencial e a docencia virtual.

Semana 1

Docencia expositiva presencial: 1º e 2º curso Docencia expositiva online: 3º e 4º curso Semana 2

Docencia expositiva presencial: 3º e 4º curso Docencia expositiva online: 1º e 2º curso

A docencia interactiva tería, sempre, carácter presencial nas aulas anteriormente sinaladas.

Porcentaxe de docencia presencial e virtual

(20)

O primeiro cuadrimestre do curso académico 2020-2021 esténdese dende o 21 de setembro ata o 22 de decembro, o que fai un total de trece semanas. Destas, nove serían con docencia presencial (expositiva e interactiva) e catro con docencia online (docencia expositiva) para cada curso do Grao en Dereito. A docencia presencial representaría o 69% das horas e a docencia online o 31%.

Cambio aos Escenarios 1 e 3

O tránsito dende este modelo ao escenario 1 sería relativamente sinxelo. As únicas modificacións afectarían á docencia expositiva. Estas consistirían en asignar dúas novas aulas nas que situar os cursos de 3º e 4º.

A aplicación do escenario 3 tería lugar coa conversión de toda a docencia á modalidade virtual.

O horario permanecería, en todo caso, invariable.

Referencias

Documento similar

Tendo en conta que existe un número máximo de convocatorias para cada materia (apartado 13.3) considérase importante resaltar a existencia dun período de renuncia en

Neste suposto, o Responsable de Calidade do Centro debe remitir a proposta de revisión da programación plurianual á Área de Calidade e Mellora dos Procedementos, quen

Nada hacía presagiar en el mes de octubre, cuando comenzábamos el curso académico del Aula Permanente de Formación Abierta de la Universidad de Granada (el “Aula de mayores”),

Tema 3.- Antoloxía de textos poéticos representativos (selección do profesor sobre autores do período).. Antoloxía de textos poéticos (selección do profesor sobre autores

PRIMERO.— Así la demandante—ejecutante, Da - como la demandada—ejecutada Universidad de Santiago de Compostela (USC), se alzan, respectivamente, en suplicación contra el auto

En la presente sección se proporciona la información académica correspondiente a cada una de estas titulaciones para el curso 2020/2021, en la que se incluyen los enlaces para

Miembros del equipo de investigación: Alba Córdoba Cabús, Álvaro López Martín, María Eugenia González Cortés, Marisol Gómez Aguilar y Francisco Javier Paniagua

Tras este complejo curso, hoy podemos decir que, en el contexto de la transformación digital actual y gracias al trabajo, esfuerzo y colaboración del personal docente e