• No se han encontrado resultados

M. Fabii Quintiliani ... Declamationes undeuiginti (2º ejemplar)

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2023

Share "M. Fabii Quintiliani ... Declamationes undeuiginti (2º ejemplar)"

Copied!
276
0
0

Texto completo

(1)

QVINTILIANI

o RAT O R I S E L 0-

QV

E N T I S S 1-

MI

M. FA B Ji

DECLA'MATIONES

'YNDEVIGINTI.

t

(')

.... o

III

O

M

> I-{

A tl1

"It

1-4 O

>

1-4 I-{

tz1 <

.... �/

> >

LV G D V N I A P V D S E :8.

G Ry PHI v_

.M�,

I 1 1 1.

->.,¿,(t

(2)

DECLAMATIONVM

xI X. I N D E X.

I Paries

palnldtus.

ProcecacOlltranouercam:

íI C£cUiin limine. Proceco,ontra-nouercam.

II t Miles MarianUf.

PromilitecontráTribunum

JI I I MathemdtictU. Pro

filio

contrapdtrem.

v Aeger

redemptm.

Propatrecontra

filium.

v I

Corporis proi�t1i)feu

Anm Propdtrecontra matrern.

v I I Tormentzf.

pauper".

(c;ec£. Propauperecontradiuitem�

v I I I Gemini

languentfs.

Pro mareconir« patrern.

I x Gladiator. Pro

filio

contraP4!rem.

x

SepulcrlWtZ

incanáJ.tum. Prouxorecontramaritum.

x I niues

acm[dt£u proditiollis�

'-

�ro diuitecontrapaupercm.

'xI I PaRi cadáuerts. ProciuibmcontraLegatum.

leI I I Apes

pauper¡�.

Propauperecontradiuitcm.

XI I 1 I

Odit patio

I. Proiuuenecál!tra meretricé.

x v

Odij polio

IIt PromeretriceC01ltraiuuené.

x v I Amiciuader. Proiuueneconir« matrern.

xv I I VenenUim

t'ffufum.

Pro

filio

contra pJtrem.

Xv I I I

Infomf?

inmarem I. Prouxorecontramaritum�

.

xIX

lnfomis

inmatremI I. prpuirQcontrauxorem.

1

d

d i re to

fu fo

r

:�

(3)

i

F A B I I

[

MAR.

Q._VINTILIANI ORATO­

R1S E LO Q_VE N T I SS.

DacLAMATIONV�

LIB ER.

*

PARIES PALMA TVS

..

D E e L A M A..

T I o I.

A R. G v M E N T V M.

�idamcuierarfiliuscecus.quemhseredeminlHtuerar.ín­

durir íllí

nouercam.iuuenemque

infecreta domus parte Cepo­

[uie.Isnodu dumincubículocum uroreiaceret,occiíirseft:

inueneusqi

poflerodie habeas gladium filijdefixuminuulne­

re.parieteabipfiusadfilij cubiculumueflígijspalma:cruentas-.

to.Accu[antfs inuicern Czcus& Nouerca.

Pro Ceco contra

N

ouercam.

I I V VEN I S

innQcentiflimu?,

Judices, uti ufllet ambitu

trifiifSim.e

cal.mutatis , poterat

allegare

uobñ

ámiffam

cu ocu!ú

cogirntionü

omniu

temeritMcm:{ed

cum

oflender�

i1J1lO"

\cetiam

¡uam

moribzu

malit,qudm

ad­

uerfismeque pietzttú lIeq; confcicnti�

fu.£

grduem

forre

coutumeliam

poteft,

ut

parricidium

non

frciffe

uideatur

beneficia

c£citd.tw. �:tretJOn

petit

ut

mife­

tumputetis,

nifi

C7'innocent

foer,it

:non

petit

ut

affiiélunn

a1leuetú,

niji

C7'

probduerit {efe infoliciorem quod

pátrem

�l1Zirlt

quam quod

octilos. Aeilimate iuuene1!Z

ijs

moribur,

- . .. . - -

a . z.

quib�

(4)

... M. FA1HI Q_VINTILIANT

quibu-s

tiidetltem �Stimáretis,uitzt,

pudore ',pietate. � R

tel omnia

fibi

:uterunt

promifTa

,conshterint,nuUo

terreb��

pa

.crimine.. Ne�

quOd- {eel�rat!%�ma fatmnarwm calamittttem gil

nostramcruenmtoparletemu�tzt

eft, expaue[cimu-s.

QEo tri

diligcntior,quo folicitior fidt

ne

deprcbenderetur,boc

magu tU1'l

indicauit

fzbi

oculos 110n

defUrfJe.

GratiM

agimu-s

,

quod pol

nimiumáuid£

[uJPicionis

argtmlent1J. in noRram tranftulit

p;tt

fMrtem. non

"fTe

C£ci

reclus 'difficilit« probaretur ,nifi filiI

omnia

Jie

d&

effent

,ut

jiciffe

C£cusulderetur.OEareIu. opt

dieesnon

improbé JPerauerim fUMwm

,ut

{uJPe& fint

uo. rit!

bis,qu��m

inconfideráté fiéfu runt

contra

mi{eram

c£cj·

pi2

t7J.tem. Primum,

quod jpatium

iUud

ingens

domu-s,quod ru

inmedio

foit,

itrt

digesto

cruore

fdtiatum

eH

u{que

adcubi· cul

culwm

mtferrimi

iuueni«,mnquam

plane

tim«eritparrici· re

da.n�

nonde.prehenderetur.

Drinde,

(eeleri noxpoti�imum

,re.

, eleébJ,,quo

tempore

inueniri maritus

{lne

uxore non

poffet.

IIU

Tum inúde, in quanemoutitur

forro, ni[1

alieno,

glddiru

Ii?

adole{centú,

neargumentum

deeJJet

Noueyc£,reliélus

rft. gil.

pofiremo,peraéium

uulnereuno

{celus,quod obijceretur

m� ex

nibuserrantis.Ettztmencontrammmultzt incrcdibilia

folum (u8

, aduoeat

.

Nouerca

teffamentum, uultq;

iUud

effe pmium parricidij

:ut reruminteUeéiuin

diuerfum

coaEto)

occifum

eo

probet

patrem,

quod

nonmeruerit occidí.Nosuero

iftud (ji

crimen

putátis) agllofcimtM.

luuenishie

patris fui

b£res

folas efl.

Hoe

tefiamentum, {i

uiuenteadbuc

miferrimo rene

notum

efTe

in dorno

potuit,fcitis quis

lUidebuerit

irct[ci.Ndm quod inui{um fiúffe filiu patri

iaélzJ.t�erimenNouerc£mt,

ji confiteremur. Idq; probari

exhoc

pumt,quod {ecrt·tu no�

filius accipit

a patre,

red

cecius.QEo loco

di�imulare fati?

calUdeconaturinuidiam

ruam.

pater

qui filium

c£cU»1in

fe·

morn,

pClJatiü

parte

(epofuit,eripuit

Nouerc£oculis

uolupl1t·

tem

(5)

p It o e A E e o D E e L.

temoNang;iflacum

inuafiffe

uscuospenates uideretur,cum

patrifilium

C�cumhoc

cUe

crederet

quod

orbimtem,exco­

gi�uit indulgentif?imus Jenex quemad�odu:n

hie

mi[er

pa-.

tri

[UD

in eadem

d�m() effet

,Neuerce In

a�la, acc�prt fecre-.

tum

quod

eratpetlturus.

Q!!od

quo

fit

ammo

lenl? f!.�wm, potefti;

interrogare

te¡tamentum.

Neque ego

grauiftrmum pjtrcm [t�prema[ua

iuueni

ia&JJe �rediderim

;

�t h£rede,!,­

filium rcriber�t. n?n .c�

res

'1u.£. ,.mputetu:, i�ám

magu -.

oportetuel

alrquo lndrClo�uelfU�lcLOne InI:'llebrt ared1i�

ma

riti

deprehendtffe,(7 ¡tattm

omnrbus nupttarum

rtnuncrafJe pignoribLM.

Namcumpropter

pccuniam

ameS;idemamo-

rt? (1

]pci finu efi.

Habuerat

adolefecns gtádium

in cubi;-

culo

(uo (emper, fiue antequam

in bine

flrtunamincide-'

retparatMn

,flue quia

cecituis

mifme {olatium

cit babe-

rerem uidentium. Cenenunquam iUum pater titnueM, lIul1iJ.uamNouercaohiecerat. p�ldm

pofitum eft fub

-ocu-

li? omniumto�domo

notifSimum firrum.

scitis

quanta

he­

gligentius

.

cufiodiat firrum

bona

conJcientia; qUdm

num

extra

Mpicionem fit

res

{ine ufu.

Innocentia

focit

ut

firrum fubtrahi pofiit

etiam uidenti. siue

igltur aliquis

ex

(eruults corrupttU

eft,

prt£{ertim

intd.m

focili occafione, flue ipfi

_

Nouemenon

defoit

audaciaad

forendum

,

quod {acere po-

;'

terat (J'

pr£{ente priuigno

,utlque

(quod

dubitzJ.rinonpo-

�efi) quod focít

certunn

{ccleris

autorem

)mauult

inc�de alie-

nouti

quJm {uo gladio qui{quu

iUum reliélurl-U

eft� Reliquct

Judices

(l fieri poffunt,fo& £Jrimate.Dicitur

c�cUS

fine

re­

éJore,{lneduce,

exiUa

penatium

parte

fecretzt,

C7

pene,ex

aliá

do�o,per

inane

longum,per

tot

ofjrnra !imina,

perex­

�ubantes reru�los erraJJc

cum

firro:cubiculum

deinde

pafrts lngrejJus,

inncutrd

defiexifJe partem,{ed

reao

gr.adu {icut

�uccre o�uli {olent;¡ad

lcétulu

acceftifJe leuit�

,nonin

tO,tú

in-

. a,

cidifJe,

, - I

(6)

'4 M. FAIII I NI

cidiffc,non

t1nte

pcr_ueniffc quam

crederet. VosludiceS

n;�

"unum tumultwmex rerum

fide

ducite. Dormiens

{enex

quem

.c£CtM percuffor. qu�rer�t

,

ex�i�!�

ante

effet qU4� �

inuemretur.Iungunt

hu multo

mcredlblliora)ut

occiderit P4

.

trem,

pepercerit

Nouerc�:

parricidium

autcmuno iéluex-

I

�' .

,

"licu�rit:quod

,.re uixdram

ijs contingcrt {olet, qui

aculas te, manu

fequunt�r.

NuUa ergo

l�inum uirt'_U, fed

homo

�r. fc�

rum

miffurtU

m

ca(�,fatu fill� ji per�uftiffc.t q�am'unque diJI

corports

partem,

lIllp{am

protmus«mmemmCldít)C1an

morti

fatuficiffet,

inteUexit.

officium

Iudices oculorum eS!

na¡

,.enunciare manibus

quid

aélum

fit.

Ceci

percufJoris

"114

ql� u�

feeuritM focrat,f£pius firir�. ��at pYt:etmaquicquam{e

gM

exhisnouerc«

fenfiffe

,cUtnluxt4laceret: nee

explicat

undc

0d�

, iUud deciderit msxim«

lignum trepidationts.

SiC1pater

unoiélu

pcrierat

,nequciRa

uigUabat

,nunquam

gLtdium

Cd

,.eliquit percuffor {ecurus. Reliqua

Judices ninUum

{uJPe..

ti£

&,

improbe áftinmla�. SpatlOfiftimus paries, C11ongiti- �

mumdomlU latus habuitnotM

fanguinis,quM rdiquifJe

uide- op ,.eturmántUreuenenti«.O udm bene

quic

uiduo timi-

Its,

tantur uli.StuptO

,jiqua eft

es,'omnid

priuigltum

, clU

LJ...

floéle

fociffe.nicitur

aduatum N

ouefc£ gladium

in uulncrt tM

, ",.I'

t t.

.

reüquiffe

'quem

(U1m2

negarenon

paffet. Dcind�

pertatum diu

t:,. ?I' parietem quid

aliud

infcripfiflt, qudm fe parricidam fangui- flt

j

I: nempatrts

u{que

adcubiculum

fU1m2 perduxijJe,

(1uramI

fequentibt,ureliquiffd

Hoc

foeit aliquts

negaturusfGratulor f)' tibi

adole{cens

,

ji

non

potuifli parricidium

iUud adm/,ttere, nee ,,'

''niji

ut

relinqums

argumentumc£citMts,

babuifti

innocen- tiM

ti»

nt'crfSitatem. Cduff¡lm ¡gitur miferrimi adolcfcentüfic �ul apuduos

dgere

propofui,

ut

primum ipfMn deftndGtm, quafi

InM

reustlJ.lltum

fit:deinde

cum

effe {ccurus

de

builfS inno(f�tia

vit:

c«pero,tunc'.

ingrediar Noucrc£,accufationem. speéb.bilif

aidi

utrune¡;

(7)

PRO e A E e o D E e

1 'útrünque rUff moribur,{uts c�ufl� ,: erité1; foei/¡or

uia ue/ir/e

religionts.

Q!Janquam duostndid«

complexa runt,

uos�-.

mctl�nquám

de

Jingulh

cognoucritu.

Etprimum (le

agant,

tlJ,nquám

iuu��is

babedtaculas,�llquam

imp�tUf ci� nuU,"

,arporá dcbzl'tzJ.tefrdngantur.lnterrogabo qUiet

ante

perdt-

t¿,quid flagitiose;quia imp;e ¡eccrit,

per qu�

fe parricidatn �)

fceJer,t promifc:it. In�o�entia �er gradlv: ce)'�os �b b�mil:e

r

difcedit:

(J'

��

lIZ

maxlmf'S trepld�t aud�c�d,

dIu

.Ul!"fS

m�-;

noribu�

eoUrglt.

Nemomde c�plt,quo increáibile

eft

per�

ueniffe.

Dicd$

neceffe eft

qu£ huiecumpatre odia

foerint, iU�f1l

uiolenta

diffenfio

inter

{:tcrorum illfinitct

nOnUnum

pi-

, gnora.erede muliéretiamtu«

Cduffa.

Nam

ji ¡acile eft filio

occiderepatrem

,focililU eft

uxorimaritum. Loquarnunc

deinfirmitnte mirme

c£ci�tts. Temerit.«ómnü

animoru;

CttldffU'tate

eorporu·n.!Jiqng#.ur: erfi:ige{cunt

im etu-smcn�

tíúiñ,quos

non

expli'-�!1(

miniReria membrorum. Ad ouna

JCa11tgatdeHitutá

mcxrorem,Vtlltu� iUcperpetudnoélc co-:

opertUtSdetimidusnon

condpi: nefos

ad

quod

duciburocu­

Its

perucnitur. Cogitat fempcr

errareC7'

offrndere, cogitat

tundi

redeundiqj d;fficultatrm.

M:tgflJ innocetuie

necef?i�

t�

t'fi�

nemincm

flcilicu poffc deprehendi.

Semper

fe

cuilo­

diunt

mirer;

,ne

effe miferabilcs dcfinant

:C7'

quifquh'

ami....

flt

oculos,lsbora:nemerito

pcrdldm't. QEid

aliudc£citM

cit,

qU4mrogarc,

blandirifodiumomncddiuuantoculi,

{1

hun.

in

peétoribru

bununi:

jUrorem

lumlnddccendunt:

n�c

leuis animisaccedit

infaniá,quoties

quem exeaeris

aJPi-

"�'

(¡feU)

miferior eft qudm

uf.

itzuifru fit,

timidior

efij

qU.im utoderi: Prtetereanocenubus liberi:

frequentifti- Jn�.ad

parricidiwm

Cdllffd$ fuggcfSit

iUud

quod

uidebant;

�lt.y�eni;n nORrjj

in animumper aculas uia

eft. Alqs

tra�.

�ld�t

mparent£!tm

f,mguillem

luxuria

forrdm,luxurlá

utam,;.-

.

. a +

-

dum

(8)

r:

M. lÁB II

tium crimen:

Alijs

meretricult:eamor

immodica pofcent�.

amor,cui renuntiant oculi. Cecus

infolix

patrem

occidit�

deinde cuimanum

porriget fecurior

fcuitU

bumerts leut6;

incumbetf

Cllfts

contumeLiM

feruor� caftigabit !tueri'u.st

.

'luis

calamimtem ál.m obnoxum muorereuerentiaprote- getfInter

folices

alius

efi

ordo

uoto:wm:

C.ectU

filius

optd

f uperfiitem

parentem. Volonunc

{clre

qucmadmoaum dlcat

explicltum

mm

difficilr flci?('us.

e

£cus,

parricidiurn cogi�.

Ult.cumquotcuius

{ecomnu)lt

ocuu«f,turuspertotll,mdo­

mum,quemducem

elegit

tUt

qui

eratincubiculo

{tlOfollU, (ecum

(opinor)

{ecum

deliberat.

Sufficlt fibi,

cumhomine .

expedltij?imo l0'luitur.

Curenim

focium confclcnti.e

qUIt­

rat fomnia

poteS! {Clre. primum)

nox

quando fit.

Demde

profPicere {olicüc,an

omni«

fo..mdia

dor11Uat.

GraduJu¡pen

..

fo

ponerecerts.

uefligid,(7'

Inomnemtimoris

fui

partern

fo­

licitum

círcUimagere

uuttum.

O_!l!!dm paru

fainmetu

J.é.s

etiam oculos babere!1mnoniSle

fibi

dixit,Occidere

quidcm

patrem uolo,

fed

quem

fequentur

bemanu«f Noéte

{all«

cgrediar, fed quando perueniam?

PutMnosiunéti5habi�­

reliminibusfdomus interpatrem

filiumq;

media. �an­

tumerroris,quantum more!

!patium ingens

f:j' UIX me­

tiendum. C£citM

ineon{ulta quid

agufnoxame

deficiet.

'Qgid Ji

deinde

uterque uigilauerit

t

quid ji

NoumiAge,

limeninueniem,cardinem

jitie{trepitu

moucbo;dormicn

cubiculum intrabo,

quiefcentem firiam

patrern.

fe¡tel {.lIts

erit,nee nouerc«

uigilabit.

Securus

egredlar ,{ciente

nuUo

reuertsr. Vou

funt

iñ«,

{ed

oculorum. e£eus

defPeraret

�tiamfi

tammult»noxpoUiceretur.Hoeloco qu�ramne·

ceffeeft,

qu£ratio

foerit

utiuuem« ad

parricidiwm {uo

P04

tjj?imum g!ado

uteretur.Nimiru"ÜUudinmentem

uenit,quiJ

. eratrcliélurus.Nam

fialienum

C7'

ignotuminuul�erepa,'

,

trIS

I ' .�

re�

un

tzu, tur, iUe hil ni

(9)

PRO e A E e o D E e L; ,

£risgladium reltquiffet,potuerat

de

percuflore

dubi�ri.Hic

:ttul¡t fuum,

utetiem

Ii euafiffd,

tsmen

forro [uo

teneretur,

Curergo,

in'lut;,gl"diwm

incubiculotuoh.tbeb�f

quia,ha­

bueramfemper,<Juia nfurus

iUononeram.Ferrumergopar­

ricidio

meototanteannes pr

£paraui

,C7'

{ecundWln

iUuna

quem nünJbar patri,tandiu

innocens

foifEgo

cram

forro

de

mente

pdratus,(7'

totabiere nodes!Ante

gladium ,iUum fl­

miliaremoculis tuis

fod)

ante omnibus

[eruulis

notum.pe-,

pendit

ill

cu�iculo ta,!'_quam tefl� confcientí£.

mee

paId»!

in

medio

negltgenter ,1"

ut

{ubtrabl poffet.

NonlUum

con{clt:n­

tia

trepida

uelauit;tztm notusin cubículo

fUit, quam

c£cit�

dormni.Olfifquis flrrum

pr£parat

fce1eri,(tc

iUud

habet,ut

po�it {uum

negare. Ponitenuncanteoculos'aétum

parrici­

dij,deprebendetu difficulmtcm.Dono iUud,dum

a

{uo

limine

egredltur,dwm

iUos quos

accepit

a ptttre

feruulos,foUit.ecce

cubiculum

fdris

inuenit

aliquando,ecce paries

me

deficit,(.1 percufforis

manus

{ubito deftrtuit,crffere fores fine firepitu:

quidp�steá agit?

Vtrum

ip{um

cubiculi

parietem

circult,an

fe

comnUttitin

mt'di�,

Cfper

¡patia

tenebrarumarmatzim

manumlit&tf Ecce

patris

lcétulumtenet,Cfism dornUeti�

tium anbelitus imminensaudit,unde

{ciet quo dirigat for..;

rum?quem

potius

jiriat

ex duobusfTenfttuit ergo

uulttu,(7' peétlU obieélum?br,euiJSlmam pe.ritur£

oum«

uiamqu.eriU

(J¡'qUdntzuerit

{opor ,qui

utanon

{entiat? Di'ccs,neque

ego

fenji.

Ideo

inteUlgu '1udm

malam

caufJám hdbeiM,

cuius(:J' una

incredibilts.

definfio eft.

1m

flritur

in

finlii!�'!R ,mari-,'

t�,O'tumhil

{enlist.

Adlattutuum

fotd.l,onUuUl'eragun

..

�ur,tu

taces

tanqu4m

te

priuigntu

ocadrrit

priorem?l�

n�n\

l�e percunus eft homo,

quem eectuoceidiUTeuero

( Ii.

ni�

b�l aliud)

cairns illecruor

denique {ufcitziffet.Sed qUJm

ma�

nifofta eft con[cien.tia

qu�tead bane

compellu nt:ceftitatem,

a j ut

Tis

(10)

%0 .M.. FABII

Q...V

I N TILIANI ut

�� occif�

a

priuigno tuo, pat��m

uideri

uelh;

CO�

garu dtcerc ntbtl

fenfiJJe

f

SUfficlt

,UlcrmtU,innQCclltes

{u-

!"m. C� in,

eodem

leélulo,foeris., �um amplexa fuJorfitan

¡Uum qUI

occifcu eft

, tamlncredtbdem

profitcris foporem�

Curergotuincolumisesfqu£mmiratis maniblU

fangui­

nemtuum

fortuna {ubtrdxlt

fCenedormiebM,,ertenibil

(enferM.

1m

priuignm

te

reliquit,qui deprebendi

nontime­

bdUOcciditergo aliqui,5

patrem,C7'Nouf'rc�peperciUMct.

ximum omnium

nefos fortiter ficit,

minori

[cderi ftatim

par

non

foiUomnia bwmaná facra confUdit

,.uiolare110n

tfi

au(I"

peét�

odiorumflncredibile

eft, fine fide eft,

non

occid�re

Nouercam,cui

imputes quod

patremoccidat.

Q!!id

disado­

lefcenst

tuneeired iUwm

fanguinem dcficiSlU

IUateblandilU

rogauit anima?perdidilli ergo,iUud,quod

nihil

fenferat,q!{od no'X,quod filentium, quOd

tcmplU

{up

ererat

{celerts

alteriu1!

Tu

Ii facere parricidium poffes

,.ideopatrcmtantumoai­

diffes,

uttibi('fnoueramliceret oecidere.Nonuideocur,

nifi

uüL17i uelit reliEtam muliercmideo tz4ntum,ut uidcretur iUud

nefos

iUa

ficiffe.caUide fatts.Sed

boc alio

prCJtinm

árgu

mento

fubuerteretur.

Non

eft eiu(dem con[dij,nouerc£

par­

cereut

{ubllituat

re4m,t7'

gladiwm Yel�nql4ere quod ip(ede­

prebendatur. s£pius

uti

neccfJe

babeo

argl!Anento

c£cita­

tñ, fYhoc ctiain

loco,

quodeina uulnere

diJPutzmdcwa eft·

Mebercule

Ii percuffar �ntrcfJJet qui

uideret,

qui

lumen

pr�.

le tuliffet:non

amen

tzun-filiciter libraffet iélum,quem

didln

ji

nuU£

flUerent

tenebre.metu«sr

confcientia magni [crle-

tefles

ineertum

fociflent.Raro contingit {emel pire

car"

tJifici, quamuts

compona

,iPre

ceruicem,O'�xer�itatd.ma­

nusbomicidium

nouiftime

uelut

quoddamgenu-s

artis

exe�·

ceu,sic ergo librauitmanumc£cUS,t4t

iplam protinus fir,·

r.ct

ammamEgomehercule ctidm iUud

admiror,quod

cum

patrcm

fti pa

1ft

(11)

PRO eA B e o D E eL.. 11,

patremucUet,

nonNouercam

percuPit.

Pr�teránimum ni...

biluirium babetparricida: primtu

iélus:iUe

trepidat,iUe

co-'

i�t iUc

eruhcfcit,

iUc

eft

ab innocmti«

proximtu,iUc

prte­

�at hoc /óluns

ut

fequens f.Ortitu fi�iat. �ntcrr�gare flU,n,'

u% qu£iuuem

cauffa foer,�

,ut

rel�quet'lt g�adl�.

5,,11-

cet noluitNouercam

{uam mpmarr.

AbRullt

fibt

(JJ111)em ,

deftnfionem,

(7

feparrieidam eonfoffus eft. firrum

in uul­

nerf

re_llquit.

Si nondum

occi[wm putztbat,

iterum

firiret.

siiam

pcrfoélum nefos inteUigebat

,

aufirrd

indicium. Sed

quid

egorem

manififtiftimam eoUigo

fsi uultU Judices

{ei­

rea quo

fit gldditu

rdillm

,cogitate

cui

expedierit

utill­

flcniretur. Sed

paries u{que

adcubiculum

priuigni urfti­

gio

mánr«cruentatuseft.e

ogitttte

ludict·santeomnia,n�n

.tiJe

incaUidUtm

hominem,

neque

con(llij

iaen: is,

qui

c.:rem

explicare

conetur

flcintu

etiam o:ults

difficilc.

lUe ergo

nonexiflimat,cum mdnumcruentam

pariet; applicat

,uc­

fiigium

a

fe. parricidij fui re/inqu;

felm!dexteramquadu...

ceutebdtur,ueftetcrgere,

atque

itaabire

fine ueftigio pof­

ret,

totum

pariet,m

cruentztbat,C'

ubique aliquid

depatre

mifer9,relinquebat

f

�idfoturum fUd pofiero

die, quan­

mm

expetlztret

inuidiam

ad,lucem,

non

cagitabat

:

fed difPo­

ncbat indiciumcertum,indubitzttum,

fine

errore,

quod

N0-

uerCa

(equerctur u{que

adcubiculum

fuum

,.

uf

que � limen

ip{um?

Oadmirabilem

Ca[UAn

,neeCI'UOr-anté

deficit

f VtAr

hoe loconatura

ip/i(¥

rei. Palmatus

fdnguine paries

inum­

tlU

fie est)

tommmam�m

expliclt;t

,omnes

digitos diligen­

ter

expreflit.

Totumergo

fanguincm confumeret

intra

pri­

m� ueftigia.

Poneenimmanucruent4tzt.m,atqueadeoCut

I¡US

etlam

blandiar) madentcm:pone menfuram

itmcris,

H1áciwm,

parietis:diuenim

in'fecretám

domu-spartcmrct4crtendum

fft:

debet

proxima

pars 4 cubículo

pdtris

habere

plurimum

,

.

fo�

(12)

..12. M. FABII QVINTILIANI

[anguinis,(equens

mincu,tertiaminimum,ultima nihil. Nanz cruor

quoties

admotcu

eft,tranfit,aut

inmanutardereptan­

tis

areJcit.Hoe quid eDe dicamcu,quod

circacubieuluutrun­

que

(anguinis

iflius

uefUgium ¡qudfi incipit

?bine

eft

paries

palmatus

,Cl'iUinefQ.Eomodo

pertulit

manusquodreliti­

quebat

fNouercaiflud,Nouerca

Iecuris

compofuitocuüs:

iUa

miferum

dextera

[anguinem

tulit,(7'manum

fubinde

re.

nouauit.Palmatus

paries

babet

diftantiam,udcat aliquid

Ip­

d,integrum

ubique uefligium eft

,e£cusmanus

traxiJJct.

QE£ronunc,undetantum

{anguinis

inmanu?Tunc-enim

exomniuulnerecruor

profiuit

e:7

effunditur

,cum

forri

re­

ceniemuum

fequitur.

At

quoties

eademquo

flétwm eft

elu­

diturtelo,late:tatAmortisinuidia.Pr£tereacimamanusex partes«

palmare ueftigiwm poteft, plicetur

in

capulo,� fe

dum tdooccupat claudat,

neceffe eft

exterioreutpartere­

¡perfa fit.

Tuus autem

qui palmatus eft paries,uefligium

eim partis

ofiendit,

adquamcruor

peruenire

non.

potuit.

Ve­

forum eft

nuncomnia

ifia

comparare:7perpendere.Curpru, dentior

fit

iudex indeprebetidendo 'elere, Udlnreünñad­

,,"tten.o, oc e eIn eau auto, uadater tantumprofe cogitat,alterpro,parteutra ue.Tuit

umad�

centunu-_

¡errl11u cau/Jam,

nunc

injpieere

uoloquantoeertioribusar­

gumenth Nouercd teneeu«,

Tranfeo

iUwn

uulgarem

(1

omnibusnotumdecompat'atione

per{onatUmloeum.

Alim diceret,lnarttum&

uxorem,nifi

liberisinitiarentur,non

for tiflimis

corporum uincults inoerere.Ego iUud

poti�

dicám.

Decepta,

eft

mulier

expeébtio

tu«. vmer«

quafi

inUdCUám

'..' domu,et

fine

b£rede.Expcéliuere«ut

infilix ifte

iuuenúab

ipfis

protinlU

nuptiaru

tuaruexpeUeretur

aufPicijs,extorré

&inopem

fwmmoueret pater

blando corruptue

amplcxu,

f:7omnin8

fummam

calamitatécarportsoccurrere

delicat�'

uxor&5

(13)

DE C L. . IJ

úxorisocúlhuetd.rat.

Inuenifii pium

C7deuotum unico

{e­

neln, ode

omnib� eoniu�ü !U� deJP�rdfi.i

ob id

afje!,ibu;.

Nli{errimu-s eft

marltu-s

qui[qu_!:S

mduelt

follO

Nouerca,

quod

;rxOríñóiííilléfür poJ}e

utr'!.!!!1?amar� �ttro

igitur

ante

omlÍid,úbi occlTu-s ell

maritus?Incubiculo

[uo.hoc paulO

an-

te

priuigno defindendum no� foi�·occifLU eft.

in

�ubieulo {e-

/

neXt J�iUe

percuffor

nontl1n«�tuxorem?Audw

{ecretum

nuptiarum

,(7marimonuli« 'eéluli

{olitudinem occifurum

intrdre. O,Eemqu.eramf

ubirelinquitur

maritus abuxore . innocens!Noélemdutemad

{celLU quis elegit?

Nox tuum

templU

efi.quldji

aecedit huiedia

feeleris occafio

f Nonue.­

nire debetad

fecretztm

domuspartem,nectotJ.tibi

pe�atium {itera p-eragenda runt.

Tuno

eogitM quemadmodwm {ufJ?en

..

"fa

manu

{onantem

bldndecardinem

fleélM.

laces

{eeundum occdftonem,

(7

expeditwm

tibiin

proximofocinus e�.

Non

timrs,

nequis deprehenddt. Ipfi quoq;feruulilongiu-s quie-

fClmt:t1 r£flatur gra'1fle fecretWtn genio

loci.

Tibiq;forirc

/1

�",!.ti

cumue!ú, are an ormidtlieet.NoxC7

forrum,C7 fecurus

(I ..

mdrit�,

quidnam ¡fio

delicaiu«

fce/ere

?

Occi{um cffc mifc-

rum

[enem

cumtuudueris

[cimus. QEomodo td.men,inquit,

,

gl�ditu peruenit

inmeam

poteftatem, qui priuigni foit?

H£-

rCI11zU,hie

diffieilis expugnandus eft

locus.

QEh

credet mi- bi

fi

dixero,GladiuCecus

iUeperdidit,perpetud

noéle clsu-

.

{ee

gcn£non

eufiodierrmt? Fingere

nimirum adtempusui­

deb.or,t7remnimium

nlanifoffam impudenter complorare,

scilicet

femper illi appofi� capulo

nutnlU,C7diebLUac no­

éfibuscure.Nolo

�nqud

caUido

gloricris ingenio,non

dece­

pifii

trUeem

horridumq; latronem:noflri

tibi

oocafioné

pre­

b�ere

mores.Ndm

quod

unoiélu

occi(us eft {cl1cx,dd

te

{ufPi

Clomagis

refPieit.

Tupr£pdrdre corpus illud ad iélus pot�s, dum

uider� ampleéli.

Tublanda. manu

pr£tetare peélus,ubi aftiduo

CAECO

(14)

'of. M. FABII Q.,ylNTILIANI

a)�iduo ui(ccrir pullu

n01J

quic{cat

anima,ubi

patim

mots

{tt'

ubide

JPiritu fanguinir

iltum

explorare

anteC'

cognofcer'

liat.

poteft

O'unoiau mulieroccidere. Venionunead

ue�

ftigia parieti5

cruen�ti,

quibm

te

latir abundeq; prefiimus

dum

adolefcentem defindim.m�

H£c

.runt

átmenqu�contr4

te

rcferuata runt.

Cum ma,·tttUtUtUIncubieulo oeciderttur·

feiebM

nuUum tibi

relia�

patrociniwm

,'niJi aliquid c£ci:

tui

(¡nUle fociffes

:

ideoq; {anguinem

in iUam partern indu­

xifii

,inquam

queri

uolebM,ut

pollero

dieomnis

inuidid, fanguii,i;

notM f:7

uefligia

pr£paratá

{equeretur, Ittfom4S

cecum,

confilium

exealam4tztte

fwmp(lfli.

SciebMiUumnon

aliter,

Ii

dux

deficiffet, ingredi poffe, quam fi ucfligia

parie.

tirperpetuimtc

dirigerct. Sinml4ti imque

c£citatcm,C7'ne

qt4id {eeleri impio deeffet,

mariti tuiauore

luJifti.

Omnia ti�

hi

compoJita

atque

fimulata {mit

perociwm(7

{eeuritatem�

"nquam

{eflus transfirrctur ingenio.

Nuncenimtuinno·

,ccns,

quia priuigl1igladiu�

in uulnere',

quia

parieseruent¡�

v t¡«.boc

{ufficere

utrunque

indicio pu�bt:U? �dni focilimo�

- mento

c1uff£ flla

ucrtuntur]

quod ficiffe

etum is

fcel� fre�

quenterinuenuu

cfi,qui obijciebat.

Sed

cauJJd-S,

in

quit, pdr�

ricidij ¡fie b:tbuit,guem

iratuspater in

(ecreál.m

domu�

pdr�

ternrelegáucrat.Mulier,iUa

forfitan ignominiafilicioril

ui·

derctur

ene priuigni.

e,ecitzJ.th

beneficium cfi,eum

iUi

[ecre­

-tumdatur. o

pr,ec[ctrdm renii optimifinguldremq; pieti�

tern!

qul�

blandeiUe

[epo(uit tm1erwm fuum? quam diligen·

teruxori« gaudenth

exclufit

oculos?

quam

multo Cd'Cum

pudorcdonauit? si

filiclor,inquit, effem

pater, egotibipo­

tiuscede)';domototzt.Nunc

mi{er

illamoccup«

parté,inqU4_

1mnoteuideat

,ill

quam

foluf

rgo

ueniam.fint

drcste

[cruull

fiddrs.tlon

gemitlutuosaudiat

qui{quam,

non

flebilim(tro�

re

pafcatur.

Nibil

eft

dlwd2 te

folicitd

. _.

con�erf�t!one

nofln

SeCI'

(15)

me­

lITe;

pdr�

pdr�

i ui­

ecre­

ie��

'gen�

cum

ipo­

nqUlt ryuul¡

Clro­

aSIri.

Sect

o e A E e o D E e L� 'S

Secretum quod

c£ciátti

pr�Hatur,

ideo

puftatur,ut

min,"

oculi

de(tderentur. Aliquis

odit

filium

c£cum,�hacttntum ultioneconteutus

eft

,utiUi

aflignet quie�m,e::r fepofitam,�

meliaremdomlU

pártt"m� 1�

ais,ega fie inteUigrbam]quafi abdicaret,q!láfi expeUeret.IMUS igitur {enex

tenet.iuuenem

fuum

uelut interiore

complexu

,e::r4limineobliatf

Roga,

quod

duos

{eparat

mediadamo,te

integram,fanam:illltm

in..

folicem,

c£cUfH,contumeU£

opportunum,

iniune

focikm7

utrum

filio ir4citur,

anuxorif N

ola,inquit,

iuuenis tttz1.rÍ5 ámcenadommp�rte.nebeequ£nitidioribusteéfiselabora�

funt,pertineant

adaculastuos.

QEis

tzJ.m

ftulte irafcitur

e�;'

,o,ut

putetiUius intereffc

ubi IMbititre iubeaturf Te

poti", ir�e fubmouet,tuir

in uididm

fo.cit

ocults.tibi dicit

,Sulficiat ,f;t-

tU

eft,babes

maiorem domu-s

p.trtem.abfentem pUtzl., mi{ero inpJtcrnh,£dibus aliquem ángulum relinque.Patcr qui filio

fubnoucrcaafiignat {ecretlJ.m

domus

partcm,confiteturuxo rife

abdicarenon

po;7e. Tranfit

adaliud genus

defonfionÚ', ,Sibicduff�m

c£disnon

fuiffc:>

cumhic heres inuentlU

fit

0-:

nwillm bonorwm.'QBisenim alius

eiJe

debeat,utbtlie

pro�

perandum foerit

ad h£reditatemfFilius

{criptus

nontimet'

pcenitentiam'te/ldmenti.

omnium bonoru heres reliéfus

eft.

Nonergo

ira[cebatur

pater'cumdaret

fecrc#.m

domtU par­

temoNon

poffunt

tibi

diuerf:! prodefJe,

eadem

obijceres

reo

Ji

exh£redatus

c/Jet. Elige

utru uoles.si

(eiuit fe effe

here..

dem,dmJre

mig;; patre dehuit:fi ignorauit,

nonhabuit

quod

�eraret

exmorte

patri;. Reliquu eft

utimuesmur,iUe

qui pcrijt,ab

utro

magis uefirwtn deJlderetur.

Te

opinor

bic gra.

uilU

alficit dolor,impatietiu-s

hie luélus

exanimat,tuq; obro

..

le�m

protinus nubeln,e:7 tepori

accomodatzt

lugubria flam

..

meoreuertemenmtabts: hie uero

iuueni;,qui Ji fortun£ fue

�l�

.

c� p���(�itis coparct,c£c�

'. - _. - - -

ccrpit

.

rffe

nue

primutn:

quid

'.

(16)

quid

nOll

mi[er

inhoc

(ene pcrdidit

?uiuebat

iUi magh�

pie�

w,aderant quoeunque

iufferat

de

fleie

patrisoculi. noni!.

ludere

infilicibLU

tenebriscontu,maccs

feruuli

potrrant nee

(quod

extremum contumeliarum genus

eft)

ut

domlnum

ageret

rogabant.

NuncquantiJ.

dij

boni ludibria

runt

incun.

da ?Iunxere

fe. pariter

c¡£cita..se::r

rolitudo.

QMidtibinunc

miferrime adolefcens

h¡£reditt«

prodeft,quam

mntumaudM

quid

enim circate

pecunia poteR

?qU¡£

fruendi uolUpmtes�

quid

aliud

quam JPoliorum peilts occafio

?

QE4m

bene ilU

omnia.paterni

oculi euftodiebant?

quam flcilC decipi, quam licile denudari,quam fine

hbore

flUi

potes?

quam

cito

inops fierU

Morte

patris

exh¡£redatLUes.

QEid

nunctibi

nifi per­

petucuimminetmaror,et execraio uitet?

Mifer pofi

omnid

f::tlacryma..s

perdidit,

needolentem adiuuant oculi.

Incipit apud

te

gladicu

habere

quod agdt:QE¡£rit,ecce qucerit mi(er firrwm. Nune,inquit,hu�

redditeiUud,inno�ensdoneehabuit

meM m�nLU

tiJ.ntum.fi

mori

nceeffe f�)tUi potiflimu

incum­

bsm.HociUa ism oUm

grauis

(}'

infilix a,nima querebatur.

vbinunc meeuires-?ubi

impetcu?ubi

dextratam

fortis?uno iélu.puto

ne me

quidem ipfam

mibi

eontinget

oecidere.

it:

h. ín xt te O

I

eli

e A E e v s PRO' 'L I M I N E.

D E e LAM. I r,

ui¡

fo�

tu�

qu pu

g�¡

el

po C�

A R G V M E N T V M.

Exincendio domusadolefcenspatremextulít.Dummatrem

repetiir,&ipfam&oculosamilit. Induxit illipaternouerc��:

accefsitquodamtemporeadmaritum,dixitq;

parar,nI�1

uenemí,quodiuuenís iníinu haberer,&íibípromilfam

d�ml.

diampartembonorum fiiUudrnaritopcrrexiílet,IneraUit

�a

csecumpater,ínrerrogauitq,an hzcueraeílent:illenegaUlt.

exquiliult,&ínuenitiníinuuenenum.lnterrogauitcui

para�et,

(17)

·.���p

R o e A E e o D E er. t1 tttetacuit. Recersirparcr,&n;tuta�o

tefiamen.td,

nouer.ca�

f��if

hxredem¡ Eadem

?��e firep�t�s

In

dorn�

fult�Intrauit

farnI,IIa;

. cubiculurndomini,inuenítqiIpfüm OCCI[Unl,&nouercamIU-

�ácadauer do�rnienrj íim.ilé,c�cum

inlimine

CU?ÍCuliFui .fiati­

tem,gladium

emsfub

puluino

cruentarum,Accufantfe1Oulce111

Cxcus&Nouerca.

Pro Ceco contraNouercam.

1 EN TIO,

ludices,pudori

iuuenis,pro quo minimum

efi qUod parricida

non

eft:;

gra- f

uiJ�intum

uidcri

quod abfoluendus eft

con-

tra Nouetcar,l, t:t

plurimum

ceca de re­

ueretui«

deperire

uirtutum, cuminpatreJ

cilllOJMtlm.e

pletMú áufortur quicquid

alium

defonderet

in-

nocentcm. Hoc

primum ;tzl.que public;" aUegamm dffCétibus;

quod

pro

fe

retU

�n�ign�tur u�i co�o�� pr'ob�tionc

«Ó.

��l�

omniumnon remiiu:

fib,

,ut lncredlbllwr

fit

tu

parrlcldlo

emu,

qulIn fid

cumuiderd. Homoomniumquos unquant

miforos focc�e

uirtutef,

innocentiftimlU

,

parricidium nega.uit

antcquampaterocdderetur:

nequid

bodiern«

folicitudini pr£fiári putetis,jtcit, quod eft {ummum

in rebuehumani-sne-

fls,

ne ud in alio crederetur.

Jgno[cite

pet

fidem; quod

indigtldtur fe

iuumi« in bonorem td.ntum calamitatis

abfol:­

ui. Filiwm

qui

patrem ex incendio

{Ud

cedtsi«

(eruauit, focinus eft

hoctzl.ntuminnocentemuideri,

quod

inU1hnonpo-

tuerit occiderc. Ndm

quod

ad mulierem

lUdi�et ptrtinetf

qu£

defondi

non

potefi ni(z

patmn CtectU óccidit,himim­

pudentem delationis

neceftita.tem

malo,

quam ji tó.ntum

ne­

g�ret.

viderit

qui fiduciám

uerirntis purnt,

quod

Ceca

ft

..

emusobieétmn

t'ft.Deprehcnfa

mulieris auddcia

efi,qu£

non

potefi'nifi

incredibiliumcomparatione

dcfindi:

fY

quifquis

C�cum inuice

accufat,foltU eft

reus.Ali£

l�dictS eDe

debue-

brunt

no­

nid

[ipit

��7t

�.

I

uro uno

:rem cam.

dilli imi­

itad auit.

lifer,

illc

Referencias

Documento similar