• No se han encontrado resultados

XI Xornadas sobre Lingua e Usos. Lingua e Universidade - Kit

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2023

Share "XI Xornadas sobre Lingua e Usos. Lingua e Universidade - Kit"

Copied!
344
0
0

Texto completo

Cando nacemos, en 1989, xa estaba en vigor a Lei de Normalización Lingüística, que tantas ilusións suscitaba e que fomentaba a introdución do galego no ensino en todos os niveis. Apenas dez anos despois da entrada en vigor do plan de normalización lingüística (aprobado por unanimidade no Parlamento danés), é necesario radiografiar a situación nos campus.

O uso do galego na difusión da investigación

Estes listados -a que se refiren os criterios de avaliación da investigación- a que levan as revistas. Os criterios xerais de valoración que deben cumprir para recibir unha valoración positiva atópanse no anexo IV da resolución de que se trate do 18 de febreiro de 2005.

Os complementos retributivos e a valoración de méritos lingüísticos

En todo caso, los artículos deberán publicarse en revistas que cumplan los criterios del Anexo I de esta decisión. Se valorará como indicación de calidad la publicación en revistas españolas o extranjeras reconocidas, cumpliendo preferentemente los criterios indicados en el anexo I de esta resolución.

A indexación internacional como parámetro das avaliacións da investigación

Se evaluará como indicador de calidad la traducción del propio trabajo a otros idiomas importantes para la comunidad científica internacional y las revisiones en revistas científicas especializadas. El uso de dos índices internacionales que tienen efectos sobre los sistemas de publicación científica derivan de la concentración en un pequeño grupo de editores o del control de todas las actividades de divulgación científica y de la experiencia que tienen para el intercambio científico.

O uso do galego noutras actividades de investigación

A escasa presenza do galego dáse en todos os niveis da actividade investigadora e en calquera momento da carreira académica (TFM, teses, publicacións, difusión, transferencia de coñecemento). O apoio á realización de teses en gaélico a través da política de bolsas de doutoramento é tamén unha fórmula para promover o uso do gaélico na investigación nos momentos iniciais da carreira académica, como se fai no País Vasco.

Introdución

Na nosa universidade, o galego é a lingua habitual a nivel institucional e administrativo, pero seguimos arraigados en boa medida nun uso residual do galego na docencia (esta é a fatídica cifra do 10% onde estamos) e na investigación, do mesmo xeito que as outras dúas universidades galegas. Finalmente, e á luz das conclusións dos apartados anteriores, seguiremos formulando algunhas propostas para conseguir unha normalización máis eficaz do galego na universidade.

Evolución das ferramentas de intervención sobre a lingua no ámbito universitario

O campo normativo

O goberno galego e as autoridades universitarias adoptarán as medidas oportunas para normalizar o uso do galego no ensino universitario. Hai campos de coñecemento con moi pouco uso do galego (por exemplo campos tecnolóxicos ou científicos).

As estruturas burocráticas

A Comisión de Normalización da Facultade de Ciencias da Educación celebrou cinco edicións das Xornadas de Normalización da Lingua e da Cultura no Ámbito Educativo. A Comisión de Normalización das facultades de Socioloxía e Ciencias da Comunicación atravesa a IV edición do Ciclo de Cine Documental e as II Xornadas do Audiovisual Galego.

O gasto público en normalización

Evolución do uso do galego na UDC

Como datos complementarios, tamén podemos achegar información sobre a redución da carga lectiva do profesorado que se incorpora por primeira vez á docencia en galego. Se deste estudo se desprende que se presentan poucas teses en galego no SUG (Nogueira López) da nosa universidade, o dato tampouco é positivo. A porcentaxe de entre o 4% e o 6% das teses lidas en galego na UDC supón a metade ou menos que as lidas na USC (ver datos en ocartafol.usc.es).

Por outra banda, o escaso apoio institucional ao fomento da investigación en lingua galega contrasta co forte impulso que a Generalitat de Catalunya dá á investigación en lingua catalá e á realización de teses de doutoramento nesa lingua, cuxo número é comparable ao feito en castelán (Nogueira En conclusión, respecto da situación actual da lingua galega na docencia na UDC, os datos xestionados para o ensino en lingua galega só van dende o 6,6% que apareceu no estudo de Álvarez Sousa (2005) ata preto dun 14% datos das guías docentes desta materia e entre un 9% e un 10% do POD real, o que pode significar que nestes anos se teñan conseguido algúns puntos porcentuais, aínda que os estudos non son comparables.

Balance e perspectivas de futuro

Introdución-obxectivos

Nesta investigación partiremos das diferentes funcións que se lle poden atribuír á lingua galega para analizar como son os distintos colectivos (alumnado, persoal docente e investigador -PDI-, persoal de administración e servizos -PAS-) da Universidade de A Coruña ( UDC ) compórtase ante cada unha das funcións. Todo isto debe enmarcarse no contexto galego, a Universidade da Coruña está situada nas cidades da Coruña e Ferrol, e a lingua que se fala na universidade non pode quedar fóra do contexto social do que esta institución forma parte activa. Coa chegada da democracia e o desenvolvemento das leis derivadas do seu recoñecemento como comunidade autónoma e nacionalidade histórica, o galego convértese na lingua oficial de Galicia.

Porén, sabemos que ademais das diferenzas que poden darse entre as persoas como membros dun grupo (ou se se comparan varias -alumnado, PAS, PDI-), en canto a coñecementos, usos e actitudes lingüísticas tamén hai diferenzas entre elas. . , que están motivados polas súas condicións sociais de existencia. En que medida o Servizo de Normalización Lingüística inflúe no coñecemento e uso do galego e que importancia ten para o profesorado que imparte docencia en galego.

Marco teórico

Aínda que hai un proceso de sustentabilidade no ámbito do medio ambiente, tamén hai un proceso de preservación de culturas e linguas, de volta á 'autenticidade'. Isto vai en consonancia coa situación da implantación da autonomía e do proceso de normalización lingüística que se desenvolveu en Galicia. Función institucional: utilízase para a comunicación entre o individuo e os distintos niveis institucionais da sociedade: económico, relixioso, policial, educativo, etc.

Como exemplo, temos o inglés que os galegos están a aprender na actualidade para comunicarse con persoas de fala inglesa, con persoas que falan de forma diferente ao inglés pero para as que lles serve de lingua na que se entenden. O galego é unha lingua minorizada o que significa que aínda que é coñecido por un gran número dos distintos membros dos colectivos da UDC, só é utilizado por unha pequena porcentaxe.

Metodoloxía

Os colectivos que máis o utilizan son os que proceden do rural galego ou os que proceden do núcleo urbano pero teñen unha alta conciencia política de que Galicia é diferente de España. Nas traxectorias vitais podemos ver que o galego é unha das linguas que a UNESCO denomina en grave perigo: ao pasar de xeración en xeración perde a súa utilidade e é pouco utilizada pola xente nova. A universidade pode actuar para mellorar a situación dun xeito limitado, aumentando a porcentaxe de profesores que imparten docencia en galego, pero pouco pode facer para aumentar o galego como lingua de comunicación para a produción científica.

Realizáronse entrevistas cualitativas a 10 docentes nas que se lles preguntou pola súa historia vital centrada no coñecemento e uso do galego na familia tendendo a reflexionar sobre a situación do galego segundo as categorías da UNESCO. Despois preguntou polo elemento detonante para impartir clases en galego, sobre o coñecemento da política lingüística da UDC e sobre a publicación científica en galego.

Resultados da análise cuantitativa

Escribe principalmente en galego (segundo as condicións sociais). A táboa 14 ofrece unha proba do axuste global. Segundo este cadro, a variable do sector de actividade do pai non é significativa para explicar a porcentaxe de alumnado que escribe principalmente en galego. Xénero: os homes escriben en galego con máis frecuencia que as mulleres, nunha proporción de 1,6 a 1.

Lugar de nacemento: As persoas que naceron en aldeas galegas teñen máis probabilidades de escribir en galego que outras nunha proporción de case 3 a 1. Os que se consideran só galegos teñen máis probabilidades de escribir en galego que os que se consideran españois.

Resultado das entrevistas en profundidade a profesorado da UDC

Ao ser preguntados polo servizo de normalización lingüística, en xeral considérano importante, porque aínda que non acabe por "converter" a moita xente -ese é o concepto que utiliza un dos enquisados-, polo menos serve para que o galego non morra. completamente e segue aumentando, aínda que sexa moderadamente, o número de membros dos distintos colectivos que o utilizan.

Conclusións

Estimular a análise e a reflexión sobre as consecuencias da invisibilidade da lingua galega en diversos ámbitos sociais e educativos. Coñecer experiencias educativas innovadoras en lingua galega e valorar o seu papel no proceso de normalización da lingua galega. A Universidade de Vigo procurará promover a lingua galega en todos os ámbitos da súa competencia.

O Plan Xeral de Normalización da Lingua Galega elabórase e apróbase por unanimidade o Parlamento de Galicia; posteriormente publicouse o Decreto 124/2007 polo que se regulaba o uso e promoción da lingua gaélica no sistema educativo. A Universidade de Vigo promoverá, de acordo coas súas competencias, liñas de actuación que garantan o pleno uso da lingua gaélica en todas as súas actividades docentes, investigadoras, administrativas e de servizos. Propón as accións que consideres máis axeitadas para o proceso de normalización da lingua gaélica na universidade.

2 O Regulamento de uso da lingua galega na Universidade de Vigo foi aprobado polo Consello do BCE o 2 de marzo de 2015.

Mapa Sociolingüístico de Galicia 2004. Volume I. Lingua inicial e competencia lingüística en Ga- Ga-licia
Mapa Sociolingüístico de Galicia 2004. Volume I. Lingua inicial e competencia lingüística en Ga- Ga-licia

Introdución

A política lingüística invisible

As razóns deste comportamento son ben coñecidas e non é o momento nin o lugar para afondar nelas, pero o feito de que as cousas fosen así durante tantos anos proporcionou un substrato moi potente e unhas inercias que aínda hoxe non foron superadas. Quédanos o importante feito de que, durante o 94% da súa historia, a institución universitaria viviu sempre de costas á lingua galega, salvo algunhas honrosas e moi minoritarias excepcións das que falaremos brevemente.

A política lingüística visible

Sempre pensei que foron uns anos que se desperdiciaron en boa medida na promoción da normalización da lingua. Nese mesmo ano, o Consello da Cultura publica o primeiro estudo sociolingüístico sobre a situación da lingua na universidade: O galego na universidade, escrito por Modesto A. Finalmente, o 22 de decembro de 1993, a Xunta de Goberno aproba o Regulamento para o seu uso. de galego na Universidade de Santiago de Compostela, aínda vixente e que supón un importante impulso para establecer o uso da lingua.

A Universidade de Santiago de Compostela promoverá, no marco das súas competencias, actuacións que contribúan á normalización e ao desenvolvemento da lingua galega. A Universidade de Santiago de Compostela promoverá, no marco das súas competencias, actuacións que contribúan á normalización e ao desenvolvemento da lingua galega.

Conclusións e refl exións

Revertir esta situación non sería doado independentemente da política lingüística que se implementara. Liberdade individual para escoller o idioma que quere utilizar. 4.º) Desde 2009 fan referencia ao plurilingüismo. A cuestión é garantir que as persoas sexan realmente tratadas con igual respecto, independentemente da lingua na que se expresen.

A Lei de Normalización Lingüística aprobouse en 1983 como consecuencia dunha demanda derivada da situación social do país tras a caída do franquismo. Sen dúbida, a utilidade do galego sería maior se fose unha lingua que puidese chegar aos 250 millóns de persoas.

Figura 1. Asistentes ás charlas e demostracións de robótica e astronomía.
Figura 1. Asistentes ás charlas e demostracións de robótica e astronomía.

Figure

Mapa Sociolingüístico de Galicia 2004. Volume I. Lingua inicial e competencia lingüística en Ga- Ga-licia
Mapa Sociolingüístico de Galicia. 2004. Rel Academia Galega.
Figura 1. Asistentes ás charlas e demostracións de robótica e astronomía.
Figura 2. Captura de pantalla das entradas editadas na Galipedia no Editatón

Referencias

Documento similar

Xos? Ram?n Freixeiro Mato, Gram?tica da lingua galega, IV Gram?tica do texto Despois da monumental obra en tres volumes publicada por A Nosa Terra e intitu lada Gram?tica da lingua galega