Antes de comezar. Pensamos en grupo: 1. Que función realiza o aparato circulatorio?

Antes de comezar...

Antes de comezar…

Pensamos en grupo:

1. Que función realiza o aparato circulatorio?

2. Que aparatos interveñen na eliminación de substancias de refugallo?

3. A fotografía mostra células do tecido sanguíneo. Cales recoñecedes?

1. Cales son os nomes dos órganos das imaxes inferiores e con que función

están relacionados?

Aparato circulatorio

1º) ANATOMÍA: O APARATO CIRCULATORIO transporta substancias mediante o sangue, que circula polos vasos sanguíneos impulsados polo corazón.

2º) FISIOLOXÍA: Ao facelo, leva, ata as células, os nutrientes absorbidos durante a dixestión e o osíxeno obtido nos pulmóns; e ata os órganos excretores, as substancias de refugallo produto da actividade celular.

APARATO CIRCULATORIO

Nutrientes e osíxeno Substancias de refugallo

Células de todo o corpo Órganos excretores

1. O aparato circulatorio. Anatomía

Gl. vermellos

O sangue

Tecido

Os vasos sanguíneos

Arterias

ANATOMÍA

O corazón

Gl. brancos

Plaquetas Plasma

Células

Matriz

Arteriolas Capilares

Veas Vénulas

Aurículas Ventrículos

Válvulas

Que tipo de tecido era o sangue?

1. O aparato circulatorio. Anatomía. O sangue

O sangue humano é un líquido vermello composto polo plasma e polas células sanguíneas.

GLÓBULOS VERMELLOS

• células pequenas

• sen núcleo.

• As máis abundantes no organismo (4-5.10⁶/mm³).

• Con hemoglobina (proteína que ten ferro) e intervén no transporte do O₂ e do CO₂.

GLÓBULOS BRANCOS

• células máis grandes

• menos numerosas que os glóbulos vermellos (≈

8000/mm³).

• Defenden o organismo fronte aos patóxenos e ás células tumorais.

PLAQUETAS

• non son verdadeiras células.

• Hai ≈ 300000/mm³.

• Interveñen na coagulación sanguínea

1. O aparato circulatorio. O sangue

plaquetas evitan hemorraxias e que nos desangremos

FUNCIÓNS DO SANGUE

Transportar substancias

Regular a Tª corporal

Defender o organismo

Distribúe a calor por todo o corpo. glóbulos brancos contra patóxenos e células tumorais

1. O aparato circulatorio. Anatomía. Vasos sanguíneos

paredes grosas e elásticas

Arterias

1. O aparato circulatorio. Anatomía. Vasos sanguíneos

paredes moi delgadas e calibre mínimo

Capilares

A partir das arteríolas

Rematan en vénulas (menor calibre que as veas) O₂

intercambio de nutrientes, gases e refugallos (DIFUSIÓN)

CO₂

Refugallos Nutrientes

1. O aparato circulatorio. Anatomía. Vasos sanguíneos

paredes máis delgadas e menos elásticas que arterias

Veas

Levan o sangue desde os órganos ata o corazón A partir de vénulas (menor calibre)

con válvulas que impiden o retroceso do sangue.

1. O aparato circulatorio. Anatomía. O corazón

órgano musculoso e oco

situado na caixa torácica, entre os pulmóns tamaño dun puño

forma cónica. Vértice inclinado cara á esquerda da caixa torácica

Envolto polo PERICARDIO (2 láminas con líquido no medio)

corazón

1. O aparato circulatorio. Anatomía. O corazón

• DIVIDIDO EN DÚAS METADES, dereita e esquerda, separadas por un tabique lonxitudinal.

• Cada metade presenta, á súa vez, DÚAS CAVIDADES: unha aurícula e un ventrículo,

• Conforman un total de 4 cavidades.

1. O aparato circulatorio. Aurículas

AURÍCULA DEREITA

desembocan as veas cavas con sangue procedente de todas as demais veas do organismo.

AURÍCULA ESQUERDA

desembocan as veas pulmonares procedentes dos pulmóns

1. O aparato circulatorio. Ventrículos

Aurícula esquerda comunícase co ventrículo esquerdo mediante a válvula mitral

Aurícula dereita comunícase co ventrículo dereito mediante a válvula tricúspide

As válvulas impiden o retroceso do sangue

1. O aparato circulatorio. Ventrículos

Do ventrículo esquerdo sae a ARTERIA AORTA, que distribúe o sangue con osíxeno por todo o corpo.

Do ventrículo dereito sae a ARTERIA PULMONAR, que leva o sangue aos alvéolos pulmonares para realizar o intercambio gasoso

Estas arterias teñen na zona de saída unhas válvulas, denominadas semilunares

1. O aparato circulatorio. O corazón

1. O aparato circulatorio. Anatomía

1. O aparato circulatorio. Anatomía

Act. 1, Pax 67. Explica as diferenzas entre as arterias e as veas. Deduce a que poden ser debidas certas adaptacións destes vasos sanguíneos como a presenza de válvulas, ou a maior ou menor elasticidade das súas paredes.

Act. 2, pax 67 Aplica. Que vantaxe ten o feito de que a parede dos capilares sexa moi delgada?

Act. 3, Pax 67. En que partes do corpo se encontran a vea xugular, a arteria femoral e a vea cava inferior?

Act. 2, Pax 68. Apoiándote na imaxe fai un esquema conceptual coas partes do corazón

1. O aparato circulatorio. Anatomía

Act. 9, Pax 81. O sangue transporta nutrientes e substancias de refugallo por todo o organismo, ademais de intervir na regulación da temperatura corporal e nos mecanismos de defensa do organismo. Por esta razón, calquera alteración na súa composición pode ocasionar enfermidades e o estudo da súa composición pódelles resultar moi útil aos médicos para establecer un diagnóstico. Observa os resultados das análises de sangue de catro persoas e responde ás cuestións que se formulan.

a) Cal destas persoas ten anemia? Xustifica a túa resposta.

b) Quen cres que ten unha infección? Por que?

c) Hai algunha desas persoas que poida ter problemas de coagulación? Que lle pode pasar se fai unha ferida?

d) A diabete é unha enfermidade que non permite o paso da glicosa do sangue ás células.

Algunha das persoas A, B, C ou D pode ter diabete?

Glób. Vermellos (mm3) Gló. Brancos (mm3) Plaquetas (mm3) Glicosa (g/l) (mm3) Valores

normais 4,5-5,9 x 10⁶ 4·103 – 10⁴ 1,5-4,0 x 10⁵ 0,7-1,2

Persoa A 3,51 x 10⁶ 6 x 10⁴ 1,6 x 10⁵ 1,15

Persoa B 2,80 x 10⁶ 8 x 10³ 3 x 10⁵ 0,9

Persoa C 4,20 x 10⁶ 9,8 x 10³ 1,5 x 10⁵ 2,7

Persoa D 4,05 x 10⁶ 1,6 x 10⁴ 5 x 10⁴ 1,1

2. O aparato circulatorio. Fisioloxía

O sangue

Ciclo cardíaco

Os vasos sanguíneos FISIOLOXÍA

O corazón

• Transporte

• Regular Tª

• Defensa

Circulación sanguínea

Diástole Sístole auricular

• Transporte

• Intercambio de substancias

Sístole ventricular Circ. pulmonar Circ. xeral

2.1 O aparato circulatorio. Fisioloxía. Ciclo cardíaco

A secuencia dos movementos de contracción (sístole) e de dilatación (diástole) chámase ciclo cardíaco. Un ciclo cardíaco dura menos dun segundo, aínda que o ritmo pode duplicarse durante un exercicio intenso ou como consecuencia do estrés.

2.1 O aparato circulatorio. Fisioloxía

2.1 O aparato circulatorio. Fisioloxía

2.1 O aparato circulatorio

1.4 O ciclo cardíaco

O corazón ten un tecido muscular especial, chamado miocardio, que lle permite contraerse e dilatarse para bombear o sangue. A secuencia destes movementos de contracción (ou sístole) e de dilatación (ou diástole) chámase ciclo cardíaco.

Un ciclo cardíaco dura menos dun segundo, aínda que o ritmo pode duplicarse durante un exercicio intenso ou como consecuencia do estrés.

Durante un ciclo cardíaco, o sangue entra no corazón a través das veas e

sae del polas arterias; pero en todo momento os vasos sanguíneos permanecen cheos de sangue, pois é

un ciclo continuo.

2.1 O aparato circulatorio

1.4 O ciclo cardíaco

O ciclo cardíaco divídese en tres etapas:

✓ Diástole  esta etapa dá comezo ao ciclo cardíaco.

Nela, as aurículas reláxanse e expándense. Isto produce a entrada do sangue no corazón: polas veas cavas entra sangue na aurícula dereita; polas veas pulmonares, entra sangue na aurícula esquerda.

✓ Sístole auricular  nesta etapa as aurículas contráense e o sangue que conteñen pasa aos ventrículos: da aurícula dereita pasa sangue ao ventrículo dereito a través da válvula tricúspide; e da aurícula esquerda pasa sangue ao ventrículo esquerdo a través da válvula mitral. Ambas as dúas válvulas impiden o retroceso do sangue ás aurículas.

2.1 O aparato circulatorio

1.4 O ciclo cardíaco

✓ Sístole ventricular  nesta fase, os ventrículos contráense con gran forza impulsando o sangue polas arterias a través das válvulas semilunares:

o ventrículo dereito envía o sangue pola arteria pulmonar; o ventrículo esquerdo, envíao pola arteria aorta. Esta saída do sangue é intermitente e percíbese como pulso arterial.

2. O aparato circulatorio. Sabes medir o teu pulso arterial?

• En repouso, a frecuencia cardíaca dun adulto: 60 - 100 latexos por minuto

• Durante o exercicio físico, estes valores poden aumentar ata os 200 latexos por minuto.

PULSACIÓNS E DEPORTE

• A actividade física adestra o organismo e consegue fortalecer o corazón.

• Un corazón san está afeito xestionar cambios no bombeo e a adaptarse a eles.

• Por iso, o exercicio físico, aínda que sexa moderado, é tan importante para a nosa saúde e benestar.

2. O aparato circulatorio. Frecuencia cardíaca

A frecuencia cardíaca é o número de veces que o corazón se contrae nunha determinada cantidade de tempo.

2. O aparato circulatorio. Fisioloxía

PARA CASA…

Act. 5, Pax 80. Nos debuxos ilústranse dúas fases do ciclo cardíaco. Cales son estas fases?

Act.5, Pax 69. Que función ten cada unha das válvulas cardíacas?

Act.7, Pax 69. Explica, despois de observar as imaxes do corazón e do ciclo cardíaco, as diferenzas máis significativas que hai entre as aurículas e os ventrículos.

As paredes do ventrículo esquerdo, que propulsa o sangue cara aos órganos, son moi grosas e exercen gran presión sobre o sangue. Esta presión transmítese ás arterias e pódese

detectar doadamente nalgúns lugares do corpo, como o pulso ou o pescozo se prememos cos dedos.

É dobre

CIRCULACIÓN SANGUÍNEA

É completa

• O sangue rico en O₂ e o rico en CO₂ non se mesturan

• Debido ao tabique que divide a parte dereita do corazón da esquerda.

• nun percorrido

completo pasa 2 veces polo corazón

• Hai 2 CIRCUITOS

C. MENOR ou PULMONAR

Percorrido que realiza o sangue polo aparato circulatorio impulsado polo corazón.

2.2 A circulación sanguínea

C. MAIOR ou XERAL

2.2 A circulación sanguínea

2.2 A circulación sanguínea. Circuíto pulmonar

• Entre o corazón e os pulmóns

• A PARTE DEREITA do corazón a encargada de bombear o sangue a este circuíto.

2.2 A circulación sanguínea. Circuíto pulmonar

1) Entra polas veas cavas á aurícula dereita

2) Sae do ventrículo polas arterias pulmonares

Sangue cargado de CO₂

2.2 A circulación sanguínea. Circuíto pulmonar

3) O sangue deixa o CO₂ e capta O₂ Intercambio gaseoso

4) Volve hacia o corazón polas veas pulmonares

2.2 A circulación sanguínea. Circuíto pulmonar

5) Entra polas veas pulmonares á aurícula esquerda

Sangue cargado de O₂

2.2 A circulación sanguínea. Circuíto xeral

• Entre o corazón e os diferentes órganos do corpo

• A PARTE ESQUERDA do corazón a encargada de bombear o sangue a este circuito.

2.2 A circulación sanguínea. Circuíto xeral

1) Pasa ao ventrículo esquerdo Sangue cargado de O₂

2) Sae pola arteria aorta que á súa vez ramifícase

2.2 A circulación sanguínea. Circuíto xeral

3) As arterias vanse ramificando ata os capilares

• Reparten O₂ e nutrientes

• Recollen CO₂ e refugallos

4) Recollen nutrientes nas vilosidades intestinais

5) Os capilares reúnense en veas que rematan nas veas cavas, e diríxense hacia o corazón

2.2 A circulación sanguínea. Circuíto xeral

Sangue cargado de CO₂ 6) Entra polas veas cavas

Act 1, pax 70. Polo interior das arterias circula sangue

osixenado. (V/F?)

3. O Sistema linfático

Os SERES UNICELULARES realizan os seus intercambios directamente co médio líquido que os rodea

Nos SERES PLURICELULARES as células tamén necesitan estar rodeadas dun

“líquido ambiental” para levar a cabo os seus intercambios

SANGUE

O MEDIO INTERNO

3. O Sistema linfático

Líquido que rodea as células.

Intercambio:

• Os capilares verten nel os nutrientes e O2

• As células verten nel as substancias de refugallo

PLASMA INTERSTICIAL LINFA

Líquido de cor clara que se forma a partir do plasma intersticial

ANATOMÍA

SISTEMA LINFÁTICO

FISIOLOXÍA

Vasos linfáticos

3. O Sistema linfático

Gánglios linfáticos Recolle o exceso de

plasma intersticial

Transportan a graxa que absorben no

intestino

Defensa do organismo:

glóbulos brancos

4. A excreción

A EXCRECIÓN é a eliminación das substancias de refugallo, procedentes da actividade das células do organismo, e dalgunhas substancias que se encontran en exceso.

SUBSTANCIAS DE REFUGALLO

CO₂

PIGMENTOS

BILIARES UREA

AUGA E SALES

4. A excreción

EXCRECIÓN ≠ DEFECACIÓN

• Son produtos da respiración celular

• Entran no torrente sanguíneo

• Substancias que foron dixeridas e posteriormente metabolizadas polas nosas células

• Eliminación de substancias que non foron dixeridas.

• Non entran no torrente sanguíneo

• Son as feces

• Eliminadas polo Ap. dixestivo

Ap. Excretor!!!

QUEN SE ENCARGA?

4. A excreción

Pulmóns Fígado Glánd. sudoríparas

RILES

Ap. Excretor

4.1. O Aparato excretor

CODIA

VÍAS URINARIAS

MÉDULA PELVE RENAL

NEFRONAS

Glomérulo (capilares)

Cap. de Bowman

Túbulo renal

Tubo colector Filtración: ouriños primarios Reabsorción: orina

URÉTERES VEXIGA URETRA

4.1. O aparato excretor. Vías urinarias

1) As arterias renais traen sangue con substancias de refugallo

1) Estas arterias se subdividen en capilares que chegan á codia renal

4.1. O aparato excretor. Vías urinarias

2) Na codia e na medula renal hai NEFRONAS que filtran o sangue

2) O sangue xa limpo de impurezas sae polas veas renais

4.1. O aparato excretor. Vías urinarias

3) A pelve renal actúa como un embudo, canalizando os ouriños hacia os uréteres

4.1. O aparato excretor. Vías urinarias

4) Os ureteres desembocan na parte posterior da vexiga, onde se almacenan os ouriños

4) A vexiga é elástica:

• Ten válvulas para que os ouriños non retrocedan

• Vai enchéndose gota a gota

4.1. O aparato excretor. Vías urinarias

4) Cando está chea manda sinais ao sistema nervioso indicándonos a necesidade de vaciarse (250 mL aprox.)

5) Micción: expulsamos a orina relaxando o esfínter do meato urinario

4.1 O aparato excretor. Formación da orina

Cada ril está formado por miles de estruturas microscópicas, chamadas nefronas.

Glomérulo:

Red de capilares sanguíneos con refugallos

Cápsula de Bowman:

Estrutura en forma de copa que rodea o glomérulo e que se continua co túbulo distal

1º) Filtración (formación de ouriños primarios):

• Produtos de refugallo

• Produtos valiosos!!! Aminoácidos, glicosa, sales,...

• Moita auga: 180L/día

4.1 O aparato excretor. Formación da orina

Túbulo renal:

Rodeado dunha rede de capilares sanguíneos

Tubo colector:

Desembocan na pelve renal

2º) Reabsorción das substancias útiles (formación de orina):

• Aminoácidos, glicosa, sales,... Volven aos capilares

• A maior parte da auga: dos 180L/día filtrados fórmase 1,5 L/día de orina

Formación dos ouriños

4.1. O Aparato excretor. Funcións

Depurar o sangue

Regular a cantidade de auga do organismo

Regular a cantidade de sales do organismo

4.2. Outros órganos relacionados coa excreción

➢ O fígado  ademais de actuar como glándula dixestiva o fígado cumpre un importante papel no organismo como órgano excretor, pois elimina substancias procedentes da degradación dos glóbulos vermellos, que se almacenan na bile e que son expulsadas a través das feces.

➢ Os pulmóns  ademais de introducir o O₂ que necesitamos a través da respiración, realizan unha función excretora ao eliminar o CO₂ producido durante a actividade das células.

➢ As glándulas sudoríparas  as glándulas sudoríparas están distribuídas por toda a pel, filtran o sangue dos capilares que as rodean e, coas substancias de refugallo que retiran del, forman a suor, que ten unha composición semellante aos ouriños diluídos e é excretada polos poros da pel.

Aparato dixestivo

5. Causas e enfermedades máis frecuentes

Carie Xenxivite Gastrite Úlcera Hepatite Gastroenterite

Aparato respiratorio

5. Causas e enfermedades máis frecuentes

Bronquite crónica Asma Gripe Cancro de pulmón

• ambiente inadecuado (frío, húmedo, alérxenos)

• Exercicio

• estrés emocional.

Aparato circulatorio

5. Causas e enfermedades máis frecuentes

Hipertensión Arteriosclerose Anemia Leucemia Infarto

Aparato excretor

5. Causas e enfermedades máis frecuentes

Insuficiencia renal Cálculos renais