• No se han encontrado resultados

Ureferenciailo oblemuch t. aambal Kuxtal y eetel Meyaj je ex Cristoe

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2022

Share "Ureferenciailo oblemuch t. aambal Kuxtal y eetel Meyaj je ex Cristoe"

Copied!
16
0
0

Texto completo

(1)

4-10 TI ENERO

JATSUTS BAALOOB K-KANIK TE BIBLIAO  LEV´

ITICO 18, 19

«Unaj k-naachtal ti le baaloob kaas-´ tako»

(Le 18:3)

w19.06 pag. 28 p´ arr. 1´

Bix jeel k-kanaantik ma u t´ aabsikoon Sa-´ tanase

Ka taanaj Jeeoba ti le baaxoob kaastak´ ku beetaal tulaak kaajoob tumen le m´ aa-´ koobo, tu yaalaj ti le israelitaobo: «Ma a kuxtaleex jeel bix u yuuchul kuxtal Cana´ an´ le luum tuux b´

ıin in biseexo, [...] p´ aat xan kaas yanil u luumoob; baale tene tin kaatchiitajtiob tul´ aakal u kasaaniloobe ka´

´aalkabansaaboob tumen u luumoob». Tu taan u kiliich Dios Israele, le bix u kuxtal le´ cananeoobo jach kaas, le oolal tu yaale le luum tuux kajaanoobo jach kaschaji (Lev.

18:3, 25).

(Le 18:6, 22, 23) w17.02 pag. 20 p´ arr. 13´ J´

eeoba nuuktik u kaajal

13Le m´

aaxoob nuuktik ul´

aak kaajoobo

maatech u chaik u nuuktaaloob tumen Dios. Jeex le maaxoob nuuktik u kaajil´ Canaan bey xan u kajn´ aaliloobo jach p´ ıit-´ maanjaan kaasil baax ku beetkoob. Ku´ nuupchitaloob y´ eetel u l´ aaktsiloob, y´ ee-´ tel baalcheob, yeetel u y´ eet xiibiloob wa u´ yeet kooleliloob, ku adorartikoob ma jaa-´ jil diosoobi yeetel ku kubik u paalaloob ti´ yaanal diosoob (Lev. 18:6, 21-25). U kaa- jil Israele aalaantiob bix unaj u paatloob´ limpioil, cheen baale le m´ aaxoob nuuktik´ u kaajil Babilonia yeetel Egiptoo maatech´

(N´

um. 19:13). Jeex k-ilko u kaajal Diose

jach kan´

aantaan kaach tumen le m´ aaxoob nuuktiko. Maalob le adoracion ku ts´ aaikoob´ ti Dioso, limpio u wıinkliloob y´ eetel maatech´ u n´

uupkebantaloob. Jach ch´

ıikaan u yilaal taan u nuuktaaloob tumen J´ eeoba.´

(Le 18:24, 25) w14 1/7 p´

ag. 7 p´ arr. 2

¿Baax ken u beet Dios ti le baaloob kaastako?

Baale ¿baax kun ´

uuchul y´

eetel le m´ aaxoob ma u kaat u pat u beetkoob baax kaa-´ so? Le Bibliao juntaats u yaalik: «Tumen le maaxoob noojaan u kuxtaloob y´ eetel x-ma´ siipile bıin kuxlakoob junpuli te luuma;´ baale le loolob m´

aakoob y´

eetel le kaap´ eel ichoobo bıin j´ oosaakoob, b´ ıin tojolchin-´ taakoob xan ti» (Proverbios 2:21, 22). Ken paatak minaan mix junt´ uul kasaane, jujun-´ pıitil kun lusbil u keban le m´ aaxoob uuyik´ u taan Dioso (Romailoob 6:17, 18; 8:21).

Baax jeel u p´

aajtal k-kanike

(Le 19:9, 10) w06 1/7 p´

ag. 10 p´ arr. 11

«¡Bukaaj in yaakuntmail a kaansaj!»

11Ulaak ley tu ts´ aaj Dios utiaal u yutsil u´ kaajale, letie ley ku taan ti le meentsulilo.

Jeeobae tu yaalaj ti le israelitaob ma u´ l´

aaj jochkoob u yich u paakaloob utiaal ka yanak baax u meentsult le maaxoob´ ootsil-´ takoobo. Tu yaalaj xan tiobe ma u laaj´ jochkoob u jaal u kooloob, mix u l´ aaj´ eems-´ koob u yich u pakal uvaob wa u pakal igoob, yeetel wa ku tuubultiob u ch´ aach tri-´ goe ma unaj u suut u chaobi. U leyil le meentsulilo, ku yeesike J´

eeobae u yaabilt- maj le ootsiloobo, le t´ aanxel luumiloobo, le´

U referenciailoob le mucht aambal ´

Kuxtal y ´eetel Meyaj jeex Cristoe

(2)

paalal kimen u taataob wa u maamaobo

bey xan le kooleloob kimen u yıichamoobo.´ Jeex tuun k-ilko tak letiob ku kaab´ eet-´ tal kaach u jach meyajoob, baale yoolal le leya maatech u kaabeettal u m´ aanoob u´ kaatoob caridad (Lev´ ıtico 19:9, 10; Deute-´ ronomio 24:19-22; Salmo 37:25).

U xookil le Bibliao

11-17 TI ENERO

JATSUTS BAALOOB K-KANIK TE BIBLIAO  LEV´

ITICO 20, 21

«‹Teen separarteex ti u maasil kaa- joob›»

(Le 20:22, 23) w05 1/1 p´

ag. 7 p´ arr. 12

¿Yaan wa wantal te para´ ısoo?

12Baaxe, yaan upeel baal ma tu p´ aajtal´ k-tuubsik. Diose tiaalaj ti le israelitaobo:

«Tsookbeseex bejelaa tul´

aakal le nuuk- been taanoob tsook in tsaaik teexa, ka´ muukaanchajkeex utiaal a tiaalintikeex le luum bin a kaaj a jaampayteexo» (Deu-´ teronomio 11:8). Te Lev´

ıtico 20:22, 24 ku kaa chaachiitaal le luum ken u kam le israelitaobo: «Kuxleneex ichil in waalmaj taanoob yeetel in t´ uuchi taanoob; l´ aaj´ tsookbeseexoob. Beyo ma bıin´ aalkaban-´ saakeex tumen le luum tuux kin bisikeex kajtalo. Tene kin [waalikteex], teexe b´

ıin a tiaalinteex u luumoob; teen tin kabil bıin´ in kub ti teex le luum tuux ku yaalkab le-´ che yeetel kaab bey jae». K-ilik t´ uune, le´ israelitaobo utiaal u tiaalintkoob le luum u yaalmaj Dios u ts´

aaiktiobo kaab´ eet u yuubkoob u taan kaachi. Baale, letiobe

ma tu yuuboob u taani, le oolal Diose tu chaaj u luubloob tu kab Babilonia y´ eetel tu´ chaaj u bisaaloob n´

aach ti u luumoob.

(Le 20:24) it-1 p´

ag. 1119 Herencia

Letie baaxoob yaan ti junt´ uul m´

aak y´ ee- tel ku patik ti wa m´

aax k´ een k´

ıimko. Bey xan u yaalaal ti le baaxoob ku maan-´ sik le taatatsiloob ti u paalaloobo jeex le u modosoobo yeetel le baaxoob suuk u´ beetkoobo. Ich hebreoe maas ku meyaj le taanna·j ´al utiaal u yaalaal «heredar» yee-´ tel na·jal ´ah utiaal u yaalaal «herenciao».

Le taan na·j ´alo ku yaalaal k´ een ´

uuchuk taan ti le baax ku tsaabal wa ku paatal ti maako wa ti le baax ku m´ aansik m´ aak´ ti wa maaxo, u suukile ti u paalal wa ti´ u y´

aabiloob (N´

u 26:55; Eze 46:18). Ul´ aak

taan ku meyaj ich hebreo utiaal u yaalaal

«heredare» ya·r ´asch. Le taana ku yaalaal keen´ uuchuk taan ti «u jeelintaal wa m´ aax´ tumen junt´

uul u l´

aaktsil». Ch´

een baale le taan jeelo u k´

aat xan u yaal «u chaabal wa baax» wa «u tiaalintaal wa baax» (Ge´ 15:3; Le 20:24). Keen´ uuchuk taan ti u´ baateel kaajoobe le taan jeelo u kaat u´ yaal «u lusaal baax yaan» ti junp´

eel kaaj wa «u tojolchintaal u kajnaaliloob» (Dt 2:´ 12; 31:3). Ich griegoe le taan «herenciao»

ku traducirtaal kl e·ros.

(Le 20:25, 26) it-2 p´

ag. 579 p´ arr. 5 Ch´

ıichoob

Ka tsook u taal le B´

uulkabalo No´

ee tu ku- baj ti Dios bey tookbil ofrenda jujunt´ uul´

«baalcheob ku xiknaloob limpiotak» bey xan ul´

aak baalcheob (G´

e 8:18-20). Desde le kiin jeelo Diose tu yaale w´

ıinike jeel u paajtal u jaantik u bakel le ch´ ıichoobo,´ cheen baale u kiikele ma unaj u jaanti-´ ki (Ge 9:1-4; ket y´ eetel Le 7:26; 17:13).´ Te kiinoobo ku yilaal kaach limpiotak le

(3)

chıichoob ku p´ aajtal u kuubloob bey t´ ook-´ bil ofrenda ti Dioso. Le Bibliao ku yeesike

hasta le ka tsaab u Ley Moises ka aa-´ laab m´

aakalm´

aak ti le ch´

ıichoob ma tu paajtal u jaantaaloob tumen «ma limpioo-´ bo» (Le 11:13-19, 46, 47; 20:25; Dt 14:11- 20). Cheen baale le Bibliao ma tu yaalik´ jach baaxoob eesik baaxten jujuntuul ch´ ıi-´ choobe ma limpioob tu taan Diosi. Yaab´ ti le chıichoob ma limpioob kaacho ku´ jaantikoob u bakel le baalcheob tsook u kıimloobo, pero yanoobe maatech (Ilawil´ ABUBILLA). Le ka beetaab le t´

uumben pac- to tumen Dioso xuul u beetaal le baax ku yaalik u Ley Mois´

es yaan yil y´

eetel le ch´ ıi- choobo. Lela bey u yeesik le baax tsaab u yil Pedro tumen Dioso (Hch 10:9-15).

Baax jeel u paajtal k-kanike´ (Le 21:5)

it-1 pag. 562, p´ arr. 1´ U xooxotik u w´

ıinklil m´ aak

U Ley Diose ku yaalik kaach ma unaj u xooxotik u wıinklil le israelitaob tu yoo-´ lal junt´

uul m´

aax tsook u k´

ıimili (Le 19:28;

21:5; Dt 14:1). ¿Baaxten ma unaj u beet- koobi? Tumen letiobe junp´

eel kaaj santo utiaal Jeeoba y´ eetel junp´ eel kaaj especial´ (Dt 14:2). Tsoole wa ka u xooxot u wıink-´ liloob utiaal u yeeskoob jach yaachajaan u yooloob yoolal le m´ aax tsook u k´ ıimilo´ yaan u yeeskoob de ke ma tu creerkoob jach bix yanil le kimenoobo mix wa jeel u kaa kuxk´

ıintaaloobe (Da 12:13; Heb 11:19).

Aalaab xan tiob ma unaj u kuulxotkoob´ mix junp´

eel parte ti u w´

ıinkliloobi,le baax aalaabtioba tu yeesaj xan tiob u kaa- b´

eetil u kan´

aantkoob le w´

ıinklil tsaantiob tumen Dioso.

U xookil le Bibliao

18-24 TI ENERO

JATSUTS BAALOOB K-KANIK TE BIBLIAO  LEV´

ITICO 22, 23

«¿Baax k-kanik ti le fiestaob ku bee- tik kaach le israelitaobo?»

(Le 23:5, 6) it-1 p´

ag. 934

U Fiestail le Waaj Minaan u Levadu- railo

Tu y´ aax d´

ıail u Fiestail le Waaj Minaan u Levadurailo unaj kaach u muchkuba le israelitaobo. Le kiin jeelo santo, ma

unaj u beetkoob mix junp´

eel meyaji. Tu kaap´

eel d´

ıail le fiestaa (16 ti Nis´ ane) le israelitaobo yaan kaach u taaskoob ti le u maas nojchil le sacerdoteob junchaach´ cebada ti le y´

aax cosechao. Le cebadao

letie yaax paakal ku cosechartaal tu luu-´ mil Palestinao. Antes ti u kaajal le fiestao´ ma tu p´

aajtal kaach u jaantaal u yich le tuumben cosechao (mix cebada k´ eelaan´ mix waaj beetaan yeetel le cebada jeelo).´ Le u maas nojchil le sacerdoteob t´

uuno

ku y´

uuntik tu t´ aan J´

eeoba le junch´ aach cebadao. Te suutuk jeelo ku kuubul xan´ juntuul xibil taman taaj de junp´ eel a´ no˜ bey junp´

eel t´

ookbil ofrendae, junp´ eel u ofrendail janal xaaktaan yeetel aceite bey´ xan ooli junp´ eel litro vino bey ofrendae´ (Le 23:6-14). Minaan kaach junpeel ley´ aalik wa unaj u tookaal cebada wa harina´ te altar jeex kaajik u beetaal tumen le´ sacerdoteob ka m´

aan kiino. Maatech u kuubul kaach ch´

een junp´

eel ofrenda ti

le yaax ichoob tu yoolal tul´ aakal le kaa-´ jo. Cada familia wa cada israelita yaan junx´

eet luum tie unaj kaach u bisik jun- p´

eel ofrenda utiaal u ts´

aaik gracias ti

(4)

Jeeoba le t´ aan u Fiestail le Waaj Minaan´ u Levadurailo (´

Ex 23:19; Dt 26:1, 2; ilawil PRIMICIAS).

Baax u kaat u yaale. Te fiesta jeela le is-´ raelitaobo cheen unaj u jaantikoob waaj´ minaan u levadurail jeex uuchik u yaalik´ J´

eeobae ti Mois´

es ka u beetoobo. Bey u yeesik le baax ku yaalik ´

Exodo 12:14-20.

Le versıculo 19, ku yaalik junp´ eel baal jach´ kaabeet u beetkoob: «Durante siete d´ ıase´ ma unaj u yantal ta wotocheex mix jun- pıit harina yaan u levaduraili». U Fiestail´ le Waaj Minaan u Levadurailo ku kaajsik kaach ti le israelitaob bix uuchik u s´ eeb´ jookloob ti u luumil Egiptoo (le´ aakab´ jeelo ma anchaj tiempo u paatkoob u l´ ıi-´ kil le juuch utiaal u beetkoob le waaj ken u jaantoobo [´

Ex 12:34]). Ku kaajsikoob xan le baax aalaabtiob tumen Jeeobaa:´

«Unaj a jaantik waaj minaan u levadurail utiaal a kaajsik bukaaj uuchik a sen mu-´ yaj yeetel bix´ uuchik a s´ eeb j´ ookol ti u´ luumil Egipto. Lela unaj a beetik mientras kuxaanech» (Dt 16:3). Ti le yaax fiesta, ti´ le ooxp´ eel ku beetkoob cada a´ noo, jach˜ maalob ka u kaajsoob bixuuchik u salvar-´ taaloob tumen Jeeoba y´ eetel bix´ uuchik u´ paatloob libreiloob (Dt 16:16).´

(Le 23:15, 16) it-2 p´

ag. 631 p´ arr. 1 Pentecostes´

Le u y´

aax cosechail le trigo ku kuubul ti

Jeeobao ma igual ti bix u kuubul le u´ yaax cosechail le cebadao. Y´ eetel le trigoo´ ku beetaal kaapeel waaj, utiaal lela ku´ meyaj kaap´

eel omer maalob harina (le- la letie bukaaj ku bisik junpeel nuukul´ de 4.4 litroso) yeetel ku bisik levadura. Ti´ le israelitaobo aalaabtiob xan: «Kaabeet´ a chaikeex kaap´

eel waaj ta wotocheex»

(Le 23:17). Lelo u kaat u yaale le waaj´ kun bisbil utiaal kubbilo unaj u beetaal jeex suuk u beetaal le waaj ku jaantik le israelitaob tu yotochoobo. Keen kuubuk´ kaach le waajooba ku kuubul xan t´

ookbil ofrendaob, junpeel ofrenda yoolal le cul-´ pao yeetel kaat´ uul mejen xibil tamanoob´ bey ofrenda utiaal m´

uul janale. Le sacer- dote tuuno ku chaik le waajoobo bey xan´ u xeexetal le mejen xibil tamanoobo y´ ee-´ tel ku y´

uuntikoob tu t´ aan J´

eeoba utiaal u yeesik de ke t´

aan u kubkoobti. K´ een tsookok u kubkoobe ku paatalti utiaal ka´ u jaante (Le 23:18-20).

(Le 23:34) w14 15/5 p´

ag. 28 p´ arr. 11

U kaajal Jeeobae t´ aan u bin, ¡ma a p´ aa-´ tal paachil!

11U kaajal Jeeobae u k´ aat ka xiiktoon´ utsil, le oolal mantats taan u kaajsik-´ toon le baax tu yaalaj Pabloa: «Kooneex kaxtik xan bix jeel k-paklan aantikbaex´ utiaal ka yanak yaabilaj t-baatsil bey xan utiaal k-beetik baaloob maalobtak. Tsoo- le ma unaj u paatal ma k-muchikbaex´ jeex suuk u beetik jujuntuul m´ aakoobe,´ baaxe unaj k-paklan l´

ıisik k-´

ool; lela maa- ses unaj k-beetik le taan k-ilkeex u n´ aatsal´ le kiino» (Heb. 10:24, 25). Ken u muchuba kaach le israelitaob utiaal u adorartikoob Jeeobao ku muukaantal u fejoob y´ ee-´ tel jach ku kiimaktal u yooloob. Lela bey´

´uuchik tu kiinbesajil le paseloob tu kii- nil Nehemıaso (´ ´

Exo. 23:15, 16; Neh. 8:9- 18). Bejlaa xane laayli k-j´ oosik u yutsil le´ mucht´

aambaloob y´

eetel le asambleaobo.

Le beetke ma unaj k-peertik le suutuki-´ loob beya tumen jeel u muukaankuuntik´ k-feje y´

eetel jeel u kiimakk´

uuntik k-´ oole

(Tito 2:2).

(5)

Baax jeel u paajtal k-kanike´ (Le 22:21, 22)

w19.02 pag. 2 p´ arr. 3´ Unaj u ch ´

uukpajal k-´ ool

3U ch ´

uukpajal u y´ ool m´

aake u k´

aat u yaal u yaabiltik tu jaajil u y´

ool J´

eeoba y´ eetel u beetik mantats baax uts tu taan. Le taan hebreo ku traducirtaal «chuukaan´ oolal»´ ichil le Bibliao, ku tsaaik xan naatbil jun-´ peel baal ch´ uukaan wa taaj. Le Ley tsaab´ ti le israelitaobo ku yaalik ka u kuboob kıimsbil baalcheob ti J´ eeoba, ch´ een baale´ kaabeet taaj (Lev. 22:21, 22). Le m´ aaxoob´ meyajtik Dioso ma unaj u kubkoob juntuul´ baalche moochi, minaan junp´ eel u xikin,´ u yich mix wa kojaan. J´

eeobae ku yaalik ka kuubukti junt´

uul baalche ch´

uukaan u w´

ıinklil y´

eetel taaj (Mal. 1:6-9). ¿Baaxten ku yaalik J´

eeoba ka k-ts´

aa junp´

eel baal chuukaan ti? Utiaal k-naatike tuukulna-´ koon ti lela. Keen k-man junp´ eel frutae´ k-ilik wa tuulis bey xan wa ma kaschajaa-´ ni. Lela bey u yuuchul xan y´ eetel k-yaabilaj´ ti Jeeobao. Letie u k´ aat ka k-ch´ uukaan´ yaabilte.

U xookil le Bibliao

25-31 TI ENERO

JATSUTS BAALOOB K-KANIK TE BIBLIAO  LEV´

ITICO 24, 25

«U anoil le Jubileoo ku yeesik bix ken˜ u jaalkabtiloon Dios»´

(Le 25:10)

w19.12 pag. 8 p´ arr. 3´

Bix tu jaalkabtiloon J´ eeoba´

3Utiaal k-naatik baax tu yootaj u yaal´ Jes´

us ka taanaj ti le j´

aalkabilo unaj k-xa- kaltik baax tu yaalaj Dios ka u beet le

israelitaob tu anoil le Jubileoo. Tu yaa-˜ lajtiob: «[Tu] jaabil cincuentae yaan a kaaytikeex kiliich jaab; lelo junpeel u jaa-´ bil u ch´

eenel palitsilil, yaan a waalikeex ka ch´

eenek [u palitsiltaal] tul´

aakal u kaj- naalil le luumo. Tul´ aakal m´ aak´ b ´ıin suunak tu yotoch y ´eetel tu luumil» (xok Lev´

ıtico 25:8-12). Te xook maaniko t-kanaj baax´ utsil ku kamik le israelitaob keen u bee-´ toob baax ku yaalik u leyil le Sabadoo. Te

xooka yaan k-kanik baax utsil tu taasaj- tiob u kiinbeskoob le Jubileoo. ¿Bey baax utsiloob tu taasajtiobe? Tukle juntuul is-´ raelitae tu paxuba, utiaal u bootik u paaxe

anchaj u konik u terrenoob. Cheen baale tu´ kiinbesajil le Jubileoo ku suutulti. Bey tuu-´ no le israelitao ku tiaalintik tu kaat´

een le terrenoob tu kono, beyo u paalale ma tu peertik u herenciaob. Koox tuukul ti ulaak´ baax suuk u yuuchul kaachi, junt´ uul israe-´ litae tumen jach nikikbal u paaxe ku konik juntuul ti u paalal bey palitsile wa mae ku´ konkuba leti, beyo ku bootik u paax. Pero tu a˜

noil le Jubileoo, le m´

aax koon bey pa- litsilo ku suut «tu yotoch». Beyo juntuul´ palitsile ma tu luubul u y´ ool tumen u yo-´ jel yaan u kuchul u kiinil u jaalkabtaal.´

¿Maasa lela ku yeesike J´ eeobae jach ku´ kanaantik u kaajal?´

(Le 25:15) it-1 p´

ag. 1120 p´ arr. 3 Herencia

Le luum ku koonolo maatech u paatal ti´ le m´

aax m´

aaniko, kex ka maanake l´ aay- li utiaal le familia tiaalintik kaacho. K´

een koonok kaach junxeet luume u jaajile bey´ rentarbil u beetaale, yeetel utiaal u yilaal´ bajux kun tsaabil tu yoolale ku chaabal en cuenta jaypeel cosecha kun antal tak´ ken kuchuk u a˜

noil le Jubileoo. K´

een ku- chuk u a˜

noil le Jubileoo tul´

aakal le x´ oot

(6)

luumoob konaanoobo ku suutuloob ti u yaax yuumiloobo. Ch´ een baale le luumo´ jeel u p´

aajtal u kaa maanal tumen u y´ aax yuumil antes ti u kuchul u anoil le Jubileoo˜ (Le 25:13, 15, 23, 24). Wa ku koonol jun- peel naj tiaan ti junp´ eel chan kaaj minaan´ u pakiloob tu bapache unaj xan u suutul ti u yuumil le keen kuchuk u a´ noil le Jubi-˜ leoo. Cheen baale wa ku koonol junp´ eel´ naj tiaan ti junpeel kaaj yaan u pakiloob´ tu bapache, le m´

aax kono yaanti junp´ eel ano utiaal u kaa manik. Ch˜ een baale wa´ maan junp´ eel a´ no ma tu kaa manaj le na-˜ jo yaan u p´

aatal ti le m´

aax mano. Ti le levitaobo tsaab kaajoob utiaal u kajtaloo- bi, wa ku konik u yotochoobe letiobe jeel u paajtal u kaa manikoob ti jeel baalak´ s´

uutukile. Ku p´

aajtal u beetkoob lelo tu- men ti letiobe ma tsaab junxoot luum´ bey u herenciaobe (Le 25:29-34).

(Le 25:18-22)

w19.12 pag. 9 p´ arr. 4´

Bix tu jaalkabtiloon J´ eeoba´

4Koox ilik ulaak utsil tu taasaj ti le is-´ raelitaob le Jubileoo. Jeeobae tu yaalaj:´

«Ma b´

ıin yanak ´

ootsil ichileexi, tumen Yuumtsil a [Diose], bıin u [bendecirt] le´ luum bıin u ts´ aatech a tiaalinto» (Deu.´ 15:4). ¿M´

aasa ma bey u y´

uuchul te kii- nooba? Bejlae m´

aax ayikale ku maas ayikaltal, baale maax´ ootsile u tsook ku´ tsaabalti.

Baax jeel u paajtal k-kanike´ (Le 24:20)

w09 1/10 pag. 22 p´ arr. 3´

¿Maalob wa ka k-vengartba?

Wa utuul israelita ku loobiltik wa m´ aax y´ ee-´ tel ku beetik u peertik u yiche, le Leyo ku

yaalik baax unaj u beetaal ti le maax beet´ le loobo. Beyo ku kanaantaal le m´ aax bee-´ taab loob ti utiaal ma u vengarkuba ti

le maax loobilto mix ti u familia. Le Leyo´ ku yaalik kaache letie juesoob unaj u yil- koob bix ken u yutsk´

ıintoob le talamilo. Ku tsookole le Ley xano ku kanaantik ma u´ paklan loobiltkuba maak, tumen ku yaalike´ ken tsookke l´

aayli letie baax ken u muyaj- toob tu kaatuuliloobo. Baale yaan ul´ aak´ baaxoob taakaan ichil.´

U xookil le Bibliao

1-7 TI FEBRERO

JATSUTS BAALOOB K-KANIK TE BIBLIAO  LEV´

ITICO 26, 27

«¿Baax kaab´

eet in beetik utiaal ka u bendecirten Jeeoba?»´

(Le 26:1) w08 15/4 p´

ag. 4 p´ arr. 8

Ma k-bin tu paach «baaloob mix baal u biilal»

8¿Bix jeel u suut utuul dios utiaal wa m´ aax´ le taakino? Utiaal k-naatke tuukulnakoon ti baax jeel u y´

uuchul y´

eetel up´

eel tuu- nich ku kaxtik kaach ut´

uul israelita ti u

´uuchben kaajil Israele. Ma xaane le tuuni- cho jeel u meyaj utiaal u beetaal upeel´ pak wa up´

eel naje. Baale wa ku suutul upeel «kiliich tuunich» wa «p´ oolbil tuu-´ nich» utiaal u adorartaale, jeel u beetik u n´

aachtal yaab israelitaob ti J´

eeobae (Lev.

26:1). Bejlae bey xan jeel u yuuchul y´ eetel´ le taakino. Ku kaabeettal utiaal u manik´ m´

aak baaxoob kaab´

eetti bey xan utiaal u meyajtaal Dios (Ecl. 7:12; Luc. 16:9). Baa- le wa maas k-tsaaik t´ aanil ichil k-kuxtal ke´ k-meyajtik J´

eeobae, le taakino jeel u joo-

(7)

pol k-ilik bey k-diose (xokaak 1 Timoteo 6:

9, 10). Te kiinooba, yaabach m´

aakoobe ku tsaaikoob t´ aanil ichil u kuxtaloob u kaxti-´ koob yaab ayikaliloob. Le oolal tuun jach´ unaj k-kanaantik ma k-yaabiltik le ayikali-´ loobo (1 Tim. 6:17-19).

(Le 26:2) it-2 p´

ag. 1096 p´ arr. 8 Saajkil; respeto

Yoolal bixuuchik u taan J´ eeoba y´ eetel Moi-´ s´

es bey xan yoolal le milagroob tu ts´ aaj u beeto ku respetartaal (ich hebreoe moh- r ´a) kaach Mois´

es (Dt 34:10, 12; ´

Ex 19:9).

Le israelitaob yaan kaach u fejoob ti Dioso

jach ku respetarkoob Moises yoolal le au-´ toridad tsaantio. U yojloobe J´

eeobae ku usartik Moises utiaal u taan tu y´ eeteloob.´ Letiobe kaab´

eet xan u respetarkoob le u yotoch Jeeobao (Le 19:30; 26:2). Utiaal le-´ la unaj kaach u adorarkoob jeex tu yaalilo

yeetel u kuxtaloob jeex u yaalik u leyoobo.´ (Le 26:3, 12)

w91 1/3 p´

ag. 17 p´ arr. 10 Kan´

aantaak a puksiikal tumen le jeetse- lil ku ts´

aaik Dioso

10Jeeobae tu yaalaj ti u kaajal: «Wa ma´ tu xuulul a tsaaik ichil a kuxtaleex in le-´ yoob yeetel ka beetkeex baax ku yaalik´ in mandamientoobe, yaan in beetik u sen k´

aaxal ja jach tu kiinil, le luum t´

uuno yaan u tsaaik u yich, y´ eetel le cheobo yaan u´ yichankiloob. Yaan in beetik ka yanak jee- tselil te tuux kan kajtaleexo yeetel le k´ een´ chilakeex weenle mix maak ken u beet a´ chaikeex saajkil. Yaan xan in beetik ma u yantal tsıitsik baalcheob te luumo, y´ eetel´ mix m´

aak kun taal ta contraex y´ eetel u espada. Yaan in wantal chuumuk ti teex,´ y´

eetel yaan in beetkinba a Dioseex, y´ ee-

tel teexe yaan u kuchul a beetabaex in kaajal» (Levıtico 26:3, 4, 6, 12). Wa le is-´ raelitaob ku beetkoob kaach le baax ku yaalik u leyoob J´

eeobao letie yaan u yan- tal tu y´

eeteloob, yaan u kan´

aantaaloob ti

le ulaak kaajoobo y´ eetel yaan u yantaltiob´ yaab baaloob (Salmo 119:165).

Baax jeel u paajtal k-kanike´ (Le 26:16)

it-2 p´

ag. 657

Kaakas kojaaniloob Ku taaloob ´

uuchik u paatal u ley Dios. Ti

le israelitaobo aalaabtiobe wa ku xuulul u beetkoob le baax tu prometertoob ti Dio- so yaan u beetaal u kojaantaloob (Le 26:

14-16, 23-25; Dt 28:15, 21, 22). Le Bibliao

ku yaalike junp´

eel bix u bendecirtaal m´ aak tumen Diose letie u kan´

aantaal utiaal ma

u sen kojaantalo bey xan letie u paatal´ Jeeoba naats ti m´ aako (Dt 7:12, 15; Sl´ 103:1-3; Pr 3:1, 2, 7, 8; 4:21, 22; Apo 21:

1-4). Le Bibliao ku yaalik xane yoolal le kebano ku kojaantal m´

aak (´

Ex 15:26; Dt 28:58-61; Isa 53:4, 5; Mt 9:2-6, 12; Jn 5:

14). Jeeobae ch´ een ti jujunt´ uul m´ aakoob´ tu beetaj u tsaayal junpeel kojaanil tiob.´ Jeex ti Mıriam, ti Uz´ ıas y´ eetel ti Guejazie´ tu beetaj u tsaayal lepra tiob (N´

u 12:10;

2Cr 26:16-21; 2Re 5:25-27). Ch´

een baale

yaab u teenele le m´ aaxoob kojaanchajoo-´ bo kojaanchajoob tumen paat maatech´ u yuubikoob u taan Jeeoba y´ eetel tumen´ ma tu kuxtaloob jeex u yaaliko. Tu jo- choob le baax tu pakoobo, muyajnajoob yoolal le decisionoob tu chaajoobo (G´ al´ 6:7, 8). Le apostol Pabloo, le ka taanaj´ ti le maaxoob suunaj u beetoob baaloob´ kaastako, tu yaalaj: «Diose tu kuboob ti baaloob ´

eektakoob utiaal ka u paklan

(8)

patoob ich sutsilil u wıinkliloob. [...] Ka´ tuun tu kamoob tu ch´ uukaanil le baax ku´ n´

aajaltikoob yoolal le baaloob kaastak ku beetkoobo» (Ro 1:24-27).

U xookil le Bibliao

8-14 TI FEBRERO

JATSUTS BAALOOB K-KANIK TE BIBLIAO  N ´

UMEROS 1, 2

«J´

eeobae tu tsoolol ´

uuchik u ts´ aaik u kaajal»

(N´

u 1:52, 53) w94 1/12 p´

ag. 9 p´ arr. 4 Unaj k-ts´

aaik t´

aanil ichil k-kuxtal k-ado- rartik J´

eeoba

4Wa ka kuxlakoon kaach tu kiinil le israe- litaobo desde chan naachile jeel u p´ aajtal´ k-ilik le tuux jelekbaloobo. Yaan u paajtal´ k-ilik u milesil najoob de nook tu tsoolol yaniloob, ti tulaakal le najooba ti kajaan´ kex 3,000,000 israelitaobi. Letiobe por grupoob kaach u yantaloob, ´

ooxp´

eel tribu yaan kaach ti cada grupo, junpeel grupoe´ tiaan tu tojil xamane, ulaake tu tojil noo-´ jol, ul´

aake tu tojil lakin y´

eetel ul´

aake tu tojil chikin. Wa ka maas n´

aatskoone yaan k-ilkeooli tu ch´ uumukil le tuux jelekbaloo-´ bo yaan ulaak grupo kajakbal tu bapachil´ junp´

eel terreno kalaan y´

eetel telaob. Le grupo jeela letie maaxoob yanoob ichil u´ tribu Levıo. Le tribu jeela j´ oosaan cua-´ tro mejen grupoob ti. Jach tu ch´

uumukil le tuux yaan le israelitaobo tiaan le terreno kalaano, ichil le terrenoa tiaan le «najil reuni ´

on» wa tabern´

aculo beetaab tumen le israelitaob jeex uuchik u yaalik J´ eeobao´ (Numeros 1:52, 53; 2:3, 10, 17, 18, 25;´ ´

Exo- do 35:10).

(Nu 2:32, 33)´ it-1 p´

ag. 403 p´ arr. 1

Muuch m´ aakoob; tuux ku jeeleloob´ Ichil u kaajil Israele jach yaab maakoob ya-´ ni. Wa ka sumartaak tulaakal le xiiboob´ israelitaob jeel u paajtal u binoob baatele´ ku taal u tsaaik 603,550 u t´ uulaloob. Tsoo-´ le ichiloobe ma xokaan le kooleloobo, le mejen paalaloobo mix le maaxoob tsook u´ chıijloobo y´ eetel le kojaanoobo. Ma xo-´ kaan xan ichiloob le 22,000 levitaobo mix le «yaab maakoob jejel´ aas tuux u taaloob»´ tu laakintoob le israelitaob le ka j´ ookoob´ Egiptoo. Wa ka laaj xookok tul´ aakloobe jeel´ u chukik maas ti 3,000,000 maakoobe (´ ´

Ex 12:38, 44; N´

u 3:21-34, 39). Ma jach oj´ ee- laan bukaaj nojchil le luum ku ocuparkoob kaach k´

een jeelkoob le t´

aan u viajaroo- bo. Le ka paatoob jeelel akt´ aan ti u kaajil´ Jeric´

o, te tu desiertoil Moabo, ku yaalaa- le tiaanoob kaach «desde Bet-jesimot tak Abel-sitim» (Nu 33:49).´

Baax jeel u p´

aajtal k-kanike

(N´

u 1:2, 3) it-1 p´

ag. 1231 Censo

U k´

aat u yaal u ts´

ıibtaal u kaaba m´ aak, u chiibal, u tribu yeetel le familia tuux u taa-´ lo. Lela ma cheen ku beetaal kaach utiaal´ u yoj´

eeltaal jayt´ uul m´

aak yaan ti junp´ eel kaaji. Jejelaas u biilal le censoob ti le ku´ taan le Bibliao, yane utiaal u yilaal jayt´

uul kun bool impuestoi, utiaal u yilaal jaytuul´ ku paajtal u bin baateli, wa utiaal u yi-´ laal jayt´

uul kun p´

aajtal u meyaj tu yotoch Jeeoba jeex´ uuchik y´ eetel le levitaob le ka´ censartaaboobo.

U xookil le Bibliao

(9)

15-21 TI FEBRERO

JATSUTS BAALOOB K-KANIK TE BIBLIAO  N ´

UMEROS 3, 4

«Le meyaj ku beetik le levitaobo»

(Nu 3:11-13)´ it-2 p´

ag. 890 p´ arr. 1 Sacerdote

Yaanal u Ley Mois´ es. Le ka tu xuulsaj´ J´

eeoba tul´

aakal u y´

aax hijoob le egipcioo- bo tu chaaj u tiaalint tulaakal u y´ aax´ hijoob le israelitaobo (´

Ex 12:29; Nu 3:13).´ Le beetke tul´

aakal le y´

aax hijoobo u tiaa- loob Jeeoba y´ eetel leti kun aalik bix kun´ meyajoob kaach ti. Diose jeel u yaaliktiob kaach ka u beet u sacerdoteiloob bey xan ka meyajnakoob tu yotoche. Cheen baale´ Diose maas maalob tu yilil ka meyajtaak tu yotoch tumen le xiiboob yanoob ichil u tribu Levıo. Le oolale tu chaaj le xii-´ boob yanoob ichil u tribu Lev´

ı tu lugar u yaax hijoob le israelitaob yanoob ichil´ le 12 tribuobo (le israelitaob ku taaloob ti u chiibal Efra´

ıne xookoob bey junp´ eel tribue, bey xan uuchik y´ eetel u chiibal´ Manas´

eso, le kaat´ uul m´

aakooba u hi- joob Jose kaachi). Le censo beetaabo tu´ yeese u yaax hijoob le israelitaob yaan-´ tiob junp´

eel mes wa maaso 273 u maas yaabiloob ti le xiiboob yanoob ichil u tri- bu Lev´

ıo. Le oolale J´

eeobae tu yaalaj ka bootaak 57 gramos plata (cinco siclos) yoolal cada juntuul ti le 273. Le taa-´ kin juntarnajo tsaab ti Aar´

on y´

eetel ti

u paalal (Nu 3:11-16, 40-51). Antes ti u´ yuuchul le jeela J´ eeobae tsokaanili u y´ ee-´ yik le xiiboob yanoob ichil u familia Aar´

on utiaal u beetik u sacerdoteiloobo, letiobe

ti u taaloob xan tu tribu Lev´ ıe (N´

u 1:1; 3:

6-10).

(Nu 3:25, 26, 31, 36, 37)´ it-2 pag. 213´

Levitaob

Le meyaj tsaantiobo. Le levitaobo ti u taaloob ti u y´

ooxt´

uul hijoob Lev´

ıe. U kaa- baobe Guerson (wa Guersom), Koat y´ eetel´ Merarı (G´ e 46:11; 1Cr 6:1, 16). Ti le fa-´ miliaob ku taaloob ti cada junt´

uul ti u hijoob Levıa aalaab tuux kun antaloob´ naats ti le tabernaculoo. Le koatitaob ya-´ noob ichil u familia Aar´

ono anchajoob tu tojil lakin, aktaan ti le tabern´ aculoo; u´ maasil koatitaobo anchajoob tu tojil noo- jol. Le guersonitaobo anchajoob tu tojil chikin, yeetel le meraritaobo anchajoob´ tu tojil xaman (N´

u 3:23, 29, 35, 38). Le- tie levitaob armartik yeetel desarmartik le´ tabern´

aculoo, letiob xan bisik u partesil keen p´ eeknak le israelitaobo. K´ een ku-´ chuk u kiinil u peek le israelitaobo Aar´ on´ y´

eetel u hijoobe ku y´

eemsikoob le cor- tina jatsik le Cuarto Santo ti le Cuarto Maas Jach Santoo. Letiobe ku pixkoob xan le Caja tuux tsaan le jaajay tuu- nichoobo, ku pixkoob xan le altaroobo

bey xan le ul´

aak nuukuloob ku meyajoob te tabernaculoo. Letie koatitaob bisik le´ baalooba. Letie guersonitaob bisik le te- laob ku tsaabal y´

ookol le tabern´

aculoo, le cortinaobo bey xan le suumoob ku meya- joobo (le suumooba letie ku meyajoob utiaal le tabern´

aculoo). Letie meraritaob tsaan u yiloob u armazoniloob le taber-´ n´

aculoo, le columnaobo, le baseob yaan u jooliloobo, le estacaob yeetel le suumoo-´ bo (le suumooba letie ku meyaj utiaal u kaalal u terrenoil le tabern´

aculoo) (N´ u 1:

50, 51; 3:25, 26, 30, 31, 36, 37; 4:4-33; 7:

5-9).

(10)

(Nu 4:46-48)´ it-2 pag. 214 p´ arr. 2´ Levitaob

Tu kiiniloob Moisese junt´ uul levitae ku´ k´

aajal u jach beetik u meyaj te templo keen u chuk 30 a´ nos tio. Ichil le baax unaj˜ u beetko tiaan le u yaantaj utiaal u bi-´ saal le tabern´

aculoo bey xan le nuukuloob ku meyajoob teelo (Nu 4:46-49). Desde le´ yaantiob 25 anose jeel u p˜ aajtal u y´ aanta-´ joob ti jujunpeel baaloobe, ch´ een baale´ ma tu paajtal u beetkoob nukuch meya-´ joob jeex le u y´

aantajoob utiaal ka bisaak le tabernaculoo (N´ u 8:24). Tu kiiniloob le´ rey Davido keen u chuk 20 a´ nos tiobe jeel˜ u paajtal u k´ aajal u chan´ aantajoobe. Da-´ vide tu yaale jeel u paajtal u y´ aantajoobe´ tumen «le levitaobo ma kun kaab´

eettal u biskoob wa tuux le tabernaculoo» (tsoole´ ma kun x´

aantal k´

een jeelintaak le taber- n´

aculo tumen le temploo). Le k´

een u ts´ aa 50 anos ti junt˜ uul levitae jeel u p´ aajtal u´ j´

aawal u meyaj tu yotoch J´

eeobae (N´ u 8:

25, 26; 1Cr 23:24-26; ilawil EDAD). Le le- vitaobo kaabeet xan u yoj´ eeltikoob kaach´ baaxoob ku yaalik u leyoob Dios tumen suuk kaach u kaataaltiob ka u xokoob tu´ t´

aan u maasil y´

eetel ka u kaansoob le kaa- jo (1Cr 15:27; 2Cr 5:12; 17:7-9; Ne 8:7-9).

Baax jeel u p´

aajtal k-kanike

(N´

u 4:15) w06 1/8 p´

ag. 25 p´ arr. 13

K-chaik upeel maalob saajkilil ti Diose´ ku y´

aantkoon k-beet baax maalob

13Davide aantaab tumen Dios le ka tu ak-´ t´

aantaj talamiloobo, lelo tu beetaj u maas chaik saajkilil ti J´

eeoba y´

eetel u maas ku- bik u yool ti leti (Salmo 31:22-24). Baale,´

´ooxt´ een j´

aaw u chaik saajkil ti Dios, y´ eetel

lelo tu taasaj yaab muyajiloob ti. Yaaxe,´ letie ka tu beetaj u bisaal u arcai le pacto tu kaajil Jerusaleno. Letie tu beetaj u bi- saal ti upeel carro, kex u Ley Dios ku yaalik´ paajkalbil kaab´ eet u bisaal kaach tumen le´ levitaobo. Baale le t´

aan u bisaalo, Uza, le maax nuuktik le carroo, tu machaj le´ arca utiaal ma u luubulo, baale J´ eeo-´ bae, «j-puuj tu yoolal maachik u [arcai le pacto] tumen Uzae, ka tu kıimsaj teelo».´ U jaajile, Uzae jach ma maalob le baax tu beeto, baale tul´

aakal lela ´

uuch tumen Davide ma tu yeesaj tsiikil ti baax ku yaa- lik u Ley Diosi. Jeex tuun k-ilko, k-chaik´ upeel maalob saajkilil ti Diose u k´ aat u´ yaal k-beetik tul´

aakal jach jeex u yaaliko

(2 Samuel 6:2-9; Numeros 4:15; 7:9).´

U xookil le Bibliao

22-28 TI FEBRERO

JATSUTS BAALOOB K-KANIK TE BIBLIAO  N ´

UMEROS 5, 6

«¿Bix jeel k-beetik jeex le nazareoo- bo?»

(N´

u 6:2-4) it-2 p´

ag. 467; p´

ag. 468 p´ arr. 1 Nazareo

Le maax ku prometertik u kuxtal bey na-´ zareoe yaan ooxp´ eel baaloob ma unaj u´ beetki: 1) Ma unaj u yukik vinoi mix ulaak´ baaloob ku k´

aalkuntik m´

aak; ma unaj u jaantik uvai, kex wa muun, kex tsook u kantal wa kex tsook u tijil, ma unaj xan u yukik u kaab mix u vinagreil ulaak baa-´ loobi. 2) Ma unaj u koosol u tsootsel u pooli. 3) Ma unaj u machik mix juntuul ki-´ men, kex u taata, u maama, u sukuun, u kiik wa u y´

ıitsini (N´

u 6:1-7).

(11)

Promesaob. Le xiib wa koolel «ku pro- metertik u kuxtal bey nazareo tu taan´ Jeeobae» ma tu beetik ch´ een utiaal ka´ ilaak tumen u maasil de ke jach ku xupkuba tu yoolal Diosi. Le Leyo ku yaalike «tul´

aa- kal le kiinoob t´

aan u beetik u nazareoilo

santo yanil tu t´ aan J´

eeoba» (N´

u 6:2, 8).

Le baaxoob ku k´

aataal ti le nazareoob ka u beetoobo yaan baax u yil y´

eetel le adoraci ´

on ku ts´

aaikoob ti J´

eeobao.

Le nazareoobo unaj u beetkoob jeex le sacerdoteobo, letiobe yoolal le meyaj ku beetkoobo ma tu paajtal u machkoob jun-´ tuul kimen, kex u l´ aaktsiloob. Le u maas´ nojchil le sacerdoteob yeetel u maasil´ sacerdoteobo ma unaj xan u yukikoob vino mix ulaak baal jeel u k´ aalkuntik m´ aak´ le taan u meyajoob te tu yotoch J´ eeobao´ (Le 10:8-11; 21:10, 11).

Le nazareoo (ich hebreoe na·z ´ır) «utiaal u paatal santoile unaj u chaik u chowaktal u´ tsootsel u pool», beyo yaan u yilaal tumen u maasil taan u beetik u nazareoil (N´ u 6:5).´ Te Bibliao le taan na·z ´ıro ku meyaj xan utiaal u y´

uuchul taan ti le u matailoob uva ma podartaanoob te a ˜

no ku chaabal u jeelel le luumo bey xan tu a ˜

noil le Jubileoo

(Le 25:5, 11). Le chan placa de oro yaan tu taan pool le u maas nojchil le sacerdoteo-´ bo letie baax «eesik tsook u yeeyaal m´ aak´ utiaal u meyajtik Dioso», le taanoob jee- looba ich hebreoe ku yaalaaln ´e·zer, yeetel´ ti u taal ti le taan na·z ´ıro (´

Ex 39:30, 31).

Ku meyaj xan le taan n ´e·zer utiaal u yuu-´ chul taan ti le corona ku ts´

aaik le reyoob y´

eeyaanoob tu luumil Israelo (2Sa 1:10;

2Re 11:12; ilawil CORONA; DEDICACI ´ ON).

Le ap´

ostol Pabloo ku yaalike te m´

uuchuli- lo ti le koolelo «u tsootsel u poole tsaan utiaal u pixik u pool», lelo ku kaajsikti de ke tsaan tumen Dios yaanal u p´ aajtalil le´

xiibo. Bey tuuno tul´ aakal le baax ku yaa-´ laal ti le nazareo ka u beeto (jeex le ma

u koosol u tsootsel u pool, ma u yukik vino y´

eetel ma u machik mix junt´ uul ki- mene) ku yaantik u yile kaab´ eet u beetik´ sacrificioob utiaal u meyajtik Dios yeetel´ ku kaajsik xan tie unaj u tsaaikuba y´ aa-´ nal u paajtalil J´ eeoba (1Co 11:2-16; ilawil´ CABELLO; COBERTURA PARA LA CABEZA;

NATURALEZA).

Baax jeel u paajtal k-kanike´ (N´

u 6:6, 7)

w05 15/1 pag. 30 p´ arr. 2´ K´

aatchiob ku beetaal Sans´

one ma jeex u maasil nazareoobo.

Tumen taanil ti u s´ ıijile J´ eeobae tu yaa-´ laj ti u maama: «¡Ilawile! Yaan a paatal´ embarazadail yeetel yaan u yantal junt´ uul´ a hijo. Letie mix junteen unaj u koosol´ u tsootsel u pool, tumen le chan xiipalo

desde ken s´

ıijike u nazareo Dios. Leti kun salvartik Israel tu kab le filisteoobo» (Jue- ces 13:5). Sansone ma tu prometertaj u´ beetik u nazareoili, Jeeoba y´ eey utiaal u´ beetik. Tulaakal u kiinil u kuxtal ken u beet´ u nazareoil. Le oolal letie jeel u p´

aajtal u machik u w´

ıinklil junt´

uul kimene. Tumen wa ku machik juntuul kimen kex ma u y´ oolilie´ letie ma tu paajtal u kaa s´ ıijil utiaal u´ jel kaajsik u beetik u nazareoil. Jeex k-ilko´ juntuul m´ aax ku beetik u nazareoil tul´ aakal´ u kuxtale yaan baaxoob ku p´

aajtal u bee- tik ma tu chaabal ka u beet junt´

uul m´ aax ku prometertik u kuxtal bey nazareo jun- peel tiempoe.´

U xookil le Bibliao

(12)
(13)
(14)
(15)
(16)

Referencias

Documento similar

Antonio López Pina (U. Complutense, Madrid) Pablo Lucas Verdú (U. Complutense, Madrid) José María Maravall Herrero (U. Complutense, Madrid) Miguel Martínez Cuadrado (U.

Como resume Christensen a partir de las ideas de Whiteman sobre el documental político y la organización en redes 'online', el documental actúa como un punto

u Como capa de acabado aplicar mortero de Estuco Exterior o Estuco Exterior con Fibra de DRYMIX, en espesor no mayor a 1 cm (segunda carga).. u Rellenar con plana y

El bebé al nacer es frágil y su sistema inmunológico aún no está desarrollado, entonces la madre le aporta anticuerpos por medio de la leche materna para que el cuerpo del

Na Bibliji, koja je poticala sa broda „Baunti” (još uvek se čuva na ostrvu), naučio je nekoliko pokolenja ostrvljana da se mole, čitaju i pišu. „Topaz” se vratio u Ameriku,

Nibbana nije samo stanje u koje idemo posle smrti; to je nešto što se može doživeti sad i ovde.. Opisana je negativnim terminima, ne zato što je to negativan doživljaj, već zato

(1) mic. zeugos 14 , vale a diré un arcadico *zeugos plur. Ma dei due sensi della voce micenea, 'coppia' e 'misura di superficie', solo il secondo é anche del lat. iügus,

Según los datos suministrados por los sistemas de responsabilidad ampliada del productor, los aceites minerales usados recogidos en Castilla-La Mancha fueron