QVINTILIANI
o RAT O R I S E L 0-
QV
E N T I S S 1-MI
M. FA B Ji
DECLA'MATIONES
'YNDEVIGINTI.
t
(')
.... o
III �
O
M
> I-{
A tl1
� "It
1-4 O
> �
1-4 I-{
tz1 <
.... �/
> >
LV G D V N I A P V D S E :8.
G Ry PHI v_
.M�,
I 1 1 1.
->.,¿,(t
DECLAMATIONVM
xI X. I N D E X.
I Paries
palnldtus.
ProcecacOlltranouercam:íI C£cUiin limine. Proceco,ontra-nouercam.
II t Miles MarianUf.
PromilitecontráTribunum
JI I I MathemdtictU. Pro
filio
contrapdtrem.•
v Aeger
redemptm.
Propatrecontrafilium.
v I
Corporis proi�t1i)feu
Anm Propdtrecontra matrern.v I I Tormentzf.
pauper".
(c;ec£. Propauperecontradiuitem�v I I I Gemini
languentfs.
Pro mareconir« patrern.I x Gladiator. Pro
filio
contraP4!rem.x
SepulcrlWtZ
incanáJ.tum. Prouxorecontramaritum.x I niues
acm[dt£u proditiollis�
'-
�ro diuitecontrapaupercm.
'xI I PaRi cadáuerts. ProciuibmcontraLegatum.
leI I I Apes
pauper¡�.
Propauperecontradiuitcm.XI I 1 I
Odit patio
I. Proiuuenecál!tra meretricé.x v
Odij polio
IIt PromeretriceC01ltraiuuené.x v I Amiciuader. Proiuueneconir« matrern.
xv I I VenenUim
t'ffufum.
Profilio
contra pJtrem.Xv I I I
Infomf?
inmarem I. Prouxorecontramaritum�.
xIX
lnfomis
inmatremI I. prpuirQcontrauxorem.1
d
d i re tofu fo
r
:�
i
F A B I I
[
MAR.
Q._VINTILIANI ORATO
R1S E LO Q_VE N T I SS.
DacLAMATIONV�
LIB ER.
*
PARIES PALMA TVS
..D E e L A M A..
T I o I.
A R. G v M E N T V M.
�idamcuierarfiliuscecus.quemhseredeminlHtuerar.ín
durir íllí
nouercam.iuuenemque
infecreta domus parte Cepo[uie.Isnodu dumincubículocum uroreiaceret,occiíirseft:
inueneusqi
poflerodie habeas gladium filijdefixuminuulnere.parieteabipfiusadfilij cubiculumueflígijspalma:cruentas-.
to.Accu[antfs inuicern Czcus& Nouerca.
Pro Ceco contra
N
ouercam.I I V VEN I S
innQcentiflimu?,
Judices, uti ufllet ambitu
trifiifSim.e
cal.mutatis , poterat
allegare
uobñámiffam
cu ocu!úcogirntionü
omniutemeritMcm:{ed
cumoflender�
i1J1lO"\cetiam
¡uam
moribzumalit,qudm
aduerfismeque pietzttú lIeq; confcicnti�
fu.£
grduemforre
coutumeliampoteft,
utparricidium
nonfrciffe
uideaturbeneficia
c£citd.tw. �:tretJOnpetit
utmife
tumputetis,
nifi
C7'innocentfoer,it
:nonpetit
utaffiiélunn
a1leuetú,
niji
C7'probduerit {efe infoliciorem quod
pátrem�l1Zirlt
•quam quod
octilos. Aeilimate iuuene1!Zijs
moribur,�
- . .. . - -
a . z.
quib�
... M. FA1HI Q_VINTILIANT
quibu-s
tiidetltem �Stimáretis,uitzt,pudore ',pietate. � R
tel omniafibi
:uteruntpromifTa
,conshterint,nuUoterreb��
pa.crimine.. Ne�
quOd- {eel�rat!%�ma fatmnarwm calamittttem gil
nostramcruenmtoparletemu�tzt
eft, expaue[cimu-s.
QEo tridiligcntior,quo folicitior fidt
nedeprcbenderetur,boc
magu tU1'lindicauit
fzbi
oculos 110ndefUrfJe.
GratiMagimu-s
,quod pol
nimiumáuid£[uJPicionis
argtmlent1J. in noRram tranftulitp;tt
fMrtem. non"fTe
C£cireclus 'difficilit« probaretur ,nifi filiI
omnia
Jie
d&effent
,utjiciffe
C£cusulderetur.OEareIu. optdieesnon
improbé JPerauerim fUMwm
,ut{uJPe& fint
uo. rit!bis,qu��m
inconfideráté fiéfu runt
contrami{eram
c£cj·pi2
t7J.tem. Primum,
quod jpatium
iUudingens
domu-s,quod ruinmedio
foit,
itrtdigesto
cruorefdtiatum
eHu{que
adcubi· culculwm
mtferrimi
iuueni«,mnquamplane
tim«eritparrici· reda.n�
nonde.prehenderetur.
Drinde,(eeleri noxpoti�imum
,re., eleébJ,,quo
tempore
inueniri maritus{lne
uxore nonpoffet.
IIUTum inúde, in quanemoutitur
forro, ni[1
alieno,glddiru
Ii?adole{centú,
neargumentumdeeJJet
Noueyc£,reliélusrft. gil.
pofiremo,peraéium
uulnereuno{celus,quod obijceretur
m� exnibuserrantis.Ettztmencontrammmultzt incrcdibilia
folum (u8
, aduoeat
.
Nouerca
teffamentum, uultq;
iUudeffe pmium parricidij
:ut reruminteUeéiuindiuerfum
coaEto)occifum
eo
probet
patrem,quod
nonmeruerit occidí.Nosueroiftud (ji
crimenputátis) agllofcimtM.
luuenishiepatris fui
b£resfolas efl.
Hoetefiamentum, {i
uiuenteadbucmiferrimo rene
notum
efTe
in dornopotuit,fcitis quis
lUidebueritirct[ci.Ndm quod inui{um fiúffe filiu patri
iaélzJ.t�erimenNouerc£mt,ji confiteremur. Idq; probari
exhocpumt,quod {ecrt·tu no�
filius accipit
a patre,red
cecius.QEo locodi�imulare fati?
calUdeconaturinuidiam
ruam.
paterqui filium
c£cU»1infe·
morn,
pClJatiü
parte(epofuit,eripuit
Nouerc£oculisuolupl1t·
temp It o e A E e o D E e L. �
temoNang;iflacum
inuafiffe
uscuospenates uideretur,cumpatrifilium
C�cumhoccUe
crederetquod
orbimtem,excogi�uit indulgentif?imus Jenex quemad�odu:n
hiemi[er
pa-.tri
[UD
in eademd�m() effet
,Neuerce Ina�la, acc�prt fecre-.
tum
quod
eratpetlturus.Q!!od
quofit
ammolenl? f!.�wm, potefti;
interrogarete¡tamentum.
Neque egograuiftrmum pjtrcm [t�prema[ua
iuueniia&JJe �rediderim
;�t h£rede,!,
filium rcriber�t. n?n .c�
res'1u.£. ,.mputetu:, i�ám
magu -.oportetuel
alrquo lndrClo�uelfU�lcLOne InI:'llebrt ared1i�
mariti
deprehendtffe,(7 ¡tattm
omnrbus nupttarumrtnuncrafJe pignoribLM.
Namcumpropterpccuniam
ameS;idemamo-rt? (1
]pci finu efi.
Habueratadolefecns gtádium
in cubi;-culo
(uo (emper, fiue antequam
in bineflrtunamincide-'
retparatMn
,flue quia
cecituismifme {olatium
cit babe-rerem uidentium. Cenenunquam iUum pater titnueM, lIul1iJ.uamNouercaohiecerat. p�ldm
pofitum eft fub
-ocu-li? omniumto�domo
notifSimum firrum.
scitisquanta
hegligentius
.cufiodiat firrum
bonaconJcientia; qUdm
numextra
Mpicionem fit
res{ine ufu.
Innocentiafocit
utfirrum fubtrahi pofiit
etiam uidenti. siueigltur aliquis
ex(eruults corrupttU
eft,prt£{ertim
intd.mfocili occafione, flue ipfi
_Nouemenon
defoit
audaciaadforendum
,quod {acere po-
;'
terat (J'
pr£{ente priuigno
,utlque(quod
dubitzJ.rinonpo-�efi) quod focít
certunn{ccleris
autorem)mauult
inc�de alie-nouti
quJm {uo gladio qui{quu
iUum reliélurl-Ueft� Reliquct
Judices
(l fieri poffunt,fo& £Jrimate.Dicitur
c�cUSfine
reéJore,{lneduce,
exiUapenatium
partefecretzt,
C7pene,ex
aliá
do�o,per
inanelongum,per
totofjrnra !imina,
perex�ubantes reru�los erraJJc
cumfirro:cubiculum
deindepafrts lngrejJus,
inncutrddefiexifJe partem,{ed
reaogr.adu {icut
�uccre o�uli {olent;¡ad
lcétuluacceftifJe leuit�
,nonintO,tú
in-. a,
cidifJe,
, - I
'4 M. FAIII I NI
cidiffc,non
t1ntepcr_ueniffc quam
crederet. VosludiceSn;�
"unum tumultwmex rerum
fide
ducite. Dormiens{enex
quem
.c£CtM percuffor. qu�rer�t
,ex�i�!�
anteeffet qU4� �
inuemretur.Iungunt
hu multomcredlblliora)ut
occiderit P4.
�
trem,
pepercerit
Nouerc�:parricidium
autcmuno iéluex-I
�' .
,
"licu�rit:quod
,.re uixdramijs contingcrt {olet, qui
aculas te, manufequunt�r.
NuUa ergol�inum uirt'_U, fed
homo�r. fc�
rum
miffurtU
mca(�,fatu fill� ji per�uftiffc.t q�am'unque diJI
corports
partem,lIllp{am
protmus«mmemmCldít)C1anmorti
fatuficiffet,
inteUexit.officium
Iudices oculorum eS!na¡
,.enunciare manibus
quid
aélumfit.
CecipercufJoris
"114ql� u�
feeuritM focrat,f£pius firir�. ��at pYt:etmaquicquam{e
gMexhisnouerc«
fenfiffe
,cUtnluxt4laceret: neeexplicat
undc0d�
, iUud deciderit msxim«
lignum trepidationts.
SiC1pater �unoiélu
pcrierat
,nequciRauigUabat
,nunquamgLtdium
Cd,.eliquit percuffor {ecurus. Reliqua
Judices ninUum{uJPe..
ti£&,
improbe áftinmla�. SpatlOfiftimus paries, C11ongiti- �
mumdomlU latus habuitnotM
fanguinis,quM rdiquifJe
uide- op ,.eturmántUreuenenti«.O udm benequic
uiduo timi-Its,
tantur uli.StuptO
,jiqua eft
es,'omnidpriuigltum
, clULJ...
floélefociffe.nicitur
aduatum Nouefc£ gladium
in uulncrt tM, ",.I'
t t.
.
reüquiffe
'quem(U1m2
negarenonpaffet. Dcind�
pertatum diut:,. ?I' parietem quid
aliudinfcripfiflt, qudm fe parricidam fangui- flt
jI: nempatrts
u{que
adcubiculumfU1m2 perduxijJe,
(1uramIfequentibt,ureliquiffd
Hocfoeit aliquts
negaturusfGratulor f)' tibiadole{cens
,ji
nonpotuifli parricidium
iUud adm/,ttere, nee ,,'''niji
utrelinqums
argumentumc£citMts,babuifti
innocen- tiMti»
nt'crfSitatem. Cduff¡lm ¡gitur miferrimi adolcfcentüfic �ul apuduos
dgerepropofui,
utprimum ipfMn deftndGtm, quafi
InMreustlJ.lltum
fit:deinde
cumeffe {ccurus
debuilfS inno(f�tia
vit:c«pero,tunc'.
ingrediar Noucrc£,accufationem. speéb.bilif
aidiutrune¡;
PRO e A E e o D E e t¡
1 'útrünque rUff moribur,{uts c�ufl� ,: erité1; foei/¡or
uia ue/ir/ereligionts.
Q!Janquam duostndid«complexa runt,
uos�-.mctl�nquám
deJingulh
cognoucritu.Etprimum (le
agant,tlJ,nquám
iuu��is
babedtaculas,�llquamimp�tUf ci� nuU,"
,arporá dcbzl'tzJ.tefrdngantur.lnterrogabo qUiet
anteperdt-
t¿,quid flagitiose;quia imp;e ¡eccrit,
per qu�fe parricidatn �)
•fceJer,t promifc:it. In�o�entia �er gradlv: ce)'�os �b b�mil:e
rdifcedit:
(J'��
lIZmaxlmf'S trepld�t aud�c�d,
dIu.Ul!"fS
m�-;noribu�
eoUrglt.
Nemomde c�plt,quo increáibileeft
per�ueniffe.
Dicd$neceffe eft
qu£ huiecumpatre odiafoerint, iU�f1l
uiolentadiffenfio
inter{:tcrorum illfinitct
nOnUnumpi-
, gnora.erede muliéretiamtu«Cduffa.
Namji ¡acile eft filio
occiderepatrem
,focililU eft
uxorimaritum. Loquarnuncdeinfirmitnte mirme
c£ci�tts. Temerit.«ómnüanimoru;
CttldffU'tate
eorporu·n.!Jiqng#.ur: erfi:ige{cunt
im etu-smcn�tíúiñ,quos
nonexpli'-�!1(
miniReria membrorum. Ad ounaJCa11tgatdeHitutá
mcxrorem,Vtlltu� iUcperpetudnoélc co-:opertUtSdetimidusnon
condpi: nefos
adquod
duciburocuIts
perucnitur. Cogitat fempcr
errareC7'offrndere, cogitat
tundi
redeundiqj d;fficultatrm.
M:tgflJ innocetuienecef?i�
t�
t'fi�
nemincmflcilicu poffc deprehendi.
Semperfe
cuilodiunt
mirer;
,neeffe miferabilcs dcfinant
:C7'quifquh'
ami....flt
oculos,lsbora:nemeritopcrdldm't. QEid
aliudc£citMcit,
qU4mrogarc,
blandirifodiumomncddiuuantoculi,{1
hun.
inpeétoribru
bununi:jUrorem
lumlnddccendunt:n�c
leuis animisacceditinfaniá,quoties
quem exeaerisaJPi-
"�'
(¡feU)miferior eft qudm
uf.itzuifru fit,
timidiorefij
qU.im utoderi: Prtetereanocenubus liberi:
frequentifti- Jn�.ad
parricidiwmCdllffd$ fuggcfSit
iUudquod
uidebant;�lt.y�eni;n nORrjj
in animumper aculas uiaeft. Alqs
tra�.�ld�t
mparent£!tmf,mguillem
luxuriaforrdm,luxurlá
utam,;.-.
. a +
-
dum
r:
• M. lÁB II
tium crimen:
Alijs
meretricult:eamorimmodica pofcent�.
amor,cui renuntiant oculi. Cecus
infolix
patremoccidit�
deinde cuimanum
porriget fecurior
fcuitUbumerts leut6;
incumbetf
Cllfts
contumeLiMferuor� caftigabit !tueri'u.st
.
'luis
calamimtem ál.m obnoxum muorereuerentiaprote- getfInterfolices
aliusefi
ordouoto:wm:
C.ectUfilius
optdf uperfiitem
parentem. Volonunc{clre
qucmadmoaum dlcatexplicltum
mmdifficilr flci?('us.
e£cus,
parricidiurn cogi�.Ult.cumquotcuius
{ecomnu)lt
ocuu«f,turuspertotll,mdomum,quemducem
elegit
�tUtqui
eratincubiculo{tlOfollU, (ecum
(opinor){ecum
deliberat.Sufficlt fibi,
cumhomine .expedltij?imo l0'luitur.
Curenimfocium confclcnti.e
qUItrat fomnia
poteS! {Clre. primum)
noxquando fit.
DemdeprofPicere {olicüc,an
omni«fo..mdia
dor11Uat.GraduJu¡pen
..fo
ponerecerts.uefligid,(7'
Inomnemtimorisfui
parternfo
licitum
círcUimagere
uuttum.O_!l!!dm paru
fainmetuJ.é.s
etiam oculos babere!1mnoniSle
fibi
dixit,Occiderequidcm
patrem uolo,fed
quemfequentur
bemanu«f Noéte{all«
cgrediar, fed quando perueniam?
PutMnosiunéti5habi�reliminibusfdomus interpatrem
filiumq;
media. �antumerroris,quantum more!
!patium ingens
f:j' UIX metiendum. C£citM
ineon{ulta quid
agufnoxamedeficiet.
'Qgid Ji
deindeuterque uigilauerit
tquid ji
Noumi�Age,limeninueniem,cardinem
jitie{trepitu
moucbo;dormicncubiculum intrabo,
quiefcentem firiam
patrern.fe¡tel {.lIts
erit,nee nouerc«
uigilabit.
Securusegredlar ,{ciente
nuUoreuertsr. Vou
funt
iñ«,{ed
oculorum. e£eusdefPeraret
�tiamfi
tammult»noxpoUiceretur.Hoeloco qu�ramne·ceffeeft,
qu£ratiofoerit
utiuuem« adparricidiwm {uo
P04tjj?imum g!ado
uteretur.Nimiru"ÜUudinmentemuenit,quiJ
. eratrcliélurus.Nam
fialienum
C7'ignotuminuul�erepa,'
,trIS
I ' .�
re�
un
tzu, tur, iUe hil ni
PRO e A E e o D E e L; ,
£risgladium reltquiffet,potuerat
depercuflore
dubi�ri.Hic:ttul¡t fuum,
utetiemIi euafiffd,
tsmenforro [uo
teneretur,Curergo,
in'lut;,gl"diwm
incubiculotuoh.tbeb�fquia,ha
bueramfemper,<Juia nfurus
iUononeram.Ferrumergoparricidio
meototanteannes pr£paraui
,C7'{ecundWln
iUunaquem nünJbar patri,tandiu
innocensfoifEgo
cramforro
demente
pdratus,(7'
totabiere nodes!Antegladium ,iUum fl
miliaremoculis tuis
fod)
ante omnibus[eruulis
notum.pe-,pendit
illcu�iculo ta,!'_quam tefl� confcientí£.
meepaId»!
inmedio
negltgenter ,1"
ut{ubtrabl poffet.
NonlUumcon{clt:n
tia
trepida
uelauit;tztm notusin cubículofUit, quam
c£cit�dormni.Olfifquis flrrum
pr£paratfce1eri,(tc
iUudhabet,ut
po�it {uum
negare. Ponitenuncanteoculos'aétumparrici
dij,deprebendetu difficulmtcm.Dono iUud,dum
a{uo
limineegredltur,dwm
iUos quosaccepit
a ptttreferuulos,foUit.ecce
cubiculum
fdris
inuenitaliquando,ecce paries
medeficit,(.1 percufforis
manus{ubito deftrtuit,crffere fores fine firepitu:
quidp�steá agit?
Vtrumip{um
cubiculiparietem
circult,anfe
comnUttitinmt'di�,
Cfper¡patia
tenebrarumarmatzimmanumlit&tf Ecce
patris
lcétulumtenet,Cfism dornUeti�tium anbelitus imminensaudit,unde
{ciet quo dirigat for..;
rum?quem
potiusjiriat
ex duobusfTenfttuit ergouulttu,(7' peétlU obieélum?br,euiJSlmam pe.ritur£
oum«uiamqu.eriU
(J¡'qUdntzuerit
{opor ,qui
utanon{entiat? Di'ccs,neque
egofenji.
IdeointeUlgu '1udm
malamcaufJám hdbeiM,
cuius(:J' una�
incredibilts.definfio eft.
1mflritur
infinlii!�'!R ,mari-,'
t�,O'tumhil
{enlist.
Adlattutuumfotd.l,onUuUl'eragun
..�ur,tu
tacestanqu4m
tepriuigntu
ocadrritpriorem?l�
n�n\l�e percunus eft homo,
quem eectuoceidiUTeuero( Ii.
ni�b�l aliud)
cairns illecruordenique {ufcitziffet.Sed qUJm
ma�nifofta eft con[cien.tia
qu�tead banecompellu nt:ceftitatem,
a j ut
Tis
%0 .M.. FABII
Q...V
I N TILIANI ut�� occif�
apriuigno tuo, pat��m
uideriuelh;
CO�garu dtcerc ntbtl
fenfiJJe
fSUfficlt
,UlcrmtU,innQCclltes{u-
!"m. C� in,
eodemleélulo,foeris., �um amplexa fuJorfitan
¡Uum qUI
occifcu eft
, tamlncredtbdemprofitcris foporem�
Curergotuincolumisesfqu£mmiratis maniblU
fangui
nemtuum
fortuna {ubtrdxlt
fCenedormiebM,,ertenibil(enferM.
1mpriuignm
tereliquit,qui deprebendi
nontimebdUOcciditergo aliqui,5
patrem,C7'Nouf'rc�peperciUMct.ximum omnium
nefos fortiter ficit,
minori[cderi ftatim
parnon
foiUomnia bwmaná facra confUdit
,.uiolare110ntfi
au(I"peét�
odiorumflncredibileeft, fine fide eft,
nonoccid�re
Nouercam,cui
imputes quod
patremoccidat.Q!!id
disadolefcenst
tuneeired iUwmfanguinem dcficiSlU
IUateblandilUrogauit anima?perdidilli ergo,iUud,quod
nihilfenferat,q!{od no'X,quod filentium, quOd
tcmplU{up
ererat{celerts
alteriu1!Tu
Ii facere parricidium poffes
,.ideopatrcmtantumoaidiffes,
uttibi('fnoueramliceret oecidere.Nonuideocur,nifi
uüL17i uelit reliEtam muliercmideo tz4ntum,ut uidcretur iUudnefos
iUaficiffe.caUide fatts.Sed
boc alioprCJtinm
árgumento
fubuerteretur.
Noneft eiu(dem con[dij,nouerc£
parcereut
{ubllituat
re4m,t7'gladiwm Yel�nql4ere quod ip(ede
prebendatur. s£pius
utineccfJe
babeoargl!Anento
c£citatñ, fYhoc ctiain
loco,
quodeina uulnerediJPutzmdcwa eft·
Mebercule
Ii percuffar �ntrcfJJet qui
uideret,qui
lumenpr�.
le tuliffet:non
amentzun-filiciter libraffet iélum,quem
didlnji
nuU£flUerent
tenebre.metu«srconfcientia magni [crle-
rú
tefles
ineertumfociflent.Raro contingit {emel pire
car"tJifici, quamuts
compona,iPre
ceruicem,O'�xer�itatd.manusbomicidium
nouiftime
uelutquoddamgenu-s
artisexe�·
ceu,sic ergo librauitmanumc£cUS,t4t
iplam protinus fir,·
r.ct
ammam�Egomehercule ctidm iUudadmiror,quod
cumpatrcm
fti pa
1ft
PRO eA B e o D E eL.. 11,
patremucUet,
nonNouercampercuPit.
Pr�teránimum ni...biluirium babetparricida: primtu
iélus:iUetrepidat,iUe
co-'i�t iUc
eruhcfcit,
iUceft
ab innocmti«proximtu,iUc
prte�at hoc /óluns
�utfequens f.Ortitu fi�iat. �ntcrr�gare flU,n,'
u% qu£iuuem
cauffa foer,�
,utrel�quet'lt g�adl�.
5,,11-cet noluitNouercam
{uam mpmarr.
AbRulltfibt
(JJ111)em ,deftnfionem,
(7feparrieidam eonfoffus eft. firrum
in uulnerf
re_llquit.
Si nondumocci[wm putztbat,
iterumfiriret.
siiam
pcrfoélum nefos inteUigebat
,aufirrd
indicium. Sedquid
egoremmanififtiftimam eoUigo
fsi uultU Judices{ei
rea quo
fit gldditu
rdillm,cogitate
cuiexpedierit
utillflcniretur. Sed
paries u{que
adcubiculumpriuigni urfti
gio
mánr«cruentatuseft.eogitttte
ludict·santeomnia,n�n.tiJe
incaUidUtmhominem,
nequecon(llij
iaen: is,qui
c.:remexplicare
coneturflcintu
etiam o:ultsdifficilc.
lUe ergononexiflimat,cum mdnumcruentam
pariet; applicat
,ucfiigium
afe. parricidij fui re/inqu;
felm!dexteramquadu...ceutebdtur,ueftetcrgere,
atque
itaabirefine ueftigio pof
ret,
totumpariet,m
cruentztbat,C'ubique aliquid
depatremifer9,relinquebat
f�idfoturum fUd pofiero
die, quanmm
expetlztret
inuidiamad,lucem,
noncagitabat
:fed difPo
ncbat indiciumcertum,indubitzttum,
fine
errore,quod
N0-uerCa
(equerctur u{que
adcubiculumfuum
,.uf
que � limenip{um?
OadmirabilemCa[UAn
,neeCI'UOr-antédeficit
f VtArhoe loconatura
ip/i(¥
rei. Palmatusfdnguine paries
inumtlU
fie est)
tommmam�mexpliclt;t
,omnesdigitos diligen
ter
expreflit.
Totumergofanguincm confumeret
intrapri
m� ueftigia.
Poneenimmanucruent4tzt.m,atqueadeoCutI¡US
etlam
blandiar) madentcm:pone menfuram
itmcris,H1áciwm,
parietis:diuenim
in'fecretám
domu-spartcmrct4crtendumfft:
debetproxima
pars 4 cubículopdtris
habereplurimum
,. �
fo�
..12. M. FABII QVINTILIANI
[anguinis,(equens
mincu,tertiaminimum,ultima nihil. Nanz cruorquoties
admotcueft,tranfit,aut
inmanutardereptantis
areJcit.Hoe quid eDe dicamcu,quod
circacubieuluutrunque
(anguinis
ifliusuefUgium ¡qudfi incipit
?bineeft
pariespalmatus
,Cl'iUinefQ.Eomodopertulit
manusquodrelitiquebat
fNouercaiflud,NouercaIecuris
compofuitocuüs:iUa
miferum
dextera[anguinem
tulit,(7'manumfubinde
re.nouauit.Palmatus
paries
babetdiftantiam,udcat aliquid
Ipd,integrum
ubique uefligium eft
,e£cusmanustraxiJJct.
QE£ronunc,undetantum
{anguinis
inmanu?Tunc-enimexomniuulnerecruor
profiuit
e:7effunditur
,cumforri
receniemuum
fequitur.
Atquoties
eademquoflétwm eft
eluditurtelo,late:tatAmortisinuidia.Pr£tereacimamanusex partes«
palmare ueftigiwm poteft, plicetur
incapulo,� fe
dum tdooccupat claudat,
neceffe eft
exterioreutpartere¡perfa fit.
Tuus autemqui palmatus eft paries,uefligium
eim partisofiendit,
adquamcruorperuenire
non.potuit.
Veforum eft
nuncomniaifia
comparare:7perpendere.Curpru, dentiorfit
iudex indeprebetidendo 'elere, Udlnreünñad,,"tten.o, oc e eIn eau auto, uadater tantumprofe cogitat,alterpro,parteutra ue.Tuit
umad�
centunu-_¡errl11u cau/Jam,
nuncinjpieere
uoloquantoeertioribusargumenth Nouercd teneeu«,
Tranfeo
iUwnuulgarem
(1omnibusnotumdecompat'atione
per{onatUmloeum.
Alim diceret,lnarttum&uxorem,nifi
liberisinitiarentur,nonfor tiflimis
corporum uincults inoerere.Ego iUudpoti�
dicám.Decepta,
eft
mulierexpeébtio
tu«. vmer«quafi
inUdCUám'..' domu,et
fine
b£rede.Expcéliuere«utinfilix ifte
iuuenúabipfis
protinlUnuptiaru
tuaruexpeUereturaufPicijs,extorré
&inopem
fwmmoueret pater
blando corruptueamplcxu,
f:7omnin8
fummam
calamitatécarportsoccurreredelicat�'
uxor&5
DE C L. . IJ
úxorisocúlhuetd.rat.
Inuenifii pium
C7deuotum unico{e
neln, ode
omnib� eoniu�ü !U� deJP�rdfi.i
ob idafje!,ibu;.
Nli{errimu-s eft
marltu-squi[qu_!:S
mdueltfollO
Nouerca,quod
;rxOríñóiííilléfür poJ}e
utr'!.!!!1?amar� �ttroigitur
anteomlÍid,úbi occlTu-s ell
maritus?Incubiculo[uo.hoc paulO
an-te
priuigno defindendum no� foi�·occifLU eft.
in�ubieulo {e-
/
neXt J�iUe
percuffor
nontl1n«�tuxorem?Audw{ecretum
nuptiarum
,(7marimonuli« 'eéluli{olitudinem occifurum
intrdre. O,Eemqu.eramf
ubirelinquitur
maritus abuxore . innocens!Noélemdutemad{celLU quis elegit?
Nox tuumtemplU
efi.quldji
aecedit huiediafeeleris occafio
f Nonue.nire debetad
fecretztm
domuspartem,nectotJ.tibipe�atium {itera p-eragenda runt.
TunoeogitM quemadmodwm {ufJ?en
.."fa
manu{onantem
bldndecardinemfleélM.
laces{eeundum occdftonem,
(7expeditwm
tibiinproximofocinus e�.
Nontimrs,
nequis deprehenddt. Ipfi quoq;feruulilongiu-s quie-
fClmt:t1 r£flatur gra'1fle fecretWtn genio
loci.Tibiq;forirc
/1�",!.ti
cumue!ú, are an ormidtlieet.NoxC7
forrum,C7 fecurus
(I ..mdrit�,
quidnam ¡fio
delicaiu«fce/ere
?Occi{um cffc mifc-
rum
[enem
cumtuudueris[cimus. QEomodo td.men,inquit,
,gl�ditu peruenit
inmeampoteftatem, qui priuigni foit?
H£-rCI11zU,hie
diffieilis expugnandus eft
locus.QEh
credet mi- bifi
dixero,GladiuCecusiUeperdidit,perpetud
noéle clsu-.
{ee
gcn£noneufiodierrmt? Fingere
nimirum adtempusuideb.or,t7remnimium
nlanifoffam impudenter complorare,
scilicet
femper illi appofi� capulo
nutnlU,C7diebLUac noéfibuscure.Nolo
�nqud
caUidogloricris ingenio,non
decepifii
trUeemhorridumq; latronem:noflri
tibioocafioné
preb�ere
mores.Ndmquod
unoiéluocci(us eft {cl1cx,dd
te{ufPi
Clomagis
refPieit.
Tupr£pdrdre corpus illud ad iélus pot�s, dumuider� ampleéli.
Tublanda. manupr£tetare peélus,ubi aftiduo
CAECO
'of. M. FABII Q.,ylNTILIANI
a)�iduo ui(ccrir pullu
n01Jquic{cat
anima,ubipatim
mots{tt'
ubideJPiritu fanguinir
iltumexplorare
anteC'cognofcer'
liat.
poteft
O'unoiau mulieroccidere. Venionuneadue�
ftigia parieti5
cruen�ti,quibm
telatir abundeq; prefiimus
dum
adolefcentem defindim.m�
H£c.runt
átmenqu�contr4te
rcferuata runt.
Cum ma,·tttUtUtUIncubieulo oeciderttur·feiebM
nuUum tibirelia�
patrociniwm,'niJi aliquid c£ci:
tui
(¡nUle fociffes
:ideoq; {anguinem
in iUam partern induxifii
,inquamqueri
uolebM,utpollero
dieomnisinuidid, fanguii,i;
notM f:7uefligia
pr£paratá{equeretur, Ittfom4S
cecum,
confilium
exealam4tzttefwmp(lfli.
SciebMiUumnonaliter,
Ii
duxdeficiffet, ingredi poffe, quam fi ucfligia
parie.tirperpetuimtc
dirigerct. Sinml4ti imque
c£citatcm,C7'neqt4id {eeleri impio deeffet,
mariti tuiauoreluJifti.
Omnia ti�hi
compoJita
atquefimulata {mit
perociwm(7{eeuritatem�
"nquam
{eflus transfirrctur ingenio.
Nuncenimtuinno·,ccns,
quia priuigl1igladiu�
in uulnere',quia
parieseruent¡�v t¡«.boc
{ufficere
utrunqueindicio pu�bt:U? �dni focilimo�
- mento
c1uff£ flla
ucrtuntur]quod ficiffe
etum isfcel� fre�
quenterinuenuu
cfi,qui obijciebat.
SedcauJJd-S,
inquit, pdr�
ricidij ¡fie b:tbuit,guem
iratuspater in(ecreál.m
domu�pdr�
ternrelegáucrat.Mulier,iUa
forfitan ignominiafilicioril
ui·derctur
ene priuigni.
e,ecitzJ.thbeneficium cfi,eum
iUi[ecre
-tumdatur. o
pr,ec[ctrdm renii optimifinguldremq; pieti�
tern!
qul�
blandeiUe[epo(uit tm1erwm fuum? quam diligen·
teruxori« gaudenth
exclufit
oculos?quam
multo Cd'Cumpudorcdonauit? si
filiclor,inquit, effem
pater, egotibipotiuscede)';domototzt.Nunc
mi{er
illamoccup«parté,inqU4_
1mnoteuideat
,ill
quamfoluf
rgoueniam.fint
drcste[cruull
fiddrs.tlon
gemitlutuosaudiatqui{quam,
nonflebilim(tro�
re
pafcatur.
Nibileft
dlwd2 tefolicitd
. _.con�erf�t!one
noflnSeCI'
me
lITe;
pdr�
pdr�
i uiecre
ie��
'gen�
cum
ipo
nqUlt ryuul¡
Clro
aSIri.
Sect
o e A E e o D E e L� 'S
Secretum quod
c£ciáttipr�Hatur,
ideopuftatur,ut
min,"oculi
de(tderentur. Aliquis
oditfilium
c£cum,�hacttntum ultioneconteutuseft
,utiUiaflignet quie�m,e::r fepofitam,�
meliaremdomlU
pártt"m� 1�ais,ega fie inteUigrbam]quafi abdicaret,q!láfi expeUeret.IMUS igitur {enex
tenet.iuuenemfuum
uelut interiorecomplexu
,e::r4limineobliatfRoga,
quod
duos{eparat
mediadamo,teintegram,fanam:illltm
in..folicem,
c£cUfH,contumeU£opportunum,
iniunefocikm7
utrum
filio ir4citur,
anuxorif Nola,inquit,
iuuenis tttz1.rÍ5 ámcenadommp�rte.nebeequ£nitidioribusteéfiselabora�funt,pertineant
adaculastuos.QEis
tzJ.mftulte irafcitur
e�;',o,ut
putetiUius intereffc
ubi IMbititre iubeaturf Tepoti", ir�e fubmouet,tuir
in uididmfo.cit
ocults.tibi dicit,Sulficiat ,f;t-
tU
eft,babes
maiorem domu-sp.trtem.abfentem pUtzl., mi{ero inpJtcrnh,£dibus aliquem ángulum relinque.Patcr qui filio
fubnoucrcaafiignat {ecretlJ.m
domuspartcm,confiteturuxo rife
abdicarenonpo;7e. Tranfit
adaliud genusdefonfionÚ', ,Sibicduff�m
c£disnonfuiffc:>
cumhic heres inuentlUfit
0-:nwillm bonorwm.'QBisenim alius
eiJe
debeat,utbtliepro�
perandum foerit
ad h£reditatemfFilius{criptus
nontimet'pcenitentiam'te/ldmenti.
omnium bonoru heres reliéfuseft.
Nonergo
ira[cebatur
pater'cumdaretfecrc#.m
domtU partemoNon
poffunt
tibidiuerf:! prodefJe,
eademobijceres
reoJi
exh£redatusc/Jet. Elige
utru uoles.si(eiuit fe effe
here..dem,dmJre
mig;; patre dehuit:fi ignorauit,
nonhabuitquod
�eraret
exmortepatri;. Reliquu eft
utimuesmur,iUequi pcrijt,ab
utromagis uefirwtn deJlderetur.
Teopinor
bic gra.uilU
alficit dolor,impatietiu-s
hie luélusexanimat,tuq; obro
..le�m
protinus nubeln,e:7 tepori
accomodatztlugubria flam
..meoreuertemenmtabts: hie uero
iuueni;,qui Ji fortun£ fue
�l�
.c� p���(�itis coparct,c£c�
'. - _. - - -ccrpit
.rffe
nueprimutn:
quid
'.
quid
nOllmi[er
inhoc(ene pcrdidit
?uiuebatiUi magh�
pie�w,aderant quoeunque
iufferat
defleie
patrisoculi. noni!.ludere
infilicibLU
tenebriscontu,maccsferuuli
potrrant nee(quod
extremum contumeliarum genuseft)
utdomlnum
ageret
rogabant.
NuncquantiJ.dij
boni ludibriarunt
incun.da ?Iunxere
fe. pariter
c¡£cita..se::rrolitudo.
QMidtibinuncmiferrime adolefcens
h¡£reditt«prodeft,quam
mntumaudMquid
enim circatepecunia poteR
?qU¡£fruendi uolUpmtes�
quid
aliudquam JPoliorum peilts occafio
?QE4m
bene ilUomnia.paterni
oculi euftodiebant?quam flcilC decipi, quam licile denudari,quam fine
hboreflUi
potes?quam
citoinops fierU
Mortepatris
exh¡£redatLUes.QEid
nunctibinifi per
petucuimminetmaror,et execraio uitet?
Mifer pofi
omnidf::tlacryma..s
perdidit,
needolentem adiuuant oculi.Incipit apud
tegladicu
haberequod agdt:QE¡£rit,ecce qucerit mi(er firrwm. Nune,inquit,hu�
redditeiUud,inno�ensdoneehabuitmeM m�nLU
tiJ.ntum.fi
morinceeffe f�)tUi potiflimu
incumbsm.HociUa ism oUm
grauis
(}'infilix a,nima querebatur.
vbinunc meeuires-?ubi
impetcu?ubi
dextratamfortis?uno iélu.puto
ne mequidem ipfam
mibieontinget
oecidere.it:
h. ín xt te O
I
elie A E e v s PRO' 'L I M I N E.
D E e LAM. I r,
ui¡
fo�
tu�
qu pu
g�¡
elpo C�
A R G V M E N T V M.
Exincendio domusadolefcenspatremextulít.Dummatrem
repetiir,&ipfam&oculosamilit. Induxit illipaternouerc��:
�accefsitquodamtemporeadmaritum,dixitq;
parar,nI�1
uenemí,quodiuuenís iníinu haberer,&íibípromilfam
d�ml.
diampartembonorum fiiUudrnaritopcrrexiílet,IneraUit
�a
csecumpater,ínrerrogauitq,an hzcueraeílent:illenegaUlt.
exquiliult,&ínuenitiníinuuenenum.lnterrogauitcui
para�et,
� �
·.���p
R o e A E e o D E er. t1 tttetacuit. Recersirparcr,&n;tuta�otefiamen.td,
nouer.ca�f��if
hxredem¡ Eadem
?��e firep�t�s
Indorn�
fult�IntrauitfarnI,IIa;
. cubiculurndomini,inuenítqiIpfüm OCCI[Unl,&nouercamIU-
�ácadauer do�rnienrj íim.ilé,c�cum
inlimineCU?ÍCuliFui .fiati
tem,gladium
emsfubpuluino
cruentarum,Accufantfe1Oulce111Cxcus&Nouerca.
Pro Ceco contraNouercam.
1 EN TIO,
ludices,pudori
iuuenis,pro quo minimumefi qUod parricida
noneft:;
gra- fuiJ�intum
uidcriquod abfoluendus eft
con-tra Nouetcar,l, t:t
plurimum
ceca de reueretui«
deperire
uirtutum, cuminpatreJcilllOJMtlm.e
pletMú áufortur quicquid
aliumdefonderet
in-nocentcm. Hoc
primum ;tzl.que public;" aUegamm dffCétibus;
quod
profe
retU�n�ign�tur u�i co�o�� pr'ob�tionc
«Ó.��l�
omniumnon remiiu:
fib,
,ut lncredlbllwrfit
tuparrlcldlo
emu,
qulIn fid
cumuiderd. Homoomniumquos unquantmiforos focc�e
uirtutef,innocentiftimlU
,parricidium nega.uit
antcquampaterocdderetur:�nequid
bodiern«folicitudini pr£fiári putetis,jtcit, quod eft {ummum
in rebuehumani-sne-fls,
ne ud in alio crederetur.Jgno[cite
petfidem; quod
indigtldtur fe
iuumi« in bonorem td.ntum calamitatisabfol:
ui. Filiwm
qui
patrem ex incendio{Ud
cedtsi«(eruauit, focinus eft
hoctzl.ntuminnocentemuideri,quod
inU1hnonpo-tuerit occiderc. Ndm
quod
ad mulieremlUdi�et ptrtinetf
qu£defondi
nonpotefi ni(z
patmn CtectU óccidit,himimpudentem delationis
neceftita.tem
malo,quam ji tó.ntum
neg�ret.
videritqui fiduciám
uerirntis purnt,quod
Cecaft
..emusobieétmn
t'ft.Deprehcnfa
mulieris auddciaefi,qu£
nonpotefi'nifi
incredibiliumcomparationedcfindi:
fYquifquis
C�cum inuice
accufat,foltU eft
reus.Ali£l�dictS eDe
debue-brunt
no
nid
[ipit
��7t
�.I
uro uno
:rem cam.
dilli imi
itad auit.
lifer,
illc