u
fe foluédo ft&.
%’TWJ.
fc vr & Iu!ia- HU5. amn.
fc 77 «p':-Íícstt- í¿ efi, rccfri::qiíá.
hvx
rúShxro iittiTcre»
ta::ir',.r.c?ís¿eh:
clífil lió. Dlc’-jf.
ncnfimtibcr. Cc- ti:is' nuD} modoy -Jt n^nieat Gracc tocuvicui
-arsFbh. ---- d Boc7CjcripU.vt extat L 3. b.'ec.
cx qics verba pd»
ii£ cT^rda liáuá §.
e Hac vet'Jepef- ttmt D.eo.
£ VTbis. (W»3.
< p D . g tciniferiurá xutelíE redeme- ZiZ.omn. D.tarné le^twr, qui zú- telam corru
ptis minifteriis prxtotis rede- Tnerunt. ex quo placet ervJitifihr.q lacobo Cuiaáo hic
¿égere, data pe
cunia minifte
riis tutelam redeméiric.^á prohP. .
h Exl.z.D .eo.
í fraudulenter gelftíie. ora.cy.
•u.
k vihis.ornn,
^ D . J Huc pertinet!.
*^.D.eo.
an £x L6.D.eo.
n ExLZ.D.eo.
O enim.oínv.
I N S T I T V T I O
QuUfnfHffecittt.
<> Súrpeaus au téeft,qu i non ex fide tutelam gerit, lice’t foluendo " ílr, v t lulianus" quoque fcripfit. Sed
& a n te, quám incipiat tureiam gerere tutor, poíIe eú quafi fufpectum remoueri: idem lulianus fc rip fit, &
fccundum eum conftitutum eft.
?ir;rjp^Si rc»)e/i.
cSuípectus autem remotus, fi quidem ob dolum ; fam ofiis eft. fi ob culpam; n o n ' zq u é.
f i n
P .néhfsntaóor/}.
& Thecph.
vifum éft. c Sed fi {u fp eS í cogn itio fufcepta fuerir^
pofteaquam tutor vel curator deceíiérit; extingiiitur fuípeSi co gn itioi
X fuifrntfH Ípedi.
ff Si quis tutor copiam fui non faciat, v t alimenta “ pupillo-decernantuF: caiietur epiñola diuorum " Se- “ ueri & A n t o n in i, vt in poílfyfionem bonorum e iu s » pupiüus m ittátur : Sc qu® m ora deteriora fu tu ra » funt, dato curatore diftrahi iubentur. E tgo vt ílifp e - » fras rem oueri p o te r it, qu i non pr®ftat alimenta..
ff.Sed fi quis'prafens negatproptér inopiam alimen
ta poíTe decerni: fi hoc per mendacium d ic a t: rem it
tendum eam eííé ad przfe<S;um vrbi ’^puniendú pla
cuit : ficut lile rem ittitu r, qui daca pecunia m inifte- rium?tutelq adquifierir,vei redemerit. Libertus”q uo
que , fi Fraudulenter' tutelam filiorum vel nepotum patropi geífiííe prqbetur,ad pr® feclum vrbi” rem itti
tur puniendus. - . . .
ffNouiíiimé'- autem fciendum e f t : eós,qúi fraudu
lenter tutelam adm iniftrant, etiam fi fatis offerant,, remonédos effe á tutela: quia™ fatiídatio tutoris pro- « pofitum maleuoium non m utat, fed óiu tiu sgra flá n -»
d iin r e fam iliari facultatem prsftat. ff S u fp e d u m "«
etiam " eam putamus, qui moribus talis eft, vt fufpe- c«
fia s fit. Enim ueró tutor vel cu rator,quamuis pauu « per eft, ndeüs ramen & diligens,remouendus non eft » quafi fuípefius. - -
I N S T I T V T I O N V M ,
S E V E L E M E N T O R V M
D . I V S T I N I A N I S A C R Í A T I S - S I M I P R I N C I P I S ,
L I B E R I I.
D E R E R V M D I V I S I O
•e t a d q v i r e n d o? i p s a-
N E,
R V M ..d o m i n i o; T I T . í -
€¡ E xl.z.T ).eo.
r Thícph. TS i -
^ccp 'Tíó.énctzr, s ExL.x.D.eo.
t prohibetor
■pi'.cziiái caufafc
*D- !xic excKjpiü nermnem prohiberi accederé OÁ littXi , Zrt tA fcáaX , cnta cent- micion iiTtoru
■viEni non impe-
V ñ c u z S c . cm.
C -D . z Sed flumir.a T)«Tiiéoá:n:a.
'V .
y Eade definiti?
extat 1. 96. ¿r n z .d é veri.Jig.
2 E x l. nearum.
D.co.
a Redléiitaerñm in pbrribus l:i\ 3
t: , oph.fi- q-.-.Xzrr .t-}r.eTÍ m llrCicr, innfgenuum.
tsr^^arpbcare.
D i u ’. j i o r e r i t m .
V p E R i o R E libro de iure períb- narura expofuimus : m odo videa
mus de rebus , qu® vel in noftro pa_- trim onio , vel extra patrimonium noftrum habentur. Q u z d a m ’ enim • naturali iure com m unia funt o m - » nium ¡,qu®dam publica , q u zd a m » vniuerfitátis, qusdam nullius, pleraque fi ngulorum, • qu® ex variis caufis cuique adquiruntur,ficut ex fu b -«
iefiis apparebit. •
Zxempla cotnmu7¡¡tm, 0 publicarim.
ff É t quidem naturali iure com m unia funt omniú • h®c: aér, aqua profluens". & mare, & per Ijoc littora • maris. N e m o 'ig itu r ad littus maris accedere p ro h i-•
betur": dum tamen á villis, & monumentis, & ®difi- • ciis abftineat; quia non funt iuris gentium ,ficut eft’ • mare. ff Flumina "autem o m n ia ,& p ortu s, publica/
funt. ideóquc ius pifcandi omnibus com m une eft in « portufium inibúfqüé. E ft autem'' iirtus maris, qua-/
tenus hybernus flufius maximus excurrit. / ff Riparum " quoque vfus publicus eft iu re " gen-/
tiurn,ficutipfiús fluminis. Itaque ñaues ad eas ad-/
pellere” , funes arboribus ibi naris religare, onus aii-/
quod in his reponere, cuilibet liberum eft , fieut per/
ipfum flumen nauigare. fed proprietas earú lilorum/- elftquorum prsdiis h zré t. qua de caufa arbores qu o- /' que in eifdem nat®, eorundem funr. ff L itto rú q u o - /■
que vfiis publicus eft,5c iuris gentiu m , ficut & ipfius
N V M L I B. IT.
maris. 6c ob id cuilibet liberum eftcafam ibi ponere, in quam ' fe recip iat: ficut retia ficcare,8t ex mari de
ducere. proprietas autem eorum poteft in teliigi nul
lius effe : fed eiufdem iuns eilc, cuius &; inaie,dc qu®
fubiacet mari, terra vel arena.
Qjca fint r a vtiittcrfitatis 0 miEiui.
ff Vñiaérfitatis" fu n t, non Im gulorum , q u ® ' in ciuitatibus funt th ea tra l, ftad ia, & fi qua ? aiia funt com m unia ciuitatum*. ff N u lliu s "a u tem funt res facr® & relig io f® , Sc fanet®, qucd enim diuini iuris eft, idn u liiu sin bonis eft.
üf/stíio nrum facrarum 0 exempla,
ffSacr®" res funt, qu® rite per pontifices D e o con - fcscrat® * funt: veluti ®des facr®, & donaria qu® rite ad minifterium D e i dedicata funt: qu® etiam per n o ftram ” conftiturionem alienari & obligari prohibui
mus: excepta caufa redemptionis captiuorum . c Si quis autem aufioritate fua quafi facrum fib ic o n iti- tu erif. iacrum non eft, fed profanum , ff Locus auté, in qu o ®des iacr® fun t sdificar® : etiam diruto *d ifi- cio, faceradhucm anetjVt& Papinianus fcripfit’ .
Keugioft loci faciendi ratio eiúfque iura.
« - f f R e lig io iu m "" locum vnufquifque fu avolu nta-
« te facit, dum m ortuum infert in locum fuum. “ffin
«c o m m u n e m autem locum purum inuito focio intbr-
« re non licet."” in commune vero fcpulchrum etiam
« inuitis csteris licet inferre, 'f f l t e m " f i alienus v fu i"
«fr u ftu s e f t : proprietarium p la cet,n ifi confentiente
« vfu ffu clu ario, locum reiigiofum non facere.' ff In M alienum locum confcntiente? dom ino licec inferre:
« & licet poftea ratum’ *non"habueric,quam illatus eft
« mortuus.tamen locus reiigiofus fit.
E xem pkretim fanñarmngarúraque iura.
” ffSanél®" quoque res veiuti muri & port® ’ ciuita-
” tis''',quodam m odo diuini iuris fu n t; ¿C ideó nullius in bonis funt. ff Ideó aucem muros fan dos dicimus, quia pcena capitis conftituta eft in eos , qui aliquid
” in muros deliquerint. Ideó 8c legum eas partes, qui
te bus pcenas conftituimus aduerfus e o s , qui contra le
ges fecerintjfcndiones vocamus.
Acquirimur res v e l iure gentium , v e l ciuili.
ff Singulorum 'autem hom inum multis m odis res fiunt, quarundam enim rerum dom inium nancifci- mur iure n atu rali, quod (ficut ’ dixim u s) appellatur iusgentium:quarundam*veró"fiure ciuili?. C o m m o dius eft itaque á vetuftiore iure incipere, palam eft autem vetuiiius effe ius naturale, qu od cum ipfo ge
nere humano rerum natura p ro d id it. ciuilia" autem iura tunc effe coeperunt, cüm & ciuitates condi , &
magiftmtus creari, & leges fcribi creperunt.
Primam acquirendigeitus iuregemium venatio.
ff Fer®"igitur beñi®, Sc volucres,& pifces,& *om - nia” ‘animaiia,qu® m ari,c® io,& terra nafcuntur': f i- m ulatqueab aliquo capta fuerint, iure gentiú ftarim
« iliius effe incipiunt, quod enim ante nullius eft,id na-
« turali ratione occupanti conceditur, nec inrereft, fe -
« ras" befrias .& volucres vtrum in fuo fundo quis 'c a - j «p ia t , an in alieno, ff Plane qui alienum ^fundum in- i «g red itu r venandi aut aucupandi gratia : poteft a d o -
■ ” mino,fi is preuiderit,prohiberi?,ne ingrediatur.Quic- : « q u i d aucem eorum ceperis : eouique tuum efie intei-
« iigitur.donec tua cuftodia coercet ur.Ciim vetó tuam
"e u a fe r it” cuftodiam , & in libertatem naturalem fefe
” receperit: tuum effe d efin it, & rurfus occupantis fit.
” Naturalem aucem libertaré*recipere inteliigicur,cum
« vel oculos tuos effu gerit, vel ita fitin conlpeSu tuo,
« v c difficilis fit eius peifequuno.
« f f i d u d q u z f i t u m e f t , a n f i f e r a b c f t i a i t a v u l n e r a t a
« f i t , v t c a p i p o i f i c j f t a t i . m t u a e i f e i n t e l l i g a t u r ? ‘ £ t ‘ “ q u i - i « b u f d a m p l a c u i t , f t a t i m e f f e t u a m e o u f q u e t u a m I j j v i d e r i , d o n e c e a m p e r f e q u a r i s . q u ó d f i d c f i e r i s p e r f e - I « q u i : d e f i n e r e e f l e t u a m , & ; r u r f u s n e r i o c c u p a t i s . A l i j *
; « v e r o putauerunt, non a.itertuam effe,quám fi eam
! « ceperis. Sed pofteriorem iéntétiam nos confirmamus, Í « q u ó d mul ta accidere ibieanc,vt eam non capias.
« ff A p iu m quoque fera natura e ft. Itaque apes’ ,=
; «q u a ii.r arbore tuaconfedsnnc , anteauam a re alueo
«iD ciu dan oir, non magis tu® intelliguntur effe,quám
«volu cres , q u® in arbore tua nidum recerint. i-deoqus
«fia ftu sea s in clu ferit: is earum dominus en:. Fauos
« q u o q u e , fi quos effecerint, eximere quu.bec p o te it Plaue
c laqB irew .
d Ex e veiua qu-.D.
f vcdieatfc.
o?7tn.
g Sc CniiHa.
om?i. ^ 'D.
t Vt kahita pu»
biica. Theoph. /.
.E.eo.tit, h JExl.i.‘X>.e9.
i Hiu valdspiT- CTA.
4* Sic l^icur h%
c7/in.l\h.
opááj0,i legééom potiitf exifiimosa dedicats.
k L.fixtcimus. C.
de fiicrofi»2cr.;:cf.
1 Tn vao lib. tc- ipcndit. íáqtíe 'recl^t libro enfin
RcCpor^orü hic.
Ptopiniaxui re- fpondit'. l. ade. ¿s
contra.empt.D.
■m Exd.l.G.^.
religiofia».
n Hecc omnia ah- funt d D.
0 Hac, vfque <d illa. I n á ic n ü , ah fiint d D. de qtdbai-jideLz.dt relig.&fumpc.
ftm .D . p concedcnte, oran.tErT).
q Ita in crn». ium agnoidt negations Thecp*yt daaá ■ D.eo.recle.
r Ext.i.D.eo.
s Abesi ab om.
Theo-3D.idqtic reBc.
t Huc valde perti mt l . i deadqxiir.
rer. dcmi.D.
v q jio d ratione naturali inter omnes hoiiii- . nes peraeque feruaiur.T).
X K^dhefi ab «mm
& T > : y Id efi fiare pre»
pru ciuitaiu no»
fircÉ^D.
2 ciuilia cnim.
cmn, a Hac fumpta fu n te x l.t.z .;,
4- ^ r. p'.irtiqut . additis 3 ¿atra»
Bii.Dae.
b Dec fi in quib.
c capiunrur.D.
d quod adfc»
ras.'l>.
c quifquc. em»
€ qui in alie
num.57» . & D » g iure prohi
beri apiujn.
h cuafcric cm»
ftod:am tuam,
& in naruralc libcrtarem.
cmn. ¿r T>.
i- al. laricatcm 1 ^bcmr.ib.ab»
Tre
batio placuit, i fiy.Pieriquc k quia rcuita, cm n.irD .
c tT>.
p
D E R E R V M d i v i s i o n e . 15
J, p o t e s - emn*
¿ rD .
infundam. P l a n e i n t e g r a r e ' , f i p r » u i d e r i s i n g r e d i e n t e f u n d u m * « t u u m , p o t e r i s " e u m i u r e p r o h i b e r e , n e i n g r e d i a t u r . « f E x a m e n q u o q u e , q u o d e x a l u e o t u o e u o l a u e r i t , « c o u l q u e i n t e l l i g i t u r eiT e t u u m , d o n e c i n c ó l p e d u t u o « c Cias pcrfecu- n e c d i f f i c i l i s p e r f e q u u t i o ' e i u s e f t , a l i o q u i n o c c u - «
p a n t i s f i t . f P a u o n u m q u o q u e & c o i u m b a r u m ' * f e r a “ TBtnfita fe k n a t u t a e f t . n e c a d r e m p e r : i n e t , q u o d e x c ó f u e t u d i n e « ftfint, iria m - e u o l a r e & r e u o l a r e f o l e n t . n a m & a p e s i d e m f a c i u n t , « c o n f t a t f e r a m e f l e n a t u r a m . « C e r u o s ' q u o - « tr q u e q u i d a m ” i t a m a n f u e t o s h a b e n c , r t i n f y l u a m ? i r e , « jnpr.fermm- & r e d i r c f o l e a n t : q u o r u m & i p f o r u m f e r a m e f l e n a - « t u r a m , n e m o n e g a t ,
f
I n i i s a u t e m a n i m a l i b u s , q u » « iKtcrprau caiq CX c o n f u c t u d i n e a b i r e & r e d i r e f o l e n t , t a l i s r e g u l a c 5 - « 'jirgtUariUt.j. p t o b a t a c f t ; Vt c o u i q u c t u a e f f e i n t e l l i g a n t u r , d o n e c « a n i m u m r e u e r t e n d i h a b e a n t . n a m i i r e u e r t e n d i a n i - « f ita quidam. H i u m h a b e t e d e f i e r i n t " : e t i a m t u a e f f e d e f i n u n t , & <-■anm.&D. f i u n t o c c u p a n t i u m . R e u e r t e n d i a u t e m a n i m u m v i - « d e n t u r d e f i n e r e h a b e r e t u n c , c ü m r e u e n e n d i c o n - « f u e t u d i n e m d e f c r u e r i n t . 4 G a l l i n a r u m a u t e m & a n - « f e r u m n o n e f t f e r a n a t u r a , i d q u e e x e o p o f f u m u s i n - «
, , d o m i n u s f i t : v t r u m i s , q u i f e c e r i t , a n p o t i u s i ! ! e , q u i , , m a t e r i e d o m i n u s f u e r i f r v t e c c e , f i q u i s e x a l i e n i s V U I3 , , , a u t o l i u i s , a u t f p i c i s , v i n u m , a u t o l e u m , a u t t r u m c n -
, , t u m " f e c e r i t : a u t e x a l i e n o a u r o , v e l a r g e n t o , v e l » r e v Hcc exrmpiierh , , v a s a l i q u o d f e c e r i t : v e l e x a l i e n o v i n o & m e i l e m u l -
3, f u m m i f c u e r i t ; v e l e x m e d i c a m e n t E a l i e n i s e m p l a f t r ú
, , a u c c o l l y r i u m c o m p o f u e r i t : v e l e x a l i e n a l a n a v e f t i - aairurfrumcn-
„ ’ m e t i t u m f e c e r i t : v e l e x a l i e n i s t a b u l i s n a u e m , v e l a r - tumpiontaafie- m a r i u m , v e b f u b f e l l i a f a b r i c a u e r i r . E r p o f t m u I t á S a -
„ b i n i a n o r u m & P r o c u l i a n o r ú a m b i g u i t a t e m , p l a c u i t
„ m e d i a f e n t e n t i a e x i f t i m a n t i ú . f i e a i p e c i e s a d p n o r e m dsntw- . tx qx*
R r t; Aq m a t e r i a m r e d u c i " p o f f i t : e u m v i d e r i d o m i n u m / ^ 0 J / 2 d l ' a i m a t e r i a t d o m i n u s f u e r i t , f i n o n p o f f i t r e d u c i : 0 pleraque , & r a d é
, e f l e , q u i
g lylaas.OTMn.
JJ. &Theifh.
re3i.
i dederim,
tai-eiBa.tr D . t e l l i g e r e , q u ó d a l i » f u n t g a l l i n a e , q u a s f e r a s v o c a m u s : « i t e m a l i j f u n t a n i e r e s , q u o s f e r o s a p p e l l a m u s . I d e o q ; « i i a n f e r e s t u i , a u t g a l l i n » t u » , a l i q u o r r . c d o t u r b a t i « t u r b a t a v e e u o l a u e r i n t : l i c e t c o n l p e i S u m t u u m e f f u - « g e r i n t , q u o e u n q u e t a m e n l o c o f i n t , t u i t u s v c e f f e i r , - t e l l i g u n m r : & q u i l u c r a n d i a n i m o e a a n i m a l i a ¿ e t i - « n e t j f u r t u m c o m m i t t e r e i n t e l l i g i t u r .
Hopum jjioHa.
1 E x i 7 . D . te. ^ I t e m e a ’ , q u » e x h o i i i b u s c a p i r a u s , i u r e g e n t i u m «
¿ 0 ^ / 2 f t a t i m n o f t r a f i u n t : a d e ó q u i d e m , v t & l i b e r i h o m i n e s “ (¿M m jfqxead i n f e r u i t u t e m n o f t r a m d e d u c a n t u r , q u i t a m e n , f i e u a - « S- 9“ f e r i n t n o f t r a m p o t e f t a t e m , & a d f u o s r e u e r f i f u e r i n r ; « 0 d etT (fu . p r i f t i n u m f t a t u m " r e c i p i u n t .
1 : liberutc.D. lllHeBtio.
I Ex fi.D .ee. 4 f r e m l a p i l l i *3 & g e m m » , & c » t e r a , q u » i n l i t t o - « r e m a r i s i n u e n i u n t u r , i u r e n a t u r a l i f t a t i m i n u e n t o r i s « f i u n t .
Tonus animaliim.
5 I t e m e a , q u » e x a n i m a l i b u s d o m i n i o t u o f u b i e - « ñ i s n a t a f u n t , e o d e m i u r e t i b i a d q u i r u n t u r .
AliuuiO.
4 P t 2 : t e r e a q u o d ' p e r a l l u u i o n e m a g r o t u o f l a m e n « m Ucdeptee. a d i e c i t , i u r e g e n t i u m t i b i a d q u i r i t u t ™ . E f t a u t e m a l - “
^‘ * n i o i n c r e m e n t u m l a t e n s , c P e r a l l u u i o n e m a u t e m “ in Imitatis ierii i d v i d e t u r a d i i c i j q u o d i t a p a u i a t i m a d i i c i t u t , v t i n t e l - « trd iá fi mreai. l i g i " n o n p o f f i t , q u a n t u m q u o q u o t e m p o r i s m o m e n - « i ^ n x noacqm- j. q a d ^ c i a t u r . C Q u o d f i v i s f l u m i n i s d e t u o p r » d i o «
murJjniiirH.de - ra---- - . . . . . ,. ' ,
jcquir.rer. derm. p a t t c m a l i q u a m d e t t a x e t i t , & v i c i n i p r » d i o a t t u i e t i t : « mde Flaccum Si- p a l a m e f t c a m t u a m p e r m a n e r e . « P l a n e f i l o n g i o r e « r e m p o r e f u n d o v i c i n i t u i h » f e r i t , " * a r b o r e f q u e , q u a s « B Tt intelligere f c c u m t r a x i t , i n e u m f u n d u m r a d i c e s e g e r i n t: e x e o « B o n poffis, i e m p o r e v i d e n t u r ® v i c i n i f u n d o a d q u i f i t » e i f e . «
o ita ^ v tth tm in fu kfiu c in m ari.fiuein iumine.
remaSio tantum _ r r i - n. / j ' - i - \ c £
liii competit,qaa Í I n l u l a , q u » i n m a r i n a t a e f t ( q u o d r a r o a c c i a i t ) “ Scietdarinon da- o c c u p a u t E f i t . n u l l i u s C n i m e i f e c t e d i t u t . A t i n l u l a ? “ emne.Li.;_de ar- i n f l u m i n e n a t a ( q u o d f t e q u e n t e t a c c i d i t ) f i q u i d e m “
,-, e u m p o t i u s i n t e l i i g i d o m i n i i , q u i f e c e r i t ; v t e c c e , v a s Ptram & cfaf-
„ c o n f i a m o o t e f t a d r u d e m m a t e r i a m ”' » r i s , v e l a r g e n t i ,
” , , , c ex randeau palP
, , v e l a u n r e d u c i , v i n u m a u t e m ¿ v c l o l e u m , a u t t r u m e n - napimda, tr é - : , , t a m a d v u a s , v e i o l i u a s , v e l f p i c a s r e u e r t i n o n p o t e f t . "/¿gan ab.
Í , , a t n e ' m u l f u m q u i d e m a d v i n ü & m e i r e f o l u i p o t e f t .
I 1. . . 2 .. rAD.teueru.
, , , f Q u o d f i p a m m e x m a m a t e n a , p a r t i m e x a i i e n a y n ja ilim . « s . I , , f p e c i e m a l i q u a m f e c e r i t q u i s ; v e l u t i e x f u o v i n o & D .
• , , a l i e n o m e i l e i n u l f i i m m i f c u e r i t , a u t e x f u i s & a l i e n i s [ , ^ 0 0 ,“ 0 ' , , m e d i c a m e n t i s e m p l a f t r u m a u t c o l l y r i u m , a u t e x f u a ¡ . f 0 i e - 0 , , l a n a & a l i e n a v e f t i m e n t u m f e c e r i t : d u b i t a n d u m n o n
, , e f t , h o c c a f u e u m e i f e d o m i n u m q u i f e c e r i t : 'c ü m n o n , , f o l u m o p e r a m f u a m d e d e r i t , f e d & p a r t e m e i u f d e m
„ m a t e r i » p r » f t i t e r i t .
„ c S i “ t a m e n * ” a l i e n a m p u r p u r a m v e f t i m é t o f u o q u E a aiíefiatormi.
5, i n t e x u e r i t : l i c e t p r e t i o f i o r f i t p u r p u r a , t a m e n a c c e f f i o - , , n i s v i c e c e d i t v e f t i m e n t o : & q u i d o m i n u s f u i t p u r p u - , , r » , a d u e r f u s e u m , q u i f u b r i p u i t , h a b e t f u r t i a f t i o n e , i , & c o n d i f f i o n e m ; f i u e i p f e f i t , q u i v e f t i m e n t u m f e c i t , , , f i u e a i i u s . n a m e x t i n i f f » r e s , l i c e t v i n d i c a r i n o n p o f -
, , f i n t , c o n d i c i r a m e n f u r i b u s , & q u i b u f q u e " a i i i s p o f l b qu ib afd atn .
, , f e f f o r i f a u S p o f l u n t . cm n.fliaxcle-
ConM iom dX aidrum . ^
, , ^ S i d u o r u m m a t e r i » e x v o l u n t a t e d o m i n o r u c o n - Hc CmtiMjqucm , , f u i » f i n t : t o t u m i d c o r p u s , q u o d e x c o n f u f i o n e f i t ; 'alde.
, i v t r i u f q u e c o m m u n e e f t : v e l u t i i i q u i v i n a f u a c o n f u - , , d e r i n t , a u t m a f i a s a r g e n t i v e l a u r i c o n f l a u e r i n t . S e d &
, , f i d i u e r f e m a t e r i » f i n t , & o b i d p r o p r i a f p e c i e s f a c l a , , f i t : f o r t e e x v i n o & m e i l e m u l f u m , a u t e x a u r o & a r -
, , g e n r o e l e f f r u m ' : i d e m i u r i s e f t . n a m & h c c c a f u c o m - caarum ./;¡
, , m u n e m e f i e f p e c i e m n o n d u b i t a t u r . Q u o d i i f o r t u i - ¿ / ¿ ¿ ¿ ¿ f ' , , t u , & n o n v o l u n t a t e d o m i n o r u m c o n t u f » f u e r i n t , T ,/ ¡¿ ¿ 0 0 0 , , v e l e i u f d e m g e n e r i s m a t e r i » , v e l d i u e r f » : i d e m ' i u - dicitur. FUn.'uí.
, , r i s e f f e p l a c u i t . Q u o d f i f r u m e n t u m T i t i j f r u m e n t o
, , t u o m i f t u f u e r i t : i i q u i d e m e x v o l u n t a t e v e f t r a , c o m - m a t ! r i z ” ^ 'v d
„ m u n e e ft ,': q u i a f i n g u l a c o r p o r a , i d e f t , f i n g u l a g r a n a , q u z eiufdem , , q u » c u i u f q u e p r o p r i a f u e r u n t , e x c o n f e n l u v e f t r o e o - g ^ e r i s fu m . , , m a n i c a t a f u n t . c Q u o d f i c a f u i d m i f t u m f u e r i t , v e l r & u w e . é - c , , T i t i u s i d m i f c u e r i t i i n e t u a v o l u n t a t e , n o n v i d e t u r vhi tamen
„ c o m m u n e e f f e : q u i a f i n g u l a c o r p o r a i n f u a f u b f t a n t i a ”'^i'egcnait,nó , , d u r a n t . 5 S e d n e c m a g i s i f t i s c a i i b u s c o m u n e f ic f r u - 0 2 0 2,0/ , , m e t u m , q u á m g r e x i n t e l l i g i t u r e f f e c o m m u n E , (i p e - i ih x ir íy s '¿ ‘- 5, c o r a T i t i j t u i s p e c o r i b u s m i ñ a f u e r i n t . r S e d f i a b a l - <ii-ta,idefi,ncn , , t e r u t r o v e f t r u m t o t u m i d f r u m e n t u m r e t i n e a t u r : i n ' Jeo apud Tntcfh.1 ' m e d i a m p a r t e m f l u m i n i s t e n e t ; c o m m u n i s e l i e o r ú , “ , , r e m q u i d e m a ( S i o p r o m o d o f r u m e n t i c u i u r q u e c o m - ^cm -f¡2eír/rjé p A t in . itam q u i a b v t t a q u e p a r t e f l u m i n i s p r o p e r i p a m p r z d i a “ i , , p e t i t , a r b i t r i o a u t e m i u d i c i s c o n t i n e t u r , v c i p f e ” » f l i - ihrará.S-legen- cn¿H,rj i--L .a mp o f f i d e n t t p r o m o d o ® f e i h c e t ’ ' l a t i t u d i n i s c u i u f q u e ", » r • i- • r ec m e t , q u a l e c u i u f q u e f r u m e n t u m f u e r i r . a . , - , — 1
infuIaaX). f >• ■ r ' j c i • cc
q-Jhefiahem. t u n d i , q u » ' p r o p c t i p a m f i t . c Q u o d f i a l t e r i p a r c i "
trD.recie. p r o x i m i o r f i t : e o r u m e f t t a n t i i m , q u i a b e a p a r t e p r o - ‘ ‘ p e r i p a m p r s d i a p o f f i d e n t . « Q u o d f i a l i q u a p a r c e "
jB . d i u i l ü m f i t f l u m e n , d e i n d e i n t r á v n i t u m , a g r u m a l i - “ c u i u s i n f o r m a m i n f u i » r e d e g e r i t : e i u f d e m p e r m á n e t "
is a g e r , c u i u s & f u e r a t . ‘ ‘
5 Q u ó d f i n a t u r a l i a l u e o i n v n i u e r f u m d e r e l i c l o , "
a l i a r o ® p a r t e m f l u e r e c c e p e r i t : p r i o r q u i d e m a l u e u s "
dum -texe xSxi:
C e f i o fupaficiei fubieSo f f eiu; quatuor exempla, cúm fcilicet p Z 2 cieSu.
adifcium folo cedit, arbor jo lo , frumenta folo , faiptura 7207Í r.o QpbU^iiA- chana, diuafum efi i» ptiiura : ci enim tabula cedit. 0 fedccnfirmj.
„ f C ü m i n f u o f o l o a l i q u i s e x a l i e n a m a t e r i a » d i f i - 'iZ0 0i2 , , c a u e r i t , i p f e i n t e l l i g i t u r d o m i n u s » d i h ' c i j : q u i a o m n e , Thecpui t e w
„ q u o d f o l o i n » d i f l c a t u r , f o l o c e d i t . N e c t a m e n i d e ó i s , ”‘”“'“ »1 no pre- : « q u i m a t e r i » d o m i n u s f u e r a t , d e f i n i t d o m i n u s e m s
, , e f f e : f e d t a n t i f p e r n e q u e v e n d i c a r e e a m p o t e f t , n e q u e
e o r u m e f t , q u i p r o p e r i p a m e i u s p r » d i a p c l I i d e n t ; p r o " , , a d e x h i b e n d u m d e e a r e a g e r e , p r o p t e r l e g e m d u o d e - Et.Ficr.m
r : . : . ■ c- ■ . , , c i m t a b u l a r u m , q u a c a u e t u r , n e q u i s t i g n u m a l i e n u m
* q a x i i i i r u d o m o d o f c i l i c e t l a t i t u d i n E c u i u f q u e a g r i , q u » ' p r o p e Ttopejm .srD. f ¡ p a n i f i t . n o u u s a u t e m a l u e u s e i u s i u r i s e l f e i n c i p i t ,
c u i u s & i p f u m f l u m e n e f t , i d e f t , p u b l i c u s . Q u ó d f i “ p o f t a l i q u o d t e m p u s a d p r i o r e m a l u c u m r e u e r f u m "
f u e r i t f l u m e n ; r i i r f u s n o u u s a l u e u s e o r ú e f f e i n c i p i t , ‘ ‘ q u i p r o p e r i p a m e i u s p r x d i a p o f f i d e n t . 4 A l i a f a n é "
c a u f a e f t , f i c u i u s t o t u s a g e r i n u n d a t u s f u e r i t , n e q u e "
e n i m i n u n d a t i o f u n d i f p e c i e m c o m m u t a t . & o b i d , f i "
r e c e f f e r i t a q u a : p a l a m e f t e u m f u n d u m e i u s m a n e r e , “ c u i u s & f u i t .
CtufeSio fieciei.
C Q u u m c x a l i e n a m a t e r i a f p e c i e s a l i q u a f a f f a f i c “
ab a l i q u » : q u » r i f o l e t , q u i s e o r u m n a t u r a l i r a t i o n e "
, , » d i b u s f u i s i u n d u m ? , e x i m e r e c o g a t u ! , f c d d u p l u m ’t '/ v in ñ u m . , , p r o e o p r s f t e t p e r a d i o n e m , q u » v o c a t u r d e t f e n o ^
« l u n d o ; A d p e l l a t i o n e a u r e m t i g n i o m n i s m a t e r i ? i i -
, , g n i f i c a t u r , e x q u a » d i f i c i a f i u n t , c Q u o d i d e o p r o " dúeret;
, , u i f u m e f t , n e » d i f i c i a r e f c i n d i n e c e ffe t e T c r Q i i o d "
« f i a l i q u a e x c a u f a d i r u t u m f i t » d i f i c i u m , p o f e r f t f f i a -
, , t e n » d o m i n u s ; f i n o n f u e r i t d u p l u m ia m . c o n f e q u u - i " ¡“ b daundi a- , , , t u s ’ , t u n c c a m v i n d i c a r e , & a d e x h i b e n d u m d e e a ^
, , r e a g e r e c E x d i u e r f o ,fi q u E i n a l i e n o f o l o c x f u a 2 0Z J» m a t e n a d o m u m x d i n c a u e r i c , i l l i u s fic d o m u s , c u i u s
, , d c f o l u m e f t . S e d h o c c a f u m a c e r i s d o m i n u s p r o p r i e - ^ . « t a t e m e i u s a m i t t i t : q u i a v o l u n t a t e " e i u s i n t e l l i g i t u r
e f f e
( t e : ;
■;! ■'!
-ÍI
Jg
i n s t i t v t ie f f e a l i e n a t a . v r l q u e f i n o n i g n o r a b a t f e i n a l i e n o f o l o « | e d i f i c a r e . & i d e o l i c e : d i r u t a f i t d o m u s , m a t e r i a m t a - « i m e n v i n d i c a r e n o n p o t e f t . « C e r t e i i l u d c o n f t a t , f i i n « i p o f f e i l i o n e c o n f t i t u t o s d i f i c a t o r e , f o l i d o m i n u s p e t a t « i d o m u m f u a m e f f e , n e c f o l u a c p r e t i u m m a t e r i ® , & “ '
® d i f i c a u i t . N a m f e i e n t i a i i e n u m i b l u m e f i e , p o t e f t o b i i c i c u l p a , q u b d e d i f i c a u e r i t t e m e r e i n e o f o l o , q u o d « i n t e l i i g e b a t a l i e n u m e f f e . c S i T i t i u s a l i e n a m p l a n t a m « i n f o l o f u o p o f u e r i t , i p f i u s e r i t . E t e x d i u e r f o f i T i t i u s « f u a m p l a n t a m i n M ® u i j f o l o p o f u e r i t , M ® u i j p l a n t a « e r i t : f i m o d o v t r o q u e c a f u r a d i c e s e g e r i t , a n t e e n i m , cc s cuius & fue- q u á m r a d i c e s e g e r i t , e i u s p e r m a n e t , c u i u s " f u e r a t , cc
r i r t T i r i j e f f i c i a r b o r e m d i c a m u s , r a t i o e n i m ? n o n p e r - b ^ Y S io a e m e- m i t t i t , Vt a l t e r i u s a r b o r e f f e i n t e l l i g a t u r , q u á m c u i u s cc c ir a n o a per- i n f u n d u m ? r a d i c e s e g e r i t . ^ E t i d e ó p r o p e c o n f i n i u m cc m ittere, in f r - g f o g j . p o f i t a , f i e t i a m i n v i c i n i f j n d u m . r a d i c e s e g e r i t , « c l Y W o . O T c . c o m m u n i s f i t . c Q u a ' r a t i o n e a u t e m p i a n t ® , q u ® cc
& D . t e r r ® ’ c o a l e f c u n : , f o ! o c e d u n t , e a d e m r a t i o n e f r u - « d eg iifct. omn. r e l i t a q u o q u e , q u ® f a t a f u n t , f o l o c e d e r e i n t e i l i - •=
9 £ > . * g " ” ’ ? '? ’ * f C ® c e r u m f i c u t i s , q u i i n a l i e n o f o i o ® d i - c c tccp0.rff.dom. f i c a u i t ; f i a b CO d o m i n u s p e t a t ® d i f i c i u m , d e f e n d i cc f terra, crm. p o t e f t p e r e x c e p t i o n e m d o l i m a l i f e c u n d u m e a , q u ® cc d i x i m u s : i t a e i u f d e e x c e p t i o n i s a u x i l i o t u t u s e f f e p o - cc
O N V M L I B . I L
b e a t , i n l o c u m d e m o r t u o r u m c a p i t u m e x f c e t u f r u - S a i a r i u s i u b m i t t e r e d e b e t " v t & l u l i a n o v i f u m e f t ; &
i n v i n e a r u m d e m o r t u a r u m v e l a r b o r u m l o c u m , a l i a s d e b e t f u b f t i t u e r e . r e i f t e e n i m c o i e r e , & q u a i i b o n u s p a t e r f a m i l i á s v d d e b e t .
r h e f i i s r i i n u e n t i o .
r T h e f a u r o s ' , q u o s q u i s i n l o c o ' f u o i n u e n e r i t , r Huzfeniaai.
d i u u s H a d r i a n u s n a t u r a l e m ® q u ; t a t e m f e q u u t u s , e i H -cr c o n c e f f i c , q u i " e o s ' ‘ i n u e n e r i t . I d é m q u e f t a t u i t , f i
q u i s i n f a c r o , a u t r e l i g i o f o l o c o f o r t a i r o c a f u i n u e n e - ! Z e j i Z S ' r i t . A t f i q u i s i n a l i e n o l o c o , n o n d a t a a d b o c o p e r a ,
f e d f o r t u i t u i n u e n e r i t : d i m i d i u m d o m i n o f o l i c o n c e C - f i t , & d i m i d i u m i n u e n t o r i . E t c o n u e a i e n t e r , f i q u i s i n C ® i a r i s l o c o i n u e n e r i t , d i m i d i u m i n u e n t o r i s , &
d i m i d i u m e f l é C ® f a r i s f t a t u i t . C i i i c o n u e n i e n s e f t ,
" v t ' “ f i q u is i n f i i c a l i l o c o , v e l p u b l i c o , v e l '“c i u i t a t i s " ” x Miefi t i m,.
i n u e n e r i t , d i m i d i u m i p f i u s e f f e - d e b e a r i, & d i m i d i u m ^4, X cAbefi a aid„
bufdam.
h Exd,l.y.§' Üterá.
g Hic tbfiejt ¿ t e f t i s , q u i a l i e n ú f u n d ú f u a i m p e n f a " b o n a f i d e ^ Z o n - cc p.d-addirafunt. f g u j t . c L i t e r ® ? q u o q u e , l i c e t a u r c ® f i n t , p e r i n d e c h a r - c c tcompcfltmbM. m e m b r a n i f v e c e d u n t , a c f o l o c e d e r e f o l e n t e a , q u ® «
i n s d i f i c a n t u r , a u t i n f e r u n t u r , i d e o q u e f i i n c h a r t i s « m e m b r a n i l V e t u i s c a r m e n , v e l h i f t o r i a m v e l o r a t i o n e « T i t i u s f c r i p f e r i t : h u i u s c o r p o r i s n 5 T i t i u s , f e d t u d o - “ m i n u s e f f e v i d e r i s , c S e d f i á T i t i o p e t a s t u o s l i b e - "
r o s t i i á í v e m e m b r a n a s , n c c i m p e n f a s f e r i p t u r ® f o l u e - “ r e p a r a t u s f is : p o t e r i t f e T i t i u s d e f e n d e r e p e r e x c e - « p t i o n e m d o l i m a l i , v t i q u e f i e a r u m c h a r t a r u m m e m - “ b r a n a r á m v e p o f f e f l i o n e m b o n a f i d e n a d u s e f t . « S i « i Huc pertinet q u i s i n a l i e n a ' t a b u l a p i n x e r i t , q u i d a m p u t a t t a b i i - diSti.qut rtiie- p i c l u r ® c c d c r e : a l i i s v i d e t i i r , p i d u r a m , q u a i i f -
" v a k J.& k iT c u n q ' u e f i t , t a b u i ® c e d e r e : f e d n o b i s v i d e r a r m e l i u s
■rtm. fid ¿r id' qtiod.DMra htPiíÜc.
iwit legere, au
rem
Í Siquis auté.
ffmntbuó.
e f f e , t a b u l a m p i d u r ® c e d e r e . R i d i c u l u m e f t e n i m p i d u r a m A p e l l i s v e l P a r r h a f i j i n a c c e f i i o n e m v i l i f l i m ® t a b u l ® c e d e r e . V n d e f i á d o m i n o t a b u i ® i m a g i n e m p o f l i d e n t e , i s , q u i p i n x i t , e a m p e t a t , n e c f o l u a t p r e t i u m t a b u i ® , p o t e r i t p e r e x c e p t i o n e m d o l i m a l i f u b - k M kejitiom . m o u e r i . A t f i i s , q u i p i n x i t , “e a m ? ” p o f l i d e a t : c o n f e
q u e n s e f t , v t v t i l i s a d i o d o m i n o t a b u i ® a d u e r f u s e u m d e t u r : q u o c a f u f i n o n f o l u a t i m p e n f a m p i c l u r ® , p o t e r i t p e r e x c e p t i o n e m d o l i m a l i r e p e l l i , v t i q u e f i b o n a f i d e p o f f e f l b r f u e r i t i l l e , q u i p i d u r a m i m p o f u i t . I I - t 0 Jd a m m t- l u d e n i m ? p a l á m e f t , q u ó d f i u e is , q u i p i n x i t , f u b r i - p u i t t a b u l a s , f i u e a l i u s : c o m p e t i t d o m i n o t a b u l a r u m f u r t i a d i o .
F o jfe fio fa n d i bona fide.
« S i q u i s ‘ á n ó d o m i n o , q u e m d o m i n u m e f f e c r e d i d e r i t , b o n a f i d e f u n d u m e m e r i t , v e l e x d o n a t i o n e , a l i a v e q u a l i b e t i u f t a c a u f a ® q u e b o n a f i d e a c c e p e r i t : n a t u r a l i r a t i o n e p l a c u i t f r u d u s , q u o s p e r c e p i t , e i u s e f f e p r o c u l t u r a & c u r a . E t i d e ó f i p o í l e á d o m i n u s f u p e r u e n e r i t , & f u n d u m v i n d i c e t , d e f r u c t i b u s a b e o c o n f u m p t i s a g e r e n o n p o t e f t . c E i v e r o , q u i a l i e n u m f u n d u m f c i e n s p o f f e d e r i t , n o n i d e m c o n c e f f u m e f t : i t a q u e c u m f u n d o e t i a m f r u d u s , l i c e t c ó f u m p t i f i n t ,
c o g i t u r r e f t i t u e r e .
r i s v e r o a d q u e m v f u s f r u d u s f u n d i p e r t i n e t , n o n a l i t e r f r u d u u m d o m i n u s e f f i c i t u r , q u á m f i i p i e e o s p e r c e p e r i t . E t i d e ó l i c e t m a t u r i s f r u d i b u s , n o n d u m m E t . ’ /npecu- p e r c e p c i s , d e c e f f e r i t ; a d h e r e d e s e i u s n o n p e r t i - eti.-7i.iS.0---fir. n e n t , f e d d o m i n o p r o p r i e t a t i s a d q u i r u n t u r . E a d e m n pili.m i.ir D . d e c o l o n o d i c u n t u r , r I n p e c u d u m ” f r u d u
^ e t i a m f a s t u s e f t , f i c u t i l a c , p i l u s " , & l a n a , i t a q u e a g n i ,
¿ f t a r i m p l m o h o e d i " , & v i t u l i , & e q u u l i , 6 c f u c u l i f t a n m ? n a t u r a l i H ir: ;'unt b o n ; i u r e d o m i n i j f r u d u a t i j f u n t . p a r t u s v e r o a n c i l i ® i n
d o m i n ú p r o p r i e t a t i s p e r t i n e t , [ ( [ z ? a b f a r d u m e n i m v i d e b a t u r , h o m i n e m i n f r u d u e f f e ; «
<3 g r s t a h o r a i- q u u m o m n e s f r u d u s r e r u m n a t u r a ’ g r a t i a h o m i n i s
cumccrapa- eompArauerit. * S e d f i g r e g i s v f u m f r u d u m q u i s h a -«<
i 2*i:t.s25,cr JJ. * • w
f i f c i , v e l c i u i t a t i s .
Traditio.
f P e r t r a d i t i o n e m q u o q u e i u r e n a t u r a l i r e s n o b i s
a d q u i r u n t u r : n i h i l / e n i m t a m c o n u e n i e n s e f t n a t u - yExt.p.$.hx
^ « r a l i s q u i t a t i , q u á m v o l u n t a t e m d o m i n i v o l e j l t i s r e m 9“ ?““ ro'- E>Je
« f u a m i n a l i u m t r a n s f e r r e , r a t a r a h a b e r i . & i d e ó , c u i u f - dem.
c n n q u e g e n e r i s i i t c o r p o r a l i s r e s , t r a d i p o t e f t , & á d o -
• m i n o t r a d i t a a l i e n a t u r . I t a q u e f t i p e n d i a r i a q u o q u e
& t r i b u t a r i a p r s d i a e o d e m m o d o a l i e n a n t u r , f V o c a n t u r a u t e m f t i p e n d i a r i a & t r i b u t a r i a p r ® d i a , q u ® i n p r o u i n c i i s f u n t , i n t e r q u ® , n e c n o n & I t a l i c a p r ® -
d i a , e x n o f t r a c o n f t i t u t i o n e ” n u l i a e f t d i f F e r e n t i a , f e á i i z l.t.c.devfr.
q u i d e m e x c a u i a d o n a t i o n i s , a u t d o t i s , a u t q u a l i b e t ‘«.dáronsferm.
a i i a e x c a u f a t r a d a n t u r , f i n e d u b i o t r a n s f e r u n t u r . 4 V e n d i t ® v e r o r e s & t r a d i t ® , n o n a l i t e r e m p t o r i a d q u i r u n t u r , q u á m i i is v e n d i t o r i p r e t i u m i b l u e r i t , v e l a l i o m o d o e i f a t i s f e c e r i t : v e l u t i e x p r o m i f f o r e a u c
i p i g n o r e d a t o , q u o d q u a n q u a m " e a u e m r e x l e g e d u o - a q a o d c a u e . . I d e c i m t a b u l a r u m , t a m e n r e t l e d i c i t u r & i u r e g e n - tur quidem
t i u m , i d e f t , i u r e n a t u r a l i i d e f f i c i . f e d i i i s , q u i v e n d i - d i t , f i d e m e m p t o r i s f e q u u t u s f u e r i t : d i c e n d u m e f t ,
« f t a t i m r e m e m p t o r i s f i e r i . N i h i l ? a u t é i n t e r e f t , v t r u m b Ex d. §.kt
« i p f e d o m i n u s t r a d a t a l i c u i r e m f u a m , a n v o l u n t a t e quoquens.&fi.
« e i u s a l i u s , " c u i e i u s ? r e i p o f f e f l i o p e r m i f f a i i t . " c Q u a
V- . r . r ■ a c aliquis. D. i
« r a t i o n e , i i c u i l i b e r a v n m e r l o r u m n e g o t i o r u m a d - (quibus ems fit.
« m i n i f t r a t i o p e r m i f f a f u e r i t á d o m i n o , i f q u e e x h i s m c a ijH n ti I « n e g o t i i s r e m v e n d i d e r i t , & t r a d i d e r i t : f a c i e t ? c a m J Y t Y ' « a c c i p i e n t i s .
Nuda volrntas dominifwetraditione. ,
« ^ I n t e r d u m e c i a m f i n e t r a d i t i o n e n u d a v o l u n t a s ^ acit.emn.er
« d o m i n i f u f f i c i t a d r e m t r a n s f e r e n d a m ; v e l u t i f i r e m ,
; « q u a m t i b i a l i q u i s ’ c o m m o d a u e r i t , a u t l o c a u e r i t , a u t f aliq u is com - j « a p u d , t e d e p o f u e r i t : ” p o f t e a ^ a u t v e n d i d e r i t t i b i ”,
« a u t d o n a u e r i t , “a u c d o t i s n o m i n e d c d e r i r i . f Q u a m - j Z c ’d l f l
; « UIS e n i m e x e a c a u f a r i b i e a m n o n t r a d i d e r i t : e o t a - lu k . emn.&D.
« m e n i p f o , q u o d p a t i t u r t u a m e f f e , f t a t i m c i b i a d q u i - S
« r i c u r p r o p r i e t a s , p e r i n d e a c f i e o n o m i n e r i b i t r a d i t a Z c . Z
« f u i f f e t . ^ I t e m f i q u i s m e r c e s i n h o r r e o ? d e p o l i t a s d o tis n o m m e 53 v e n d i d e r i t : . i i m i i l a r n i i i ! h n r r p i f r n d i d i » r t r p m - ded erit,
d ab eo qui peregre profi- ci.Yckur.D.
« v e n d i d e r i t , f i m u l a t q u e c l a u e s h o r r e i t r a d i d e r i t e m -
« p t o r i , t r a n s f e r t p r o p r i e t a t e m m e r c i u m a d e m p t o r e m . Z f f ilJ t :
« r H o c a m p l i u s , i n t e r d u m & i n i n c e r t a m p e r l b n a m h rcpoiiras.r».
« c o l l a t a v o l u n t a s d o m i n i t r a n s f e r t r e i p r o p r i e t a t e m :
„ v t e c c e j p r s t o r e s & c o n f u l e s , c u m m i f l i i i a i a c i a n t i n
„ v u l g u s , i g n o r a n t q u o d ' e o r u m q u i f q u e f i t e x c e p t u - i q u id .s n «.¿ r
; r u s : & t a m e n q u i a v o l u n t q u o d q u i l q u e a c c e p e r i t ? ,
: „ e i u s e f f e : f t a t i m e u m d o m i n u m e f f i c i u n t . Q u a r a t i o - ptuii : 53 n e v e r i u s e f f e v i d e t u r , f i r e m p r o d e r e l i S o á d o m i n o anté « « p m -
^ 35 h a b i t a m o c c u p a u e r i t q u i s , f t a t i m e u m d o m i n u m e f -
i 53 f i c i . C P r o d e r e i i f t : o a u t e m h a b e t u r , q u o d d o m i n u s .
■; , , e a m e n t e a b i e c e r i t : v t i d - in n u m e r o r e r u m f u a r u m >
, , e f f e n o l i t : i d e o q u e f t a t i m d o m i n u s e i u s e f f e d e f i n i t . 55 f A l i a f a n é c a u f a e f t e a r u m r e r u m , q u ® i n t e m p e -
: , , I t a t e ” l e u a n d ® n a u i s c a u l a e i i c i u n t u r , h ® e n i m d o - “ ttivp q fta fe
„ m i n o r u m p e r m a n e n t : q u i a p a l á m e f t e a s n o n e o a n i - “ « is - o w - fc "
„ m o e i i c i , q u ó d q u is e a s h a b e r e n o l i t " , f e d q u o m a g i s n 'n on v u fc ,5 c u m i p f a n a u i m a r i s p e r i c u l u m e f f u g i a t . Q u a d e emn.¿-D.
,5c a u f a , fi q u i s e a s f i u d i b u s e x p u l f a s , v e l e t i a m i n 55 i p f o m a r i n a S u s , l u c r a n d i a n i m o a b f t u l e r i t , f u r - 55 t u m c o m m i t t i t . N e c l o n g é v i d e n t u r d i f c e d e r e a h 55 h i s , q u ® d e r h c d i c ú r r e n t e n o n i n t e l l i g e n t i b u s d o m i - 35 n i s c a d u n t .
D E
D E V S V D E R E
B V S
rerxriáfi.D.
b tangi firi Ni-
B V S c o r p o r a l I - E T I N C O R P O R A I I B V S .
t i t. I I .
Dinifto rerum i » corporales, 0 incorprAes, fingularum jpecierum ¿efinitk 0 exempla.
V ^ D A M " prsterea res corporales funt,qu®dam incorporales. ^ -C o r p o - <
rales h ^ fu n y c u ® tangi? poiTunciveluri'
■■ funduSjhomo, veitis, aurum,argentum, <
& denique ah® res innumerabiles. r l n - <
ah snx!.
0-D.
corporales autem funt, qu® tangi non p o ffa n t: q u a - £ lia funt,ea qu® in iure cóíiíluntjficuc hereditas,vfuf- <
fru-iias, vfus, ”& * obligationes quoquo m od o c o n - ‘ rracl®. N e c ad rem p ertin et, quód in hereditate r e s « corporales coatinentur,nam & frudus qui ex fu n d o ‘ percipiuntur, corporales f a n t ; & id , quod ex a liqu a ‘ obiigauone nobis debetur, plerumque corporale eit; £ veluti fundus,homo,pecunia,nam ipfum ius heredi— £
^fiicceiSonis. & ipfum ius vtendi fruendi, & ipfu m ius o b ii- £ gationis incorporale eft. c Eodem num ero funt iu ra £ pr®diorum vrbanorum , & rufticorum , qu® eciam £ feruitutes vocantur.
D E S E R V I T V T I B V S P R jE D I O R V M .
e 2 x 1. 1. da f r - pridiQruya rufiiCor.
Í feruicuccs.D.
- a .M ifr.la D .
h Itaque qui.
sm. & D.
ikfribfmSADa
kExl.j.ccmtm.
j/radior.
1 Hac pertime L 2 . ds fcriátuT.
pradiorvrban.Da
m velin doa- cam 5 vel noa recipiat, omn.
n Vlpianni L iJsfcniú.ruñic.
tx qw htsc Ad ver hiim fant tranf- firipta, niji quod im:» ita tegitur, in rufticis com putanda funt nqua hauftus.
o Exi,i.cóman, prxdur. D .
p habet prrc- d:an2,nec c u if quá debet, a;fi qui habec prz- duim. sTKTi. cr Theoph.
T I T . I I I .
Seruiiiuum rujlicarum 0 ‘Vtbanarum definitmes 0 exempla,earúmque con-liiuendarum ratio,
V s T I <■ O R V m ' prqdiorum iura’ f u n t , h ® c : iter, adus, v ia , aquxdudus. I t e r , , eft ius eundi ambulandi hom inis , n o n , etiam iumentum agendi,“veliv e h ic u lfi.” ^ A d u s , eft ius agendi vel ium entum , v e l ^ vehiculum. Ita? qui habec iter,adum non habet; q u i ^ ad u m habec , & iter habet, "coque' v ti poceft" e tia m ^ fine ium ento. V i a , eft ius eundr& agendi & a m b a - ^ landi, nam & irer.& a d u m via in fe concinet. A q u ® - ^ dudus , eft ius aqu® ducend® per fundum alien u m . ^
«f Pr®diorum vrbanorum feruitutes fu n th ® , q u ®
®dificiis in h ® ren t, ideó vrbanorum prsdiorú d id ® , quoniam ®dificia?omnia,vrbana pr®dia appellamus,
& f i i n villa ®dificata finn- Item 'vrbanorum p r s d io - rum feruitutes funt, vt vicinus onera vicini fuftineat:
vc in parietem eius liceac vicino tignum im m k te re : vc ftillicidium vel flumen recipiat quis in ®des fuas, vel in aream , vcl in cloacam” : ne altius quis t o lla t
®des fuas, ne luminibus vicini officiat. « 'In t e r r u ft i- c eorum prsdioru feruitutes quidam" com putari r e d é £ putant aqu® hauftum, pecoris ad aquam a d p u lfu m ,, ius pafcendi,ca!cis coquend®,aren® fodiend®. Id e o " c aucem h® feruitutes pr®diorú appellantur, qu on ia m <
fine pr®diis conftitui non poflunt.nemo enim p o te ft <
feruitutem adquirere vrbani vel ruftici prqdij, nifi q u i £ habet P pr®dium. 4 Si quis velit vicino aliquod ius confticLiereipadionibus atque ftipulationibus id e ffi
cere debet. « Poteft ecia.m ceftamento quis heredem fuum damnare ne altius tollat®des fuas, nc lu m in i
bus ffidium vicini officiativel vt patiatur eum tign u m in parietem fuum immittere , ftillicidiúmve aduerfus cum habere : vel vc patiatur eum per fundú ire,agere.
aouám vc ex eo ducere.
D E V S V P R V C T V . T I T . I U I .
l :
E x !, t . & z
r Eli cñim em.
C~ D.cr- Tnecph.
rccTe.
» Hacpatznet l.
* E x L j.D .fs .
V.XÍÍ.:- -r -.T
debcc^. c N e ta m e n in v n m e r fjm inutiles effenc p r o - « priecates, femperablcedente-- fu fiu d u : placui: ccru s £‘
55 m odis extin gu í v fu m fru d u m , & ad proprietatem
« reuerti.
Q 0 b m in rebus vluífruñiuconfiiuiattfr.
^ C on ftitu itu r ” autem vfusfrudus non tantum m fu n d o & s d ib u s , verumetiam in feruis, & iumentis,
& c®teris / rebus: “excepris iis," qu® ipio vlu coniu- m u n tu r.' N am h® res" neque natural: ratione,neque ciuili recipiunt vfu m fru du m , quo hn?“ numero iunt vinum ,oIeum ,frum entum , veftimentá ; quibus pro
xim a eft pecunia numerata. Namque ipfo vfu allidua perm utatione quodam m odo extinguirur.Sed vciiita- tis caufa fenatus cenfuit, pofle etiam earú rerú vfu m fr u d u m c o n ftitu i: vt tamen eo nomine heredi vrili- ter caneatur. C Itaque fi pecuni® vfusfrudus lega -
F R V C T V. ^7
Vfiufruñits áefinitio,eiúfque confiitttsndi ratio.
5 Y s F R V c T V s ’ , eft ius alienis reiJRS ££
vtendi fru en d i, falua rerum fubftantia. ££
E ft' autem ias in corpore : quo fu b la to , 6 ipfum tolli necefle eft. r V fu sfru d u s á proprietate feparatione recip it, id q u e pluribus modis accidit,vt' ecce, fi quis v iu m fr u d u m alicui iegauerit,nam heres nudam habet prop rietate, legatarius veró vfam trudum . cE tcon trá ,fi fu n d u m Icgauerit, d cd a d o vfu fru d u : legatarius nudam h a be: proprietatem: heresvcro vfum.frudum. Ite m ali;
vfum tTudum , alii dedudo eo fu.udum legare p oteft.
Sme ' teftamento ’ vero fi quis velit vfu m fru d ú aiij conftituere : padionibus Sc ftipulacionibus id efficere
: CooSitit.P.
y c s te r ifq u f.
or?in,& D . , z Hac abfrt i D.propter ri. de vfrfrxarrerxiua- vfu coniam.
a Hm'pertinet /.
i . z . y . D . d e v f »
fruSn.ear.rer.
baOiefiaiomn.
tus fic ; ita datur legatario , vt eius f i a t : & legatarius facifdec heredi de tanta pecunia reftituenda,fi m orie
tu r, aut capite minuetur. «C ® te r ® quoque res i t i traduntur le g a ta rio , vt eius f i ant : fed ®ftimatis his, facifd atu r: vt fi moriatur, aut capite minuatur,tanta pecunia reftituatur, quanti h $ fu e rin t‘■zftimat®.*
E r g o fenatus non fecit quidem earum rerum vfum c fru d u m , (nec enim poterar) fed per cautionem quafi vfu m fru d u m conftitu it.
sex modis finitur vfiusfruñas.
C ifrib e jid q u f.
bufdam.
initur autem vfusfrudus m orte vfu fru du arij.
d L ecrruptiorjt.
C.de vfufr.
8 c duabus capitis deminutionibus maxima & media, Sc n onvcendo per m odum & tempus: qu® om nia noftra*' ftacirit confticiirio. Item finitur vfusfrudus, li dom in o proprietatis ab vfufruduario cedatur : ( na ceden do extran eo, nihil a gitu r) vel ex contrario, fi vfu fru du ariu s proprietatem rei adquifierit : qu® res co n folid atio appellatur, f Eo amplius cóftat, fi ®des in cen d io confumpc® fuerint 3 vel etiam terr®motu,
v e l vitio fu o corruerint: extinguí v fu m fru d ú , & n e ' « & nec.cnm.
are® quidem vfu m fru d u m deberi. ^ Cúm autem f i nitus fuerit totus vfusfrudus : reuertitur fciiicet ad proprietatem , 8c ex eo tempore nud® proprietatis dom inus incipi: plenam in re habere poteftatem . D E V S V E T H A B I T A T I » N E .
T I T . V.
Ratio confimendi vfus, eiufque iura ex variis exemplis.
I s D E -m’ illis modis,quibus vfusfrudus conftituirur,eriam nudus^vTus conftitui f o le t : iifdém que illis modis fin itu r, q u i
bus Sc vfusfrudus definit. 5 Minus?au- tem iuris eftin vfu , quám in v fu fru d u . 35 nam is,qui fu n di nudú habet vfum , nihil vlterius ha- ,3 bere in te llig itu r, quám vc oleribus , pomis , floribus, 33 foeno, ftramentis, Sc lignis ad vfum cotidianum vta- 53 tu r: in eoqu e' fu n do hadenus ei morari licet,vr neq;
33 d o m in o fundi moleftus fic , neque iis,per quos ope- 33 ra ruftica fiunt 3 im pedim ento , nec vili ahj ius , quod 33 habet, auc locare,aut vendere,aut gratis cócedere po-
f E el. i . D . i , quibujdam addi»
tis,<¿r detraBii.
g ¡<luá'.i6vfursji eñsfne frublu.V^
h Huc pertinet l.
Ji habitatio. §.Ji vJUs. ¿T l.pienüt
§.Z.D.eo.
] in co quo^;%
om. Ex i.
D.eo.
teft,”quum is, qui? vfu m fru d ú habet,poflic h®c o m nia facere.” c Ite m ' is, qui ®dium vfum habet, h a d e n u s'" ius habere in te llig itu r, vt ipfe cantum inhabi- tet",n ec hoc ius ad alium transferre p o te ft, Sc v ix re
ceptum eflé videtur, v: hofpitem ei recipere lic e a t: Sc cum vxore, Iiberifque fuis, itcm libertis: necnon per
fon is aliis liberis , quibus non minus , quám fer
uis vtitu r, habitandi ius habeat. E tconuenienter, fi ad m ulierem vfus ®dium percineat,cum marito ei ha bicare liceac. C it e m " is,ad quem ferui vius pertinet, ip fe tantum opera?atque minifterio eius vti pocelbad a liu m vero n a llo m odo ius fuum transferre ei con- ceflum eft. Idem fciiicet iuris eft Sc in iumento. Sed’
Sc fi pecorum ', v e l' ouium vfus legatus f i t ; neque la- Í d e .n e q u e agnis, neque lana vtetur vfuarius: quia ea 1 33 in fru d u funt. Plane adftercorandum agrum fuum
33 pecoribus vti poteft.
D e habitatione, eiuique iure.
^ Sed* fi cui habitatio iega:a,fiue aliquo m od o có ftitu ta fit,neque vfus videtilr,neque vlusfrudus , fed qu afi proprium aliquod ius : quanqua.m hubitationé habenribus.proptet rerum vtihtaccnt, fecundú M a r
celli fententia.m noftra'dccifione promuigata,Dermi- fimus non folum in ea degere , fed eriam aliis locare.
5- F Iz c de feruitutibus.Sc v fu fru d u ,& v fa , Sc habita- u on c dixiflc fu fficiat.D e hercdica:ibusauté& ob h «a -
b B tionibus.
ÍC Hác abfunt h D .é r addita funt d compcfitoribí'j.
1 Huc pertinet U i . 5.4. 5.¿ré.
D.eo.
m hadenus iuris.omn.
a habirec.fl/c».
o ip!eman.§.^, D.eo.
p Operis
Exd. t. plen».
§.iMnfer.
r p e c o r is .i^ « . s YGlazi.inqui»
bujd. ¿7 Theoph.
& D .piiiz.
t Huc pertinet jj Jihahitaic.D.eo.
F l-dmaxiifri.
7Oti.C.€0.
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
