Tema 3.- Os Reis Católicos e a Monarquía Hispánica.
1.- Os Reis Católicos (1469/1479-1516).
Isabel I, raíña de Castela Fernando II,
rei de Aragón
Os Estados da Península Ibérica a mediados do século XV
O proxecto de unificación peninsular.
A proxección exterior da monarquía.
América 1492
(1470-1498) (1478-1497) (1479-1555) (1482-1517) (1485-1536)
(1475-1491) príncipe heredero del rey Juan II
hijos del emperador Maximiliano de Austria
(1486-1502) príncipe heredero del rey Enrique VII
rey de 1495 a 1521
A consecución da unidade relixiosa.
Medidas
Establecemento do Tribunal da Inquisición (Tribunal do Santo Oficio da Inquisición) 1478
Expulsión dos xudeus dos territorios da monarquía 1492
Conversión forzosa dos musulmáns (mudéxares) que vivían nos reinos da monarquía 1499-1502
Os grandes descubrimentos: expedicións portuguesas
O mapa imaxinado por Colón
Cristóbal Colón (1451-1506)
O descubrimento de América: as viaxes de Colón.
O reparto do mundo
O tratado de Tordesillas
Planisferio de Cantino, do ano 1502 que mostra o meridiano designado no Tratado de Tordesillas (7 de xuño de 1494).
Acordo diplomático firmado entre os Reis Católicos e o rei Xoán II de Portugal o 7 de xuño de 1494 en Tordesillas (Valladolid), polo cal a Coroa de Castela e o reino de Portugal se repartían o océano e as terras descubertas e por descubrir.
O documento establecía como fronteira unha liña imaxinaria (un meridiano) situada 370 leguas [legua mariña = 5.555,5 m. / 370 leguas = 2.055,5 Km] ao oeste das illas de Cabo Verde [aproximadamente o meridiano 46º 30' O]. As terras situadas ao oeste dese meridiano serían dominio de Castela; as terras situadas ao leste serían dominio de Portugal.
2.- A Monarquía dos Austrias.
2.1.- A Monarquía hispánica. Trazos xerais.
2.2.- Carlos I e o Imperio universal (Universitas Christiana).
2.3.- A Monarquía católica de Filipe II.
Reaccións ante o poder dos Austrias
Os esforzos por manter o Imperio: os conflitos exteriores.
Carlos I
Conflito con Cronoloxía Causas / obxectivos Resultado
Francia 1521 - 1556 • loita pola hexemonía europea
• disputas territoriais (Milán, Navarra…) • sucesivas guerras e treguas que non cambiaron as posicións
• Carlos I anexiona Milán
Turcos 1529 - 1541
• impedir a expansión do Imperio turco, polo val o Danubio, as costas do Mediterráneo e o norte de África
• éxito na defensa de Viena (1532)
• conquista de Tunes en 1535
• fracaso da conquista de Alxer en 1541
Príncipes
alemáns 1540 - 1555
• relixiosas: evitar a propagación da Reforma protestante de Lutero
• políticas: varios príncipes alemáns apoiaban a Lutero e enfrontábanse á autoridade do emperador
• vitoria de Mühlberg (1547) sobre os príncipes protestantes alemáns
• pero tivo que firmar a Paz de Augsburgo (1555), que recoñecía a liberdade relixiosa dos Estados alemáns ⟹ división de Europa entre católicos e protestantes ⟹ guerras de relixión
Filipe II.
Conflito con Cronoloxía Causas / obxectivos Resultado
Francia 1556 - 1559 • loita pola hexemonía europea • vitoria española na batalla de San Quintín (1557)
Turcos 1571 • frear a expansión musulmá polo
Mediterráneo • vitoria da Liga Santa (Papa, Venecia e España) na batalla naval de Lepanto (Grecia) en 1571
Gran
Bretaña 1585 - 1604
• apoiaba os protestantes (sobre todo de Flandres)
• atacaba a flota española que comerciaba con América (piratería)
• fracaso do proxecto de invasión de Inglaterra: o desastre da Armada Invencible (1588)
Protestantes
de Flandres 1566 - 1609
• descontento dos flamengos polos fortes impostos
• conflito relixioso pola extensión do calvinismo nos Países Baixos
• división dos Países Baixos en 2 áreas (7+10 provincias):
✓ a N calvinista e independente (Provincias Unidas, hoxe Países Baixos)
✓ a S católica e fiel ao rei (Países Baixos do Sur, hoxe Bélxica e Luxemburgo)
A decadencia do Imperio dos Austrias (século XVII).
Os “Austrias menores”.
Felipe III (1578-1621)
reinado: 1598-1621 Felipe IV (1605-1665)
reinado: 1621-1665 Carlos II (1661-1700) reinado: 1665-1700
Os validos máis importantes dos Austrias menores
Francisco de Sandoval y Rojas duque de Lerma
valido de Felipe III
Gaspar de Guzmán y Pimentel conde-duque de Olivares
valido de Felipe IV
Juan José de Austria fillo bastardo de Felipe IV
valido de Carlos II
Feitos básicos do reinado dos Austrias menores
Reinado Política interior Política exterior
FILIPE III 1598-1621
• goberno mediante validos ou privados (duque de Lerma
✓ expulsión dos mouriscos (1609)
✓ crise: despoboación, esgotamento económico
• política pacifista:
✓ Tregua dos Doce Anos coas Provincias Unidas (1609-1621)
✓ paz con Francia e Inglaterra
FILIPE IV 1621-1665
• a política centralizadora do valido Conde-Duque de Olivares: o proxecto da Unión de Armas (1625)
• as reaccións: a crise de 1640, a escisión da monarquía:
✓ a insurrección de Cataluña (1640-1652)
✓ a independencia de Portugal (1640-1665)
✓ sublevacións en Andalucía, Aragón, Sicilia e Nápoles
• intervención na Guerra dos Trinta Anos (1618-1648)
✓ guerra paralela contra as Provincias Unidas desde 1621
✓ enfrontamento simultáneo con Francia desde 1635
• derrotas militares e fin da hexemonía española en Europa
✓ Paz de Westfalia (1648)
✓ Paz dos Pireneos (1659)
CARLOS II 1665-1700
• inestabilidade política: sucesión de rexencias e validos
• decadencia económica e quebra financeira do Estado
• decadencia ante a expansión de Francia: perda de varias cidades de Flandres fronteirizas con Francia + o Franco Condado (1678)
• morte sen descendencia de Carlos II ⇒ cambio de dinastía: dos Austria aos Borbón (1700) ⇒ Guerra de Sucesión
Europa despois da Paz de Westfalia (1648)
O Imperio Hispánico no século XVII
Carlos II: o problema sucesorio.
3.- Conquista e explotación da América española.
3.1.- As grandes conquistas e expedicións.
Unha conquista rápida, por
• superioridade militar: armas, cabalos, armaduras, pólvora...
• superioridade científica: xeógrafos, botánicos, enxeñeiros militares...
• afán de aventuras e de riqueza
• loitas internas entre os pobos indíxenas
• os indíxenas pensaban que os conquistadores eran deuses (armas, armaduras, cabalos, cans...)
• profecías indíxenas que predicían a chegada de enviados dos deuses
Expedición de conquista Data Protagonistas
Conquista do Imperio azteca entre 1518 e 1521 dirixida por Hernán Cortés Dominio da civilización maia entre 1523 e 1524 Pedro de Alvarado
Conquista do Imperio inca entre 1531 e 1535 dirixida por Francisco Pizarro Exploración de Florida, Texas e California entre 1528 e 1536 Álvar Núñez Cabeza de Vaca
Conquista de Chile entre 1536 e 1553 Diego de Almagro e Pedro de Valdivia Exploración do río Amazonas 1541-1542 Francisco de Orellana
Conquista das illas Filipinas e apertura da
ruta entre Filipinas e México entre 1565 e 1571 Miguel López de Legazpi e Andrés Urdaneta Fundación de Bos Aires e Santa Fe
(Arxentina) 1580 Juan de Garay
1518-1521 1531-1535
1523-1524
A primeira volta ao mundo (1519-1522).
3.2.- A organización do Imperio americano.
3.3.- A explotación das Indias.
Unha encomenda española en América
A mita
