P Afateran repetat alimenta dat filio. 7 7 Tutor datos amatre an adminiftret j S M ater tutrix non videtur expendere inuito patre.
def o . M ater debet petere curatorem vetri
A la ter quando jit minus dubium f alias amitit fuccefiioncm ibid, poteft auferre decimam,& nu.60. 80 Filio datur curator propter malos m»
& .6 \.v fq u e adnu. 64. & q u id f i res patris,
petant eam eius haredes v el ipfa pe- 82. Patre ad fecunda vota tranfeunte a- tat ab horedibusfilij. pud quem debeat pupillus ali.
59 Tutor an pofiit deducere expefis quas 8 3 Pater an proferatur matri petenti ad fecit in aólore. miniftrationem & quidfipaterft Ci. M ater filium egenum alere tenetur. naturalis.
63 M a ter non deducit decimam quando 84 Pater iubens filios educari penes mu
flio s eget fuis reditibus ad fe alenda C$ M a ter an repetat expenfisfaélas cir ca perfonam filij v el expenfis mo
dicas.
C8 M a ter nubens confcntietibusfiliis an amitat tutellam.
M aritus dicens relinquo vxorem do
mina & adminiftratricem an v i
deatur eam facere tutrice & quid f i dixit relinquo filios fubpoteftate matris, nu. 69. & quid f i dixit in manibus matris.ibid.
j 0 M u lier prohibita contrahere abfique quadam filem nitate an pofiit affu- mere tutellam filij.
^ Tutor datos a patre an proferatur etiam in maternis,
y , M a ter an excludatur a tutella p auu.
trem an videatur matri relinquere
•alimenta.
A n patri tutori fit
danda d e cim a . te quid in ma
tre tutrice, te in filio curatore patris. C a p v t . 4.
V R S V S
ro an patri tutori de cim a danda fit.H gc eftjdubia qugftio in qua eruditi variare folent. Primo q u o d patri fit danda decim a pro
bari videtur ex verbis huius legis q u s atente excutere oportet, in
q u it lex. S i algunos huérfanos qfean fin edad qdaren fin padre o fin madre, M ater eft curatrix bonorum filij ab- los parientes mas propinquos reciba a
fin tis. eüosy dtodosfosbiemsTt paulcpoíi
y 4 M atre nubente an ad paterna anve- y fino ouiere parientes qfean para ello ro ad materna aula tutella p tineat. el alcalde de los aguardar a algo orne y<¡ Pater an pofiit priuare vxore tutella. bueno y quienquier q los tenga mante y ^ M a t er an proferatur tutoribus tejía - galos délos frutosy tome parafi el die*
mentarijSi ^modelosfrutosporfu trabajo.
J
fNo-
f N o t a primo illa verba, fin padre o fin madre. Ex quibus probatur 1c gem banc io q u i ilute quis careat patre, tantíí fiue matre tantü, h o c enim fignificat illa d ifiü & iu a,/#
padre o fin madre. D eíd e inquít lex
ios parientes mas propinquos reciba a eílosy djks bienes.
^D efficiete auté matre nullus pu p illo proxim ior patre. & ei ex le
g e deífertur tutella vt in.§.i.Infti.
de legiti.paren.tutella. & .§• p r s terea fi impubes. Infti.quibus mo dis ius patri.poteftatis. folui. Poíl:
ea íubiungit le x , y quienquier q los tuuiere tome parafi el die^modelosfiru
¿o í.Q u s verba íuperioribus iüéta expreíTe videtur probare patri de cim a dandam. Pater enim efi: pro xim ior, & lex p o ftq dixit propia qu iori tutellam defFerendam fub iic it , y quienquier q los tuuiere tome para f i el diezmo.
^R urfus h s c opiniojpbatur,quo niá alienu videtur ab om ni prudé tía patrem deterioris eíTe códitio- nis qua extraneu pr^fertim cú pa
ter íit tutor legitim us h o c eft ex lege datus.nó ité extraneus. D ein de huius opinionis videtur eífe Boerius in coníuetudi-Bituricen.
titu lo de cofuetudine iuris fiatus períbnarú.§.vndecim o.coL z.ver ficu. fed cótra h u n c.V bi lege G al licá definiente tutori dandos fru cius extendit ad patrem tutorem ne deterioris códitionis fit quá ex traneusjldé Pyrrhus in coníuetu.
Aureliané.titu.quib.m odis ius pa tri? poteftatis fo lu i.c o l.z .S ic M o lin.in confue.Parifi.dicit q uód iu re G ajlico patri cu fto d ífih j dan- tur omnes fruólus rerum filij ita docet titulo.i.§.3z.nu.i.
í ^ P rsterea cóprobatur quoniá íi ex ftatuto mater lucretur dim i- diü m obilium , ftatutü feruádum aduerfus filios &: ex bonis defun-
¿ti deducendum vt tradit Caífan.
in confuetudínib.Burgup.R ubri.
co l.z. nu.4. N ifi forte, pater habeat filios ex alio prim o m atri m onio v t fentit Alex.conf.158.cir ca prim um dubium lib.5.
^"Deinde cum h o c fit generale tu tori décim a dari,quis legé genera liter loquente reftringat cum lex generaliter loques generaliter de beat intelligi, vt in.I.de precio, ff.
de publicia. ^ P rsterea minus dá- nofum eft pupillo dare decim apa tri quá extraneo,tutori,cum patri fucceífurus fitn ó item extraneo.
5 ^"His cóíonat qcf licet e x p e ís fa -
<fte á patre vel matre aliqñ cenfea tur faéte anim o donadi h o c non jpcedit quando pr vel m r tutores funt vel negotiorum geftores.tuc enim no prno afFeéíu , fed ratióe negotij videntur expédiífe & cefi íatpfum ptio donationis,& fua re peuere poífunt.Ita jpbat.l.N efeni9 íF.de n eg.geft.& ibi notát GuiieL Bar. & A lb e .& P a u .T radút A lb .et A ret.í.l.alim eta.C .a nec^.geft .no- uel.3 dote.<s-.par.priu.£j.Lup.I rub.
F 3 de
dedonatio.§.<í<j.folio.4£. nu.14. manitas ap tiftim econ d ieb atlon- B oíqueús in trad atu dc nuptiis, g ió ri vita dignus A rius Pinelius lib .j.n ^ .B e r o iu s .q , xi. A ntonius Lufirania; fu? ornam entü in.l.i.C.
G om etiu s inj.51.T auri.nu.i3. So debonism aternis.in.x.partc.n.3o cin.coníi.5.col.pen.Sc fin. lib .4 . verfi. inde íequitur. ^"Primó teñe Pater autem gerens tutellam filij tur facere inuentariu cu tutor eft, quam uis nihii expendat ex pro- v t in.Í.3.infra ifto titulo,
de laguar
priis facuítatibus, íatis dicitur ex-
da délos JjuerfanosSú.in.LCi
fuper-pedere cum anim i prouifione. Sc ftitc.C .d e d o lo .& in.l.licet. C.ad corporali intentione laborans cir leg.F alc.& in-l-cü oportct.$.fi. C.
ca res filij non iam pecuniam fed b o n .q u s libe. I a f in.l.prefes.G dc vitam ipíam prodigere videatur. d c tran íad .A n g .in A uth. de nup.
D e iure enim paria ceníentur pe- §.fed q u od íancitum . Arct. in.l.fi.
tere expelas ía d a s in m elioratio- § .i.c o l. fi.ff.de vcrb.obli. Soci.c5.
ne alicuius rei vel petere íalarium
z.
col.i.in fin.li.i. Q uáu is fecus íit laborisfuícepti. vt fignificat Ia fin quando eft legitim us adminiftra- I. fi n on ío rtem .§ .íi ccrtum nu.io to r.vt dixi í tra d a tu defolutione v e r f lim ita.iu n d o.ver.ad d e. ff.de patria poteftatis cx matrimonio, condit.indebi. E t vel in íu m pfiffc T am en etiá tunc verius Sc honc- tempus cuiusiadura m axim a eft, ftius eft v t deferiptioné faceré te- íu ffic itv tdicatur expenía. Q u o d neatur v t per B e n e d id .d e Perú, íi ipfa tu tella geftio eft expenía. confi. 149. in. 6. dubio Sc faciunt Sc pater repetit expenías cu m eft ad h o c q u£ d ixi.c. z.nu.jo.tu tor vel negotiorum g efto r neqj 7 ^ D ein d e co g itu rrationé reddere videtur filio velle d on are, fequi- cú eft tu tor Sc eiusbona tacite fút tur q u ó d parer tutor habebit de- hypotccata.Ita docét Bal.Pau. Sc cim am Sc videtur habere anim ú C o rn .in .l.cú oportet.§. fed cú ta- petendi eá.Facitd.i. de n ego.geft. citas.C .d e bon.qu? libe. Bal.in.l.
Sc ib i d o d o re s notát q d m ater re orphanotrophos.n.y.C . de epife.
petit cxpéfa in acceptádo tutellá. Sc clcri.Bal.Pau. Sc Aret.in.l. fi fu g f H i s accedit q uód ratio huius le perftitc. C .d e d o lo .vb i videturjp- gis eft labor tutoris. Pater auté tu b a ri.Ia f in.l.pfes.n.3.C.de tráfad.
to r tenetur obire omnes labores C r o t9in rep.I.fratcr á fratre.n.jó'.f f tutoribus in iu n d o s, vt nouiftlm c de codi.inde.R oderic9in.q.maior fcripfit vir grauiffim us,om nis vir col.fi. Q u i citat.i.litis cóteftate.$.
tutis am ator, propter eruditione pf.ff. dc ncg.geft.Caffa. in cofuet.
Sc virtutem exim ia quá m ira hu- B u rg.fo .zi4 .co l.3 .in fin.Corafius in rep.
in rep.I.frater á fratre.n.8.ffi de cú di d . indebi. Et h o c generale eft vbicunque pater non habet vfum .frudum in rebus filij vti tradunt d o d o re s í locis fupracitatis. Boc.
decifione.ói.nu.p.T iraq.in.l.íi vn quam in prin. legis. nu. 2.9. C . de
reuo.dona.
§ fP re te re a cogitu r fuícipere tutel Jbsfiiij adeo feuere vt etiam íi tres
•habeat alias tutelías q u s im m uni tatem prsftare íolen t non poííit ea vti aduerfus filium v t in.l. ami- ciííimos.$. L u cí9, ff.de excu.tuto.
^ N e q u e cuftodire folum 8c ad- m iniftrareíed augere tenétur res filiorum ad íim ilitudinem cutero ruin tutorum , vt in .l.vltim a.§.m i nores.C.de íententiam paííis.Etíi culpoíus reperiatur rem oueri po teft ab adm inifiratione tu telis.
Q u in im o legitim am adm iniftra- tionem quam habet iure p atris p oteftatis.am ititex d o lo v t notat B al.in.l. cum o p ortet.§ .non auté co l.i.C .d e bonis q u s libe. glo . in
§ .n o n autem ea lege vb i Corne.
nu.3.Socinus.coníi.34.nu.i5. & íe quen.lib.i.Alex.in.í.im perator.íF.
ad T reb el.N eg u ia n .d e pignorib.
4.m em bro.z.par. na.13.6c. nu.nr.
A ret.co n f7 z.n ü .7 .verG .a d íe x tú . Lupus.in.c.per veftras. § .1 7 ^ .1 3 . de donatio.inter viru 6cvxor. Ioá.
N ico lau s Arelateníis.in.l. genera liter.nu.i55.C.de íecun.nup.Boer.
E>eciíio.<íi.nu. 151. Pinelius.in. l.í.
C .d e bonis mater in.z.par. nu.33.
p C P oftrem o h s c opinio probatur efficaciter,quoniam filio laboran ti in re patris datur falariú. vt fcri- bit.Fuig.in.l.ilIud.C . de co llatio . Socin.c6ii.iiz.nu.15-veri1culo.aii- quando pater lib. 1.Pyrrhus in co- íuetudinibus Aurelianeníibus ti
tulo de féudis.§ .1 7 .T ira q l.d e p ri mogeniis.q.85?.6crefert Crotus in repe.Lfrater a fratre.nu.,ií8.q.3i.fF.
de co n d id . indebi. Q u o d p rsfer- tim adm ititur quádo ex opera fi
lij prouenit lucrum patri vel eius res m eiior redkur. vt fcrib itA lex.
in .í.illud.n .fi.C .de co lla tio .8c ib i Bar.n.z.Paul.n.<>.Iafn.7.Abb. co.
35.nu.z.verfíi vero capitale lib .z.
Roma.coníi.4<J5>.coI.z.Detius.in d.l.illud.col.fi.cum aliis á m e p ro lixe congeftis fupra. c. z.nu.p.vfq;
ad nu.15.Vbi late rem tradro.
^ Q u o d íi datur íalarium filio la
boranti in re patris cur non detur patri laboranti in re filij, M u lto enim plus debet fiíius patri quam pater filio.Filius quicquid eft ha
bet á patre.ab eo alitur illi obedíé tiam debet, nihilom inus tam é au fert falariú íi eius rem curat. Q u á to magis auferet pater qu i filio ni hil debet 8c a filio nihil accipit, C u r deterior íit cód itio patris ad miniftrantis rem filij,quá filij ad- m iniftrátisré patris?Huc pertinec vulgatü illud,quotiesde re agitur pr fili9nó agnofcit neq; fili?prem .
F 4 ‘ f E
|Q C E quidé in hac quotidiana qua?- ftione m ihi diuería fententia gra- u i o r & jp'oabiiiorvidetur.M oue- o r quoniá cum pater ex neceííita te expendit in rem filij non repe
tit, íiu efitad m in iftrator fiu en o n ceílatque h o c caíu d ift in d io . 1.
neiTenius.ff.de negó. geft. Ita A l- b e.ib i.col. i.B ar. A lb e . Bal. Paul.
A n g.C in u s. Sali. A lex . & Aretin.
in.Laiim enta.C. de nego.geft.glo.
in.l.fi q u isa liberis. §. non tantü.
ff. de libe, agnoícen. Ripa. poft A le x a n .Im o l.8c A re tin .& Socin.
in. 1. 1, nu. í>o. ff. íolu . matri. V b i proponunt q u sftio n em de patre curatore fiíi^ & dicunt q uód fi eam dotat v id e tu rd o ta re d e íu o non de re fili^ nó obftante q u ód eft eius curator, nam expenía d o tis eft expenfa neceífaria f á d a v t fe liberet ab obligatione legis, no vero anim o repetendi. Et ideo cú expendat neceífario 8c Iege coge t e , non oportet diftinguere iuxta diípofitionem . 1. neííenius neque refpicere an fit curator vel non v t late docui in trad atu de non me
liorandis filiabus capite vndeci- m o nu. 136. verfi. q u od procedit, í i C H o c fupofito,pater cogitu r ge-
rere tutellam filij íui vt in. 1. ami- cifimos.$.Lucius.fF.de excu.tuto.
ergo etiam íi ipía geftio tu tella eílet expenía non poífet pater ea repetere iuxta cóm unem d o d o - rum opinionem fupra relatam.
^ Sed ob iicict a liq u is. H ac fine ratione,nullus tutor decimam au feret, quoniam om nes tutores co guntur iufeipere tutellam.nihilo.
minus tam é h^c lex concedit eia decim am , A u d io argumentum, fed in patre peculiaris quardam c o a d io eft lon ge fuperans coa- d io n e m c^terorü tutorum . C^.
teri enim tutores pluribus ratio
nibus excufantnr icilicet fi tres alias habeant tutellas. A t pater li
cet tres habeat tutellas non excu-
■ fatur a tutella filij,nam videtur fa cere aduerfus naturalem ftimulú quem im plere cogitu r om ni poft habita ratione. Itaque c o a d io pa tris alia prorfus eft ab ea qua ese- teri tutoris p re m u n tu r. Cogitur enim preciie peculiari obligatio
ne diuerfa ab obligation e genera li tutoribus im pofita . Ita proba
tur in d id a.l.a m iciflim o s. § . Lu- cius.ff.de excufa.tutor.
^ E rgo cum adeo feuere cogatur gerere tutellam filij, certe etiam fiip ia g e ftio appellari poífet ex
penía non poflet eam petere, quo niam praftat eam lege precife &
rigide cógete ita q uód eam recu
lare nullo m od o poteft.
^ Q u o d fi expenias lege cogentc fe d a s non repetit,multominus re
Í
letet premium adminiftrationis ege cogente fufcepta: cum re vera adm iniftratio expenía, neque fit neque dici debeat. Si enim
1 ftio
{lio tutella: eíTet expenfa certe tu- gitim o priuilegio reculare poteft tor ereílionis íalarium auferret de v t i n .d .f Lucius,
rure^ciuili. N am de iure ciuiíi tu- 14 f His congruit q uód parentes nó tor reputat expéfas & repetit easá reputant expenfa in pium vfum m inore, vt ín.l.i. C . de reputatio.
& in. 1.ff.de contrar.Se vtili a d ió , tuteh A t non reputat laborem ad- m iniftrationis vt late dixi. c.i. er
g o adminiftrario non reputatur e x p e n ía . Q u o d autem tu tor nóii reputet ( h o c eft m ercedem accí- piar pro adm iniftratione) proba
tur in.l.in eos. ff. de tutel. & in. I.
q u i negotiationem in fine princi- pij. ff. de adm i.tuto: & d ocu i late íú p ra ca p ite.i.co i.i.& .z. - - 13- Pneterea h ^ c opinio probatur,
quoniam pater vel m ater etiam fi adm iniftratores íint,non reputát expenía in períonam filij. Ita do- cent Butricar. Cinus. Paul. Bart.
A n g.S ali. 6c A lex.in. 1. alimenta.
C .d e negó.geftis. A lb e.in . l.n eíe- niu s.col.i.ff.eo. titulo. & ib i Bar.
E rg o etiam fi adm iniftrario ex- peníá dici poffet, pater eius ratio
ne nihil p e tet, cum bona pars tu- tellaris laboris veríetur circa per
filio vtilé,cenfentur enim illa d o- naffe,ita Sali.in. 1. alim enta.C. de neg.geftis. qui citatd.cum . is. $. fi m ulier.ff.de co n did.ind ebi. R ur- íus Paul.in.l, is qu i am icitia, ff. dc nego^geft. notans expenías pieta
tis intuitu fiadas non repeti, fcri
bit piam effe expeníam qu<£ in pu pillum confertur. Et in diuinis li
bris innumera funt lo ca vb i c^le- ftis v it s premia prom itunturhis qu i pupillum tuentur. C u m ergo pater tu tor filij piu m opu s faciat ad quod om ni diuina 3c hum ana ratione tenetur,no petet eius pre- m ium nifi om nem rem publicam
f
íeftimo exéplo contaminare velit.
^ H is accedit q u ó d parentes non repetunt expenías paruas. vt n o tant om nes d o d o re s in.Li.3c in.l.
alim eta.C.de neg.geft.Gerere au
tem tutellam neque magna neqj m inim a expenía eft.
fonam p u p illi, quem tutor opti- 16 f Praterea h s c opinio probatur m is m oribus inftruere om nique efficaciflime.in.l. am iciífim ós. § . con filio & ope iuuare tenetur vti
dixi.c.z. Et h oc de expenfis fa d is circa perfonam inteliigendú qua- do fiunt neceffario, vt per Bar. 1. neffcnius.col.2.dodores.l.i.C.eo.
Adm iniftrario autem tu tella ne- ccíTaria patri eft 3c eam nullo le-
Lucius. ff.de excuffa tuto, v b i pri
uilegium conceffum , vt quis ex- cufetur ab onere tu tella, nonda- tur patri aduerfus filiu m , quoniá repugnat ftim ulo naturaliparen- tis anim o in fito , quem ípernerc f^rum quidam eft non m inusquá F 5 íper-
ípernere natura legem .yt in .li.fi.
de iu fti.& iu re,ficu t ergo pater ca ret priuilegío aduerius filiu m , in euitando onere vtili filio, m u lto m agis carebit priuilegio in cap ié d o lucrum dam nofum filio. íc ili
cet in arrodendo eius rem capien d o decim am . M u lto enim m agis repugnat ítim ulo naturali capere decim am , quam recufare tutella, T u te lla enim pluribus h on eííis cauíis recuíari a patre potefi: , at p o ít íuíceptam tutellam yelle car pere rem filij, íum m eim pudentig eíl:, fum m sq; barbaricum h o rri
dum fsu u m in h u m a n u m . Q u is adeo % m s e il, m oribufque adeo in cu ltis, cui non m onftri ii m ile videatur parente deuorace & car pere rem -filij h o c efi: ilii, ipiius.
A fin a per. m edios infilit ignes foe tib u sfu is tutricem praiTatura. &
h o m o ratione proditus p e r fr ic a frote audebit falariu petere q u ó d filio tutorem prailiterit eiuique rem geflcrit cui om ni iure ohftri-
¿bifiimus efi: & natura co n iu n d iif fim u s . ad cuius am orem violen- tifiim a natura vi im pellitur. C u r auferat rem filij, q u i eum alere te netur, eiufque tutor e fi non tantu iure verum etiam natura. C u r na
tu ra legé violator tráígredietur?
A u d io , vera h s c funt, íed q uid fi pater non vu lt naturalis fiim uli rationem h abere, íed ad yiuum ius fuum perfequ i. In id prodita
fim t iura creati iúdíces, dele<fii prudentes m agiftratus.vt hos na
tu ra violatores non fine feuerita- te coherceát, eius exem plo qubd ab Ethnico iuriscófulto fadum videam us, qui loques de patre rq- cufante tutellam filij reiponfum reddit non folum de iure verum, fed etiam feueram reprahenfio- jtiem continens. Inquit enim in.d.
L u c iu s .
Contranaturales fiimuios facit qui aduerfusfilium tetat ‘vti ex- cufathne,
Iudices oportet nonCo
lum
punire hom icidia furta adui teria reliquaq^ m aleficia, fed efficere v t b on i mores augeicant, vi
tia decreicant, vtque pietate eoru opera vb iq u e glifeen te, homines non iolum abfiineát á maleficiis, veru etiam am ple& átur honefta.
Q u o d exem plum eifet, iudicem lata fententia pronunciare, patri íalarium praftatxium quód filfj rem géfieritíN on h o c fu m m s ab furdum ,planeqlbarbaricum eifet N o n extirparet charitatem ex ho m inum m entibus ? Exemplum Scithicum im o prorfus demenia cum pater deglubat filium.pr^do nem proflat non paftorem .Nouu m onftrum in vltim as orbis oras exp ortan d u m .
Q ux
erit reliqua charitas inter ciues, q u s amicitia q u s fotietas q u s fides? Reiiciunt n o ih i plurim a non quód aduer- íentur iuri íc rip to , íed quod ab- furda fint.l.nam abfurdum. fi.bonis
bonis liber. A t h oc nihil poteft e f feabfurdiusrPacer nollens beni
gnum tutorem fe filio prasftare, fed conduditium ,execrandus eft non audiendus, cum non p rsftet quod bruta p rsftan t nulla m ercé de, nulla prem ijipe.
^Rurfus patri decim am non p r^
ftandam p ro b a tu r. N a m ex legis difpofitione pater tutor eft filij im puberis emancipati.$.prasterea fi im pubesinfti.quibus m odis ius p a tris poteftatis iolui. Pater aute em ancipans filium retinet d im i
dium vfu sfru d u s rerum filij irt p rsm iu m em ácipationis. 1. iube- m u s.C .d cem an cip .Iib cro.l. cum oportct.$.cum autem. C .d e bonis q u s lib e .E r g o cum ratione eman cipationis fit tutor,iequitur co n tentum efle debere dim idio vfus
fru d u s, neq; aliud dim idium de- cim á d u m . N a m tutella prouenit ex em ancipatione, & ex em anci
patione habet dim idium vfusfru- d u s q u od m ulto m agis eft quam decim a fru d u u m .
18 C H is congruit id ieruandum pro lege quod legiilator fi fuiffet in terrogatus reípondiífet.vt late tra dit Ia f in.l. titius.ff.de.Ii. & pofth.
gl.l.tale. §.fi. ff. de p ad . E go aute non dubito quin u conditor hu
ius legis interrogatus fuiffet an pa ter cui dim idium vfusfrudus lex relinquit cum em ancipat filium percipere debeat decim a pro tu
tella fupra dim idium vfusfrudus quod habet ex em ancipatione, rc fponfurus fuiífet íe nó íenfiífe de hac fp c c ie . cum ex em ancipatio
ne q u s dim idium vfusfrudus pa tri dat,oriatur tutella*
^ H s c ratio me m agnopere m o- uet. non tam vi iuris feripti quam equitate quadá quas m irifice h o c cafu adeife videtur.
iS> ^Sed hic m ouebit alicui ferupu- lum T aurina conftitutio.48. def- finiens patrem aduentitia om ni
no reftitucre debere filio em anci pato nulla parte vfusfrudus fibi retenta: Sed reípóde illud verum quando filius egreditur patriam potcftatem per m atrim on iu m , non autem quádo per em ancipa
tionem , vt ex verbis eius legis a- perte colligitur.
I o ^ D e in d e cum filius fitr fui iuris per m atrim onium oportet excefi iiffe pubertatis annos vt per totfi titulum de deiponfatione impu
berum . N am ii ante pubertatem duxit vxorem pater etiam ftante lege regia non tenecur reftituerc ei aduentitia cum m atrim onium non valeat,vt per Bar. Alex. & I a f in.l.fi ante nuptias, ff. folu. matri.
Q u in im o n eq ; fblu itu rpacriap o teftas. vt late d ocu i in trad atu de iblutione p a tris poteftatis ex ma trim o n io . Et fíe pater eius tutor eft cum illum habeat in potefta- te. Q u o d fi p o ft pubertatis annos
ducit
ducit vxorem ,'pater definit cura
tor eius eífe quoniam iure regio curatoris officium finitur matri- m o n io .vt in.l. ftili.zo y.q u an to er g o minus incipiet argum eto.l. pa tre furiofo. ff. de his qu i iunt fui vel alieni iuris. E rgo procedes ar
gum entum vrget non obftante le ge regia.
AI ^ P oftrem o patri non eífe danda decim a probatur ind.35.titulo.12,.
par.5.cuius verba funz.P iedad rnue ue d las vegadas al ome a recebir algu huérfano en fu cafay daleporende las cofas q le fon menefter en recaudarle fus bienes y acaece defues q efe quie
re cobrarlo q a fi defendió e debimos que lo no puedefeger. N o ta illa ver
ba, en recaudarle fus cofas . Qua: de adm iniftratione lo q u i vidétur 5c tam en negatur rep etid o .Q u o d fi h o c in extraneo deffinitur quid íentiendü de patre quo nem o m a gis diligit filium vt in .l.fi.in p rin - C .d e cura.furio.Prteíertim cu hic non tractemus de expéfis a patre faóftisjíed de prebendo íalario ra
tione adm iniftrationis. Facit. I. fi paterno affectu cu m ibi notatis.
G d e n e g o .g e ft.
2.2, I^ V ld m o facit q u o d late docu i íupra capite.i.nu.3.& .nu.5i.víque ad nu.18 . vb i pluribus rationibus dem onftraui, filio adminiftranti rem patris non efte dandum íala
rium , nifi infignis vtilitas 8c aug
m entum aliud fuadeant, lege ibi
fcripta.Q uod íi filius qui nunqui cenfetur donare patri, vtind.fi fi.
lius.C . de negó. geft. non aufert falarium generaliter adminiftra- toribus co n ceífiim . quoniam fi
lius eft. quanto magis carebit pa
ter íalario tutoribusconceffo etiá íi fit tutor filij. N am pater magis diligit filium quam filius patrem 8c natura pater tutor eft filij,alie- num que videtur ab omni ratione peioris effe conditionis filium ge rentem negotia patris quam pa
trem gerentem negotia filij.& qd filio negemus íalariú.patri autem demus. Q uam uis enim filius obc dientiam debet patri. 8c non pa
ter filio,tam en natura,pater geni
tus videtur ad fouendum & tuen dum filium non vero econtra. Et magis naturale eft patrem darefi lio quam filium patri, cum auté negetur íalarium filio negetur pa tri,Scio qu^ftioné hanc apud eru ditos dubiam iudicari,illud tamé m eo iudicio fufficeret, quod eíl prorfus Chriftiana charitate &
grauitate indignum omnia olere quafflum 8c fordidam inuncandi artem íáperepradertim inter pa
trem 8c filium .Equiftimum eíl vt pater gratis tueatur eum, epé pro prio íanguine g en u it, quod fi re- cufet dignus eft qui ex hominum com ercio explodatur tanqnatur$
m oftrú cómunis íeftus experf bru tú aíal, fub hum ana ípecie latens.
f P r * .
2.3 C P rsterca quod patri non íit da
da decima. probatur quoniá
craá
cipato filio ím pubere pater ex lege dúo haber,tutellam fcilicct, &
dim idium vfusfrudus in premiü emancipationis v t fu p ra d ix i. A t pater vfufru duariu s tenetur face re expelas neceífarias in rebus ad- uentitiis vt in.l.fi.§. vbi autem .C . de bon. q u s libe. 1.1. C . de bonis m ater.ibi Sumptus ex fruólihusfa.ee re de ibi notát Bar.nu-3.Bal. A n g.
de Corn.&PincIlus.nu.iíS.Bar.I.i.
$.i.nu.i. fF. vfu fru d u ar. quem ad
m odum cau e.G ozadin .con ii.94.
Paul. M ontcpicus. in. 1. titia cum teítam ento. § .titia cum nuberet, q. 58.
íF.
dele. z. Rauena. íing. 60.Bar.l. fi.fF. de vfu fru d . lega. H o c argumentum protuli ad perfua- dendum non ad euincendum . re- ípondebit enim quiípiam tcneri ad cxpcníás eius partis in qua ha
bet v fu m fru d u m .
14 f Poftrem o facit q u od non eft prudentis viri pati
afFedum
natu r s eíFeociofum ,Legim usnuílum eíTe am orem qui vincat paternú.l.fi.in prin.C. de cura furio.l. q u í
dam cum filium de ibi Ang.fF. de hsre.inftitu.R urfus Bal.in.l. prar- cibus co l.11. veril, tertio h o c pro
batur. C .de im pub. de alijs fubfti.
feribit quód li amicus am icovu lt hona.multo magis pater filio.Pr^
terea idem B al.co n íi^ .p ater filio col.i.lib.3,Scribit qubd pater p r s
fum itur filio prouidere n o n g ra- uare. Et am oris paterni de mater
ni ardor eft in sftim a b ilis. vt in
quit Bal. inJ.prscibus.c0L5. veril.
quid ergo fi petiit.C .de im pub.&
aíiis.fubftitu.M arian.confi.^.pro íequ en do.col. 4. verii. vigeílim o probatur.Et patercenfetur arden
ti deíidcrio diligere honorem de increm entum prolis fu5 vt inquit Bal.in.c.fuper eo .p o ft prin, de tc- ftib. Et naturalis ftim ulus horta
tur parentes ad filiorum edu cado nem .l.i. §. taceat. C . de reí. v x o r.
asftio. $. fin. Infti. de noxalib. Sic B al.in A u th en .ex caula co l.7 .v e r íicu lo.íecu n d o accipio. C .d elib e.
pr^te.vel ex hfre.fcribit qubd q u i naturalem erga liberos charitaté non curat videtur habere m o r
bum cerebri. A rtaxerces Perlaru rex regnum D a rio filio cellit. m a io ri fcilicet afficiebatur gaudio v i dens filium regno conlpicuum , q u am ii ipfe illud poffideret. v t feribit Iuftinus in initio libri de
cim i. Eft quidem h ic affedtus na- t u r s etiam brutis animantibus in ii tus. vt feribit D iuus A m b ro iiu s lib ro H exam eron. 6.C.4.. his ver
bis . Matura hoc hejliis infudit, v t ca tulos propriosament,foetusfuos diligat de paulo poft. Q ua fera pro catulis non ipfa potifimum fe ojferat morti.
Q u a forafuos in numeris, licet obfef fa cuneis armatorum, non fuis vijceri*
bus tegat? Ingruat licet telorum feges ilU
tfia, tamen paruulosjuos muroJui cor- porisfiptos immunes prafiat periculi.
S ic Bal.in.l.i. col.5. veríicu lo. ex
pedita c íí.C . vnde vi Feribit bruta anim alia íaíutem filiorum quada naturali iu ftitiatu eri & defiende r e . Fiíius & pater vna eadem que períona ceníentur. ideo iniquum eft cum filio agere vt cu m cx - tranco.
45 ^ V ltim o facit q u o d licet m edi
cus curans egrotum in u itu m ,p o f íit petere íalariu m . h o c no habet lo cu m quando eft propinquus.vt n otat C o r íc tu s . in íingularibus.
verb o expcníá.r. Q u o d n cício an 4 6 íit fátis tutu,nifi cíTet pater. Q u a -
uis pater expendens in curando fi Jio repetere velle in d u bio ccnfca- tur nifi poííideat filij b on a mater n a .n a m tune videtur faceré tan
quam adm iniftrator vt in. 1. z. Sc ib i Bar.fF.de pctit.haeredi.Dccius co n fi. 616. nu. 4. Sc d o n a tio n o n p rxíu m itu r nifi cü íánguine alia concurrant vt per Bar. Alexan.Sc Iafiin.l.qua: dotis.fF.íolu.matri.
4 7 ^ N o n obftant cx aduerío prola
ta. Prim o non obftat verba huius H i s . N a m illa v e r b a . quedare fin padre o fin madre. N 5 probát quód carcns patre habeat m atrem ,neq;
ruríus q u ód carens matre habeat patré. T u to r enim datur pupillis íiu e careant m atre.fiue patre,fiue vtroque. Q u o d autem lex non lo quatur quando m ortua matre pa
ter fuperftcs e ft, probatur ex ver
bis ftatim fcquentibus.Z.0¿p4ri«j.
tes mas propinquos reciba a ellos, Q u o d fi m ortua matre cognati proxim iores tutores íu n t , ergo n o n cra t fupcrftcs pater. alioaui ipfe tutor cíTet non vero propin.
quiores coníanguinei. N eque ob fta tfi quis obiieiat illa verba, los parientes mas propinquos, compre
hendere p atrem , quia nulíus co p ro xim io r filio.Scd interpretatio non quadrat verbis le g is . inquit enim , Los parientes más propinquos in p lu rali.N u llus autem praeíumi tur habere plures patres, neq-, con iugis adulterium p rxfu m itu r.vt in.í.miIes.$.defun<fto.íF.adlcg.Iu- li.d e adulte.
^ R urfus com m unis vfus loquea d i non adm itit vt illa verba ngni ficent p atrem . H is enim verbif los parientes, non fignificamus pa
trem vel m atrem , íed remotiores cófanguincos.Sic dicim us. Pedro tiene muchos parientes, Secx tali fa
m ilia, m u c h o s parientes, Sc cum dicimuSjPcdro tiene muchos parien
tes, nó fignificam us patrem illius, q u ó d probatur in. l.j.titu . i^.par.
6. ib i, Si la madre cafare de al mofe alpariente mas cercano.
^ Praeterea q u ód yerba huius le*
gis tale quidpiam non probenf.
probatur.quoniam pater non po*
teft eíTe tu tor filij nifi fit emanci-
patus.vt
in.f.i.Intti-de leg it.t u t e ! . &•§•i-Infti.de fiduci.tutella.
Filius autem fcm per praTumitur efte in poteftate patris. vt per do- d o res in.l.fi em ancipad.C.de col J a d o . A u t ergo filius ante m orté matris erat em acipatus.8c iam pa ter ante matris m ortem erat tutor eius,necj; oportebat legé hác pro- uidere vtpup iliu s habeat in tuto
rem vnü ex proxim ioribus cóían- guin eis, cu iam patré haberet tu
torem . A u t emancipatus eft poft:
m orté m atris,& h o c caíu non lo quitur h x c lex. Prim o quoniá no prasíumitur em an cip atio. neq^ in hac lege íit eius m e n tio . D einde qu on iá repugnar verba legis, qu^
ftatim m ortua m atre dicit jppin- quiores efte tutores pupillo, ergo no loqu itu r de patre qu i non p o teft eífe filij tutor nifi fit em anci
patus,filius auté pupillus non po
teft: em ácip ari. nifi íeruatis certis íolénitatibus v t in. 1. iubemus. C.
de em anci.íiber.H e autem foléni a tates non prxfum u n tur.vtp er do d o re s in.l.fciendum.íF. de verbo, o b liga. C ü ergo in hac lege nulla fiat m entio em ancipationis, neq¿
verifim ile fit illa ftatim m ortua m atre adfuifle,& em ancipado no prgfumatur,palam eft verba legis nó quadrare perfon? patris.Q uid ergo fignificat illa verba, fin padre o fin madre. N im irü non ioquútur de vn o & eodem p u p illo , fed de diuerfis. alij enim defficit mater.
alij pater. Q u o d autem loquatur indiueríis pupillis, jpbatur ex ver bis buius noftra: legis cuiusinitiu e f t . Si algunos huérfanos quedaren fin edad. Q uanquam fateor poífe intelligi de pluribus pupillis, cx eodé patre prognatis., vel de vn o 8c eodem p u p illo , fiue m oriatur pater qu i folum fuperftes, eft fiue m ater q u x tanturn íupererat.R ur fus hanc legem nó Ioqui in patre.
probatur ex. 1 . 3. ftatim íéquenti.
qu£ incipit.fi el padre.
^ N o n obftat íecundum argum é tum nam m axim e conuenit pru- détias 8c grauitati,patrem tueri fi
lium gratis , neque petere íala
rium q uod in extraneo crquum 8c rationabile eft. Profer ti m cum pater emancipans filium ex emá- cipationc tutor íit 8c ex em acipa- tione retineat fibi dim idium víus fr u d u s vt fupradixi.
5) ^ N o n obftat au d oritas Boeri.& : P yrrh i 8c M e íis e i. ipfi enim di
cunt apud G allos etiam patrem tutorem ex lege lucrari fru d u s quia ita lege cauetur. T am en etiá fia p u d eos h o c lege cautum íit non íequitur legem íuam cííe iu
ri cóform em neque exem plis eíl iudicandum .
^"Non obftat quartum q uod pro tu llí ex CaíTaneo, quoniam ipíe citat legem apud fuos B u rgu d io- nes de ea relatam , non autem
defH
deffinit rem ex decretis iuris ciui- lis, neque ex ratione, fed iequitur legem apud fuos de ea re vigen
tem .
N o n obftat q u ó d lex generali
ter Ioquens generaliter eft pra& i- canda,id enim Falfum quando ra
tio Sc mens legis adueriantur. v t in.l.his io lis.ib i fatis tacite cautum putamus. C .d e reu o.donatio. N o n ob ftat q u b d pater tu tor non de
bet eile peioris conditionisquam tu tor extraneus, quoniam hic no eft pater peioris conditionis, fed lilius eft m elioris coditionis quá fi haberet tutorem extraneum . N eq; pater dici debet peioris con ditionis qubd legem nature im - p lea t.& filium non expilet,
f N o n obftat q ubd pater tutor v i detur expendere anim o repeten
di, id enim falfum quando expen dit in rem ad qua de iure eft o b li
gatus vt fupra p ro b a u i. D ein de adm iniftrare non eft expendere v t fupra d o c u i, neque repetit ex- penias pietatis caufa fab tas. N o n o b ftat q u b d m ater repetit expen
ía in acceptando tutellam . q u o niam illud in expenfis extrinfecis.
v t notant in. 1. 1. Sc. z . C . de ne
g o . geft. A t adm iniftrare non eft expendere, Sc nullas expenías,fa
cias lege cogente repetit.
^ "N on obftat q u o d pater tu to r p reftare Sc facere debet qua; r e - teri tutores preftant,quoniam ad
id peculiariter Sc precife cogitur peculiari quadam co a & io n e, &
etiam fi adm iniftratio dici poiTet expenía, non poteft pro ea preciii petere cum faciat lege cogente.
D ein d e labor tutoris extranei, li
beralis dici poteft. cum natura ad eum non teneatur, at pater tutor etiam fi m aiora onera fubeat no iatisfacit obligation i qua filio ob ftringitur iure diuino Sc huma
no.
^ N o n obftat qubd filio laboran
ti in re patris datur {alarium . Fi
lius enim licet debeat obedien- tiam patri non debet operas arti
ficiales vt d ix i.c .i.n u .u . A t pater precife & peculiariter fupra om
nes tutores, co gitu r gerere tutel
lam filij vt fu p ra d ix i. Ideo cum gerat lege peculiariter cogente, non poteft repetere, qubd in filio liberaliter & íp o n ta n e e preftan-, te iecus e ft . D ein d e falfum eft,fi
lio dandum falarium nifi infignis vtilitas Sc augm entum rei pater
na; eius induftria proueniés aliud fuadeant, vel nifi propriis mani
bus laborarit.vt late dixi fupra. c.
i.nu.í).víq; adnu.18.
^Sed eft qua;ftionis, an filio cura to ri patris fit dada decima. Supo- nendum autem filium ,furiofo pa tri vel m atri dari curatorem, vt in l.furiofa* matri, ff. de cura. furio.
E t generaliter patri qui rebus fuis ad eifen on p o te ft, datur curator
filius, p o t i u s quam extraneus, vt in.l.his qui.in prine»if.de tu to r.&
curato, datis ad h is.Q u id ergo dá da eft filio d e c im a . E quidem fu
pra. c. 3. docu i curatori furiofi prodigi dandam effe decim a non minus quam curatori adolefcen
tis. T am en quod filio curatori pa tris non fit danda decim a,proba
tur ex his q u s late dixi fupra capi
bonis filij, videtur q u o d etiam fi
lius non auferet decim am de b o nis patris cui om ni iure eft ob ftri
¿liííim us. D ein d e magis abfurdu videtur filium pecuniam capere pro adm iniflratione rei patris, quam patrem pro adm iniftratio- ne rei f ilij. Ergo cum bac ratio
ne patri de negauerim us decim a videtu r etiam deneganda filio.
te íecü d o,nu p.viqj ad nu.iS. V b i 31 f C ontraria tam en fen ten tiavi tande pluribus prolatis ea potior detur probari quoniam .Filius cu lententia vifa e f t , v t filio adm ini-
ftranti rem patris non detur fala- riuq^nifi augm etum rei p aterns eius opera protieniat vel magna vtilitas aliud fjad eat. V id e ib i di-
€la. non enim videtur confultum eandé re repetere p rsfertim in eo dem opere, tantum ade q uod feri bit Bal.có£3i<3.1ib.4.n.3.qubd pa
ter non debetfilio m ercedem pro o b ieq u io nifi fuerit debita vel co uenta.citat.l-obfequio. C .d e neg.
geft. E x qu o videtur q u o d cum fi lio negotiorum geftori denege- tur íalarium vel pr^mium genera liter dandum his q u iin re n o ftra laborant, vt dixi fupra.c. z.nu.zz., q u ó d etiá de negetur ei íalariu ge neraliter ex hac lege cóceífum cu ratori furiofi vel prodigi. Rurfus íuadetur,quoniá filiusobedientiá debet patri.l.veluti. ff. de iufti. &
iure.Et plus debet patri quam pa
ter filio vt fupra dixi.Ergo cu pa
ter tutor no auferat decim am de
rator patris tenetur reddere r a tionem vt notat glofa. in didla.
1. his qui. ff. de tuto. & curato, datis ab his quam ibi fequuntur dodtores.Firm ianus de E pifcopo n u.¿4. 8c eam effe receptam tefta tur.Pinellus.ind.i.C. de bonis m a tern.in. z.parte.nu.39. Idq; genera le eft in filio cui pater n egotia co m ifit, na ab eo poterunt rratres ra tione exigere licet exadlio no de
beat effe fcru p u lofa, fed ei debet credi in h is q u s Verifi m ilia funt etiá fi ratio non fit valde particu
laris & prsfertim h o c feruandu in ter perfonas nobilesnifi dicat qu£
nó funt verifim ilia,vt tradit A b b . c ó f rz.coi.4.verftertius.li.i. C o ra fius.in.l. frater á fratre, in. z. par. n.
7.8c ibi.Crot.n.i9.ff. de condi.in- d eb i.D eciu s. c o f z55.col.i.Socin.
i9z.nu.5.& confi.z13.lib. z.Socin.
<>5.col.i.lib.i.& c o f 4 o .n .z. lib .4.
M olin .in confue.Parifi.titu.i.§.<i.
glo.i».verbo den rendre. nu.18.
G ^Rur-
53 f Rurfus difficile videtur o b t i
nere aduerfus hanc opinionem , e x late traditis per Fulgo. A l e xan. Iaío, Sc D eciu m , p o íl Barto.
& alios.in. I. illud. C .d e collatio.
V b i dicunt q u o d filio ad m in i- ílran ti rem patris e íl dandum íá- larium preíertim fi res eius in - duflria fiat m elior vel vberior.
L icet refponderi p oííit. illud non ad m itend ü , quando adm iniílrat n om ine patris, vt ibi dixi. Sed re
plicari poteíl nihilom inus d an dum falarium ,vt ibi díxi.Et e x e o q u o d ibi notat omnes de filio lu
crante cum pecunia patris, q u ód ei fit danda dim idia pars lucri. vt lato íerm one exp licau iíu p ra.c.i.
nume.3. licet reíponderi poííit vt fupra.
34 ^ H x c res am bigua videtur ex di
¿lis in lo co fupracitato.Ideo bre- uiter cafus minus dubios deffi - niam, Sc qu<£ magis am bigua funt eruditis excutienda relinquam . E quidem fi res paterna, induilria filij curatoris m agnum accepit in crem entum ,non dabo ei dim idiu lucridicet in filio lucrante cú pe
cunia patris deffiniant doólores, dandá in locis citatis.c.z.nu^. hic enim filius adm iniílrat nom ine patris,& h oc caiu ceilat com m u nis o p in io , & totum adquiritur dom ino vel patri cuius nom ine geritur vt d ix i.c .i. nume. 8. Item 35.
non dabo dim idium lu c ri, quo«
niam h ic adm iniílrat tanquam cu ra to r, Sc curatori nullum eft dandum falarium, vt dixi. cap. r coi. 1. Et licet haec lex corrige hac in parte ius com m un e,E di
cat curatori decim am dádam fo.
Ium dat ei pro adminifiratione decim am partem.neque eft exce
denda p refin id o legis neque dan dum dim idium tamen licet non fit ei dandum dimidium lucri dabo ei decim am frudtuum .Tu ex generali difpofirione huius le
gis, (qua? incuratoribus etiam eft p r a c lic a n d a ,) tum ex a?quitate, ne filius curator videat frudum induilria? iu s nulla re precipua fibi retenta transferri ad fratres, o cio io s alienum laborem ipedla- tes. aduerfus diipofitionem Sc c5 fiderationem . I. cum oportet. C.
de bonis, q u x libe. & . §. 1. In- fti. per quas perfo. nobis adquirí, i b i , M e quod ex Juis laboribus ac- cejjerit hoc in alium proueniens lu - cluojum ei procedat. Q u x xquitas to t peperit difpofitiones in caiu m agis dubio quas recitaui fupra.
c.i.num e.5. O m nes enim d o l o res qui dant filio partem lucri, vel prxm ium adm iniftrationis, mo- uentur ex hac x q u ita te , hic au
tem non folum viget eadem ?qui ta s, verum etiam vrget generalis difpofitio huius legis.
^ Si tam é res paterna nullum ac
cipiat augm entum induilria filij cura-
curatoris, certe licet non creuerit dabo ei decimam fi defendendo rem paternam ácalumniatoribus vel lites explicando,facilia reddi
dit qua: erant inuoluta,abunde enim hoc magnum eft lucrum.
fi neque rem paternam auxit, ñeque litibus fuitinuolu- tus, ícd tantum rem paternam cu rabat
Scpatrem fouebat, collige
bat fruclus
Scdebita exigebat,
Scccrte etiam huic, vero fimilius
Scprobabilius videtur dandam de
cimam . Tum ex generali difpo- fitionc huius legis, tum quoniam ii dodorum traditiones in fimi- iifpecieinfpiciamus, equum effe cenfent penfari laborem filij col- Icntis fundum paternum. Quod ii labor cultura: vnius fundi,ali
quibus videtur dignus premio, multo magis promeretur prae
mium,adminiftratio tutelis,qus tot res,tot cafus, tot pericula con tinet,vt dixi. c.z. His accedit, l.fi filius. C. de nego. geft. Vbi filius gerens negotium patris ioluendo cius debita, celetur facere animo repetendi.
Scita ibi notant Bella- pertica.Cinus. B utri car. Rayner.
BaI.Salr.& Alex.quanquam in pa tre expendente pro filio alia ratio fit vtin. L Nefiemus- Quod fi fi
lius gerens negotium patris, cen- ictur habere animum repetendi,
etiamfi curator non fit, quanto
«nagis ccnfebitur habere, eunde
anim um ,quando eft curator,quo cafu,etiam pater qui alias non vi
detur habere animum repetendi, videtur illum habere & velle re
petere fi tem pore qu o expendit erat adm iniftrator.Ex quo liquet differentiam effe inter patrem Sc filium ,pater enim non videtur hai , bercanim u m repetendi, nifi ad- m iniftrator fit. vt in. l. Nefenius.
ff.de neg.geft. A t filius iem per vi detur habere a n i m u m repetendi.
1. fi filius. C . de nego. geft. nifi , contrarium p ro b e tu r. Et ita non
eft
qubd quifquam reprehendat q u b d aliter in patre aliter in filio ftatu im u s, vt probat, d. 1. N efiemus.
N o n obftat qubd filius plus de bet patri quá pater filio , Sc qubd cu patri negem us decim am etiá filio eft deneganda . Fateor plus debet filiusjfed tamen magis dili
g it pater filium quam filius pa
tre m . N o n obftat etiam fi quis o b iiciat,qu od . i.fi filius non pro
cedit in expenfis fa d is lege coge- te,& qubd etiam fi adm im ftratio tu te lis efiet expenía, tamen quia fufeipit illa lege cogente non p o teft repetere iuxta d id a fupra nu m e.io. Sed refpondeo qubd iure regio ,-fciiicet ex bac lege/p re
cium datur tutori etiam fi tenea
tur tutellam fufeipere leg;e c o - ' gentem /t. 1.1. ff. de muno. & h o - n o n b . Et ita non eft efficax argu-
G z , m ea
meritu, pretiu m non dandii quia adm iniílrat lege cogente. Sed re
plicabit quifp iam , cur deffinifti patri non dandam decim a ea p re cipu e ratione quód cogitur gere
re tutellam .R eipondco,quia coa
ctio patris e íl m aior &: violétior Sc efficacior,quam coaólio exte
rorum tu to ru m . h x c autem coa
ctio tan peculiaris non repetitur im p o iita p erio n x f ilij. N o n ob- ila t q u o d e il ahfardum , haud- quaquam enim abfurdum eil fi
liu m accipere a patre, tamen pa
trem accipere a filio p re p o ile m c il Sc abfurdum Sc aduerius natu r e ordinem vt in.l. nam etíi paré- tibus.iF.de inoffic.teila. H x c o p i
nio m ihi probabilior videtur.
^ Sed quid in m atre tutrice,an e il ei dada d e c im a . N o n rem orabor vulgaribus le & o r e m , neque h x cD M ^ q u x ftio cadera e íl cum p reced c- ti.pr?cipua enim fm d am eta qui- bus d o cu i patri non eife dandam
decim am h ic deiFiciunt.
C P rim b enim mater non cogitu r inuita tutella fuícipere,vt Í A u th . m atri Sc aui?. Sc in lo c o vnde fu- m itu r.C .qu an d o m ulier.tutel.of- ficio . fu n gi poteft. 6c.L3.titu de la guarda délos huérfanos, q u x ftarim 41
fequitur p o ft hanc legem lib.3.fo r i . E x q u o liquet quód in matre n o n folum ceifat illa rigida Sc pe
culiaris coa£lio qua pater c o g i
tu r ad fufeipiendara tutellam nui
la obftante legitim a excuíátione, verum etiam c o a c lio generaliso- m nibus tutoribus im poiita in ma tre defficit. E x h o c triafequütur.
P r im ó , illud argum entum quo patrem priuamus decima, fcilicet q u ó d expenfe faóte lege cogente non repetuntur, hic deíFicit, nam m ater non c o g itu r . D einde mi
nus laboris perfert qu i non cogi
tu r,co g i enim m oleftum quidam eft. T e r tio quom inus cogitur Sc m aior eft eius liberalitas, eo ma
gis digna eft p r? m io . Prxterea in m atre tutrice deíFicit quód adeft in p atre, ícilicet q u ó d pater cum em ancipat filium retinet dimidiü vfusfruólus, quare iniquum vi
detur vt carpat q u o d reliquum eft . A t m ater nunquam nabet yíum fru óium quoniam non ha
bet filium in poteftate,vt in.§.m a ter.infti.de adoptio.
^ H is accedit q u ód m ater tutrix tenetur iurare vtilia facere Sc in
utilia preterm itiere, iuxta. 1. fin.
§ . defFeníionem. C . de adm it.tu- to. E t ita nom inarim feribit Cur
tius ienior, confilio.Síí. iapienter.
coi. 17.v eríicu lo m o d o ex iílis eli citur. Capi, d ecifione^ o.nu.j.
f D einde m ater non faciens in
uentarium Sc non faciens fibi de
cerni adm iniftrationcm vel alios tutores non petens am itit hxrc- ditarem filij.vt feribit Bart.confi»
3. incip. an teftamentum fit ium
i a m . Curtius feniand. coníil .66. co l. í i . verficulo. prstcrea addu
c o ,argumento.!. íciant eu n d i. C de legi. h sre d i.& . l.z.§. fi mater.
ff.ad T ertu l.
f E x q u o vid es(led o r)q u ó d m a
ter non folum tenemr íeruare in fua períbna difpofita in tutori
bus , verum etiam am itit h sre d i
tate m filij fi ea non o b íeru et.C u
& adduco, quod vo lu it idem Bal dus. & col. 18. dicit q u ó d mater non íeruás íolem nia debet rem o- u e r i: Sed intra quantum debeat m ater facere inuentarium vt non priuetur fucceílione filij yidesar.
l.z .§ . co n íeftim .ff.a d T ertu I.R o - der.in rep.l. poft rem. in.p.limita.
ad leg. R egiam co l. fin. ff. de re iudi.
ergo ita acriter puniatur ccflans, 43 ^ D ein d c m ater tenetíy reddere videtur prem io afficienda cum rationem adm iniftrationis fiue diligenter geric.
4Z ^ C onfirm atur h o c , ex eo q u ód fcripíit Bald.in» 1. precibus col. 6.
verficulo,fed quid fi mater. C .d e im pub. & alijs íubftitu. V b i in
q u it , quid fi mater delatam fibi tutellam adm iniftrauít vtiliter, n on tamen íeruauit iuris foíem ni
rationem
tutrix fuerit fiue non Paul. i. o m nem. nu.fin.C. a d T e rtu í.C o rn e . confi.198.col.fi. lib.i. & co n fi.zjj.
eo.íib.B al. in.l. cum oportet, col.
fi. C . de bonis q u s libe. A nchar, confi. 317. in cauía q u s vertitur.
D eciu s confi. 349. coníuluit ex- celientiíiim us dodlor.n.io. col.fi.
tatem dicit q u ó d punitur quia 4 4 ^ E t pro tali adm iniflratione b o - non le g itim s g e ííit, citat notata.
in .I.z,§.fi m ater.ff.ad T ertu l.
<T Sic idem Bal. ind. m atres.C .e o . titu lo .v e rfic u lo . m m quid mater, q u s r it quid fi mater geífit nego^- tia pupilli, diligenter iollicite &c v tiliter,ac fi tutellam impetraffec f i a icilicet fim plicitate decepta, an excufetur,adducit q uód habi
to e ffc c lu , non curamus de m o
d o , & quód pupilli non intéreft.
fed tandem deffinit effe punien?
dam , quia debet foiem aiter acci-:
pere tutellam , iuxta glofam in» d.
§ .fi m ater.& fequitur Curtius fe- nior.d.confi.6<í.caLi6. verficulo,
na matris funt tacite o b lig a ta . v t notatur in.l.jO officio. C .de admi.
tu to.D eciu s.d .n .io.S oci. c ó fi8 o . co l.i.lib .z.Q u in im o eius dos pro adm iniftratióe retineri poteft d o nec redat ratione vt fcribit.Sociri, c o n f 180. diligen terpmicti:narra- tione.n.i.coI.z,Ii.z.8c coh í.D eci*.
d. c o n f 349. n.io.quoniá.licer non ad m itatur retentio in d ote. vt i n.L vna.§ .taceat.C. de rei vxor:.atí;io.
h o c H ohaBet locum jquando dos eft legftÉm shypotecat-a vtnotac.
S o c.d .có fi8 o .c o l.z . china, h yp otecararerinerípoteft
mkoc
b y p o t c c c iu x u notata h&l.-quan- G 3 uis
uís.C .de diftra<ftio.pigno.& in. 1.
fi non Fortem. §. íi centum . fF. de con d ióí.ind ebi.& in .l.fi.C .d e c ó m oda & fatis probatur in ípecie m agis dubia in rubrica. C . etiana o b chirographariam pecuniam . A d e o autem m ater tenetur redde re rationem , v t ei non p ro fit lib e ratio.ab obligation e red en d ira
tionem ii d olu m com itat v e l re
liq u a poííideat v t notatD ecius.d.
conii.349.coi.fi.
45 ^ R u riu s qubd m ater d ebeat per
cipere d ecim am , p ro b atu r,q u o niam plus facit quam p ater, neq;
enim m ortu o viro adm ití poteft:
ad tutellam filij nifi renuntiet o- m ni iuri Sc legum au xilio Sc nifi o b lig et res fu as, vt in Á u th en . v t fine prohibitione matres. §. quia v e r o .& in.l.fin.C .quando m ulier tu tel.officio fungi poteft.I.4.titu.
i&p'ar.£. A rgu m en to autem rerfi íuarü,venit d o s,licet a lio q ú i pro
hibeatur obligare vel alienare d oC*
te m .v t in A u then .fiue a m e.C .ad V e lle i. v t prudenter in h a c ip ecic probat Soci.d. c ó fi8 o .c o l.z .li.z .
Et vigore talis renuntiationis qua* renuntiat om ni legu m au xi
lio poteft m ulier perionaliter ca
pi non-obftatc A u d i, ied n o u o iu
re. C .de cu fto.reo.qu? d icit feemí nam non poíTe in carcerem d u ci ita d ocerB ar.in .1. fi quis fu b c o n ditione. na8. ff.de tefta.tutel.Bar- tolom eus de Saliceto in A u then.
m atri Sc a u ix . C . quando mulier tu tel.officio fungi.poteíl.n. 14.&
ib i Bar.n.i3.Soci.d.conii.i8o.n.z, lib .z .A le x . Soci. & Ia f col.fi.in.l.
pleriq;.ff. de in ius vocan. Roma.
in.l.alia.§.eleganter, nu.n.ffifolu>
matri. I a f in.l. pen. nu.4.ffi fi ccr<
peta. Platea. Sc Ang.in.l.nem o car cerem .C .de exadio. tributo. Ma- thefilan.notabili.108.nota cafum.
H ypolit.fing.z48.D ccius.in.l.fQ e mine.n. 74.ffi.de reg.iuris}Alex.m aditione ad Bar.in.i. nem o carcc- re. Sc ib i Platea.col.pe.poft. Ange lu m .C .d e ex a d to . tributo.Baldus in tradiatade carceribus.c.i.nu.3.
Soci.regula.z55>.fallen.7.& regula zzp.fallen. z.Gulielmus.Maineri®
in .l.q u o tutella.n.i38.ff.de reg.iu- ris. M arianus. Soci.in tra& atu de citatio.arti.5.n.39.Rebufus.ad co- ftitutiones regias. 1. par.titu. de li
teris obligatoriis articu-n.glo.j.n.
3 z .I a f ind.ad egregias, n. 9 .ff.de iu rc iu ra n .Io a n .A n d .D o m i. & Fra.
in. c.z.de iudi.in.<>.& ib i Ludoui- cus Gometius.nu.13. Cifontanus.
in.l. 6z. T a u ri. Sc ib i Caftellus. in princi. L up us.n.3. A rius in.l. 60.
Taur.n.8.Nouei.de dote.y.parte.
priuilegio.y.Boeri.in rep.l.confen taneu.n.i4i.C.quom5
Sc quando iu dex Scdeci.
349.col.pe.Et vide tur ientire Rodericus.in.l.
z.titulo de
los gouiernos.q.5.n,8.1i.z.fori.Anto.Gome.l*i4.n.ii.Tau.Moue
tur-oes quoniá mater c ü - a flb m ittu te lla m ,renuntiat om ni iu r i&
fa u o rifibi com petenti, ergo cefi fat fauor a iu re indu& us ne m u
lier pro debito ciuili capi poffit v t in A u th en .íed hodie. C .d e offi cio .d iu e rib .iu d ic .& in .L ii.T a u - ri.Ioan. Baptiila. Sa&íéuerinus in tra& atu. debitore íu íp e flo & f u - gitiu o.q.6 .
C Sed vt ingenue proferam quod
ientio h o c in cnatre .tutum n5 e il 48 ^ H x c autem fcilicet v t renun- ilru a ris. Petrus Iocabus titulo de a ¿tione tutelias d ire d a ante fine, veríicu lo. vitra m odo. tex. & ibi g lo ía & B ar.in .l.i.§.q u od fi pater eius. ix. a d T e rtu ll. ib inec legitime adminijlrat. Ex quibus verbis apa
ret m atrem debere adm iniilrare iu x ta leges tutoribus im poiitas.
C orn eu s con fil. 164, licet videa- tur.lib.2.
v t infra dicam,nu.78'.
47 f Q c o d autem mater vt fit tutrix teneatur inuentarium conficere, renuntiare V elleian o & fe c u n di s nuptiis notant Bart. A n g e l.Sc Salic.in.d. Autben.m atri. &c auie.
Signorolu s. c o n fi.zcó". &ccon fil.
218. m ulier quasdam Boerius de-
tiet V e lle ia n o iecundis nuptiis conditionaiiter requirim tur,in.d.
A u th .m a tri & au ie.ib i[irenuntia- uerit fecundis nuptiis & VeReiana.
E t con ditio vid etu r con tinerefo- lem nitatem non leuem .l. prastor.
it.de co lla.b o n o . A b b . &: D ecius in. e.ex parte.3.de apellado.
cifione. 124.nu.ii. Bar.in.l. fi quis 49 $ N e c fufficerec vna die accipere fu b conditione.ff. de teíla. tuteíl. tutellam & alia renudare, vel pri- A ngel. co n fi. 325. pro d eci fi one co
fu ltationis. veríicu lo fuper fecun
d o dicendum A n an ia.con ii. 100.
B al.§.nos,col.p. v eríicu lo fed po
ne q u o d mater fit data tutrix in te ílam en to .Inilit. de A.tilia.tuto.
& in A u th en .iiid em .C . de fecun.
n u p t.& in.I.om nem .C .adTertul.
1.5.titu. 7 .lib.3.fori. Boer, in con- iuetudini. B itu ricen f titulo de iu-
m o renuntiare 3c alia die fufcipe- re tutella glo.in.c. vt circa, in ver
b o prasilito de e le c lio , in. <>. Bal.
v b i fupra. Lucas Penna in.I.i. coi.
(j.verficulo tertio q u ^ n tu r.C . de princi.agen.in rebus P au l.& Iaco bin. in. 1. alienam. C . de procura.
CaiTan.in confiietudin.Burg.rub.
6.§ .6. verbo. & prendra, nu. 6. Sc rub.<j.§.4.verbo. lafemme.
re períona.§.6. col.ó-. C a p ic i.d e - 50^ Et ifta debet obieruare licet fit cifione.50.Faber.in A uthen.íacra teílam étaria.vtin .l.4.titu. i6.par.
m entum .C .quando m ulier tutel.
officio fungi poiT. Specui, titulo de tu tore.§ .nunc dicendum verfi culo, vt autem in bis plenius in-
< J .& ib ig lo ia. Licet iure cóm uni íécus iudicet A lbe.c0b2.in A u tb . matri.Se auie-Ang.confi.50.Boer, decifione.124.nu.1r.
G 4 C D e iq
^ D einde durior eft conditio ma tris, quoniam pater per fecundas nuptias non am itit tuteliam filio- ru m .vtin .l.4.titu .7.iib.3.fori.l.ge neraliter. C . de íecun.nupt. & ibi A n g .& in A uthen.de nupt.§. fed q u o d íancitum eít. collat. 4. Bal.
in A uth. eifdem pcenis, nu. 8. C . defec.nup.Boer.decifio.zó'é.nu.z.
Im ol.in.l.ex facto .co líí.if. de vul.
C o rn e .in .l.hum anitatis.co l.z. C . de im pub. & aliis fubftit.Licet co trafcn bat.C aífa.in confue. Burg.
ru b.¿.$ .8 .A tm aterp tráíitü ad fe cüdas nuptias am itit tutellam vt in A uth.íacram entum .G quando m uli.tutelLofiicio.fun.pot.l^.tit.
id.par.<j.l.fi.titu.7.Ii.3.fori. Etiam fi íit tutrix teftametaria. v t notat G u id o decii1.D elphinali.5z9. vb i d icit h o c íeruandú etiáfi teftator dixerit vt fit tutrix per tota vita.
Boer.in confuetudi.Bituricen .tic.
de iure períonarum.$.<r.col.¿.glo ía.in.l.om nem .C.ad Tertul.Se ib i Bart. C inus.A lbe. Sali. & Corne.
Ang.$. ad io n u m . nu.41. Infti. de acíio.B al.in A u then.’eifdem pce- n is . C . de fecund.nupt.Alexan.in aditio, ad Bart. in. 1. mater. C. ad T ertu ll. Petrus Ferrara, in form a libelli qua agitur ad reddendum ration.tutell.col.3.verficu.& dixi eius tutellam. Boeri.deciíio. 114.
n u .ii.A b b .in .c . vxoratus.de con uerfio. coniuga. Barba, confi. xj.
in princi. libr. 3. & confi. 91. eo
dem libro. Et quod amitat tutel
lam per fecundas nuptias etiam fi fit tutrix teftamentaria eft magis com m unis autore Boerio deci-
fi one. z6 6. nu. 4. ‘
2, Q u in im o íi folum aíferuit fe yelie nubere & fecit dari liberis alium tutorem , non recuperat eá etiam fi m utato confilio non nu
bat. Ita docet Bald.m.d.Auth.Sa- cram entum .q- fi. & in.l. cum an- cillis,co l.fi.C .d e ince. nupt. 8c in 1. imperia! is. in prin.veruculo, fed
& fi tales.C.de nupt.Bar.in.d. Au then.facram entum : & confi. 145.
factum fic ie habet.in.í.dubio. &
in.l.fi quis iub conditione, coi. ii.
ve ficu lo q u e ro anftatim .ff.d e tefta.tutell. D ecius in. c. ex parte coL3.verficulo.i11 gloia ibi foiuta eft tutella de appel. Et an recupe
rare poifit tutellam , filij mortuo fecundo viro, vide Deciü.in.c.ex parte c0L3.de appella. H ypoli. in l.etiam fi redhibitus.ff.de qusfti.
nu.6. Bal.in.§.nos autem.ver. fed p o n e. Infti. de A tilia tuto, late B c e r .d e c ifio .z ^ .c o l.z .
5 ^ N e q u e iolu m amitit tutellam verum etiam filij hereditatem ii nupferit & tutorem non petierit, vt in.l. o m n e.C .ad TertuL& .D »
§. qubd ii mater.ff.ad Tertull.De cius.confiíio. Z4Ó". Et tutor ab ea nominatus cum tranfit ad lecun- d a v o ta non eft neceifario dan
dus . ied iudex debet inquirere &
¿licere magis idoneum • v t nota- tur in. d. Authen. iacramcDtLm, fcribit Bald. in. 1. precibus, co i.9.
C . de impub. dc aliis fubfti. D e - cius,in.c.ex parte.z.de appellatio.
A y m o n . co n iilio . i5?o.nu.8. inci
pienti quod in p r s fe n ti. D e quo 56 vide C u rti.ie n io r.co n i1.4 i.co h z.
Bart. in. 1. credendum , in fine. ff.
q u i petant tuto. Bald. in.l. fi quis iu b conditione.ff. deteftam en.tu tel. loan. Garrón, in R ubr. C . de 54 fecun. nupt. nu.100. C E t filius no eft alendus apud matrem q u s fe
cundo n u b it, quoniam debet ali apud perionam de qua non fit fu- fpicio.I.i. dc. z. C. vb i pupi. educ, debe.lex autem diffidit de matre, q u s fecundo nubit. 1. lex q u s tu
tores. C .de a d m i.tu to . fcribit no- m inatim Francifcus M arcu s, in D e cifio n e D elphinali noua.131.
G uido.decifio.5z9.
j ^ N e q u e folum in his prsdura eft conditio matris tu tricis, veru etiam grauatur quoniam fecun
dus maritus tenetur de periculo tu te lis fi ipfa reliqua filio non reddiderit vel aliquid male gefte- rit, regia. 1.5. titulo. 16. par. 6. l.fi m ater.C .in quibus caufis pignus, taci. contraha.l.z. C . quando mu lier tutell. officio, fung. poteft. 1.
2.6.
titulo.
13.par.
5.Negufantius.
depignor. z. par.
m em bro.4.nu
mero.
19. cumduobus
fequenti- bus. folio, z j.Bald.
in. d. 1. fi mater . D eclarat B o lo g n in u s. ibi in primis interprstationibus. Boer, in coníuetudinibus Bkuricenfi.
titu lo .d e iure perfona.$.fin.col.z.
dc in decifione Burdegalenffi.
zoo.n u m e.z.
^ D e in d e fi ante reditam ratio
nem & petitum tutorem , fecun- dp nubit poft annum lu d u s per
dit lucra prioris viri dc non p o teft dare in dotem vltra tertiam de quo tamen vide loan .G arron . in .l.1.in.3. notabili. & in A uthen.
eifdem pcenis, in verbo parit.ver- ficu lo fubiicit.Se in. h hac ed id a- li.co l. 4. dc ibiB ertran dum in re- petirione.nu.iS.C. de fecun.nupt.
B o e r.d ecifio n e.zo i.n u .z.
C C u m ergo mater tantum fupe- ret patrem labore, totque cafibus fit obnoxia, tot cafibus im plicata videturdecim am ei dandam licec patri non detur.
^ C ófirm aturh^ c opinio na licet pietatis m atern s videatur alere filium ,videm us quod mater repe tit alim enta data filio fi protefta- tur vel eft tutrix. 1. aefenius. ff.
d en eg.geft. D D .in .l.i.C .eo . titul.
Scribit N ou ell.de dote.fexta par
te priuilegio. 3. d o d o re s per tex
tum ibi in lN eiT eniiis.ff.de nego.
geft.Sc in.l. alimenta. C .eo.titulo.
Beroius.qusft.xj.coI.z.Soci.cofi.
5.col.fi.lib.4. quod intellige vt ib i per eo s.C u m ergo alimenta, rem
conferuandg vit§ filij neceíTariá 57
repetat licet vita filij habeat cha- rim m á, videtur quód m ulto m a
gis petere poííit decim am q u o d m ultom inus abfurdum videtur quam petere alimenta.
58 C Poftrem o facit quód mater tu
trix in dubio non videtur expen
dere de fuis.I.Neííenius.ff.de neg.
geft. Sí ibi omnes d o d o r e s , g lo . l.fi.verbo in telligi.C .d e dotis pro m iíl. N ou ellu s de dote. 6. parte, p riu ilegio .í.L u p u s in rubrica, de donationibus.^ .íó’.foiiQ.46^ .14.
Boíqueus.de nuptiis, lib .5. nu.34.
A n tonius.G om etius.in .l.ji. T a u ri, nu. 13. Beroius qu ^ ftion e.xj.cu aliis citatis fupra. nu. 5. qui pro- m ifcue in patre S í in matre n ego
tiorum gefton b u s vel tutoribus loquuntur.
52 f LLec funt quée iftam partem vi
dentur afterere, & p rofecto res eft dubia, ideo, quas veriffim ilio- ra ,& minus dubia funt diftingué- do referam . D iftin gu e ergo. A u t m ater tutrix a d o r é habebat cu i foluebat pecuniam , vt rem filij curaret S í debita exigeret q u ód fe m in e u m genus infirm ó Sí im becillum eft, Sí p rofecto ^quiííi- m um videtur matri decim am da r i , prcíertim fi ampia non f it , Sz pradertim fi proteftata eft tacite vel expreffie fe velle auferre deci
mam . Licet enim quando eft tu
trix non requiratur proteftatio quia lex prasíumit velle repetere.
v t in.l. nefenius, tamen protefta.
tio h o c cafu vtilis eft,quia. l.nefe!
mus . non habet locu m quando expenía eft m odica vel inperío.
nam filij vt dixi fupra,nu.13.
C H r c autem o p in io , fcilicet vt auferat decim am h o c cafu pro
banda v id e tu r, quoniam tutores m afeuli tutella gerere per fe p0£
funt,nim irum virili robore inftru d i , foemina vero nifi per a d o ré difficillim e poteft adminiftra- re.E t quando dat pecuniam a d o r i, iam cum petit decim am , non tam petic pramiium adminiftra- tionis quam refufionem damni accepti ex pecunia expenfafin ad- m in iftratio n e. Q u o d ei negandú non videtur v t pertotum .ffi.d e cótra Sí v t ilia d i o tutell.l. fi quis á Íiberis.§.i.in fin.ff.de libe.agno.
vb i repetit expenía in alimenta.
Et licet alij tutores huiufm odi ex penías fa d a s in a d o re petere nó poffientquia ex neceílitate illaa- gere tenétur Sí eft expenía intrin- íeca vt d ic o .c.n .c o l.fi. quam fuis expenfis obire tenétur vt in.l. fuo v id u .ff.d e oper.liber notant Bar.
Cinus Sí Alexan. 1.1. C . de negó, geft. prasíertim cum eis apud nos detur decima.tamen in matre íal- tem dicemus hac ratione ei dan
dam decim am quód impoffibile eft, vt abíque fumptu pecuniario adm iniftret tutellam quód in vi
ro fecus eft, Sí cum mater nó re*
petat
pctat expefas facías in a d o r e cer
te sq u u m eft vt deducat aeci- mam.
^ C om probantur h r c , quoniam nihil magis pium m agisque con form e m enti matris videtur effe poíTe,quam alere filiu m , atamen íi expendat in eiu s alim enta p o teft repetere, & cenfetur habere anim um repetcndi.fi eft: tutrix, v t in.l.neífenius. f f de negó. geft. Sc ciixi fupra, nu.57.crgo id e m d icc- dum cum expendit in curando rem filij}q u o d nó ita videtur gra
tu m Sc expetitum m atri,atque eu alere nim irum absque alimentis filius peribit q u o d fupra om nes hum anas calam itates m atri iu gu bre Sc acerbum eft.
^R urfus com probatur h.rc op i
nio, quoniá nifi m ater poiTet h o c cafu petere decim am , oriretur in squalitas inter filios,nim irum pu pillus plus haberet, squ alitas au
tem inter filios alenda eft, v t dixi in tra d atu de non m eliorandis fi
liabus. c .i . nu. 3«?. Et opinio qu#
ad d u cit filios ad aequalitatem am p le d e n d a eft v t ib i d ix i. A t nifi m atri des decim am certe ex gene
rali d ifp ofitione iuris ciuihs non confequetur expenfas in trin fe- cu s,eas fcilicet quas ex natura of- fieijjfacere tenetui-,vt per Alexan.
l.i.C .d e n ego.geft.col.i.n im iru n i tutor Sc tutrix tenetur exigere de bita tenetur adm iniftrare, h o c au
tem non eft expenía vt fupra dixi n u .?.L icet enim opera dici poflit expenía Sc m ereatur prem ium vt d ix i.c.2 .n u .i4 . tam en cu m o p era lege cogente Sc ex ncceilitate pr^
ftatur, íufeepto o íiicio , nó poteft eius ratione peri p reciu m v tin .I.
iiio v id u . ff. de oper. liber Sc d o
cui late fupra.c. i.nu.ifi.Et ideo li
cet mater conftituat a d o re m ad adm iniftradam tutellam filij,cer
te fi res eifet quam ipfa per fe o b i re non p oífet,puta fi m iteret a d o rem vel negorionem geftore q u i trabes ligna calcem que emat ad reficiendú dom um filij certe etia de iure ciuili reputabit has expen fa s , quia eas per fe o bire non p o te ft, vt per totum .ff.de contra Sc v tili a d io n e tutell^. A tii a d o r co ftitutus e ft, vt otiofequ ietu s d o m i fedens pecuniam ab offerente creditore accipiat,vinum Sc triti
cu m pupilli vendat,certe h^c per fe obire fcemina nobilis p oteft, neque dc iure ciuili ea confequc- tu r ex re pupilli q uoniam annexa funt ipfi tutellas o fE cio ,q u o d ge
rit 5c fuis expenfis ea obire tene
tur . Itaque quotiens mater pecu
niam expendit inadm iniftrario- ne, non lo q u o r de expenfis fa d is in colendo re m , fed de expenfis fa d is in conftituendo a d o re m vel g e fto re m , certe etiam fi tales expen fe non fint de iure ciuili re- petibiles, praftant m axim ü arqui
tatis
tatis argum entum m atri petenti d e c im a m , ne oriatur inarqualitas inter filios e x e o q u ó d ipía fo lu it a d to ri. E x h o c infero q u ó d fi a- éto r precium uon abííufir, vel pa terno afeclu adm iniftrauit, q u ó d m ater non tantum iuris habebit aduerfus filium v t ex infra dicen
dis aparebit.
^ Si tam en m ater nihil expende
bat in adm iniftrationc, fed tamen m o rtu o filio petit decim am non
