Olladas do pasado. Retratos de mulleres do rural estradense no 1953

(1)

Resumo.Preséntase unha escolma de fotografías obtidas por Celestino Fuentes no ano 1953 en Oca (A Estrada-Pontevedra) e outras parroquias limítrofes —Riobó, Arnois, Remesar, Loimil—, en negativos de 6´5 x 11 cm. Debido ás deficientes con-dicións de almacenaxe o soporte sufriu graves deterioros que se fan patentes na calidade das fotografías. Malia a esta evidente eiva, o valor dos retratos de Celestino Fuentes reside na súa capacidade de transmitir non só emocións senón tamén infor-mación de índole material e sociolóxica.

Abstract. We present a selection of photographs taken by Celestino Fuentes in 1953 in Oca (A Estrada, Pontevedra) and other bordering parishes (Riobó, Arnois, Remesar, Loimil) in negative 6,5 x 11cm. Due to poor storage conditions, the support suffered serious damage which become evident in the quality of the photographs. Despite this obvious defect, the value of the portraits of Celestino Fuentes lies in his ability to convey not only emotions but also information of material and sociological nature.

No decurso dos anos 2006 e 2007 incorporouse ao Museo “Manuel

Reimóndez Portela” da Estrada un legado de negativos fotográficos

do retratista Celestino Fuentes González (Oca, A Estrada,

1918-1987). A doazón incluía un bloque compactado pola humidade de

680 clichés en formato 6´5x11 cm. que houbo que separar e,

poste-riormente, someter a un proceso de limpeza para eliminar

adheren-cias, fungos e manchas de humidade. Logrouse recuperar deste modo

a maioría das unidades aínda que o dano sufrido por mor dun moi

deficiente almacenaxe faise patente en moitas delas.

Toda esta serie fotográfica foi impresionada no 1953, cando

Celestino Fuentes contaba con 35 anos, moi probablemente cunha

Kodak

, marca que tiña no mercado cámaras fotográficas populares e

sinxelas, mais dunha excelente calidade. Cómpre engadir que este

formato de 6´5x11 producía negativos de tamaño abondo para lograr

fotografías por contacto, sen mediación da ampliadora.

Juan Andrés Fernández Castro

[email protected]

Olladas do pasado.

Retratos de mulleres do rural

estradense no 1953

*

(2)

Olladas do pasado. Retratos de mulleres do rural estradense no 1953 258

Nestas imaxes de hai 61 anos aparecen, fundamentalmente,

familiares, veciños e amigos do retratista, o que vén demostrar que

non se consolidara daquela o seu estatus profesional e que retrataba

por gusto, aínda que cobrase algúns dos seus traballos. Caracterizan

esta etapa a rigorosa isocefalia e as fotos en exteriores con fondos de

teas, cortinas ou colchas, recorrindo ocasionalmente á montaxe de

verdadeiros escenarios vexetais. Son tamén peculiares do seu estilo

(especialmente nos grupos femininos) as composicións simétricas e

o peculiar apoio do brazo exterior na cadeira, o que induce, en

oca-sións, posturas forzadas e nada naturais. É tamén frecuente que as

mulleres e os nenos leven flores nas mans.

Poida que os rudimentos da arte fotográfica e o emprego de

cer-tos recursos como as teas dos fondos e as mans portando flores e

incluso froitos as aprendese do seu mestre don Pedro Brey Guerra, de

quen foi alumno na escola de Oca.

Nestas fotos do 1953 faise patente o apego de Fuentes á terra, ao

seu microcosmos rural de Oca, Loimil, Arnois, Remesar e Riobó,

ámbito das súas incursións fotográficas. Pero nestas imaxes espella

tamén o respecto ás persoas e a devoción pola familia, que retrata

innumerables veces. El soubo rexistrar coa súa cámara a madurez

sere-na, a enteireza e dignidade da muller labrega, o orgullo da nai e a

ale-gría das mozas na plenitude da súa beleza xuvenil. As composicións

de Fuentes son pouco espontáneas, sen embargo, a carón destas fotos

convencionais descubrimos destellos de talento en certos retratos que

despertan, tantos anos despois, torrentes de saudosa nostalxia.

(3)

Alicia, Carmiña, Dorinda, e Lola de Ramona. Os Besteiros, Riobó.

Juan Andrés Fernández Castro 259

(4)

O mes de maio en Oca. A Virxe M aría é M arg arita de Batallán (M arg arita P az os), o anxiño coa pomba é P acita T ato; F elisa de Collaz o, M aría del Carmen F ariñas, T eresita do Guisanteiro, Carmiña do Piñeiro (cantaba moi ben), M arg arita do Guisanteiro, M arisa de P ereiras, Carmiña de Espiño, T eresa de F ariñas, T eresa de Quinteiro, P aquita do Piñeiro, M ilucha de Nebra, Carmiña de Collaz o.

(5)

Mercedes Porto, con Joseciño no colo, e Eulalia Carballeda.

(6)

P acita Barcala, con rosario e vestido escuro. Carmen do Neno (Carmen P ereiras), M arisa de P ereira, M aría del Carmen F ariñas, T eresa de F a ri ñ a s , T e re s it a d o G u is a n te ir o , P a c it a T a to , C a rm iñ a d o P iñ e ir o , P a q u it a d o P iñ e ir o , C a rm iñ a d e E s p iñ o , M in u c h a N e b ra , R o s a lí a d e P ereiras, Olita de Carrillo, M ercedes de Espiño.

(7)

a dereita: Carmiña Liste, M arg arita Liste, L ucita Barcala, unha amig a, P acita Barcala, unha meniña, Julia Liste e Rosa Baldarís.

(8)

Carmen Pazos Maceira. Olladas do pasado. Retratos de mulleres do rural estradense no 1953

264

(9)

Linita Porto e Pilar Espiño cuns elegantes mantóns de Manila.

(10)

Pacita Barcala e Lucita Barcala. Olladas do pasado. Retratos de mulleres do rural estradense no 1953

266

(11)

Lola de Olegario, de Arnois.

(12)

Ofelia de Quinteiro.

(13)

Linita Porto.

(14)

Clarita de Amigo e Celia de Oliveira. Olladas do pasado. Retratos de mulleres do rural estradense no 1953

270

(15)

Mercedes Amosa, de Castación, Oca.

(16)

Pilar Espiño e Linita P orto a carón do P az o de Oca.

(17)

Elisa Fuentes (irmá de Celestino), cun cestiño de crisantemos.

(18)

Esperanza Formoso, esposa de Celestino. Olladas do pasado. Retratos de mulleres do rural estradense no 1953

274

(19)

Josefa Cacheiro (Josefita) e Mariqueca Cacheiro no cruceiro da Praza de Oca.

(20)

Pilar Espiño Fuentes, sobriña de Celestino. Olladas do pasado. Retratos de mulleres do rural estradense no 1953

276

(21)

Elisa Fuentes (irmá de Celestino) e Divina Formoso (irmá da súa esposa Esperanza).

(22)

Elisa Fuentes e Pilar Espiño. Olladas do pasado. Retratos de mulleres do rural estradense no 1953

278

(23)

Unha tarde outoniza no xardín do Pazo de Oca: Rosalía de Pereiras, Teresa Ruibal, Minucha do Bravo e Higinia Lugo ou de Touceda.

(24)

Pilar Espiño.

(25)

Elisa Fuentes a carón dunha chumbeira.

(26)

Lola de Batallán.

(27)

Esperanza Formoso e Pilarita Fuentes, esposa e filla de Celestino, respectivamente.

(28)

Sinda de Quinteiro, de Riobó. Olladas do pasado. Retratos de mulleres do rural estradense no 1953

284

(29)

Josefina Otero Carrillo e súa irmanciña Matilde (Fina e Matusa de Calveiro), de Remesar.

(30)

Concha de Calveiro, do Outeiro de Loimil. Olladas do pasado. Retratos de mulleres do rural estradense no 1953

286

(31)

Pacita de Latas ou de Barcala, de Oca, cunha meniña no colo.

(32)

Clotilde e Celia de Oliveira. Olladas do pasado. Retratos de mulleres do rural estradense no 1953

288

(33)

Pilar Espiño Fuentes, sobriña de Celestino.

(34)

Lola do Caminero, de Arnois. Olladas do pasado. Retratos de mulleres do rural estradense no 1953

290

(35)

Elvira de Cardelle, de Valboa, Arnois.

(36)

Margarita de Batallán, Margarita Pazos Viz. Olladas do pasado. Retratos de mulleres do rural estradense no 1953

292

(37)

Pilar Salgado; formou parte, xunto a seus irmáns Luis, Enrique e Manuel, daOrquestina de Oca, que tantas festas e romarías amenizou na década dos cincuenta.

(38)

Celia do Plateiro, a carón dun laranxeiro. Olladas do pasado. Retratos de mulleres do rural estradense no 1953

294

(39)

Celia do Plateiro sentada.

(40)

Lola de Batallán e Ermitas Agra diante do Pazo de Oca. Olladas do pasado. Retratos de mulleres do rural estradense no 1953

296

(41)

Lucita, Digna e Gloria de Quinteiro de Arnois.

(42)

Pilar Salgado, cun ramiño de carballo, e Lucita Barcala. Olladas do pasado. Retratos de mulleres do rural estradense no 1953

298

(43)

Linita Puente.

(44)

Carmiña de Carrillo.

(45)

María Teresa Tato.