247119459-Το-Κομμουνιστικό-Μανιφέστο-Σε-Κόμικ.pdf

Καρλ Μάρξ - Φρίντριχ Ένγκελς, Το κομμουνιστικό μανιφέστο

Εικονογράφηση: Ρο Μαρτσενάρο

Επιχρωματισμός: Σάββας Λαμπούδης

Εκδόσεις «γνώση»

Κεντρική διάθεση:

Γραβιάς 3-5, Αθήνα 10678, τηλ. 210-380.7689

ISBN: 978-960-235-821-4

www.protoporia.gr

ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ

ΕΝΑ ΦΑΝΤΑΣΜΑ ΠΛΑΝΙΕΤΑΙ

ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

Καρλ Μαρξ - Φρίντριχ Ένγκελς

Το Μανιφέστο

του Κομμουνιστικού Κόμματος

εικονογραφημένο από τον

Ροντόλφο Μαρτσενάρο

γνώση

Η

1

1

... ο τσ ά ρ ο ς,... ο Μ έτερνιχ και ο Γκιζό,... ( k S S j e ) 1 ^ 1 { τ ο υ ς . ο Α ο γ α β M j„ 1

"

U

K

Ποιο κόμμα της αντιπολίτευσης δεν έχει κατηγορηθεί σαν κομμουνιστικό από του ςα ντιπά λου ςτουπ ου κυβερνουν, . ... ποιο κόμμα τη ς αντιπολίτευσης δεν αντέκρουσε με την κατηγορία του κομ­ μουνισμού τους πιο προοδευτικούς αντι­ πολιτευόμενους, καθώς και τους αντι- ; r i e ^ o t T i t m n e m o r A J

eiNAIAYTH, KO IhtkO W LTH LetZA I, 1

Ένα φάντασμα πλανιέται στην I Ι Ό λ ε ς οι δυνάμεις της γερασμένης Ευρώπης ενώθηκαν Ευρώπη: το φάντασμα του I I σε μια ιερή συμμαχία για να κυνηγήσουν αυτό το φά-κομμουνισμού. ^ Λ ν τα σ μ α . ^ J r y r e s r e κύριοι, ε κ ε ι τγερα ΘΕΛΘ ΤΤΑΛΙ ΝΑ ΜΝ£Ι KOYftiAHTOBNA ΦΑΝΤΑΣΜΑ!!!

Α σ τ ο ί και π ρ ο λ ε τ ά ρ ιο ι1 Η ιστορία όλων των ω ς τώρα κοινωνιών' είναι η ιστο­ ρία ταξικών αγώνων. Ε λεύθερ ος και δούλος, πατρίκιος και πληβείος, βαρό­ νος και δουλοπάροικος, μάστορας, και κάλφας, με μια λ έξη, καταπιεστής και καταπιεζόμενος, βρίσκονταν σε ακατάπαυτη αντίθεση μεταξύ τους, έκαναν αδιά­ κοπο αγώ να ,...

I

... πότε καλυμμένο, πότε ανοιχτό, έναν αγώνα που τελείω νε κάθε φορά με έναν επαναστατικό μετα­ σχηματισμό ολόκληρης της κοινωνίας ή με την από κοι­ νού καταστροφή των αντι- μαχόμενων τάξεων.

Στις προηγούμενες εποχές της ιστορίας βρίσκουμε σχεδόν παντού μια πλήρη διαίρεση της κοινωνίας σε διάφορες κλειστές τάζεις, μια πολύτροπη διαβάθμιση των κοινωνικών θέσεων. Στο μεσαίωνα φεουδάρχες,... υποτελείς,... μαστόρους,... ... καλφάδες, ... δουλο-μιά απ'αυτές τις τάξειςβρίσκουμε ξανά ιδιαίτερες 4ια-Η σύγχρονη αστική κοινωνία που πρόβαλε από την καταστροφή της φεουδαρχικής κοινωνίας δεν κατάρ­ γησε τις ταξικές αντιθέσεις, έβαλε μονάχα στη θέση των παλιών νέες τά ξεις,... νέους όρους καταπίεσης, νέες μορφές πάλης. Ω στόσο, η εποχή μας, η εποχή της αστικής τάξης, χαρα­ κτηρίζεται απο το γεγονός ότι απλοποίησε τις ταξικές αντιθέσεις. Ολόκληρη η κοινωνία όλο και περισσότερο χωρίζεται σε δύο μεγάλα αντίπαλα στρατόπεδα, σε δύο μεγάλες τάξεις, που βρίσκονται άμεσα αντιμέτωπες η μια με την άλλη: στην αστική τάξη και το προλεταριάτο. Μ Ο ?Ω ΤΑ ΚΕΡΙΑ ΝΑ I x o i L j f m y j o M P y rrι κ 6 ... ό ζ ωθ α ε χ ε ι ι τ Α ΤΤΟΜΑ t o y Σ.ΤΟΝ Δ ΙΚ Ο Μ Ο Υ _____ ΤΟΡΝΟ.... / w J B n m i i a π ο ζ * W p e r r r a r e ha W ΒΓΜΟΥΑι ε . ■’V -V ΧΑΦΤξΡΑ! -<! Απ’ τους δουλοπάροικους του μεσαίωνα προήλθαν οι ελεύθεροι πολίτες των πρώτων πόλεων. Απ' αυτόν τον αστικό πληθυσμό αναπτύχθηκαν τα πρώτα στοιχεία της αστικής τάξης. Η ανακάλυψη της Αμερικής? ο περίπλους της Αφρικής δημιούργησαν για την αστική τάξη ' που γεννιόταν ένα καινούργιο πεδίο δράσης. Οι αγορές των Ανατολικών Ινδιών και πς'Κίνας, ο αποικισμόςτης Αμερικής, οι ■"ανταλλαγές με τις αποικίες, ο πολλαπλασιασμός των μέσων ανταλλαγής και των εμπορευμάτων γενικά έδωσαν μια άγνωστη ώς τα τότε ώθηση στο εμπόριο, τη ναυσιπλοΐα, τη βιομηχανία...

... και προκάλεσαν έτσι μια γρήγορη ανάπτυξη το· τικού στοιχείου της φεουδαρχικής κοινωνίαι Ο ίσαμε τότε φεουδαρχικύς ή συντεχνιακός τρόπος οργά­ νωσης της βιομηχανίας δεν έφτανε πια για να καλύψει τις ανάγκες που με τις νέες αγορές μεγάλωναν. Η μανιφα­ τούρα πήρε τη θέση του. Οι συντεχνιακοί μαστόροι παρα­ μερίστηκαν από τη βιομηχανική μεσαία τάξη. Ο καταμε­ ρισμός της δουλειάς ανάμεσα στις διάφορες συντεχνίες εξαφανίστηκε και αντικαταστάθηκε από τον καταμερισμό της δουλειάς μέσα στο κάθε εργαστήρι ξεχωριστά. t S O ' fU A M l X fH fo A ΤΓΟΛΥ ft' h f i t O l W M l r o y iT A m T T o y T A 'K Q g Όμως οι αγορές όλο και μεγάλωναν, η ζήτησή όλο και αύξαινε. Α Μ Ν ! m r o z T A T H t ei(M i ΑΝΥΠΑΡΚΤΟΙ Τ ό τ ε ο ατμός και η μηχανή επαναστατικοποίησαν τη βιομηχανική παραγωγή. Και η μανιφακτούρα δεν επαρκούσε πια. Στη θέση της μανιφατούρας μπήκε η μεγάλη σύγχρονη βιομηχανία. Στη θέση της βιομηχανικής μεσαίας τάξης μπήκαν οι μεγάλοι βιομήχανοι, οι αρχηγοί ολόκληρων βιο μηχανικών στρατιών, οι σύγχρονοι αστοί. ^

10

II

Η μεγάλη βιομηχανία δημιούργησε την παγκόσμια αγορά, που είχε προετοιμαστεί από την ανακάλυψη της Αμερικής. Η παγκόσμια αγορά έδω σε μια τεράστια ανάπτυξη στο εμπόριο, στη ναυτιλία, στα μέσα συγκοινωνίας της ξηράς. Αυτή η ανάπτυξη με τη σειρά της επέδρασε στην επέ­ κταση της βιομηχανίας. Και στο βαθμό που επεκτείνονταν η βιομηχανία, το εμπόριο, η ναυτιλία, οι σιδηρόδρομοι, στον ίδιο βαθμό αναπτυσσόταν η αστική τάξη, αύξαινε τα κεφάλαιά της, απωθούσε στο περιθώριο όλες τις τάξεις που κληροδότησε ο μεσαίωνας. Βλέπουμε, λοιπόν, πως η ίδια η σύγχρονη αστική τάξη είναι προϊόν μιας πολύχρονης εξέλιξης, μιας σειράς από ανατροπές στον τρόπο -παραγωγής και ΗΛΙΘΙΕ ΚΩΑ0 ΓΛ5 ΙΦΤΗ, ΑΤΓΟΤΟΜΝΩ U ΚΙ ΕΓΏ! _ ΟΑΑ (hONOI fhAl , rrperra η ατ α . i M N o m i d rO A lTH i-... M l ΛΕΝ TOIL K reiA z o h A t τους φεουδάρχες μοναρχία ή στην απόλυτη μοναρχία... „ ■Σ.ΟΥ ΤΑ ΦΑΕΙ fc ftE r M E IO -■ j ' A T E ! ,

ζηιτι

fhoy

ΠΤΙΤΑΚΙ Μ Ι Καθεμιά απ' αυτές τις βαθμίδες εξέλιξης της αστικής τάξης συνοδευόταν από μια αντίστοιχη πολιτική πρόοδο. Η αστική τάξη, καταπιεζόμενη από τον δεσποτισμό των φεουδαρχών, θα συνασπι­ στεί μέσα στην κοινότητα,-1 σε ένοπλες αυτοδιοικούμενες ενώσεις. Αλλού θα οργα­ νωθεί σε ανεξάρτητες πόλεις-κράτη, κι αλλού θα συσπειρωθεί σε μια τρίτη τάξη, jfe, / "v-— ^ που είναι φόρου υποτελής στη μοναρχία. B k ί M Pifl Λ Ε ' ^ Λ Η ^ ^ σ κ ί . α . η τ η χ · πιριιΛϊ τΐ)<μανι^·ι)κτ.ιυ Μ,ΙΓΡΤΑΙ - '

Βψ

ΦΕΡΕ

ΔΩ

υγενών στην περιορισμένη απ’ TON TTAFA! Μ ... και κύριο στήριγμα των μεγάλων μοναρχιών γενικά. Αυτή η αστική τάξη, από τότε που δημιουργήθηκε η μεγάλη βιομηχανία και η παγκόσμια αγορά, κατέκτησε τελικά την αποκλειστική πολιτική εξουσία στο σύγχρονο αντιπροσωπευτικό κράτος. Η σύγχρονη κρατική εξουσία είναι μονάχα ένα όργανο που διαχειρίζεται τις κοινές υπο­ θέσεις της αστικής τάξης στο σύνολο της. ΙΑ

Η αστική τάξη έπαιξε στην ιστορία ένα ρόλο εξαιρετικά επαναστατικό. Παντού όπου η αστική τάξη ήρθε στην εξουσία, κατέ­ στρεψε όλ ες τις φεουδαρχι­ κές, πατριαρχικές και ειδυλ­ λιακές σχέσεις. ΘΕΟΥΛΗ (VlOY, ΕΙΝΑΙ ΕΝΤΕΛΩΣ. £ 2 2 ΑΤΤΟ ΤΑ ΙΧΕΛΙ/Α t O t . ...ΝΑ ΓΙΝΩ

m w o L ,

0Ζ.01Ζ. Δ £ ΔΟΥ­ ΛΕΥΟΥΝ. ΘΑ ΤΟΥΣ. ΔΟΥΛΕΨΟΥΐνιε! Μ ετέτρεψ ε την προσωπική αξιοπρέπεια σ ε ανταλλα­ κτική αξία και στη θέση των απειράριθμων γραφτών και τω ν έντιμα αποκτημένων ελευθεριώ ν έβαλε τη α ο ν α δ ικ ή ασυνείδητη ελευθερία του εμπορίου. Μ ε μια λέξη, σ τη θέση τη ς καλυμμένης με θρησκευτικές και πολιτικές αυταπάτες εκμετά λλευση ς, έβαλε την ανοι­ χτή, ξεδιάντροπη, άμεση, σκληρή εκμετάλλευση. Έ σπα σε χωρίς οίκτο τους πολυποίκιλους φεουδαρχικούς δεσμούς που συνδέανε τον άνθρωπο με τους φυσικούς ανώτερούς του και δεν άφησε κανέναν άλλο δεσμό ανάμεσα σ ε άνθρωπο και σε άνθρωπο, εκ τό ς από το γυμνό συμφέ­ ρον, από την ωμή «πληρωμή τοις μετρητοίς».Έπνιξε στα παγωμένα νερά του εγω ιστι­ κού υπολογισμού τα ιερά ρίγη του ευλαβικού ρεμβασμού, του ιπποτικού ενθουσιασμού, τη ς μικροαστικής μελαγχολίας.

ΛΟΙΤΤΟΝ ΙΜΓΚέΣΤ''^' ~

ΕΛΩ ΕΙΝΑΙ TO XPHfoA ,ΘΕΛΩ O U l t , ΝΑ ΑΩ Μ ΕΓΩ - Λ Μ ΤΙ. j m γ ~ ~ ΘΕΛΟΥΜΕ ΚΙ EfhEIZIN A ΖΗΖ.0 YfoEl 0 ΘΕΟΣ. ΝΑ Ζ-' EjCfch •ΚΑΛΑ, ΝΑ £ ΕΥΛΟΓΕΙ Μ Ι ΝΑ Σ-ΟΊ ΑΙΝΕΙ / ^ K Z ? A H - ~ e f Η αστική τάξη αφαίρεσε το φωτοστέφανο απ' όλα τα ώ ς τό τε αξιοσέβαστα επαγγέλματα που τα αντίκριζαν με θρησκευτική ευλάβεια. Τον γιατρό, τον νομικό, τον παπά, τον ποιητή, τον άνθρωπο της επιστήμης, τους μετέτρεψ ε σε μισθω τούς εργάτες της. Η αστική τάξη ξέσχισε τον πέπλο του συναισθηματισμού που σκέπαζε τις οικογενειακές σ χέ­ σεις και τις έκανε ξεκάθαρες χρηματικές σχέσεις. Η αστική τάξη έδειξε πώς η κτηνώδης εκδήλωση δύναμης στο μεσαίωνα, που τόσο τη θαυμάζει η αντίδραση, βρήκε την ταιριαστή της συμπλήρωση στην πιο ράθυμη τεμπελιά. Πρώτα απέδειξε τι μπορεί να κατορθώσει η ανθρώπινη δραστηριότητα.Έκανε τελείω ς διαφο­ ρετικά θαύματα απ' τις πυραμίδες της Αιγύπτου, τα ρωμαϊκά υδραγωγεία και τις γοτθικές μητροπόλεις. Πραγματο­ ποίησε τελείω ς διαφορετικές εκστρα­ τείες από τις μεταναστεύσεις των λαών και τις σταυροφορίες. IhANA ftOY,

tbn εκποΜ-

τιζοίΜζτε

Π Α ΤΑ Μ ΛΑ

Η αστική τάξη δεν μπορεί να υπάρχει χωρίς να επαναστα- τικοποιεί αδιάκοπα τα εργα­ λεία παραγωγής, δηλαδή τις σχέσεις παραγωγής, δηλαδή όλ ες τις κοινωνικές σχέσεις.

εαα ο euomov.

hHN ΚΑΝετετΟ ΚΟΓΟίΑΟ

-ΑΦοιζετετεοτι

α£Ν εκετε

καμία

mZlhOTHTA

ΤίΙΑΙ

mfi

2

Αντίθετα, η αμετάβλητη διατήρηση του παλιού τρόπου παρα­ γω γής αποτελούσε τον πρώτο όρο ύπαρξης όλων των προ­ ηγούμενων βιομηχανικών τάξεων. Η συνεχής ανατροπή της παραγωγής, ο αδιάκοπος κλονισμός όλων των κοινωνικών καταστάσεων, η αιώνια αβεβαιότητα και κίνηση διακρίνουν την αστική εποχή από όλες τις προηγούμενες. Διαλύονται όλες οι παγιωμένες, σκουριασμένες σχέσεις που ακο­ λουθούνται από παλιές σεβάσμιες παραστάσεις και αντιλήψεις κι ό λ ες οι καινούργιες που διαμορφώνονται παλιώνουν πριν προλά- βουν να αποστεωθούν.__________________________________________ Καθετί το κλειστό και στάσιμο εξατμίζεται, καθετί το ιερό βεβηλώνεται και στο τέλ ος οι άνθρωποι αναγκάζονται ν αντικρίσουν με νηφάλιο μάτι τη θέση τους στη ζωή και τις αμοιβαίες σχέσεις τους. Η ανάγκη να μεγαλώνει ολοένα την πώληση των προϊό­ ντω ν της κυνηγά την αστική τάξη πάνω σ όλη τη γήινη σφαίρα. Είναι υποχρεωμένη να φωλιάζει παντού, να εγκα­ θίσταται παντού, να δημιουργεί παντού σχ Με την εκμετάλλευση της παγκόσμιας αγοράς, η αστική τάξη διαμόρφωσε κοσμοπολίτικα την παραγωγή και την κατανάλωση όλων των χωρών. ΙΙρος μεγάλη λύπη των αντιδραστικών, αωαίρεσε το εθνικό έδαφος κάτω από τα πόδια της βιομηχανίας. Ρκμηδενίστηκαν κι εξακολουθούν ακόμα καθημερινά να εκμηδενί­ ζονται οι παμπάλαιες εθνικές βιομηχανίες. Εκτοπίζονται από νέες βιομηχανίες που η εισαγωγή τους γίνε­ ται ζωτικό ζήτημα για όλα τα πολιτισμένα έθνη, από βιομηχανίες που δεν επεξεργάζονται πια ντόπιες πρώ­ τες ύλες, αλλά πρώτες ύλες που βρίσκονται στις πιο απομακρυσμένες ζώνες και που τα προϊόντα τους δεν καταναλώνονται μονάχα στην ίδια τη χώρα, αλλά ταυτόχρονα σε όλα τα μέρη τον κόσμου.

Μ ε τη γρήγορη βελτίωση όλων τω ν εργαλείων παραγω­ γής, με την απεριόριστη διευκόλυνση των επικοινωνιών, η αστική τάξη τραβάει σ τον πολιτισμό όλα, ακόμα και τα πιο βάρβαρα έθνη. Οι φτηνές τιμές των εμπορευμάτων της είναι το βαρύ πυροβολικό που γκρεμίζει όλα τα σινικά τείχη, και που αναγκάζει να συνθηκολογήσει ακόμα και το πιο σκληρο­ τράχηλο μίσος των βαρβάρων ενάντια στου ς ξένους. Ετη θέση των παλιών αναγκών, πυι> ικανοποιούνταν από τα εθνικά προϊ­ όντα, μπαίνουν καινούργιες ανάγκες πο\> για να ικανοποιηθούν απαιτούν πιο απομακρυσμένων Στη θέση τη ς παλιάς τοπικής και εθνικής αυτάρκειας και αποκλειστικότητας, μπαίνει μια ολόπλευρη συναλ­ λαγή, μια πολύπλευρη αλληλεξάρτηση των εθνών. Η εθνική μονομέρεια και ο εθνικός περι- •νίνονται όλο και πιο αδύνατα κάι Κι αυτό που γίνεται στην υλική παραγωγή γίνεται και στην πνευ­ ματική παραγωγή. Τα πνευματικά προϊό­ ντα τω ν μεμονωμένων εθνών γίνονται κοινό χτήμα. τοπικές φιλολογίες διαμορφώνεται uia παγκόσμια φιλολογία.

Ι Μ ΕΑΩ

IhTMZEl

Αναγκάζει όλα τα έθνη να δεχτούν τον αστικό τρόπο παραγωγής, αν δεν θέλουν να χαθούν. Τα αναγκάζει να εισαγάγουν στη χώρα τους τ ο λεγόμενο πολιτισμό, δηλαδή να γίνουν αστοί. Μ ε μια λέξη, δημιουργεί έναν κόσμο «κατ' εικόνα της». Η αστική τάξη υπέταξε την ύπαιθρο στην κυριαρχία της πόλης. Δημιούργησε τεράστιες πόλεις, αύξησε σε μεγάλο βαθμό τον αριθμό ιον αυτι- κού πληθυσμού σ ε σύγκριση με τον αγροτικό και απέ­ σπασε έτσι ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού από την ηλι­ θιότητα της αγροτικής ζωής. Ο πως εξάρτησε την ύπαι­ θρο από την πόλη, έτσι εξάρ­ τησε τις βάρβαρες και τις μισοβάρβαρες χώρες από τις πολιτισμένες, τους αγροτι­ κούς λαούς από τους αστι­ κούς λαούς, την Ανατολή από τη Δύση.

IS

19

Η αστική τάξη όλο και περισσότερο καταργεί τον κατακερματισμό των μέσων παραγωγής, της ιδιοκτησίας και του πληθυσμού. Συγκέ­ ντρωσε τον πληθυσμό, συγκέντρω σε τα μέσα παραγωγής και μάζεψε την ιδιοκτησία σ ε λιγοστά χέρια. Η αναγκαία συνέπεια ήταν ο πολιτι­ κός συγκεντρωτισμός. Α νεξάρτητες επαρχίες με διαφορετικά συμφέ­ ροντα, νόμους, κυβερνήσεις και δασμούς, και που συνδέονταν μεταξύ τους σχεδόν μονάχα με σχέσεις συμμαχίας, συσπειρώθηκαν σε ένα έθνος, μ ία κυβέρνηση, ένα νόμο, ένα εθνικό ταξικό συμφέρον, μ ία τελωνειακή ζώνη. Η αστική τάξη μέσα σ τη μόλις εκατόχρονη ταξική κυριαρχία της δημιούργησε παραγωγικές δυνάμεις πιο μαζικές και πιο κολοσσιαίες από ό,τι όλ ες μαζί οι π ερασμένες γενιές. Τποταγή των δυνάμεων της φύσης, μηχανές, εφαρμογή τη ς χημείας στη βιομηχανία και τη γεω ρ ­ γία, ατμόπλοια, σιδηρόδρομοι, ηλεκτρικοί τηλέγραφοι, εκχέρσωση ολόκληρων ηπείρων, διαρρύθμιση τω ν ποταμών σε πλω τούς, ολόκλη­ ροι πληθυσμοί που ξεπετιούνται απ’ τη γη -π ο ιο ς άλλος προηγούμε­ νος αιώνας θα μπορούσε να υποπτευθεί πως στου ς κόλπους τη ς κοι­ νωνικής εργασίας λαγοκοιμούνταν τ έτ ο ιες παραγωγικές δυνάμεις;

*ΑΐΓΟ*

ΤΟ ΛΕΕΙ ΑΪΤΟΣ. -ΥΠΝΑΚΟ! Είδαμε, λοιπόν: τα μέσα παραγωγής και συγκοινωνίας που πάνω στη βάση τους διαμορφώθηκε η αστική τάξη, δημιουρ- γήθηκαν σ τη φεουδαρχική κοινωνία. Σ ε μια ορισμένη βαθ­ μίδα ανάπτυξης αυτών των μέσων παραγωγής και συγκοινω ­ νίας, οι συνθήκες μέσα στις οποίες παρήγε και αντάλλασσε η φεουδαρχική κοινωνία, η φεουδαρχική οργάνωση τη ς γεωργίας και τη ς μανιφακτούρας, με μια λέξη οι φεουδαρχι­ κές σχέσεις ιδιοκτησίας, δεν ανταποκρίνονταν πια στις ανα­ πτυγμένες κιόλας παραγωγικές δυνάμεις. Εμπόδιζαν την παραγωγή αντί να την προωθούν. Ρ Ρ τα β λήθη κα ν σ ε ισά­ ρ ιθ μ α δεσμά.'Επρεπε να Σπάσουν, έσπασαν. Στη θέση τους μπήκε ο ελ εύθερ ος συναγωνισμός, με μια αναλογη κοινωνική και πολιτική συγκρότηση, με την οικονομική και πολιτική κυριαρχία τη ς αστικής τάξης. Μ προς στα και α ν ούργησε >ς στα μάτια μας συντελείται μια παρόμοια κίνηση. Οι αστικές σχέσεις παραγωγής 'ταλλαγής, οι α στικές σχέσεις ιδιοκτησίας, η σύγχρονη αστική κοινωνία, που δημι- uvp f ι|σε τόσο ισχυρά μέσα παραγωγής και ανταλλαγής, μοιάζει με το μάγο εκείνο που δεν καταφέρνει πια να κυριαρχήσει πάνω στις καταχθόνιες δυνάμεις που ο ίδιος κάλεσε. Εδώ και δεκα ετίες, η ιστορία τη ς βιομηχανίας και του εμπορίου δεν είναι τίποτε άλλο παρά η ιστο- ρία της εξέγερσης των σύγχρονων παραγωγικών δυνάμεων ενάντια σ τις σύγχρονες σχέσεις παραγω­ γής, ενάντια στις σχέσεις ιδιοκτη­ σίας, που αποτελούν τους όρους ύπαρξης τη ς αστικής τάξης και τη ς κυριαρχίας της.

Αρκεί ν' αναφέρουμε τις εμπορικές κρίσεις που με την περιοδική τους επανάληψη όλο και πιο απειλητικά αμφισβητούν την υπόσταση ολόκληρης της αστικής κοινωνίας. Στις κρίσεις ξεσπά μια κοι­ νωνική επιδημία που σε κάθε άλλη προηγούμενη εποχή θα φαινόταν σαν παραλογισμός, η επιδημία της υπερπαραγωγής. Η κοινωνία ξαφνικά βρίσκεται πάλι πίσω σε κατάσταση στιγμιαίας βαρβαρότητας. Θα 'λ εγε κανείς ότι ένας λιμός, ένας γενικός καταστροφικός πόλεμος τη ς έκοψε όλα τα μέσα ύπαρξης. Η βιομηχανία, το δενισμένα. Και γιατί; πάρα πολλά μέσα ύπαρξης, Οι παραγωγικές δυνάμεις που διαθέτει δεν χρησιμεύουν πια για την π ροώθηση του αστικού πολιτισμού και των αστικών σχέσεω ν ιδιοκτησίας. Αντίθετα, έγιναν πάρα πολύ μεγάλες γι' α υ τές τις σχέσεις, εμποδίζονται από αυτές.

rroremi

ΤΟ ΑΦΕΝΤΙΚΟ-,1 φέρνουν σε αναταραχή ολόκληρη την αστική κοινωνία, απειλούν την ύπαρξη τη ς αστικής ιδιοκτησίας. Οι αστικές σχέσεις έγιναν πάρα πολύ στενές για να περιλάβουν τα πλούτη που δημιουργή- θηκαν απ’ αυτές. Π ώς ξεπερνά η αστική τάξη τις κρίσεις; Από τη μια μεριά καταστρέφοντας αναγκαστικά μάζες από παραγωγικές δυνά­ μεις. Από την άλλη, κατακτώντας καινούρ­ γιες αγορές και εκμεταλλευόμενη πιο βαθιά τις παλιές. Π ώς, λοιπόν;

Λ3

Προετοιμάζοντας πιο ολόπλευρες και πιο τερά στιες κρίσεις και ελαττώ νοντας τα μέσα για να προλαβαίνει τις κρίσεις. Στο βαθμό που αναπτύσσεται η αστική τάξη, δηλαδή το κεφά­ λαιο, στον ίδιο βαθμό αναπτύσ­ σεται και το προλεταριάτο, Τα όπλα που χρησιμοποίησε η αστική τάξη για ν' ανατρέψει τη φεουδαρχία στρέφονται τώρα ενάντια στην ίδια την αστική τάξη. Ό μως η αστική τάξη δεν σφυρηλάτησε μονάχα τα όπλα που της φέρνουν το θάνατο. Δημιούρ­ γησε και τους ανθρώπους που θα χειριστούν αυτά τα όπλα, τους σύγχρονους εργάτες, τους π ρ ολ ετά ριο υ ς.

Μ

Μ

Λ

5

η τάξη των σύγχρονων εργατών που ζουν μονάχα τόσο. όσο βρίσκουν δουλειά, και που βρίσκουν τόσο δουλειά, όσο η δουλειά τους αυξάνει το κεφάλαιο. Αυτοί οι εργάτες που είναι αναγκασμένοι να πουλιούνται με το κομμάτι, είναι ένα εμπό- ρεύμα όπως κάθε άλλο εμπορικό είδος, και Με την επέκταση των μηχανών και με τον καταμερισμό της εργασίας, η δουλειά των προλετάριων έχασε κάθε ανεξάρτητο χαρακτήρα, και μαζί κάθε θέλγητρο για Λ τον εργάτη. Ο εργάτης γίνεται ένα Μ , απλό εξάρτημα τ ικ μηχανής α π 'το J k j οποίο ζητούν μονάχα τον πιο απλό, τον πιο μονότονο χειρισμό, αυτόν που μπορεί να μαθευτεί πιο εύκολα.

Η τιμή όμως ενός εμπορεύματος, επο­ μένως και της εργασίας, είναι ίση με το κόστος της παραγωγής. Η σύγχρονη βιομηχανία μετέτρεψε το μικρό εργαστήρι του πατριαρχι­ κού μάστορα σ το μεγάλο εργοστά­ σιο του βιομήχανου καπιταλιστή. Οι εργατικές μάζες, στριμωγμένες στα εργοστάσια, οργανώνονται στρατιω ­ τικά. Τους βάζουν σαν απλούς στρα­ τιώ τες της βιομηχανίας κάτω από την επίβλεψη μιας ολόκληρης ιεραρχίας από υπαξιωματικούς και αξιωματι­ κούς. Δ εν είναι μονάχα σκλάβοι της αστικής τάξης, του αστικού κράτους, αλλά κάθε μέρα, κάθε ώρα, υποδου­ λώνονται από τις μηχανές, από τον αρχιεργάτη και πριν απ’ όλα από τον ίδιο τον αστό εργοστασιάρχη. επομενωςπι στικότητα της. /πέφτει και ό: 11 αυτο, τα εςοοα που στοιχιί,ει ο εργάτης περιορίζονται σχεδόν μονάχα στα μέσα ύπαρξης που χρειάζεται για τη συντήρησή του και για τη διαιώνιση του είδους του. ... είτε με την αύξηση των ωρών εργα­ σίας, είτε με τη ν αύξηση της εργασίας που ζητούν απ' αυτόν σε ένα δοσμένο χρονικό διάστημα, είτε με την επιτά­ χυνση τη ς κίνησης των μηχανών κλπ. Ακόμα περισσότερο, στο βαθμό που αυξά­ νουν οι μηχανικές εγκαταστάσεις και ο κατα­ μερισμός τη ς εργασίας, στον ίδιο βαθμό αυξάνει και η μάζα της εργασίας,... Ό σο πιο πολύ ο δεσποτισμός αυτός διακηρύχνει ανοιχτά σαν σκοπό του το κέρδος, τόσο πιο μικροπρεπής, πιο μισητός, πιο εξοργιστικός γίνεται. Ό σο πιο λίγη μαστοριά και δύναμη απαι­ τεί η χειρωνακτική εργασία, δηλαδή όσο πιο πολύ εξελίσσεται η σύγχρονη βιο­ μηχανία, τόσ ο πιο πο λ ύ η δουλειά των ανδρών εκτοπίζεται από τη δουλειά των γυναικών και των παιδιών.

Δ εν υπάρχουν πια παρά εργαλεία δουλειάς που η τιμή τους ποικίλλει ανάλογα με την ηλικία και το φύλο. Ό τα ν συμπληρωθεί η εκ μ ετά λ λ ευ ση του εργάτη από τον εργοστασιάρχη ώ ς το σημείο εκείνο που ο εργά της να έχει εισπράξει το μισθό του σε χρήμα, τό τε πέφτουν πάνω του τα άλλα τμήματα τη ς αστικής τάξης: ο σπιτονοικοκύρης, ο μπακάλης, ο ενεχυροοανειστής,κλπ. Οι πρώην μεσαίες τάξεις, οι μικροί βιομήχανοι, έμποροι και εισοδημα- τίες, οι βιοτέχνες και αγρότες, όλες α υ τές οι τάξεις κατρακυλούν στο προλεταριάτο, από τη μια γιατί το μικρό τους κεφάλαιο δεν φτάνει για την επιχείρηση τη ς μεγάλης βιομη­ χανίας και υποκύπτει σ το συναγω ­ νισμό με τους μεγα λύτερους καπι­ τα λιστές, κι από την άλλη, γιατί νέοι τρόποι παραγωγής υποβιβάζουν τη σημασία τη ς επαγγελματικής τους δεξιοτεχνίας. Στην αρχή παλεύουν οι μεμονωμένοι εργά τες, ύστερα οι εργάτες ενός εργοστασίου, μετά οι εργά τες ενός κλάδου σ ε κάποιο μέρος ενάντια στο μεμονωμένο αστό που του ς εκ μ ε­ τα λλεύ ετα ι άμεσα. Στρέφουν τις επιθέσεις τους όχι μονάχα ενάντια σ τις α σ τικ ές σχέσεις παραγωγής, τις στρέφουν ενάντια στα ίδια τα εργαλεία παραγωγής. Καταστρέφουν τα ξένα ανταγωνιστικά εμπορεύματα, σπάνε τις μηχανές, καίνε τα £ργοστάσια και προσπα­ θούν να κατακτήσουν ξανά τη χαμένη θέση του μεσαιωνικού εργάτη.

49

____

Έ τσι το προλεταριάτο στρατολογείται από ό λ ες τις τάξεις του πληθυσμού.

Μ ε την ανάπτυξη τ η ς βιομηχανίας, όμως, το προλεταριάτο δεν πληθαίνει μονάχα, αλλά και συσπειρώνεται σ ε μεγα λύ τε­ ρες μάζες, η δύναμή του μεγαλώ νει και τη δύναμή του αυτή τη νιώθει περισ­ σότερο. Τα συμφέροντα, οι συ νθήκ ες ζωής του προλεταριάτου εξισώνονται όσο πάει και π ερισσότερο από το γ ε γ ο ­ νός ότι η μηχανή σβήνει όλο και πιο πολύ τις διακρίσεις σ τη δουλειά και πιέζει σ χ ε ­ δόν παντού τ ο μεροκάματο σ' ένα εξίσου χαμηλό Σ' αυτό το στάδιο, οι εργά τες αποτελούν μια μάζα διασκορπισμένη σ’ όλη τη χώρα και κατακερματισμένη απο το συνα γω ­ νισμό. Η μαζική συσπείρωση τω ν εργα­ τώ ν δεν είναι ακόμα η συνέπεια τη ς οικής του ς σ υ νένω ση ς, αλλά η συνέπεια της συ νένω ση ς τη ς αστικής τάξης που, για να π ετύ χει του ς δικούς τη ς πολιτικούς σ κ ο ­ πούς, είναι υποχρεωμένη να βάλει σε κίνηση ολόκληρο το προλεταριάτο και έχει για την ώρα τη δύναμη να το κάνει αυτό. Σ ’ αυτό τ ο στάδιο, επομένως, οι προλετάριοι δεν καταπολεμούν ακόμα του ς δικούς του ς εχθρούς, α λλά του ς εχθ ρού ς τω ν εχθρώ ν τους. τα υπολείμ­ ματα τη ς απόλυτης μοναρχίας, του ς γαι­ οκτήμονες, του ς μη βιομηχάνους αστούς, του ς μ ικρ οα στούς.Έ τσι, όλη η ιστορική κίνηση είναι συγκεντρωμένη στα χέρια τη ς α στικής τάξης. Κάθε νίκη που κερδί­ ζετα ι μ’ αυτόν τον τρόπο είναι νίκη τη ς αστικής τάξης. m r i A L L T O \ j i A o i j Q i y

Μ,

ΚΥΓΙΟΙ, ΑΥΤΟ

j

fEim m η

ροκαταληψη

*

,ΤΗΣ.

falLBOAOriKHLZM-L ΤΑΞΗΣ! > Ο αυξανόμενος συναγωνισμός τω ν α στώ ν ανάμεσά του ς και οι εμπορικές κρίσεις που προ- καλεί ο συναγωνισμός αυτός, κάνουν το μισθό τω ν εργατώ ν όλο και πιο ασταθή. Η αδιάκοπη, όσο και πιο γρήγορη τελειοπ οίηση τη ς μηχανής κάνει τη θέσ η το υ ς όλο και πιο επισφαλή. Οι συγκρούσεις ανάμεσα σ τον μεμονω μένο εργάτη και σ τον μεμονω μένο α σ τό παίρνουν όλο και π ερισσότερο τ ο χαρακτήρα σ υ γκρούσεω ν ανάμεσα σε δύο τάξεις. Οι εργ ά τες αρχίζουν έτσ ι να συγκροτούν συνασπισμούς ενάντια σ το υ ς αστούς. Συνασπίζονται για να υπερασπίσουν το μισθό της ► εργασίας τους. Ιδρύουν ακόμα και μόνιμες ενώ σεις για να εξασφ αλί­ σουν τα μέσα σ τη ν περίπτωση ενδεχόμενω ν ανταρσιών. Εδώ κι εκεί η πάλη ξεσπάει με τγ

(

μορφή εξέγερσης. Από καιρό σε καιρό οι εργά τες νικούν, αλλά η νίκη τους είναι παρο­ δική. Το πραγματικό αποτέλεσμα τω ν αγώνων τους δεν είναι η άμεση ^επ ιτυχία , αλλά η σ υνένω ση τω ν εργατώ ν που ολοένα επεκτείνετα ι. Η ενότητα α υτή προωθείται από τα ανα­ πτυσσόμενα μέσα συγκοινωνίας που παράγονται από τη μεγάλη βιομηχα­ νία και που συνδέουν μεταξύ του ς τούς εργάτες από διάφορα μέρη. Και φτάνει μονάχα να συνδεθούν μεταξύ τους για να συνενω θούν οι π ολλοί τοπικοί αγώ νες, που έχουν παντού τον ίδιο χαρακτήρα, σ ε μια εθνική πάλη, μια ταξική πάλη. Κάθε ταξικός αγώνας όμω ς είναι πολίτι­ κος αγώνας. Και την ένω ση, που οι αστοί του μεσαίωνα με του ς καρόδρομούς του Χρειάστηκαν αιώ νες για να την πραγμα­ τοποιήσουν, οι σύγχρονοι π ρολετά ­ ριοι την πραγματοποιούν με τους σ >οηρόδρομους μέσα σε λίγα χρόνια.

30

31

Αυτή η οργάνω ση τω ν π ρολετάριω ν σε τάξη και επο μένω ς σ ε πολιτικό κόμμα, δια- σπάται πάλι κάθε στιγμή από το συνα γω ­ νισμό που υπάρχει ανάμεσα Ξαναγεννιέται, όμω ς, πάντα, όλο και πιο δυνατή, πιο σ τερ εή , mo ισχυρή- Ε π ω φ ελεί­ ται από τις διασπάσεις μέσα σ τη ν ίδια την τάξη και επιβά λλει έτσ ι την ανα- μορφή ορισμένων I Η αστική τάξη βρίσκεται σε κατάσταση αδιά­ κοπου αγώνα: πρώτα, ενάντια στην αριστο­ κρατία. Μ Ι ΟΙ NOfoOl κγριεγττσγΡΓΕ;

ε Ν Τ Α Ζ ε ίΠ Α ΙΑ ΙΑ .

1

H r e m t r e . m o Α ε κ Α Ω Γ ε Σ . ^

ΘΑ Δ0ΥΛ6ΥΕΤΕ!

ί pe w m o T \ — J i u l ΑΗΔΙΕΣ! Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΑ ΤΗΣ. ΑΓΟΡΑΣ. είναι Τ 0 0 0 Σ . 0 Ω Γ Α Ι Α Ι Α Ι Γενικά, οι συγκρούσεις μέσα σ τη ν παλιά κοινωνία ενισχύουν με π ολλούς τρόπους την πορεία ανάπτυξης του προλεταριάτου. Ετσι επ έβ α λ ε το νομο για το δεκάω ρο σ την Αγγλία. Και πάντα, ενάντια στην αστική τάξη όλων των άλλων χωρών. Σε όλους αυτούς τους αγώνες, είναι υτ χρεωμένη να κάνει έκκληση στο προλεταριάτο, να ζητάει τη βοήθεια του και να το συμπαρασύρει έτη στην πολιτική,ιοονίοτρα.Έτσι, η ίδια η αστική τάξη προμηθεύει στους προλετάριους τα δικά της στοι- Λ χεία μόρφωσης, δηλαδή τα όπλα ενάντια στον ίδιο τον εαυτό της. τ ι χ Α ζ ε γ ε τ ε

Ρει β ά

Ακόμα, όπως είδαμε; με την πρόοδο της βιομηχανίας ολόκληρα συστατικά μέρη της κυρίαρχης τάξης κατρα­ κυλούν σ το προλεταριάτο ή, τουλάχιστον, βλέπουν να απειλούνται οι όροι της ζωής τους. ΛΟΙίίΟΝ. ΚΥΡΙΟΙ Σ.1ΝΤΓΟΦΟ\,

τγροτου efte

ιζ

οι ταξικοί

Α Γ α Ν ΐε .τ ε ίτ τ Α ^ ε ζ .τ ο Ν

ΜΡΞ.

ΝΑ Z.m<PQNHZ.ome ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ Κι αυτά παρέχουν σ το προλε­ ταριάτο πολλά αναγκαία δια-φωτιστικά στοιχεία.

33

< L ftrrro < P o u 'to m o i ε κ ε ι ©ΕΛΟΥΝ Ν Α Τ Θ Ο ίΝ ί Β Μ ί ΦΑΙΝΟΝΤΑΙ ΙΤΟΛΥ ν ΕΝΤΑΞΕΙ. Λ ^ Κ Μ Η Σ ίτετΛ κ ύ ρ ιο ι, e r a λ eifh A I ο Μ Ρ Λ M r s , ΚI ίΛΤΤΟ Δί

2

0 ΦΙΛΟΣ. ftO Y 0 ΦΡΙΝΤΡΙΧ 6 Ν ΓΚ 6 ΛΣ. ΝΑ... Σ £ Λ6 Ρ Ι* ε £ Χ ΙΛ ΙΑ Δ Ε Σ Σ £ Λ ΙΔ £ Σ. σ υ ν ο ψ ί σ τ ε Μ ί τ ο ι ε ζ ζ κ ε ψ ε ί Σ - . .

ΜπΩΖ-θΑΣΜ.εΜ&ρε?ε.;.

^ / / Ό “· ν ω ς,έν α μέρος τω ν ευγενιών πέρασε τώ ρα έ ν α τμήμα της α σ τικ ή ς τάξης, π ερ νά ίί | σ το προλεταριά το, και ΐί& κ ά έ ν α τμήμα από · τ ο υ ς α στούς < δ«Α 6γονς πον καίάφεράν να ον υψωθούν u>s τη Χ ω ρ η τ ικ ή κατανόηση ... όλης της ιστορικής w ησ η ς ^ m o i s t Σ κ ε ψ ε ιζ .

scorns κι ει^είΣ-..

κ ο π ια σ τ ε ί .

c j »

1

\ m

-·

*

I

“S·

m m g k

Τ έλος, σε περιόδους που ο ταξικός αγώνας πλησιάζει στη λύση του, η πορεία διάλυσης μέσα στην κυρίαρχη τάξη, μέσα σ' όλη την παλιά κοινωνία, παίρνει ένα χαρακτήρα τόσο I σφοδρό, τόσο χτυπητό, που ένα μικρό τμήμα ' της κυρίαρχης τάξης αποσπάται απ’ αυτήν και προσχωρεί στην επαναστατική τάξη, την τάξη που κρατά στα χέρια της το μέλλον. Οι μεσαίες τάξεις, ο μικρός βιομήχανος, ο μικρέ­ μπορος, ο βιοτέχνης, ο αγρότης, όλοι αυτοί πολι μούν την αστική τάξη για να διατηρήσουν την ύπαρξή τους σαν μεσαίες τάξεις και να σωθούν απ' τον αφανισμό.

^

Αν είναι επαναστατικές, ε ίναι σχετικά με το επικείμενο πέρασμά τους στο προλεταριάτο, και τότε δεν υπερασπίζουν τα σημερινά, α λλά τα μελλοντικά τους συμφέροντα, εγκαταλεί­ πουν τη δική τους άποψη για να πάνε με την άποψη του προλεταριάτου. Α π’ όλες τις τάξεις που σήμερα βρίσκονται αντιμέτωπες με την αστική τάξη, μόνο το προλεταριάτο είναι τάξη αληθινά επαναστατική. Οι υπόλοιπες τάξεις χάνονται κι εξαφανίζονται από τη μεγάλη βιομηχανία, ενώ το προ­ λεταριάτο είναι το πιο χαρακτηριστικό προϊόν της. Δεν είναι λοιπόν επαναστατικές αλλά συντηρη- I τικές. Κάτι παραπάνω, είναι αντιδραστικές, γιατί I ζητούν να στρέψουν προς τα πίσω τον τροχό της I ιστορίας. Α Σ £ Μ Τ Ω T O ZJTITI

hoytAmokoim

34

35

·. ... όμως απ' τις συνθήκες της ζωής του είναι τικό προϊόν σαπίλας τ ω ν mo χαμηλών σ τρω - πάντα πρόθυμο να πουληθεί για αντιδρα-εδώ itt εκεί στο κίνημα από την π ρ ο λ ίτ » -' ,Υ |κ ρ ώ κ ή επανάσταση,.·· -— -— ^ - ν

^h.

/ Λ ' ;;

Γ o m z m \

Η ΤΖΑΜΑ Μ Ι Μ -ξΐΗΑΐ m n e r n j Οι όροι ύπαρξης της παλιάς κοινωνίας έχουν πια εκμηδενιστεί μέσα στις συνθήκες ύπαρ­ ξης του προλεταριάτου. Ο προλετάριος δεν έχει ιδιοκτησία. Οι σ χέσ εις του με τη γυναίκα του και με τα παιδιά δεν έχουν πια τίποτα τ ο κοινό με τις σχέσεις τ η ς αστικής οικογένειας. Οι νόμοι, η ηθική, η θρησκεία είναι γι’ αυτόν τόσ ες α στικές προλήψεις, όσα αστικά συμ­ φ έροντα κρύβονται πίσω τους. Ολες οι προηγούμενες τάξεις που έπαιρναν την εξουσία προσπαθούσαν να εξασφαλίσουν τη θέση που κατέκτησαν, υποτάσσοντας όλη την κοινωνία στους όρους του δικού τους τρόπου ντας τονως ο η Σ . τ ε -H IK-H ZA he ΚΙΟ Μ Ζ Ολα τα κινήματα του παρελθόντος ήταν κινήματα I Της μειοψηφίας ή προς όφελος μιας μειοψηφίας.

ΜΙ ΔΟΜΙΑ ■

§ Μ ^ ί ϊ λ ι % Ι λ ΐ Γ λ ΘΑ ΤΑ 'jcere. I w T l V w V ΠΆ/ΔΜ! ... και επομένως όλο τον ώ ς τώρα τρόπο ιδιοποίησης. Οι προλετάριοι δεν έχουν τίποτα δικό τους να εξασφα­ λίσουν, έχουν όμως να κατα­ στρέψουν κάθε ώς τώρα ατο­ μική ασφάλεια και ατομική εξασφάλιση.

36

₃₇

Το προλεταριακό κίνημα είναι τ ο α υ το­ τε λ έ ς κίνημα τη ς τερά στια ς πλειοψηφίας προς όφ ελο ς τ η ς τερά στια ς πλειοψηφίας. Το προλεταριάτο, το κατώ τερο στρώμα τη ς σημερινής κοινωνίας, δεν μπορεί να σηκ ω θεί, δεν μπορεί ν' ανυψωθεί χωρίς να τινα χτεί στον αέρα όλο το εποικοδό­ μημα των στρω μάτω ν που α ποτελούν τη ν επίσημη κοινωνία. Η πάλη του προλεταριάτου ενάντια σ την αστική τάξη, αν όχι σ το περιεχόμενο, σ τη μορ­ φή είναι κατ’ αρχήν εθνική. Φ υσικά, το προλε­ ταριάτο κάθε χώρας πρέπει να ξεμπερδέψει πριν απ’ όλα με τη δική του αστική τάξη.

Μ era το

ΚΑΛΟ ΣΑΣ. ΗΘΕΛΑ» [λΕΝ ΞΕΡΟ ΜΜ ΙΝΛ κ ο α ι μ α ω ΤΤΑΛΤί-Για να μπορεί όμως κανείς να καταπιέζει μια τάξη, πρέπει να εξασφαλίσει στην τάξη αυτή τέτοιους όρους ύπαρξης, που να της δίνουν τη δυνατό­ τητα να ζει τουλάχιστον τη ζωή του σκλάβου. m e m i r r o M A * αλλα ιτεριιζστερΛ ΑΠΟ ΤΟ ΤΠΤΟΤΑ Χαράζοντας τις γενικές φάσεις τη ς εξέλιξης του προλεταριάτου, παρα­ κολουθήσαμε τον λίγο-πολύ καλυμμένο εμφύλιο πόλεμο μέσα στην υπάρχουσα κοινωνία, ώ ς το σημείο που ο πόλεμος αυτός ξεσπάει ο ε ανοιχτή επανάσταση και τ ο προλεταριάτο θεμελιώ νει την κυριαρχία του με τη βίαιη ανατροπή τη ς αστικής τάξης. ... όπ ω ς και ο μικροαστός κατάφ ερε να γίνει α σ τό ς κάτω από το ζυγό του φ εουδαρχικού απολυταρχισμού.

38

₃₉

Α ντίθετα, ο σύ γχρον ος ερ γ ά τη ς, αντί ν’ ανυ­ ψώνεται με τη ν π ρόοδο τη ς βιομηχανίας, ... ... βυθίζεται όλο και πιο χαμηλά, πιο κά τω ακόμα κι από τ ις σ υ ν θ ή κ ες ζωής τη ς ίδιας του τ η ς τάξης.

ΤΓΜΜΙΜΣ. ΚΑΝΟΥΝ

οι moirzoiA&Et.

ZIAfrATHZAfoe ΜΙ ΠΑΛΙ

5SAITIAZ. Lot ΒΑΛΕ ZTO

LTOfnA

Σ-Oy ΛΙΓΟ <W

2fol Icl 6M

m e m rom

w i τι z n m m ·. νομ ίζω n a z m -. MNOYN t-T λλΗ θβλ ΤΤΑΛΜ / ---- - - - · · ’ -Ο εργ ά τη ς εξαθλιώνεται και n μαζική αθλιότητα αυξάνει τα χύτερ α από τον π ληθυσμό και τον π λούτο. Έ τσι γίνεται φ ανερό οτι η αστική τάξη είναι ανίκανη να παραμείνει ά λλο κυρίαρχη τάξη τ η ς κοινωνίας και να επιβ ά λει σ τη ν κοινωνία σαν ρυθμιστικό νόμο του ς όρους ύπαρξης της τά ξης της. Είναι ανίκανη να κυριαρχεί γιατί είναι ανίκανη να εξασφ α λίσει σ τ ο σ κλά β ο της την ύπαρξη, ακόμα και μ έσα σ τη σκλαβιά του, γιατί είναι υποχρεωμένη να τον ρίξει ώ ς την κατάσταση που θα χρειά ζετα ι να τον τρέφ ει αυτή αντί να τρέφ ετα ι η ίδια απ’ αυτόν. Η κοινω­ νία δεν μπορεί πια να ζήσει κά τω από την κυριαρχία τη ς α στικής τά ξης, δηλαδή η ύπαρξη τ η ς α στικής τά ξη ς δεν συμβιβάζεται ά λλο με την κοινωνία. Ο ουσια στικός ό ρ ο ς για την ύπαρξη και την κυριαρχία τη ς αστικής τά ξη ς είναι η σ υ σσ ώ ρευ σ η του πλούτου στα χέρια ιδιωτών, ο σχημα­ τισ μ ός και η αύξηση του κεφαλαίου. Η π ροϋπόθεση του κεφαλαίου είναι η μισθω τή εργασία. Η μισθω τή εργασία στηρίζετα ι αποκλει­ στικ ά σ το συ ναγω νισμό ανάμεσα σ το υ ς ίδιους του ς ερ γά τες. Η π ρό­ οδ ο ς τη ς βιομηχανίας, που η αστική τάξη είναι ο άβουλος και παθητι­ κός τ η ς φ ορέα ς, βάζει σ τη θ έσ η τ η ς απομόνω σης τω ν εργα τώ ν μέσα από το συναγω νισμό τη ν επαναστατική τους σ υ νένω ση μέσα από την οργάνω ση. Έ τσ ι, με την ανάπτυξη τη ς μεγάλης βιομηχανίας αφαιρείται κάτω από τα πόδια τη ς α σ τικ ής τά ξης το ίδιο το έδα φ ος που πάνω στη βάση του παράγει και ιδιοποιείται τα προϊόντα. Πριν απ’ όλα, η αστική τάξη παράγει τ ο υ ς ίδιους το υ ς νεκ ροθά φ τες της. Η π τώ σ η τη ς και η νίκη του προλεταριάτου είναι το ίδιο αναπόφευκτα.

... ότι από τη μια μεριά, στους διάφορους εθνικούς αγώ νες των προλετάρ ιων τονίζουν και προβάλλουν τα συμφέρο­ ντα που είναι κοινά σ ’ όλ ο το προλεταριάτο κι ανεξάρτητα από την εθνότητα . Και από την άλλη, ότι στις διάφορες βαθμίδες ανάπτυξης του αγώνα ανάμεσα σ το προλεταρι­ άτο και την αστική τάξη, εκπροσω πούν πάντα τα συμφέ­ ροντα του κινήματος σ το σύνολο του. Ποια είναι η σ χέση τω ν κομμουνιστών π ρ ος του ς προλετά­ ριους γενικά; Οι κομμουνιστές δεν αποτελούν κανένα ιδιαίτερο κόμμα απέναντι σ τ ’ άλλα εργατικά κόμματα. Δ εν έχουν συμφέροντα που ξεχωρίζουν α πό τα συμφέρο­ ντα του προλεταριάτου σ το σύνολο του. Δεν διακηρύσσουν κάποιες ιδιαίτερες αρχές, που σύμφωνα μ’ α υτές θα ήθελαν να πλάσουν το προλεταριακό κίνημα. Οι κομμουνιστές διαφέρουν από τα άλλα προλεταριακά κόμματα μονάχα κατά τούτο: Οι θέσεις τους αποτελούν μονάχα τη γενική έκφραση πραγματικών σχέσεων της υπάρχου- σας πάλης των τάξεων, της ιστορικής κίνησης που συντελείται μπρος στα μάτια μας._______ τμήμα που τα κινεί πάντα προς τα μπρος, ωρητικά, πλεονεκτούν από την υπόλοιπη μάζα προλεταριάτου με τη σωστή αντίληψη για τις ιινθήκες, την πορεία και τα γενικά αποτελέσματα τοιι προλίταριακού κινήματος. Ο άμεσος σκοπός τω ν κομμουνιστών είναι ο ίδιος με το σκοπό όλω ν τω ν ά λλων προλεταρια­ κών κομμάτων: συγκρότηση του προλεταριάτου σε τάξη, ανατροπή τη ς κυριαρχίας τη ς αστι­ κής τάξης, κατάκτηση της πολιτικής εξουσίας από το προλεταριάτο. Οι θεωρητικές θέσ εις των κομμουνιστών δεν στηρίζονται καθόλου σ ε ιδέες, σ ε α ρχές, που εφευρέθηκαν ή ανακαλύφθηκαν από τούτον ή εκείνον τον αναμορφωτή του κόσμου. ftTTM... ftTTM... fhTTM...

ihlTM.-44

43

Η κατάργηση τω ν μέχρι τώρα σχέσ εω ν ιδιοκτησίας δεν αποτελεί καθόλου ιδιαί­ τερ ο χαρακτηριστικό του κομμουνισμού. Ό λ ες οι σχέσ εις ιδιοκτησίας υπόκεινταν σ ε μια σ υνεχή ιστορική αλλαγή, σ ε μια συνεχή ιστορική μεταβολή. Α υτό που χαρακτηρίζει τον κομμουνισμό δεν είναι η κατάργηση τη ς ιδιοκτησίας γενικά, αλλά η κατάργηση τη ς αστικής ιδιοκτησίας.________________________________________________ Α Γ Α Π Η (h o y , ΑΝ Α Τ Τ Α Μ Ο Τ Π Ω ΙΟ Υ Η T o m r A K i μ ς , ο γ ι α ν ν η ς. Q A m m A m ? r o z . m

ΑΤΪΑΙΖΙΟΙ m είΝΑΙ ΑΥΤΟΙ

οι

κ ο μ ο υ ν ισ τ ε ί

Η σύγχρονη, όμως, αστική ατομική ιδιο­ κτησία είναι η τελευτα ία, η π ληρέστερη έκφραση της παραγωγής και ιδιοποίησης των προϊόντων, που στηρίζεται σε ταξι­ κές αντιθέσεις, στη ν εκμ ετά λλευση του ενός α π 'το ν άλλο. Μ ας κατηγόρησαν εμάς τους κομμουνι­ σ τές, πως θέλουμ ε να καταργήσουμε την ιδιοκτησία που αποκτήθηκε με την προ­ σωπική δουλειά, με τη ν ατομική εργασία, την ιδιοκτησία που αποτελεί τη βάση κάθε προσωπικής ελευθερίας, δρ α στη ­ ριότητας και αυτοτέλειας. Την t' που είναι προϊόν δουλειάς, καικερδήθηκε Μ’ αυτή τη ν έννοια, οι κομμουνιστές μπο­ ρούν να συνοψίσουν τη θεωρία τους σ' α υτή τη μοναδική διατύπωση: κατάργηση τ ή ς ατομικής ιδιοκτησίας.

44

45

Στην τωρινή τη ς μορφή, η ιδιοκτησία κινείται μέσα σ τη ν αντίθεση του κεφαλαίου και τη ς μισθω τής εργασίας. Ας εξετά σ ο υ μ ε τις δύο πλευ ρές α υτή ς τ η ς αντίθ ε σ ικ Ί ϋ ο ϊ M i m : AKOfnA τ η ντ ε λ ε υ τ α ί α 1 b O L H Τ 0 1 ? E B O L · / \ δ ε η μ η τ ο4 Z etH A L I Τ ο να είσαι καπιταλιστής δεν σημαίνει να κατέχεις μονάχα μια καθαρά προσωπική θέσ η , α λλά μια κοινωνική θ έσ η σ τη ν παρα-Το κεφάλαιο είναι συ λλογ ικό προϊόν και μπορεί να μπει σε κίνηση μονάχα με τ η ν κοινή δράση πολλώ ν μελών και, σε τελ ευτα ία ανάλυση μάλιστα, μονάχα με την κοινή δράση όλω ν τω ν μελώ ν τ η ς κοινωνίας. Το κεφάλαιο, λοιπόν, δεν είναι μια προσωπική δύναμη, α λλά μια κοινωνική δύναμη. β ΙΧ Ι ΕΙΝΑΙ ΤΤΑΙΜΑ! ΤΑ ΔΩΓΑΚΙΑ Π Α Τ Α Ν Ε ΖΩ ΝΤΑΝ Η ΤΗ ΦΙΛΙΑ!! Ή ΕΤ Γ Α Ζ ΙΑ * ^ Ξ Ε ϊ Γ Ε Ν ί Ι \ Ζ Ε Ι ΜΛβΡΙ ρ ' ^ . κ ν ρ ' ε r ΜΙΛΕΡ ΠΑΡΑΚΑΛΩ!! Ή μήπως μιλάτε για τη ν ατομική ιδιοκτησία τη ς σ ύ γχρον ης α σ τι­ κής τάξης; Έ χει όμω ς το προλεταριάτο τη δυνα τότητα να α ποκτήσει και να δημιουργήσει δική του ιδιοκτη­ σία με τη μισθω τή εργασία του; Ό χι βέβαια. Δημιουργεί τ ο κεφάλαιο, δηλαδή την ιδιοκτησία που εκ μ ετα λ λ εύ ετα ι τη μ ισθω τή εργασία και που μπορεί να αυξάνει μόνο με τον όρο ό τι θα παράγει καινούργια μ ισθω τή εργασία, για να τ η ν εκ μ ετα λ λ εύ ετα ι και πάλι.

ρ

Ι

Ρ

, ΛΟΙΠΟΝ, ΤΩ ?Α m o r o y h E ΝΑ - M H L O I h E } ΓΙΑ ΦΙΛΙΑ. Λ

A

J

Αν λοιπόν το κεφά λα ιο μετα βλη θεί σ ε κοινή |διοκτησία, που θα ανήκει σ' όλα τα μέλη Της κοινωνίας, τ ό τ ε δεν μετα τρ έπετα ι μια Μ ετα βά λλετα ι μονάχα ο κοινωνικός χαρα­ κ τή ρα ς τη ς ιδιοκτησίας. Χ άνει τον ταξικό τη ς χαρακτήρα. H b

47

Ας έρθουμε στη μισθωτή εργασία. Η μέση τιμή τη ς μισθω τής εργασίας είναι το κατώ τα το όριο του μισθού τη ς εργασίας, δηλαδή του ποσού τω ν μέσων συντήρησης που είναι απαραίτητα για να διατηρηθεί ο εργάτης σ τη ζωή σαν εργάτης. Αυτό λοιπόν που ιδιοποιείται ο εργάτης με τ η δραστηριότητα του, του φτάνει ίσα ίσα για να αναπαράγει μονάχα τη γυμνή ύπαρξή του. m n e i N A T m o m ΑΙΑΡΚΩΣ-ΑϊΤΟΠΙΣΏΣΑΣ. H A t i m i o i m

* * * * *

0

ΚΑΘΕΝΑΣ. ΤΑ AIM -τ T o f . b o i m e . , Μ ε κανέναν τρόπο δεν θέλουμε να καταργήσουμε αυτή την προσωπική ιδιοποίηση τω ν προϊόντων της εργασίας, που είναι απαραίτητη για την αναπαραγωγή της ά μεσης ζωής, μια ιδιοποίηση, που δεν αφήνει κανένα καθαρό κ έρδος που θα μπορούσε να δώ σει δικαίωμα πάνω σε ξένη δουλειά. Θ έλουμε μονάχα να εξαλείψουμε τον άθλιο χαρακτήρα αυτής τη ς ιδιοποίησης, όπου ο εργάτης ζει μόνο για να αυξάνει το κεφάλαιο και ζει μόνο όσο το απαιτούν τα συμφέροντα τη ς κυρίαρχης τάξης. Στην κομμουνιστική κοινωνία η συσσωρευμένη εργα­ σία είναι μονάχα ένα μέσο για να διευρύνει, να πλουτί­ ζει και να προάγει τη ζωή των εργατών. Στην αστική κοινωνία η ζωντανή δουλειά είναι κοινωνία, λοιπόν, το παρελθόν Στην κομμουνιστική κοινωνία το παρόν κυριαρχεί πάνω σ το παρελθόν. Hd

0 ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ. ΛΑΟΣ. ΤΗΣ AftEPIKHZl ΑΤΓΑΙτεί ΕΛΕΥΘΕΡΑ ΑΪΤΟ ΤΟΝ ΕΛΕΥΘΡΟ ΤΤΡΟΕΔΡΟ ΤΟΥ ΝΑ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΕΙ . ΕΛΕΥΘΕΡΑ Τ Ο Ν — ^ΧΑΛΚΟ ^ ^ Λ τ κ γ χ / Λ Η ζ ί) C0®t?

«BSP £ A f f e & f ) ( \

IIITANOI! ΣΛΣ. <f>Ef NQ ^

ίΛΕΥΘΕΡΙΑ

ΚΑΙ m ioLm

ΜΑΤΓΗ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ

ΑΠΟΦΑηζη εκε&ε?Α

,

•

ναακελειθετωιωτοιζ

foiMNe rw

e\eiee?\A,

AMA 0 KAfoTTINEL ΕΙΝΑΙ

M T E i m m O L .

m mom ha katami

ΤΙ ΘΕΛΟΥΝ Anoi 01

^ o m o m i r e Z r — Αν όμω ς εξαφανιστεί το εμπόριο, εξαφανίζεται μαζί και το ελεύθερ ο εμπόριο. Οι φλυαρίες για ελ εύ ­ θερο εμπόριο, κ αθώ ς και τα παχιά λόγια τη ς αστικ ής μας τάξης για ελευθερία, έχουν γενικά κάποιο νόημα όταν πρόκειται για το δεσμευμένο εμπόριο, για τον υπο­ δουλωμένο α σ τό του μεσαίωνα, δεν έχουν όμω ς κανένα νόημα όταν πρόκειται για την κομμου­ νιστική κατάργηση του εμπορίου, για την κατάργηση τω ν αστικών σχέσεω ν παραγωγής και για την κατάργηση τη ς ίδιας τη ς αστι­ κής τάξης.

thAMLTA ΑΦΕΝΤΙΚΟ

eilhAI

7Τ0ΑΥ

Ε\ΕΊ&Ε?ΟΪ-.

Και την κατάργηση αυτής της κατάστασης η αστική τάξη την ονομάζει κατάργηση της προσωπικότητας και της ελευθερίας! Και με το δίκιο της Γιατί πρόκειται ουσιαστικά για την κατάργηση της αστικής προσωπικό­ τητας, της αστικής αυτοτέλειας και της αστικής ελευθερίας. Με τη λέξη ελευθερία εννοούν, μέσα στις τωρινές συνθήκες Με τη λέξη ελευθερία εννοούν, μέσα στις τωρινές συνθήκες των αστι κών σχέσεων παραγωγής, το ελεύθερο εμπόριο, την ελεύθερη αγορά πώληση. Σας πιάνει τρόμος γιατί θέλου με να καταρ-S γήσουμε την ατομική ιδιοκτησία. Ό μω ς σ τη σημερινή σας κοινωνία, η ατομική ιδιοκτη­ σία έχει καταργηθεί για τα εννιά δέκατα των ■μελών της. Και υπάρχει ίσα-ίσα, γιατί δεν υπάρχει για τα εννιά δέκατα. Μας κατηγορείτε, λοιπόν, γιατί θ έλου με να καταρ­ γήσουμε μια ιδιοκτησία που προϋποθέτει σαν απα­ ραίτητο όρο την έλλειψη ιδιοκτησίας για την τερά ­ στια πλειοψηφία τη ς κοινωνίας. Με μια λέξη, μας κατηγορείτε γιατί θέλουμε να καταργήσουμε τη δική σας ιδιοκτησία. Ναι, πραγματικά αυτό θέλουμε. Από τη στιγμή που η εργασία δεν θα μπορεί πια να μετατρέπεται σ ε κεφάλαιο, σ ε χρήμα, σε γαιοπρόσοδο, με μια λέξη, σε κοινωνική δύναμη που μπορεί να μονοπωληθεί, δηλαδή από τη στιγμή που η προσωπική ιδιοκτησία δεν θα μπορεί πια να μεταβάλλεται σε αστική ιδιοκτη­ σία, απ' αυτήν τη στιγμή -έ τ σ ι δια κ η ρ ύ σ σ ετε- καταργείται το άτομο.

50

₅₁

Ομολογείτε, λοιπόν, πως με τη λέξη άτομο δεν εννοείτε παρά μονάχα τον αστό, μονάχα τον αστό ιδιοκτήτη. Κι αυτό το άτομο πρέπει πραγματικά να εξαλειφθεί. r e j £ m e m r o r r o r m τ ω ρ α m r e z j e J t r n M Δ Ο Υ Λ Ε Υ Ε Τ Ε ^ . > Α Φ Ο ϊ τ ο β Λ ε π ε τ ε , ο τ ι w r i z e h m A e Γ ΙΝ Ε Τ Α Ι! Ο κομμουνισμός δεν αφαιρεί από κανέναν τη δυνατότητα να ιδιοποιείται κοινωνικά προϊόντα. Αφαιρεί μόνο τη δυνατότητα να υποδουλώνει με την ιδιοποίηση αυτή ξένη εργασία. Α ντέταξαν ό τι μ ε την κατάργηση τη ς ατομικής ιδιοκτησίας θα σ ταματήσει κάθε δρα στηριό­ τητα και ότι θα επικρατήσει μια γενική τεμπελιά. Αν ήταν έτσι, τότε από πολύ καιρό η αστική κοινωνία θα είχε καταστραφεί από την αδράνεια, αφού αυτοί που δουλεύουν σ’ αυτήν δεν κερδίζουν τίποτα, κι αυτοί που κερδίζουν δεν δουλεύουν. Όλος αυτός ο συλλογισμός καταλήγει στην ταυτολογία ότι, μόλις πάψει πια να υπάρχει κεφάλαιο δεν θα υπάρχει πια και μισθωτή εργασία. τ ι μ ν ε τ ε ε κ ε ι; L T A f o A T H L r e m τ ι ζ Β Λ Α κ ε ι ε ζ . ! tM ie γ ια r r e i r e fto y

τι

MNOYfoe

e m

zu zm t,

κεψ ειζ,

u e v e ift

Ο λ ες οι αντιρρήσεις που στρέφονται ενά­ ντια σ τον κομμουνιστικό τρόπο ιδιοποίησης και παραγωγής των υλικών προϊόντων, επε- κτάθηκαν επίσης και ενάντια στην ιδιοποί­ ηση και την παραγωγή τω ν προϊόντων της πνευματικής εργασίας. Ό πω ς για τον α σ τό η κατάργηση τη ς ταξικής ιδιοκτησίας σημαί­ νει την κατάργηση τη ς ίδιας τη ς παραγωγής, έτσι και η κατάργηση τη ς ταξικής μόρφωσης είναι γι’ αυτόν ταυτόσημη με την κατάργηση τη ς μόρφ ω σης γενικά. Η μόρφωση, που ο α σ τός κλαίει το χαμό της, σημαίνει για την τερά στια πλειοψηφία τη μετατροπή τη ς σε εξάρτημα τη ς μηχανής. Μ η λογομαχείτε όμω ς μαζί μας, αναμετρώ ντας την κατάργηση τ η ς α στικής ιδιοκτησίας με τις α σ τικ ές σας αντιλήψεις για ελευθερία , μόρφω ση, δίκαιο κλπ. Οι ίδιες οι ιδέες σας είναι π ροϊό­ ντα τω ν αστικώ ν σ χέσ εω ν παραγωγής και ιδιοκτησίας, όπ ω ς και το δίκαιό σας είναι η θέληση τ η ς τάξης σας που α ναγορεύτηκε σε νόμο, θέληση που το περιεχόμενό τη ς καθορίζεται από τις υ λικές συ νθήκ ες ύπαρξης τη ς τάξης σας.

53