y
c . i i z o e n o
N *
I N T E R V T ^ V M Q V E F OR VM >
1 V 0 I C I A L E V ID E L IC E T , E t C O N . ' O - I E N T ' I A E }
N O N D V M H A C N O V A L V C E D O N A T A E , E T M A G N A . C V M C V R A , S T V D I 0 Q V £
. Í . V C V B R A T A E , E T C O N C I N N A T A E .
C V M I N D I C E D I F F É R E N T I A R V M .
A V C T O Í I B T > O M N O I O H A N N E V A L E R Q , V A L E N T I N O Segobrigen, rOecreiorum D. Triorc dumus Car!ujt]e M nicricH .
l E S V Nazareni. '
A d perilluftrem Dominum D on S A L V A T O R E M Í^ O N T A N E T ^ Cancellariam Rcgenteiti in Supremo Coniilio
“ Coronx Aragonum.
- d
C V xM P R I V I L E G I A '
Superiorum permiííUi inCartuiiaM aioricarum, typis EinmanucIIs
i ‘i
m
* «
A
■'r~_ ■
•. c :
■S .> .r: . . . . . . . ■•, 4 ^ . ^
V
-
.*
!' /
f.
* ••
a
t .
* \ r
■ >T--
-1"*:
. . . C ' ■'
..;.■,!^ '.'y ' ■
■■ V-' ••'-.■ y* .. • * ^
■■ ’ ‘‘iiAl,-. ■*■ ■''
- . V . . . / . , ,
.,. a ’,;¿A- ^•'^; ' . ■
'.f
* .
*• ’ fi*
Vj • f
v%
I L L V S T R I A D M O D V M »
E T V T R A Q V E O M N I G E N A E V I R T V T I S , príEcIarícque nobilitatis laude cumulato D . D . Saluatori
F O N T A N E T . I. V . b Q N T l , Supremi Aragonum Concilii Cancellariam R E G E N T í , Domnus
lohannes Valero Decretorum D . & Prior domus Cartuíi:^ M aioricen. lefu
Fiazareni O.F.P»
/ “B f TC
T>ifferentiamm In/er vtrumq; Vorum{vir ^rttflantifsime) multorum annorum continenti labore concinnatus foras exiturus^ teneri non potuit quin in tuaseisolarei manus,
accepturus certam defenfionewy magnam etjlimaiioneri., flngulare decus^ fula contrsfiatione amplifsimi muneris, omnigenaefapienttie, preciar¿e nobilitatis tu¡e. Qms enim operiprtcflxum noH reuereatur F O N T A N B T I nomen l Quis audeat ohtreFiando flbi conciliare tanti defenforisinuidiaml Potenttjsimama- ximeque verenda FO N T A N E T l infcriptiune munitum vólumen,non timebit vel vnitts obtre&atoris maleuolentiam; laudaturum beneuolentiam expe&abit. Spe- flabitur certe, & cejlimabitur quod tam illuflri nobilis flemmatts imagine apparebit im pref fum . T r edicat hoc velinprimts aurea illa Aquila per cpruleum expanfa campum, quam ab antiqui fsimi s honoratis cwAbusGerundenfibus maioribus tuis DES C A A Í T S , h hereditario ture fu]ceptam,gloriofo tueris in ftemmaie. N d m & hoc decus, illi quondam Heroe i promeruere feruitiis valde gratis,fs" acceptis ergaSereniJsimosTfeges Aragonum; & tu is ipfe eadem cumulans gratioribus; indefefla flde ab ádolefcentia tu a
,
Jumma fynceri- tate, candore, ^ reftitudine, continuare non defliiijli; cumpofl annos plure s quibus cum ftudiis, tum public<e interpretationi caibedratiChC vtriufque luris in V niuerfltate‘Barcino- nenj.infudajli, doflrinccfimid, &fynceri¡aiis amplifsimum prpfliteris fpecimen; nedum in Tatrocinio plurium, grauifsimarumque caufarum ; verum etiam tn funfltonegrauium munerum, tam EcclefiafHíorum, quam Tfjgiorum iudicandi curam concernentium;quibus cum adhuc vigefsimum quartum cuatis annum non attigi [fes, laudabiliter vti CiCpifii. Qthe quidem omnia Philippus fecundus in CaJielU 'Rjegnis, nobis autem pri
mus, certo comperiens, merito officium Ajfefforis Generalis Gubernatoris in Caialaunire principatu tibi deferendum curauit. Ac rurfu^ antequam hoc munus inires, te ad mune
ra vm usIudicum T{jgi<eCurt¡e;é^pvflmodum Senatorum, flue GP^egtorum Confiliario- rum Ciuilis Audienti £ "\jgÍ£,Trincipaius elufdem,promouere dignatus efi. Quibus libi per integrufere decenniu Jumma integritate fungenti,varia,^ ardua negotia comtjja fuere^
prafertimgraueJimul, acfidele Officiu Regentis Thejauraria Regiam in eodem Principatu, quod vitra biennium adminiflrafli; Confultationes quoque Cen forum fi dei in far,fia Inqui- Jitiotieeiufdem Trincipatus; fy 'Breuis Apoflolici, inflante Regia M aieflate, concefsi, in Ec- clsfiaflicosatrociter ihi delinquentes; & Officii M a g flr i Rationalis Domus,&
C«ri>
RegUs2
Baiuli£*BmuIUGeneralh,ac*Proctiratíoms Eegallu Vtudoru CatalamiU.Afifio a u teM .D X C .IX , cum RegiaMaie/las ‘Rarcinone Comitia Catalaunis celebraret:quis fando explicet 'varia,ar- duaque negotia eorumdem Comitiorum, expeditionem facilem , RegiumqiieJeruitium v ald i concernenti», qu</e tibi committenda R ex cenfuit, maxime te vnu ex Habiiitatoribus creans;
immb ¿í* •vnum ex Judicibusgrauaminum earumdem Generalium Curiarum. In quibus omnibus confiat ita te gnauiter ejfe verjatum, vt ad officum Fi fici, ¿r Patrimonii Regii Ta- pronifnSupremotfloS.S,R. AragonmnCorfilio, Rexipfeduxerit promouendum. Quo vitra quinquennium, mira Regis fatisfadione perfungens, renuntiatus es alter ex Regiis Commi f fa riis Generalibus ad negotia concernentia populatione locoru quos Mauritani Neophyti qui nuper Regio iuffu tota fiunt Hifpani a pul f , in Regno Valentino incolebant; & redituum, ac altorum Jolutwnem creditorum quibus obnoxii erant Barones, Aljama ,& je t e r i jingulares.
Quin etiam,defmBo fiatim Collega tuo,totum cbmrnifisionis eiufmodi pondus,iui Julius hume
ris imponendum, aufloritate Regali decretum efl. T aceo, dum i fla fiudiose perageres, tum in Regno Valentiae perluflrando, tum in Regia C uria, ad eam tam reuerfus, atquc adeo in illa Congregatione qu<propiere,) per Regiam M aiejlate fuit ereFla,partim ex Covfiil'artis Regii Status,partimex Supremo Confilio Aragonum, quam multos pro diadematis obfiequio Regii labores exantlaueris; vt mirum proftcJo non fit j i te adhuc in ea commi fisione defixum,ad ma
ioris gratire cumulum,tantis obfiequiisgrata recordationeperpenfis,maioraq; protnerentibus, te inquam adfiummamgradum vnius ex Regentibus Regiam Cancellariamin Supremo Juo Confilio'R^ex duxerit affiimendum. Quod fiT^^egia Curia tantum in te fid e i, prtefidiique fitum efje demonJlrat,vt H i fpaniarum'R^egna,vel inde beata praedicentur quod in eiufmodi fipecula te pofitumvideant: quanta felicitasficripiis meis obtigerit f i te vnum fibi Patronum fiemel adoptarinV. Has igitur ob caufas adducor ad illa tibi dicanda cum in primis, tumob Jtngularemeiiambeneuolentiam qua te femper complexus fu m , tunc vel maxime citm Bar
cinone curator ipfe litium Domus ScaU D e i , difficilimis quadraginta dubiorum 710- dis implicatam cantrouerfiam ad te detuli, leFiifsbnum 'RjegH illius Senatus 1V D I C E M ; quam fiub aliis Judicibus acriter vrgentibus siojlris procuratoribus,quadraginta siouem ipfos annos agitatam, nec vmquam explicata, dexteritate mirabili breui triennio dijjoluijli, pla ti
fia omnium maximo, admiratione maiori, pro Cartajtani/patribus pronuntiata fententia, faSfum inauditum, omnium ficripiis celebrari dignum.
Ergo perenni I ,V . F O N T I f quem fionat F O N T A N E T I nomen) Jurisperitorum de
cidendis quaftionibus O R A C V L O ; Ciuilium, & Tontifidarum legum, vb memoriam fingu- larem T H ESAV K O ; Supremi Aragonum Confilii Cancellariam T^E G EN T I ; Ti^tgti acroamatis, 'B^egalt T R I V I L E G IO , adfempi ternam pofteritatis metnoriam, celebranf- fim o,Ius duile totum, Pontificium totum,iure/uo , & fummo,/acrandum: non hoc quod of
fertur opuf culum,leuidenje licit,grati animi^quetnfipejiare debent magnatiimi)non ertt,opi- nor,ingratum. Hoc mihi, J i deno tsuminis contingat, ér tuo; ardens primum aliorum commo
dis inferuiendi, quod vnum vrget, fy-viget, promouebisjludium; collata deinde beneficia cumulabis, gloribf<e tuic liberalitatis incremento maximo. ValeT^egum maximi Pignus
magnum. I. V.decus, patrucolujnen,bonorumdelidx,&animimei dimidium.
t
A V G T O R
A V C T O R L I B R I AD S V V M
. M A E C E N A T E M E P I G R A M M A .
Y M P H A Arethufa, facris quondam celebrata Poetisi Irrigat O rtygiam , 'Sicaniosque iinus.
Cuius ob amplexus, x\lphei iiuminis vn da P Ortygiam properans, aequora fcindit aquis.
F O N T A N E T V M , Arethuia refert.T V,nomine firnias;
' ^ F O N S etenim PA T R iA E ,dicci^is effe N I T E N S . Eft lib er) Alpheus, Nympha?* qui ta£lus amore
Currit in amplexus ,praefidiumque T V V M . Sed cin£Ius p ela g o , preiTus Balearibus vndis.
Cogitur occultas, aiquoris ir e , vias.
Ergo lo u i, vt veteres facrarunt elidis amnem, Sic iiouus A lp h e u s,^ E , cupit eíTe louem.
P . R A P H A E L T S O L L E R S O G I E T A T Í S l E S V ]
T H E O L O G I D E G A S T I C H O N ,
i N T E R vtrumque Forum vetu seíi difcordia. Pugnat Hincque Forum humanum: pugnat & inde D ei.
N em o aulus ludex reftinguere iurgia. Flammam h e iii, lite fouent; hoc n egat: illu d , ait.
Tuque, V A L E R E , Foris difiungens facra |)rbfanls^
Difcrimenque foras dans vtriuique Forij
Ecce Fora, arte n ou a, pugnantia, fxdere iungis, Iurgia vtrumque Forum depofuille, iuuat.
Ha^c vtriufque Fori fententia prima. V A L E R V S E t F R I O R , & P R I M V S , ius dat vtrique Foro.
P. D O M N Í
p. D O M N I S E B A S T IA N I O L L E R C A R T V S I A N I ad librum Hexaftichon.
P
A T R O N O S ititer quotidam, Pater optime princeps^Externi mras lu r a , •vicesque Fori.
Sed pofiquhm faeros placuit habitare rece ¡fus;
lura Fori interni pendere cura fuit:
Interni, externi que igitur difcrimina profer.
Crimina di/crimen ne ferat vlla tuum.
P. D O M N I B A R T H O L O M A E l V A L P E R G A Cartufiani, 1. V . D o ílo r is, ad auSIorcrri Epigramma.
S
I h fie Macedo celebratur Magnus in Orbet Q^bd nodos A(t£ numinis enfejtidit:Nunc potiora tibi debentur prem ia, vajli S¿ui nexus Orbis diuidis enfe libri.
Quos flringant,leges i quos foluan t^ adis aperte:
Difungens terr<e, iuraque fu ‘ ‘ Antiquos vincis mirandas ordine
Conjona dum reddis, diffona fa fia fibi.
A n e noua , legum refonat difcordia concors.
Explicat en calamus, quod plicat ipfe dolus.
Nec pugnare duos contra valet Herculis ba/ia.
VoFirinéC Zona cingis vtrumque Eorum.
p. A N D R E A E M O R A G H E S , S O C I E T A - tis lE S V D oS orls T h eologi ad librum Epigramma.
S
A T fcio, Tr<econes ambis, Liber optime, nullos.Vino vendibili non opus efi edera.
En opus optatum. Troperent nunc ilicet omnes, Dum rara h<ec cupidis Bibliotheca patet.
Rara. Quis hoc etenim rarum attigit argumentuml Attigiti Immb, nihil tangere dat reliquis.
Euge Liber, Jam omnis ludex tua limina adibit:
PutiQum quo omne tibi lure in vtroque feras.
Omne tullit fiquidem. punFium, qui mifcuit illa.
Qua difiinEia fimul das Fora, digna Cedro.
M IC H A E L
M I C H A E L I V L I A N , R E C T O R S O C I E T A T I S l E S V C ollegii M aioriceniis,
Domno Johamt Valero facr£ Cartufanorum dtmus lE S V Nazareni Palm£ ‘Balearium Triori
dignijiimo S\
B I I N T E L L E X I T I B I L I B R V M E S S E I N T Y P O ; fuiprsterfolitnm l|titiaaíFe¿Ius.Ac inecum ipfe perpendens dixi, Spo fione quemcumque laceffam, ncc credo perdam, quando aíTtro tale opus, non vulgare, fed extraordinarium; non quomodocumque pérfe-
¿Ium ,fed numeris omnibus abfolutum; non vni ve! alteri gratum, fed omnibus viris do ilis quam gratifsimum, plurimi aeilimanaum, conti
nua lc£lione conterendum. Qui poteram non letari,cum viderem in- flaurari memoriam confortii ioftri in ftudiis Rhetoricae,aureo illo tem- 3ore quo in flore noflrae aetatis vna eramus, & fam ilianfsim i, & vna Rhetoricos flores iti lortls Laurentii Palmyreni Dodloris noftri, qui fumthacum laude, & acceptione, florenti in academia Valentina docebat; carpebam usN um quam ,vel raro intermittitur in fludiis contra£Ia necefsitudo;nec frigefcit amor qui afsidua coniunélione, & vfus familiaris fcho- larum aura femel exarfit. laAis firmis Rhetoricae fundamentis, curriculum Philofophi^;
( ni me fallit m em oria) egregium illum Philofophum Michaelem M onllor fubfequehsj procurfare caepifti,& ad metas vfque peruenicos, vnus ex paucis fuifti, qui brauium fuerunt confequuti. A c ne tibi faftigium, & illud pcrfe^ifsimum deeifet, non minori prxceptóris¿
quam difcipulifecilitate, magnum illiim Didacum Couarruuias in eadem academia M c- taphyficoru magiftrum fortitus es. Quem , infigneiri meritis,Maieftas fapientis,& catholi
ci R egis Philippi fecundi, in fublimem ProcancellaWi dignitatem , venientibus annis eue- xit. Ad hunc ( meminifle te arbitror j adibam ipfc,Philoiophise,Metaphyficorumque cau- fa.Adibant etiam leiftifsimij&ornatifsimiiuuenes, Valentinx nobilitatis, & ingenioruiri flofculi; é quibus prinium in generalem fidei cenforem totius Lufitanix, deinde in Barci
nonis facrorum Antiftitem; poftremo in Murcianx fedis Epifcopum, Illuftrifsimus D .Al- phonfus Colom a,m ihi fummafamiliariatateconiundifsimus, fui temporis Theólogorúj
& facrorum Euangelii prxconum facile princeps, meritifsimo deliLatus eft. Cuius nunc germanus frater Illuftrifsimus CarolusC olom a, inuidia bellicx laudis virtute cerré M a
gnus, eximia in Deiparam Virginem fine originali peccato conceptam pietate, maximis Aragonum Regibus germanifsimus, Palmx Balearium Regnum pro Philippo Hifpania- lum R ege potentifsimo, tanta omnium approbatione,tantis plaufibus adrainiftrat.Talibus igitur,ac tantis prxceptoribus, iure dici poterit, & erit vera, non fi<fta laus. Sufficit di/cipu- lo,fifit ficut magijier eius. V ti reapfe fuifti. Similiter fubiit in menté tempus cum vna Sal- manticam venimus, vbi quinque annis integris, ab infionibus illis doéforibus in vtroque iure inftruilus,facramque Theologiam partim edo(ftus,BaccalIaurel gradu in tcftimonium fidele,atque debitum prxm»um fummi profedtus in ftudiis donatus es. H x c li nt argumen
ta m ex Ix titix , & occafio meorum prognofticorum qux vera docuit experientia; non te
meraria , plenaque vanitatis, qualia folent eorum efle Afttronomorum qui lineas, ternru- nofque (bos prxtergrediuntur.
V enio nunc ad diuinationes meas, earumque non leuia fundamenta. Pcradio felicifsime Rudiorum omnium curfu, vbi primum tamquam é carcenbus exieras, ibi primus palmata accepifti, cum in academia Valentina,nemine difcrepáte dodior renunciatus es. N on po
tuit lucerna fub modio latere. Affulfit primo illius fulgor ex ipfa academia Salmanticx, vique
vfque Valentiam, qna in ciiiitate,fidei pr»fe¿lus erat D.Iohannes de R ojas, vir certe lite- Mufsimus,ac I. V.rcientifsimusj vt teflantur opera qus in lucem edidit. Is (v tiab aliisac- cepi.) vt Valentiam redires,vbi prsmis tuorum ftudiorum annis fueras ipfi ingenii acumine,
& perfpicuitate notifsimus; te lucris quam amannfsime icripiis hortatus eft quo ilii eíTes auxilio, in ordinem redigendo librum infcriptum de Differentiis inter caufas ciuiles, &
criminales; quem pratlo mandare conftituerat. Q w in opere folus per annos aliquot ela- borafti, proceflerafque longifsiir.e. At vltima manus ei non eft impofira, quod memora
tus D Iohannesde Rojas defignatus fuerit Epilcopus Surgéii in Sicilia; qui dum Panormi Ponnficia diplomara expeiiaret,vitam prius Deo reddidit,quam fibi diplomata allata finr.
Deinde vfque in ciuitatem Segobrig3i,tu£e patrix felicifsimsdux ifta diffufa eft,vbi DD.
Maninus á Saluatierra dlius gregis Paftor vigilanrifsimus; tibi,cui debitum erat, honorifi
cum munus Vicani Generalis obtulit; quod iuftisdecauíisrccufafti.Verümadtuj impuifu, ftudioque impenfiüs Deo, ac illius Ecclefix inferuiendi, pamx com m odius,meliüíque f l uendi, Canonicfttum qui tum vacabit, petiifti, in quo tibi pnmo primas concedere, & Iu - diccs, & competitores coa<fAi funt. Et cum difficultates operis non exigui circa Ius Patro
natus , & prxfentarionis, fuborts fuiifent; caufam tuam ílrenué pcrfequutus fuifti,& co lam Metropolitano, & coram Regali fenatu,& coram Nuncio Apoftolico Madriti; Sc tan
dem R o m s, quo miffus fuifti procurator ad vifitanda limina Apoftolorum pro D, D.Mar- tino á Saluatierra. Ibique negotiis tuis egregie pertrailatis, dubia m'dfa in quibus grauira- tis multum inerat, & ponderis, pro Rpilcopo diíTeruifti, audientibus llluftrifsimis Conci
lii Tndentini Cardinalibus; viáorque de more euafifti.Canonicatu vero , quem iure opti- jn o, meritoque obtinueras, rc in concordiam adduiif a, impofita competitori penfione, te abdicafti.
Statim vt Valentiam rediifti, validis tui ingenii viribus opimam Parrrciam Epifcopatiis Scgobrigenfis adquilifti,cum effer tuus competitor Caftmeda Do£lor Theologus,vir tan
ti habitus, vt poftea
in
academia Valctina primaria; T h eo lo gi* cathedr* do6for efie promeruerit.
Ad h sc, Illuftris 3dmodúm,3c Reuerendifsimus Dominus D.lohannes Baptifta P erc^
exim is fanftitudinis Antifles, qui Epifcopali Sedi Segobrigenfi íucceíTeraíjiS: te Canoni
cam donauit, & V iarium Generalem fibi eligit,ac nominauit.
Denique Mundo cum fuis omnibus ambitionibus nuncio remido, confugifti r.smqnam ad fecurum portum, ad filentium mirabile, perpetuum clauftrum, extreme tigidam abfti- nentiamTacrsCartufianorum Familis. Cuius religiofam vitam, vixdum pofiro in,domo Scal^ Dei tyrocinio, folenniter profeffus fueras,cum fexduntaxat menfium exafiodecur- fupoftem ifram profefsionem fingulorum Monachorum vnanimi affenfu fuifti ciufden’i inftitutus procurator,illicO Barcinonem mittendus.Et quidem confultó,vt probauiteueo- tus. Namque ibi magni momenti caufas breui obtinuifti. Deinde priiirquam duo anni pro- fefsionemtuamfubfequereniur, fuifti abiifdem Conuentualibusm Priorem poftulatus.
maturiusfane, quam vcftra ftatuu permittant; cum qui in Ordine poft profefsionem non fteterit faltcro tribus annis integris, in fuperiorem nequeat affumi. A c ideó difpenfatione vniuerfs Cartufis Moderatoris opus tibi fuit ad illam prouinciam.
Igitur opus tanti audoris qui talia fuis inftudiisiecit fundamenta, qui tam laudabiliter honeftifsiotios gradusconfcquutuseft, qui confuetudinem, focietatemque iniit cum viris tam excultis dodArina,ac omni liberali facultate politifsim is, & tanti ab iifdem aeftimatus;
honorificequc trailatus eft;qui in grauifsimis caufis agendis, tum Valentina»,tum R o m * ,
& Madriti coram vtroquc tribunali, ita viribus ingenii valuit, vt in omnibus v id o r femper extiterit; numquam victus: manifefto fquct ominandum mihi tale opus non miniis au d o- Titatrs,sftimationifque habiturum,quam ipfiosaudorcm habere compertum eft; indeqt s iieri vt continuo in manibus cffet eiLditoriim omnium,Theologorum,tum Scholafticoiii, lum Moralium, lureperitorum, Canoniflarum,Confefrariorum,Curionumque animarum, luoim a vtilitate vniueri* Chriftianorum R eipublics, honoreque non exiguo facr* R e
ligionis
.L
liglonis Cartufianse; q u s cum reile calleret, iureque efiimarct q c s funt in te dotes á n atu ., la preclaras, nec brcui voluit abfconditas, fed re cum iliis, vel ante prafcriprum in ftatuiis tempus ad domorum fuarum gubernationes pertradandas defignauit; primo Tarracone*' domus Scala2Dei; fecundo Valenrinae domus Vallis Chr.ixi; tertio O iyiipone domus- V allis Mifericordiaj; quarto nunc domus lefu Nazareni Palnote Balearium. -Et quod caput efi,adeo feliciter, & tanta fubdirorum omnium approbatione cuniTlaadminifiras, vt pr^r. . ftantiores domus tecertatimfuum moderatorem velint, idque procurent.
Pro certo habeo, tibi moleftilsimum efle hafce meas literas legere. Qiuppe laudes pro- pii® fiucledas, fiue auditae, m agns tibi moleñiae efle foleni;ciim praefertim eo valedixeris M iindo, cum omnibus quas illius funt, inque fepulch um Cartufiae te viuum intuleris qub melius in perpetua obliuione fepultus iaceres.Lasta fronte,atque vultu feras iftud,oro.M o uent enim me ad id icribendum Dei gloria,, maiorque Icdoris vtilitas, qui plurimi ducens opus, audore cognito, maius ex illo capiet emolumentum. Q no vno acquiretur finis tam diuturni laboris, quantum eftfpatium quadraginta annorum, plus,minufué in hoc opere confumptum. Quod, vt opto, fpero; & v n á zelum tam pium quo laborafti, remunerabit inunificentifsimus Dominus praemiis myriadumfcculonim. V ale, Religionis flos, orna
mentum patrias, & i. V . propugnaculum. £ x collegio Societatis lefu M ontis fion, P aim s Balearium. 3. Idus Maii. Anno 161^.
Michael luliao.
A V C T O R
L E C T O R I H V M A N l S S I M O .
E G I S T I , vel potius vi di fti , ( led or humanifslme ) vitCEj & ftudioruin nclirorum initium, curfuiii, metam, fruftum, quxque Deus incrementa d ed it, réliíjioíifsi- mi,& fapientilsimi Patris grauiisimo literarum teftimo- ' uio commendata. D ata eit, opinor, tam illuftris com
mendatio veteri amicitiae, confüetudini, K c g n i, ac eiufdempropemodum patriae coniunélioni. Veritati ? T u prudens vide
ris. N o n temere loquar, ied vt affeilus ium. N atura ita me verecundum finxit, mea vt laus,non audita folum, ied etiam apprchenfa cogitatione, ruborem,ac prope fanguinem eliciat.Quid igitur í Peruulgo epiilolara?
In affeélats glorias fufpicionem venio. N o n exit ? Contemptae auélori- tatis grauifsimi, & amantifsimi viri,vtroque iure fententiam pronuntia
te, damnor. Sic in angufium adduála meae deliberationis ratione, pror- fus animi pendeo. Sed iam haberi ma’o ( fine cu^pa) gloriolas appeten- tior,quam iure ingratus, parum ciuilis, & vtilitatis tuas inuidus, quam a D ei gloria primum quxro. H oc itaque vnum intelligas volo,contine-
tem
tcm quadraginta fere annorum laborem mihi fore fuauirslmum, ii quo datur animo, eodem acceperis. Accipe igitur exploratam, breuem, ac peripicuam omnigenae difficultatis explanationem. Habet íuas iudicia- le Forum legesihabet «Sc Diuinum fuas.iuos vtrumqiie le intra fines con
tinet. Diuinum ftritfe prohibet, feuerius pieifiitj dum iudiciale, (eu ex
ternum , aut difsimulat, aut permitit. Ssepius etiam per Diuinum licetj quod per iudiciale cauetiir. H ic caufae omnes fuo ie coram iudice,ad tri
bunal fifiunt- proprio fe iure tuentur j fuam vterque fententiam profert.
Qu^id tandem fine erroris, aut iniufiitis periculo fentiendu, faciendaue f it , praeicribunt SacraTheologix iura, cui tanqua diurnorum oraculo
rum interpreti femper obfcquendum, numquam obiiftendum j clam et, reclamet fcculare Forum. Quanto tibi labor hic nofter bono futurus fit, experimento fcies; & vnafapiens Theologus,fcholafiicuA', & mora
lis, prudens GonfeiTarius, cequus ludex, bonus aduocatUs; vno verbo, quidquid voles fine magno labore fies. Et tandem fiet v t tuorum com
modorum caufa ceterae lucubrationes, quse iaiii in manibus funt, foras dentur. Vale.
A P P R O B A T I O .
E
X C O M M I S S I O N E A O M O D V M I L L V S T R I S , E T R E - uetendifsimi Domini Don Fratris Simonis Bau^a Epifcopi M aioriceniis, vidi ac I diligenter infpexi Differentias inter vtrumque Forum,Diuinu,& humanum,per P . domnum lohannera Valero, PrioremCartuiisMaioriceniis, luris Canonici Do- ftoTctnprsftantifsimum, confcriptas,&co lleja s; inquibus multa,& varia vtriufquc luris.arcana, nccnon grauifsimorum Doitorum Eccleliafticam dodlrinam ampledentium opi.
mones reccnfet; ac quid in iplis lic tenendum, fummo greffu prolequitur, & legentibus fnanifeftat. Quapropter cum nihil in eis erroneum, temerarium, aut fidei Catholicas,& bo- Dis moribus aduerfarmm reperiatur; quin isnrao Opus fit fummo ingenio, & induftria elaboratum, & Reipublics Chriftianx vtilifsimum, ac neceffarium, typis mandari optimo iure poterunt. Dat. Maioricis. die 14. lanuarii. 1614.
D oilor Pau'us Duran,Officialis, &
Vicarius Generalis.
\
L IG E N -
L I C E N T I A .
N
' 1 s Don Frater Simón 'Banca D e i , ér A} ojlulicp Seáispratia Epifccpus Maicri- cénits, ó “X egiusCanfiliariits, attentafupradtcliDccJorisTauii Duran ntjiA Of/icialisyét" Vicarii Generalis relatione^ admaduea Eeueñdo ? a ír i dono ¡channi Valero Priori Cartufí£ Aiaiortcefifis licentiam imprime,'idi concedimus D/jfcren- tias Ínter vtrumque Forum, üiiiinum, ér httmaníini, ¿« pr^efenú ciuifale, ér dicccífitujlrci Maioricenfi. In quorum teílimoniumprcefentesfieriiufsimas manu. r.cjlra conj ripias, Da'~tim in nojti'o Palatio Epifcopali MaÁoric<e, Die i Januarii. i6/j.
Fr. Sim<xn Epiíccp.
élLi l l % íka m 'é s s é b ¡fe é h k r k ) k j ^ k i é i i é É te^Í5i,f.lTXííf5.
P R I V I L E G I V M.
O N C A R L O S C O L O M A , C A V A L L
eR del Ordcjy ívlilicia de Santiago de ia Spafa, Coníelleri
L loftm et, y Capita General per ía M ageílad en lo pr¿
í'ent Regne de iVjallorcaj e lilas adiacens.
P E R quant Ic Pare D on Tuan Valero Prior del Monefiir de íefus de Nazareth del ü rd e de Cartoxa del prefent egne de JM alior- caD oólor en Cánones, ha coinpoíí vniiibre intituiar,Differentia:
inter vtrumque Forum liidiciaie ícii ic e t, & Coriícientia;, y per fa psrt nos es eftat humiimcnt íupplicat fos de merce noñra concedirii ÍUcen- cia,y facultatpera imprimir,o fer imprimir aquel! ab prohibicio. E cciu iiara eílats informats hauer de eífer rnolt vtiloía. la impreíslo del dit iii
bre, hauem tingut a be concedir dita Ilicecia coiii ab tener de ia preíent de noílra certa fciencia deliberadamcnt,y confulta, donam Üicecia per- mis, y facultat a dit Pare Don luán Valero Pr’.or, cue llibera, y llicita- mcnt puga fer imprimir dit llibre Íntítulat, Differcntix ínter vtmmque Foi'iim, Iiidiciale fcilicet, & Confcientia:. Mánant a t o t s , y qu ilíciioi
Pílampers,
Eftampers^y altras quálfeuols perfonas ele qiiaífeuoí grau ñametj o con
dicio lienjque durant Ío temps de deu aays no im pnm eícan, m impri
mir pugan lo dit Ilibrejni venan,ni vendre pugan aqueli en altra quaife- uoí part imprimit íens Ilicencia, y permis de d'it i-^re D on Prior, fots pena al qui centra fara de perdre los dits ilibres iraprimits,y los m olios, y aparells de la imprefsio, y de llncocntes Iliures moneda corrent en lo preíent Regne irremifsiblement exhigidores. De la qual pena volem íia aplicada la tercera part al acufador, y les dos reftants parts ais Cofres K eais de fa Mageftad, fots la qmal pena diera, y manam a t o ts , y qual fcuols officials, y íubdits de fa iviageílad dins lo prefent R c g n e , que la preíent noílra llicencia,y prohibicio tcngue, guarden, y.obferucojtenir, guardar, y obferuar faíTen, y contra ella no vingan en manera alguna íi la gracia de fa Mageílad tcnen chara, y en la dita pena deíit jen no in - . correr. Dat en Mallorca a j. de M aig. M . D G . X V L
D on Carlos Coloma.
V f. Don Jo/, dt kJMur TQegenj.
Forcíraañá, Sécretaríüs Regias Audientias.
E R R A T A S I G C O P v R I G E .
Trimus numsrusfolium, fecundus columnam, tertius lineam indicat.
wivav. i i i i . j . i i vcio.^-ippci.4 iuo.Lr.iT.5. 11^.3.10.pcougiain. i23.4.J4.JJlIT.ao.na.5.vDiliabeSk I4 i.2 -i4 .0 tfrta.}. i4,.j.i4.A ]Jcg.85niLj. i50.i.i.dcneg;t iniijte. l i i f.ii.D iiF s . «54.1.18.;nctcri. i/ f i .i .i / .Q j n d ;ic tuc iSo.i.i4.Üiff.j.5t.,i. iSi.i.54.1ocai:u!. i j o . i j^.abfolucum. iu.3.i.Ecclefiij & diuum Euongeliftam. 1151.43.non pofC (unt. »15.1.«. O f t Prato. 113.4.34.0bfcnw tim é p o & infirmff. 130.1.37-verfco Poflcfsio. 133.1.5. verb. ludiciura.Dil'j.
« ]5.i.<.(olUt. 135 i.33.Difficult.i. Ibid.i 4.Detra£iorquibusmcsfiLuspeccet. Ibid .i.ii.latfcrit nifi cadixcrit.140 3 8.Lan- celo. 145.1.H-iUcemut verb.R,cftituno. 251.1.45.D ÍC7. 185.3.11.non prodeft in Foro contemicfo. i87.i. 1 7 .tenemur in coa- iaencii. Ibid.33..eriorem, & probatur per noc.verbo AcciiííUo.Dif.i.licct conu-«ru. 300.3. in fin.intra iccundum gradum.
j0 5.3.3 i.vcrf.Q ^ to. 34, i ss.Sc conlequeiuet.vt iit. 3;4.5.i8.& facit fcieni. In Indicc foL5.col.i. v erf 15. agente filco.
i^.< .debaK cum . Inprmap.toLj.p.i.adfi.OmnetuJit. fcl4 .p .i.iin .t7.d il'ap u liiclidtase. & p.i.30.elegit.lbiiJ.4j.Valetii.
A
Index huius lihri d Gatritle Guafp, Talmf^aleariüm, typis mandatum efl.
S V M -
..ibrjIaciR F o l.i.
- i L f i w - '• , !¡£;, -nuijbí ;2ÍJ/ 'j.o-Bm.jrtnn-rD í
S V M M A R 'I V M -o p RrA’E -L V^D IO R 'V > M .
-<;; ; nlbo : ;r v d o o n r ;D ,filii/i. 'ii.oibvi 'Í liv
■O R VSi .rfldup/exyvmusiex- irpy >■ y iin fH ren f^ ffi;^ M & f p r I ü r io r ,é ‘ iudia¿$lm\íUter i^ :.i,jn jb i ítim p.ifiz i.
\terior^eí>nfcitntl&.. 'r
wbii9}tiátwhiWEíid^eli
rá’h a S e f , i f . , - ‘ ip^GReflitimoití
■kifldSi p e r le ^ ifáíün/í'fftam Foruí íMeríofy ó ' tonfcie^
"‘>L- ti£gfldúplex;altercifpeflads ad Sacramentum p<Bnirentí<e:alter,ádfidÜ- dam animam ab Jcraputii,& einS oUigatió-
•hibuT,extra Sacramentum. i:><- . . , i : ti
, . , i o ...
fy^^Aliqtiánd^quis tfiltg a m qtkaadTkurPty ^ /¡veritas pateret. , -F ' ^ é-folubusquciadEccléftaúr. & e conuerfi: . ^<^G^^'róAus/H f^tm Á^^ ^ , TCny-sfArcsñtentinrus rüliñTihitfeÍ7ditc,mí¿r. pt^Íe,dequolSuiinur í^'gtMrc
’^ bneutre^^ ifioruñfflflfocus^m ^ ^ vdbí 'merces' , 'féd VoHare/, jpfóm- ficue,&viróqáeíibódpfi¡fihicetiijí^^
¿p. r. j jiff Polifide efltjtürd'firus coUpUntíJ, lits Foriflát^'qtiód J u iT rib u n d liilü d l’
éum^feu CiJnfefñíofudtflf^ '’^ ' '
2£ - ludicitmUttdanumdeiíéíimidriDiut-
¿f. Forus ccntentiofus folian atferidit confip- íiation?pdfr‘ii&ionii: form vere cokfiientÍ£,
¿7“ interior,fulum, ér principaliterintendit fem are animam A peccato, ^ t t u . f 'i’
6 lu s Canonicum principaliter intendit ’tü- tare peccatum. E t i deo , quod approbat; efi feruandttm, etiam in foro dnim£. ' ‘ 7 Qmdintellige. ''
S Tluresfunt leges iufi^ , qti<e tamen non obligant in conficienti a.
9- Forus interior, fy confcientidy ■ idem efi
quodiudicium fiei. ’ ’ '
ICT ’ tJMultafunt,quee licitifiunt,id efliqutC fion puniuntur inforo indici ali; qu£ tamen inforo pccmtenttali reprobantur, & pui niuntur.
j i In iis qu£ concernunt peccatum, attendi debet lusCanonicum,&nonCtuile,aut ludi-
ciale. '1
j z Conficienti a non ligat, quem naturam^
obligat. i; r
j } Non obligatus naturaliter;licet ciuiEtek fit obligatus;no tenetur ad illud in co fcietiÁ.
P R Á ; ^ L V D I A .
cétüAalisfirriUllMia Naturdtistq- i t m , qu£ etiám efi hiáÜfplest. Qúarunp o- mnium natura& \fficikia hic l^ clyclara- tur: nempe,quam v m habeat tamiñforb Iu diciali, quhm Confcientí£,'cümdp/afití's^
tasexempli},numlq..zj.(¡r2if. ^ 27 J US Natur ale,¿-Dinipn. necefoforrigfanp
firuandqi'nforo'confciéríti^.
2^ Forus exterior efidáfiex. Aiiws íitdUid- lís,fpeflds ad'litílkfirtctliér eftmfuf,fifpra- iTica Ínter hom it^; bp<e nonefijecundum
-)/ ' - . i ' ; ¡ i . -3
ii.'.q.i 'I
.¡ a
■r.r.v'A ..u-P -.i ' ;il .
f .O
IF
D íntelle<íhim dicédonim, promittenda funt nonóulla ícitu digna. > -t *3 In primis obfenui, quód fbrus eltduplex-,vnus dicitur Iudicialis,feu Contétiofus;&forus exterior,feu hominú;
quiafpeiílatad ludices cauíáru,iurií(li^Idl nem ciu ilcn i,* crimifialé fiabenté^Vel'sA.
teram tantúrquíqué teftétur decernere cau fas fecundCi leges,& fura' luris C«farei, feU ' Municipalis. Itaqjin hocforo cóíidcramu$
rem lecundum id,quod legcs difponunt.
A Altcr
Praeludia.
5
A lter vero F.oru j.dicitur interior,&F,o* !•.. ^jniuftccxeonnixii^icatus, noh eft quoad t u s b e i,.& cdhfcientiM W a.l'Fciftatad,; fcd tantum quoad E cd eiiam ex- Confeflarios,^ adquenilibet étiamOirí^q' C .cortii^ n iáitu sjií D d . 1 3.eod.ver.vbi cjc- fttanumiquatenur^rturdeeiuscofifetéh^ ■^..cominuhicatúsoccultusjtantummodoiíi- tiií ttttÜa tebit»ranofterigtíds-iufttwr,f^^^^ SbTóTutíone, quoad Dciirn' in fo fo legunv, fed tantúm xquitatis: confideran- pcienitentiali ; & non ab Ecclefia, fcu ludi
do rem fe(^'iidi):njDé)iiív,T&.f^íur^ ce éxc5min¿DÍcantej . ^ ^
quod vir bonus, «Sí leqiius iudicaret. Ñam , Q a rt'o oblerua quod Icx ciuilis,fcu forus vt iíiqm Bal-.in Cj.Cumcaufam. nu^nó ^coiitcntiofúsfolum intentht,^dem ^tio- Tcfti.quem refert,& íequitur Pet.Bar%^.' rré pat«mc»Jiij:& nó'curat de fwuíe áriime:
4.par.rub.ffrfokt.i^trim.num. 26,, I^oni» vt doceíJflRo.rn c. Skut d ig n i^ , nu.5 d_c coftlcienfi*. Eiie interior,, nihilaliudeft. homi. .Eudco non mirum fi loahailivdif-
ferentiis{de quibus infiá late agetur) didc rat Fonis contentiofus, á Foto .amm*,, A interiori: cüm contentiofus, vt prtediifir mus,nó curet,nifide refcn^ando píuriino.:
nip:-Forüs vero anini* folú&.principafttcr intendat femare animam á pcccato- E t etiam curat de rcftitutione aíieni patri
monii ; fi cáfus tahs f it , quód ad libe
randum animam a peccato, fiteineccífa- rium reftituere aliquid: cú dimini nequeat peccatum, nifi rcftituatur ablatum.c.Si res aliena. 15-q. ó. E tq u od d ixid elegeciu i- li:intellige.etiáde Principibus Gentilium, Nam de Chriftianis,aliud docet Couar. in
C. Qi^muis pa«5tú 2. par.in prin.§.i .in fi.&
prob.in Auth.Decernimus, C . de Arbi.cu- ius meminimus DifF. 20, fub ver. Contra-
¿lus num.20.
Quintó obferua, quód é contrario lus Canoniaim principaliter intendit vitare peccatu,c.Si vero,de lure iur. c. i . de P a íf.
E t ideó quod lus Canonicum approbat, debet etiá feruari in foro confcientics: quia vix differunt,aut diftinguntur Forus Cano
nicus, & Foms Poenítentialis, & animce:
quia vterque agit,& inten.dit in primis fal- uare animam, & eam a peccato immunem fetmre: vt dicemus v. Lex,Differentia 1 1 . Q r o d confirmatur per tradita per A b b .in c.Qjua pleriq;, num.i y.de Immun.Ecclef.
vbi dicit quód Ius Canonicum, etiam qua
tenus difponitinforocontentiofo, num
quam difponit cu peccato.Cuius diiifi me- mininmus,v .Ignorantia,Diff.2.
Q uod verum intellige,cum lus Canoni
cum nititur certo & v e r o ; & fic fuper co difponit. Seciis fi ex prqfumptione; vt ibidem habes. Hinc eft, quod Forus Coá^
tentiofus Canonicus, non femper eft di- reitiuus .cofirclends^i^.fcjnterior, nihil aliud.eft,
quarp y ir teqw?, *quurp jubens,«Sc coqftir tuens.Eft etiam Confcicnm,di<ftamen car i;ipni^;^ecundúm|^íThpm^ qu^ft. 79, 'arfi^}(3^,'i.aES(ap^ezd^
’d í f p u t . rium4 *
^cqi^q^obferu^quodperForu interiore, cppfcienti*^^
rus aifumae in ii^ cip pcenifentiali faaa- menti Cqnfersioms.Álic[u3^ etiam ex
tra Cp;9^ fs io n ^ ;a.dd;|liiF^ionem Fori contemjOfi. C^qTe^urnqie notandii ad intejligyndas p^ta^ diTercnqias infra no
tatas. Et'probatur iJic.i6.Sefsipn.24. Con- cfi .T^dq«.df Rqfornut. _ybi d-itur pore- ftas Épílf opjs aifpefandi.fupqr Irreguiari- tatibas,8f ^ufpefionibusex dclí«fto ocglto prouefilentibus V §c abfoluendi á quibuf- cunique c^dibus, etiam Sedi Apoftolb cié féCeruatis inforqconfcientix, per fe, vel fuoS V icarios,ad id foccialiter deputa
tos^,'V|^l per Forum conicienti^ non intel- ligitur^tum m odo forus Sacraméti poe- nitentííé; fed etiam extra ipfum Sacrame- tiim.^^ppe quiEpifcopi pedunt difpen- fafefuperpreditlislrregularitatib. & Su- fp^ftqnibus:& cmcommittere abfolutio- _ nem icafibus reTeruaiis extra foru peni- tentialéip: vt paJam eft,& quotidie itaób- Teriiatur."“Ettradit Henriq. in Súma titu|.
de Irrcg.c.i 3. §.2. in gl.O. ScCouar.c.AÍ- ma i.p.$.i i.n.6.& Rodri.inquoeft. Regu, tom. I. q. 6 1. art. i o. Qrod reminifcere:
qua nonnulli fatis eruditi in hoc lapfi lertto olj»rerua,qu^ aliquádo quis eft li-
’gatus.quoad Deú:& eft folutus quoad Ec- j clefum.' E te conuerio, aliquando quis eft folutus quoad Deum: & eft ligatus quoad Ecdcfiá. Vt patet ver. Excom. Diff, j.vbi
Pratludla.
recliuus ad falutcm ahimis: nec omnia licitafecúdú eú; funt licita in Foro anime.
V taduertitC epoI. Cautei. i9 .f o l.9 2 .&
Feli.in c.N ouit.n.ó.verf.Tuverójde ludi, poil Anton. in cap. Inquiiitionis.per Tex.
ibide Senten. cxcom. & probatur per gl, fin. cap. Confuluit de Vfur. & p e r not.
v.hjereditas Diff. 12.nu.6.& v.Lcx. DiiF. 8.
n.y.Faciút notata in fequéti obferuatione.
Sexto obicrua, quod plures leges licet fint inft|; non tamen obligant in confcie- tia;vel quia funt poenaies,vcl permifsiucE;
vcl fundat^ in prefumptione,vel de fubti- litatc Iurisloquentes:vt m pluribus Diffe
rentiis videbis. V t v.Matrimonium. DifF.
1. Sc 2.dc V . Peccatum D iff. 26 .& v. Adul
terium, D iif.i • & ver.Reñitutio,DiíF. 23.
8 Q uod autem pofsint ftatui, condi, atque fieri leges permifsiuis peccatorum, & alias fupra relatae;6c fint nihilo minus iuftceido- cet.D ;Thdm .2.2.q.78:Art.i. ad 3.Iun<ifo ibi Caiet.in Refponfione ad Secundum,&
Fr.Rodng.v.Reftitucion.c.47, nu.4. HinC dicit Caie.2.2.qufft. 185.art.7.quod mul
ta per patientiam 8c prudentiam .toleran
tur; quofi deducerentur in íudiciú; argue
retur. Facit quod tradit BaI.C6f:495.in fi.
lib.5. . y bidicit,aliquod Ius poteft efle no asquü: & tamen eft bonum fecúdúm fltum generatiuK, & appathiuce regionis.
p Septimo óbferua,quod Forus confcien- tize dciudicium conícientiísfiue interius;
idem efl quod ludicium Diuinú.:Tefte. D . T h o .i. 2.q.96.Art.4.inprimoiarcum.
10 O d au b obferua, qubdmuitaíunt,quíB in Foro poenitentiaM,&quoad Deum illi
cite fiunty etiam mortalrcrirtiinecórtuíTo:
& fic poenam m eo Forbmerentur. Q^oe tamc in Foro Ciuili, & ludieiaH nulla poe
na afficiuntur; immo approbantur ab ho
minibus. V t patet in multis DiíFeráiis hic annotatis;& tradit Coua.in c.Guin officiis,- nu. 9. in fi.de teftam'.Nec miruiir, quia iu- dic;umMundi,eft f(gpe valde diñas,ac dif
ferens,á Indicio D ei.V t notatur v.Adulte- riura. D ff.a.fu b nu.2.
1 1 • N on o obferua, quod in iis, quce concer
nunt peccatum,attendi debet Itis Canoni
cum; & non Ciuiie m vtroque foro. luxta not.per D D .in c.fin.de PrEÍcriptio. & in c.
Cum haberet, de eo qui duxit in matrimo.
quam polluit per adult.& docet ih ipecie Cauaka. 1. par.Decif. 27.num. 27.
12 Decim o obferua, confcientiam non li
gare,quem natura no obligat. Flanc reau- Iamrradit.Ba!.inl. i.in fin.C.de Vedigal.-
& F e lm in c. Audiuimusnum. i.d e S im o .
& in c. I .nu.43 Conftit.
13 Hinc co llig e , .vbi quis naturaIite^
_ non eñ obligatus; licet ciuiliter fit obliga
tu s; non teneri ad illud in confciehtia. v t patet in hisrede non conficiente inuenta- rium,nec habente bona defundi.Is etenini quamuis teneatur ciuiliter ad otnma debi
ta defundi: non tamen eft ad id naturaliter obligatus.Et lic non tenetur in confcientia eafoluere; vt dicemus,v.Hereditas Diffe
rentia 2. & probatur inaliis^mtiltis D iffe
rentiis.
14 Vridecimb obferua^ quod cófulens fem- per debet attendere Forutn a n i m ^ & in
ternum ; non tamen externum & hidicia- le; vtfentit Naua.cap.27.num.i 93. V nde cum D od ores dicunt,opinionem aliquam tenendam effe tam in iudicando; quam in confulendo: volunt dicere efle feruandam in vtroque foro. ■
15 . Duodecimo obferua, vbicumque quis eft ligatus, & tenetur aliquid reftitue- re,vel facere in foro confcienti^; fi idnon faciat,vel reftituat: licet ad id non teneatur in foro iudiciali,nec com pelli in eo pofsit:
remedium e fle , adire Ecclefiam per de- nuciationem Euangelicam , fcu iudicia- lem. V t deducitur ex Abba.in c. Qifiaple- rique, num. 17. Ante fecundum caiiun,-de Immuni. Ecclcf. A d ludice quippeEccle- fiáfticum fp ed at impedrc peccatu, vel ab eo liberare,c. Nouit.de ludi. Abba. in c. i Dum-2.de p ad .
Addo etiam prsedidam denunciationem praefupponere peccatum.fecundum Feiian cifininu. 3. veri'. Pro quaconfiderationeaie PrxfCTiptio.dc Abb.conf.6 o.nu.4.vol. 2.
16 -Í E t ad iftam denunciationem tradit re
gulam notabilem Pet.de Anchar, conf. 5^
incip.Pro parte. V b i dicit; quod vbi quis poteft conueniri in foro Ecciefiaftico per didam viam denunciationis: multo magis poterit excludi exceptione male fidei in fbro ciuili. Qma exceptiones delcendeh- tes ex equitate Canonica,debetfecularis
A 2 ludex
Prseludla^
ludcx admittere.c.Llcetde lureiu.li.6.c.2.
de Exceptio.eod.li. Q ^ d cómendat Feli.
d.c.finjium. j.in fin.de Prasfaip.
Hinc dicit Abb.d.c.i .de pad.nu.4.quod de Iure Ciuili, licet quis non pofsit agere ex nudo pado: poteft tamen excipere.
1 7 Decimotertio obferua,quod poteft quis
<ienúciari in foro'Ecciefiaftico quotieicu- que manet obligatus naturaliter. V tp o ft plures docet Feli.in Proemio G rcg.n. 26.
vel poteft contra eum implorari officium ludicis. V t colligitur cx not.per Abb.in c.
I .nu.8.ad fi.de Cler. ^gro. iunda gl.quam allegat in c.ficut ver. Efurientium 47. d. &
cx gl.v.Necefle in c.Domino,5 o. dift.& in cE xigú t, i.q.7.in g l.i .Q^od intellige ve
rum in obligatione naturali, quas legis na
turae vinculis innititur ^qusEve paritadiio- ncm & exceptionem per idem ius Cano
nicum: vel qux habet per ius ciuilc reten
tionem & exceptioncm.Secus de illa,qux infurgit ex honeftate & debito morali;
quxve impedit tantum repetitione. Exé- pla habes infra; Obferuat. 22. 23.5c 24.
A dde d id a v. Oligatio. Diff. i . & notata per Fortiin. Garciam in 1.1 Ius naturale.
Illatione i o. ffaieIufti.&iur.& Bal.in l . i . num.';$.c.De Saaofan. Ecclcf. 5c Couar.
in c.Cum effes,nu.9. verf.Tertium quoad primum, de Teftam.
H inc collige,quod aliquando ceflat de- nunciatio Euan gdica,fcu non admittitur, ctiam data obligatione naturali. V t notat A bb. in c Quia plerique, nu. 16. de Immu.
E cclefA ; probatur v.Reftitutio.Diff. 18.
Vnde merito non eft quis pafsim 6c in
differenter audiendus per viam denuncia
tionis. Nam ludex antequam eá admittat, confiderare debet ea qu^ traddit Inno, in c.Tenor.de Re Iudi& Felin.in c. Nouit.n.
6. verf.fi dicas de ludi.
18 Decimoquartoobfcrua, cp Forus denú- ciationis no appellatur Forus cótentiofus.
V't not. Fcli.d.c.NouitJw,6.§. Tertia con- clufio. vcrfiEt fi dicatur, poft Petr. de An- char.reg.poiIciror.coL 7.in fi.verf.de obli
gatione vero naturali. Nam Foms conte- liofus requirit aHioncm : non vero Forus denunciationis.I 't fupnobleruatione 1 2.
j ^ - Decimoquinto obicrua, quod reftitutio in foroconldcntue non obligat, ruii in
cafibus, in quibus ii veritas publice cofta- ret, oriretur obligatio reftitutionis fecun
dum leges in Foro exteriori. I u fin g u l^ - ter S0t0.lib.4Ae luftiAc iur.q.6ar.3 jx fe rt 5c fequiturFr. Ludou. Lopez. 1 . par. fui Inftrudorii, c. 124. pag. 5 26. Q u od tene mente-.quia valet ad plura.Et ratio colligi
tur cx not. v.Reftitutio D iff. i .
2 o Dccimofextb obferua,quod licct vcrbu (Forus) fit mafailini generis: nihilo mi
nus Doiftores pafsim ipfum allegant fub genere neutro.Et ira etiam nos fazpe idem iiicimus: quamuis in difto genere neutro non fignificet locum iudiciorum:fed locú, nundinamm, vbi merces veneunt. Signat etiam teititoriu ludicis,vbi habet potefta- tem infceleratos,l.Pupillus,$. Tem torifi, ff.de verb.fig.
Decimoieptimb obfeaia,Q’ aliquando ifti duo Fori,interior,5c exterior,accipiun
tur a Doftorib. 5c intelligütur fiíb his ver- bis:videlicet,lure Poli,3c Iure ForLVt per D . Aug. in c.fin. 17.q. viti, intclligedo per Ius Poli,ideft Ius D ei, fiue anime, & c o n - icien tix , quod innititur cuidam naturali xquitatr.dc per Ius Fori, Ius legum & Fori contentiofi. Idem habes apud GratiaJn $.
Hinc colligitur,qui eft fub c.Euphemium, 2. q. 3. & Inno. in c. in Ciuirate de vfur.&
alios: vt infrav.Confefsio.D iff,3.nu.2.&
per gl. 1 .c Q ^ x in Eccleíiarújde Conftitu.
2 2 D ecim oodauo, obferua quod iudicium humanum debet imitari diuinú iudiciú in manifeftis D ei iudiciis, quibus homines fpiritualher damnat pro proprio peccato.
Hanc regulam tradit,D. Aug.hb.Quxftio- numfuper Iofue.q:8.Tomo. 4. S cD .T h o.
22.q. 1 08, Art-4ad fecundum.
23} Decimonono obferua, Obligationum, quafdameife ciuilcs tantum: quafdamci- uiles & naturales: quafdam naturales tan
tum. V t deducitur ex l.i .ff. de Nouatio. &
cx gl. i.c.fi.de Solut.Obligatio ciuilis tan
tum , ea eft, quam lex producit 8c cócedit, abfque conienfu hominis. V t quando ex negligetia 5c imperitia mea,vult Íex,quód ego tenear. V tto to tit. d e I egeA q u il.&
lnft.de obliga, qux ex quali d elid o. E t in poenalibus, qux confcientiam non ardat.
V t per gl.c.Fraternitatis,! 2 .q .i .Abb.c.fi.
nu. 10. infin.deprxfcrip. poft. H oft. in Summa.
Prceludla.
Summa.tit de Poenis, 6c habes v. Damnü, D iif.i.& v.P oen a,D iff. z.dcv. Reftitutio.
D if.i 4.& 20.& aliis plurimis in hoc libro:
in quibus poteft quisconueniri iniudicio externo: cum tamen non teneatur ad illud in confcientia. Vide plura exemplaper gl.
in l . i . tF.De condic, indeb. 8c per láf. in 1.
cum quis á nu.i $.cunt¡ 3. fcq. C . dé luris &
fiift.igno. . r
Obligatio ciuilis 8c naturaliSieft ea-, que oritur ex contradibus á iuré approbatis: vt ex mutuo; emptione,& venditione, focie- tate, locatione, Sciimilibus. Q iu aexq u o partes conientiiint; & ius illos confcnfus approbat; iequitur & oritur ex eo, tam na
turalis obligatio ( népeexconicnfu,l.i.ff.
de pa6t.gl. 2.1.1 . ff.de Nouat-.) qua ciuilis, ex ege approbante Sc fouente diétum có- ícnuim.Et ita obligat in vtroque Foro.
Naturalis tantum obligatio eft duplex:
vt conftarex D.Tho.2.2.qu^ft.i o6.Art.4.
5 .& 6.Vna,qux eft vera,& propria,cxiure 6 lege naturx produéla; qux in re graui obligat in confcientia, fiib poena peccati mortalis. O b quam poteft quis conueniri in Foro Eccleiiaftico per via denunciatio- nis Euangelicx,.feu iudieialis.Et hxc pro
ducit etiam in Foro ciuili exceptionem, &
retetionem. V t per Foriun.in l.i .$.lus na
tu rale.illatione, 1 de Iufti.& per Coua.
in c. Cum effes nu. 9. in fi. de tefta. & in c.
Qmmuis pa£lfi,2.par.§.4. nu. 5 .V t videre eft in p ad o nudo in Foro ciuili. V td.l.i.Sc I -luris getium,§. Sed cum nulla, ffd e padE D e qua v.obligatio,Diif. i o. Et in pollici
tatione poft acceptatione.Vt v.Promifsio, Diff. 2 di in obligat.Domini erga feruum,
& Abbatis erga íubditú. D e qua v.Solutio, Dift'.3.&: in poteft. qua habet Princeps cir
ca fuas leges. De qua V . L ex Diff'. 1 3 . &
Papa circa prouiiiones. beneficiorum. De quav.Elc¿l:io,Dift.'5. ...
25 Altera eft naturalis obligatio, qux ab honcftate morali deducitur: infurgitque ex honeftate,& debito morali. V t eft illa reci
pientis beneficium,qua quis tenetur ad an- tidora, dcad gratam remunerationem loco
& tepore conucnienti.Dequa per D .Tho.
fiip.& quxft.i o6.ar.4.5. <Sc 6 .& p c r Coua.
in c. Cum in officiis,nu.9.de tefta.&d. §.4.
n.b.vt dicemus v.Obligatio,Diff.4.Ite illa
heredis legitimi circa legata,in minus, fo- lemni teftamento relidfa. De qua v. Lex.
Diff.pdtem illahvxredis circa integramib- lutionem legatorú fine dedudfione quartx falcidix.De qua v.Hxreditas,Diff.5. Item illa,quam contrahit hxres inftitutus á Cle- rico,vt rcftituat hxreditatem filio incapaci:
D e qua d. v. Hxreditas, Diff. 1 1. Item illa ue habetur v. Promifsio,Diff,3. & v.R e- • litutio, Diff. 18. H x c enim naturalis o b li-.
gatio eft inefficax; quia foluai habet exclu- fionern repetitionis. N on tamé exceptio
nem,nec retentionem. N ec ob eam poteft quis denunciari denunciationeEuangelica.
llatio eft, quia non obligat in conicientia' ad vllum peccatum, etiam veniale: iecun- dú Coua.d.c.Cú effes nu.io.poftprin. L i
cet aliis placeat,& melius, obligare venia- litcr. V t docet Rebel. de Obliga. luft/2.
p.lib. 1 8 .q.4.nu.7.&q.5. nu.y.in fin. Pone etiam exemplum in promifsionc fadta al
teri per alteru. De qua per Coua.d.c. Qua- uis 2.par.§.4,n. i o. E t in obligatione fadta per pupillum proximu pubertati fine tu
toris audIoritatc.Vt ibid.
26 Obfcrua,qubdlicétDo(ftores prxcitati non ponat tertiam fpeciem naturalis obli
gationis ; nifi duas fupra memoratas: ne
gari tamen non poteft effe tertiam : c|uam etiam agnofcit Coua.in reg. Peccatum, 2.
par.§.7.nu.7. ad fin. tradians de meliora
tione quam facit pater in tertio,& quinto, an peccet non eligendo meliorem filium, vel prefercndo malis moribus imbutu. D e quo v.Eledlio,Diff.3. Sed nullam vidi per eum fiidlam diff erentiam inter iftas oblC gationes naturales, que ex honeftate 3c debito iriorali proceda t; fed omnes exifti- mat elfe eiufdem qualitatis, nempe effe li
beras ab omni peccato: & conlequenter contrauenietem, nullum committere pec- catum,ctia veniale. Forte deceptus verbis D.Tho.2.2.c^.88.ar.3.adprimQ. V b i iftas obligationes naturales, qux non fouentur a lureXiiuili, dicit obligare ex honeftate:&
fic putat, culpx reatum ad legalem tannirn obligationem pertinere.Et allegat eumdé D .T b o . 1 . 2.queft.7 ^ -ar.vltimo, ad quintu.
Sed ibi D .T h o . hoc non dicit. Sedlolum , quod Philofophus moralis cófiderat pec
catum, vt contrariatur rationi; Theologus
A 3 vero.
Prasludla.
vero, vt eft oíFenfa contra Deum. Ex hoc autem non fequitur, quod nullus adus po- teil eflc vitiofus & malus & culpabilis,nec ex eo oriri obligationem naturale fub rea
tu culp*; nifi fit contra iuftitiam legalem.
V t habes d.DifF.3. in fi. & eft contra eum, Dift'. I .fub.v. Debitu. Dic ergo, ipfas obli
gationes naturales, qu* morum honefiaté concernunt, queque ex debito,& honefta- te morali oriuntur; efte duplicis generis.
Alias quidem, qu* ad minus obligant fub veniali: de quibus diximus in exemplis in )rxcedenti numero relatis; & aliis iimiii- 3US. Alias vero, quccfuntdehoneftate&
bcneefle, fine de confilio: vt, quia melius res fieret, fi prout honeftas didat, fieret:
in quarum tranfgrefsione nullum ineft peccatum: quia nulla lex violatur. In qua
rum numero ponit N au. c. 26. num. 37.
illa fupra memorata,qua pater tenetur eli
gere meliorem filiu in melioratione tertiq partis. De qua.d.Dift'. 3 .Et vide bonu exé- plum in tit. iF. quod quifque iur.in alium ñatue.ipfceodéiure vtatur. Vide aliud v.
Obedientia,Dif’.4. in rcligiofo fad o Epi- icopo circa obfcruantias regulares.
Aliud exemplum habes in patrono laico prxfentante dignum, relido digniore. De quo v.ElediojbifF. 2. Vide aliud, v. Obli
gatio, Dift'.8. Circa hofpitalitaté qua laici tenentur. E t facit,l.Non omne quod licet, honeftum eft,ff. de reg.iur. ex qua conttat, dari aliquid quod non fit honeftum; fit ta
men , licitum. Facit ad idem illud Pauli 2.
C o r.6 . 1 2.Multa mihi licet ;fed non omnia expediunt.
.Et ad difcernendum iftas duas obli
gationes naturales morales , &; .fcien- dum quando in eis peccetur, vel non pectetur:cape regulam;fcilicet,quotiefcu- que contraucoicns violat aliquam legem, vc V. g. leoem gratitudinis,de qua v.Obli- gatio, Din. 4. vel fidei,feuconridenticE,de qua vcrb.H'.treditas, Di f t ' . - ; v. Maritus, b iff. 2. cum limilibus.Tunc pcccat,fiiltem venialiter.Et de his intelliguntur qu^ dixi
mus ilip.hoc.nu. 2i.§. Altera eft.Ciim vero nullam violat legem; fed tantum deficit in hoc, quod non facit actum meliore modo, quo po{Tct& deberet; leaindumbonam rationem; fcd alio, lufto um en: quia ad
id niillaadftringitur lege: talis non peccat.
Sicut dicimus, v. g. in vendentc rem ali
quam rigorofo pretio. H ic enim non pec
cat ita caré vendendo; quia intra latitudi
nem pretii iufti eam vendidit; licet melius faceretyVéndendo pretio moderato.
2.7 Obferua, quod in Foro confcienti* Ius naturale & diiiinuni ncceifarib funt feruan- da,c. Sunt quidam, 25 .q. i . Naua.c. 17. nu.
34.cumfeq. N ec quoad illud vlla lex hu- ■ manapotett iuftificare,.qu*lex naturalis
«Sc diuina damnat. Arg. c.Erit autem lex. 4.
dift:&c.fin. de Prefcrip. D ocet idé Naua.
d.c. 17.nu. 3 5. Vnde licet lex humana mul
ta to leret, quce iunt contra ius naturale,&
diuinum: ob pacem dctraquillitatem Rei- public^,&ob vitanda maiora mala,5c aliis ex caufis. In Fero tamen confcienti* nihil illorum toleratur,nectolerari poteft: quia in eo inuiolabilitsr feruatur ius naturale, Sc diuinum.Hinc etiam eft,quod multe leges
& refponfa luris-confultonim non habent locum in Foro confcienti*.Tum quia non agnouerunt Ius diuinum: vt notat Nauar.
d.nu.34.Tu quia permifsiue loquuntur .Tú quia condit* funt fecundum qubd ftatus politicus tunc requirebat. Tum ob alias priuatas caufas,& necefsitates,vt in multis 'Differetiis videbis: vt v.Promifsio Diff. 7.
& 8.Et V . Reftitutio DiiF. 1 5. E t circa vfu- ras funt mult*, vt videbis v. Vfur. E t vide alia exempla per Naua.d.c. 17.nu. 37. N á leges permittebat hominibus locare ope
ras fuas, vt depugnarent cum beftiis, pro recreatione p o p u li.V tin l.i. §. Rcmouet.
ft .de Poftulan. vel fponte didam pugnam fufcipiebant gratia virtutis exercend* in arcna.l.in arena C.de inoffi. teftá. Ite h.afti- ludia,torneamenta,choreas,& alia ludicra;
q u * etiá hodie permittuntur in Foro exte
riori; qu* tamé funt falté peccata venialia:
& cófcquenter damnata in Foro interiori.
28 Deniq; o b fe r u a ,in hoc opere fub no
mine Fori exterioris; no folii intelligimus Forii iudiciale,feu cótentiofum,quod red
ditur in inultum, iuxta 1. inter ftipulantem.
I . fi. de verbo, obliga. & g lo f.i . in I.i.
if.de offi. Procon. quodque Ipecfat ad lu- dicesivt diximus Obfcratk). 1. Sed etiam id quod inter homines obferuatur;& non eft fecundum Deum.
R E G V L A .
R E 'G V L A-
E G V L A eft iri Iure com- recepta, quod valet argumentu de Foro exteriori,
• ad Forú interius.Et é cóuerlb, de Foro interiori,ad Forú extcrius.Ita pro
bant multx gloff. vt in c. fin.vcrb. Permit
timus. de poenit.& remif.Alia in c.Inolita.
11 .q. I . Alia in c. Omnis vtriufque fexus, verb.Vel ligare.de poenit.& remif.Alia in c.Sidiligenti.verb.pado,prope fin. de fo
ro compet. Aliainc.3.per text. ibi. de pa- roch. tradit Soto in 4.dift.zo.q. 2.art.2.&
lib.4. de Iur.q.5 .an. 3. verf. Q in rto arguitur, 6¿ q.6.art.3.Íneque vero.Petr.á Nauar.tom. i.lib.2.cap.i.num. 6 7 . & An
gel. verb.Culpa.§.6 .V b i dicit,quod tene
tur quis in confcientia;quotiefcumque te
netur de Iure Ciuili,vel Canonico.Eamde regulam obieriiabatVidoria.Quippe qui.
vbi confulcbaturde cafibus Iuris;mlttebat confuientes ad D o d o res iuris, dicens; Ite ád cos, & quod ipfi refpondebunt; idem
& ego.Ita tefiatur frater Rodrig. verb.Re- ftitution.cap.47.num.4.
^ E D fallit prxdida regula in pluribus O cafibus, de quibus infra per ordinem.
N am ,vt dicit Nauar. coni. 5.num. z.dc em ptio.& vendit.Multa licent in foro ex
teriori; qux non licent in interiori. E t é - contra; plurima licent in hoc, qux non li
cent in illo. Facit vulgare illud: i j i o es de . lujlicia, pero node confciencia.
Vnde merito dicit Philip. Franc. in c. 2.
depoenit. &rem ifsio. lib .6. quod Forus poenitentialis, nonfcquitur naturam Fori contentiofi.Vt per plures cafus infra vide
bis.
A B S O L V T I O .
S V M M A R I V M .
P T R O ' B A T V S fcmelypo- tejl vbique terrarum in foro confcientia audire corfefsiones habentium Bullam C ruciau, vel tempore lubilei. Quod probatur h nu
mero 7 .Et num.iS.ponuntur DoElores, qui hanc partem feqituntur.
In Foro vero exteriori potejl puniri ah Epifcopo loci;& pr<ecipere, ne tales confef- fiones a Tarochis recipiantur, quoad ejf e- flum fatisfaciendi priccepio Ecclefi£,de fe- mel in anno confitendo.
Nomine Ordinarii Epifcopi, venit Epi- fcopus Originis, Domicilii, ¿r Beneficii.
Forus anim«e, non efl circumfcriptus lo
co.
Parochus potefl vbiqtte terrarum paro
chi anum abfolucre.
8
10 I I 12
Extra territorium impune alicui mnpa
retur. & declaratur.
Ordinandus potefl impetrare literas tefli- monialesifeu comedatttias ab vno ex tribus Epifcopisfuis,fcilicet^ab Epifcopo Originis, Beneficii,aut Domicilii.
Approbatus in vna arte, vel officio)vbiq;
terrarum efl approbatus. E t ideo creatus DcFior,velNotarius;vbiq; eflDoFlor, vel Notarius.
Declaratur Clem. Dudum. $. Ac deinde, de Sepult.
Approbatio ad confefsiones audiendas, f i t duobus modis.
Ante Concil. Trid.qui habebat licentiam ad eligendum Confeffarium; poterat quem
cumque eligere non impeditum aliqua cen- fttra} vel ali^s non reprobatum.
13 Qu<e
Abfoliitio.
1} Qu^funt iurifdiclionts voluntari£.pof- '■ tur-difpojimmin altero.
funt extra territorium expediri. — ip Approbationes pro confefsionibus audien- /4 Relifio/t mendi cantes,habent priuilegium dis, non expirant morte concedentis.
ad audiendas confefsionet quolumcumque. 10 Dedaratur quam istm habeant dedara- ad fe'vementium: dummodo fint approbati tiones lllujirifsimorum Cardinalium, qu£
ah Epifcopo loci. . l - r i tmapparent authenticae■;feddquibufdam Approbatus ad vnamparochiam paruam; citantur.
non remanet habilitatus extra ^ eam, ¿r ad z i Religtofus eleflusper Bullam,pro abfolu-
loca magna. tioJte.dicuius cenfurerTapx referuatp;an
j6 HabensBeneficium citratum potefl eligi- teneatur haberi njtramq; approbatione, fci- perBullamvbiqtteterrarum^ - licetfuiTr^lati, fy-Epifcopi: velfufficiat 77 Difpafitum mvtio£quiparatorum;cehfe- folias fui'Rr£lati. tatifsim e examinatur.
-(•
3
D I F E E R E N T I A "'P R I M A . : Fir.
- a n ■ :j
P P R O B A T V S femel a fuo Ordinario EpifpopOjfiué regu laris,fiue fecularis fit,poteft vJ bique terrarum audire confef- íionesomniúhabentiú Bullam Cniciatx, vel tempore Iubilei,& cos abfoluere, idq; ' in foro interiorirfccundum Henriq.de In- 4 dirlgenr.lib.7.cap.28.§.2.inglof.Y. frat.
Medina. Vide alios infra num.i 8.
At inforo exteriori, iftetalis, egetnoua^
approbatione; fi ad aliam Dioecefim fe ’ transfcrat,& ibi fit id per Epifcopum pro- hibitum.Iuxta dc clarationem Dom. Card.
Conc.Trid.ad initantia Archiepifcopi Va
lentini fadtá; dc qua per Suar.tom.4.Difp.
28.fedt.7.num. I . Rodng. in Bullam, §. 9.
dub. z.Q uo cafu poterit puniri,ii fme lice- tia,& approlxitione Epifcopi loci, audeat
^ lam ,id munus exercere. Poteil etiá Epi- fcopus pr^cipere,nc tales confefsionesre- cipiUnuir qu oai eifedtum íktifaciédi pre
cepto Eoclefix, de femel in anno confi
tendo: feqviens hanc alteram opinionem.
Hanc ditfercntiam,quia eft fingularis, &
quotidiana,
Si
mulmm inter D D . ventila-6
t a , conabor pluribus comprobare, & a d partcrii reipondere iis, qiix contra eam fa cerc \ idétur: ad cuius explicationem pro
mitto nonnulla. .
Pnmo prxmitto nomine Ordinarii Epi
fcopi me intelligcre tam Epifcopum do
micilii,quam Epilcopum beneficii, 6c, ori
ginis i cum vterque fit proprius aiiufque Epifcopus Ordinarius, polsitque confer- reQimiftorias ad ordines fufcipiedos.Iuxt.
cap.Cum nullus de tempor. ordinat, lib.6.
& fimiliter poterit dare prxdiftam appro- bationé:cú fit Superior ipfius approbandi.
Secundo, quód Forum anim xnoncft circumfcriptum loco; ficut territoria Fori exterioris iudicialis,& contcntiofi. V t do
cet laf.Lextra territoriCi, nu. 17.ff. dc Iiii if.
omni. Iud.Hinc parochus poteft iuum pa- rpchianum abfoluere vbique gentium: V t docet H oft. in Summa de poenit.& rcraif- fion.§.Cui confitendi! coi. i . Nauar.in cap.
Placuit, de Pxnit.dift.6 .n.48 .Capic.Decif 202.num. 1 5. Prxp. in cap.
Qm
in aliquo coi. 2. dift.51.& dicit communem Rip. in trac.de Pefte.c.final.n.49.1af.in d id .l.E x tra territoriü.nu.6.Suar. vbi infra,fe(ftio.6.nu.4.Et peccata per parochianum cómiíTa extra parochia, vbicumq; ea commiferit;
fubfunt eidem parocho. Q^od eft fignum, quód forú animx nó circumfcribitur loco, fed extendit finus fuos per totum MundCi.
Vnde axioma illud: Extra territorium im
pune alicui no paretur [dc quo,in c.fina. de conftit.in 6. J male nonylli applicant ad fo rú animx: quia eft tantú pro foro exteriori;
vt per laf. poft gloff. ibi in d. 1. extra terri- toriu,n.6.Vbi ex hoc limitat illud axioma non habere locum in iurifdiélionc volun
taria: quia hxc,etiá extra territorium exer, ceri