Contents
14.1 The meaning and use 14.2 The form
14.3 Negative
14.4 The aorist paradigm
14.1 The meaning and use
The aorist -Ir/-Ar is used to express general facts, polite requests and questions, probable situations, uncertain plans, guesses, habits, likes and dislikes. Here are some examples for each category.
General facts
G ¨unes¸ do˘gudan do˘gar. ‘Sun rises from the east.’
Balık suda yas¸ar. ‘Fish lives in water.’
˙Iki kere iki d¨ort eder. ‘Two times two is four.’
Penguenler uc¸maz. ‘Penguins do not fly.’
Polite requests and questions
L ¨utfen kapıyı ac¸ar mısınız? ‘Could you open the door?’
L ¨utfen tuzu verir misiniz? ‘Could you pass the salt?’
Benimle evlenir misin? ‘Will you marry me?’
Probable situations, uncertain plans
Yarın belki sinemaya gideriz. ‘Maybe we go to the movies tomorrow.’
Belki Selim de bizimle gelir. ‘Maybe Selim comes with us.’
Guesses
Sence bu sene d ¨unya kupasını kim alır? ‘In your opinion, who gets the world cup this year?’
Annem bu elbiseyi be˘genmez. ‘My mother wouldn’t like this dress.’
Habits, likes, dislikes
Ben kahveyi s¸ekerli ic¸erim. ‘I drink coffee with sugar.’
Ben asla kahve ic¸mem. ‘I never drink coffee.’
Ne t ¨ur filmlerden hos¸lanırsınız? ‘What kind of movies do you like?’
Ne t ¨ur m ¨uzik seversiniz? ‘What kind of music do you like?’
Present tense with the aorist -Ir/-Ar
14.2 The form
In contrast to the other tense markers, the aorist has a semi-irregular pattern, that is, there is a set of verbs that irregularly take -Ir rather than -Ar and you will need to memorize them. Here are the details of the aorist pattern.
(a) Polysyllabic words ending in consonants take one of the variants of -Ir, which can appear as -ır, -ir, -ur, -¨ur due to I-type vowel harmony, e.g., pis¸ir-ir, g¨ot¨ur-¨ur, konus¸-ur,
¸calıs¸-ır.
(b) Most monosyllabic verbs ending in consonants take one of the variants of -Ar. -Ar can appear as -er or -ar due to A-type vowel harmony, e.g., yap-ar, ser-er, kos¸-ar, ¨or-er, kır-ar, gir-er, sus-ar, g¨ul-er.
(c) Vowel-ending verbs take only -r, e.g., eri-r, s¨oyle-r, uyu-r, atla-r.
(d) Here is the irregular part. These thirteen verbs, although they are monosyllabic, take -Ir rather than -Ar. Most of them are l- or r- ending. Only the verb san- is n-ending:
al-ır, bil-ir, bul-ur, dur-ur, gel-ir, g¨or-¨ur, kal-ır, ol-ur, ¨ol-¨ur, san-ır, ver-ir, var-ır, vur-ur A side note: Determining the number of syllables in a word is very easy in Turkish. You just need to check how many vowels a word has. If it has only one vowel, it is monosyllabic.
If it has more than one vowel, it is polysyllabic.
14.3 Negative
The negative form of the aorist is irregular as well. The negative suffix is -mA, and just as is the case with the other tense markers, it is attached directly to the verb stem. What is irregular is the aorist marker after negation. In the first person singular (ben) and the first person plural (biz) there is no aorist marker after negation. Person markers come directly after negation. So the negative of alırım is almam, for example, and the negative of alırız is almayız. In all the other persons, the aorist marker surfaces as -z, as seen in the paradigm section and the table below. Also note in the last column of the paradigm table that when the question particle is present the aorist marker -z appears in the first person singular as well.
14.4 The aorist paradigm
Note that in the first persons (‘I’ and ‘we’) you do not have a tense marker in the negative.
Other than that, this is the same paradigm that you use for -Iyor, -(y)AcAK and -mIs¸.
(+) (−) (?) (−/?)
Ben Al-ır-ım Al-ma-m Al-ır mıyım? Al-ma-z mı-yım?
Sen Al-ır-sın Al-ma-z-sın Al-ır mısın? Al-ma-z mı-sın?
O Al-ır Al-ma-z Al-ır mı? Al-ma-z mı?
Biz Al-ır-ız Al-ma-yız Al-ır mıyız? Al-ma-z mı-yız?
Siz Al-ır-sınız Al-ma-z-sınız Al-ır mısınız? Al-ma-z mı-sınız?
Onlar Al-ır-lar Al-ma-z-lar Al-ır-lar mı? Al-ma-z-lar mı?
Exercise 1 Add either -Ir or -Ar and person markers.
Ben ara bekle bil
Sen dans et dinle dinlen
O gec¸ kal gel git
Biz ic¸ iste kal
Siz konus¸ kos¸ s¸arkı s¨oyle
Onlar ¨o˘gret oku hasta ol
Exercise 2 Add -mA(z) and person markers.
Ben sev s¸arkı s¨oyle uyu
Sen telefon et soru sor ver
O yat ye y ¨ur¨u
Biz al bul d ¨us¸¨un
Siz hasta ol kalk ¨o˘gren
Onlar otur tatil yap gez
Exercise 3 What do they typically do? Complete the sentences.
1. Kus¸lar . . . 2. Bebekler . . . 3. C¸ ocuklar . . .
4. ˙Istanbul’daki turistler . . . 5. Ankara’daki ¨o˘grenciler . . .
6. Murat her yıl Ramazan Bayramı’nda . . . 7. Seda abla her haftasonu . . .
8. Ayılar kıs¸ın . . . 9. Arılar . . .
10. En yakın arkadas¸ım ve ben her yıl . . . 11. Ben her aks¸am . . .
12. Ays¸eg ¨ul her zaman . . . 13. Sema senede bir kere . . . 14. Murat ayda iki kere . . . 15. Add your own example.
Exercise 4 Complete the sentences.
1. Babam ramazanda asla ic¸ki . . . 2. Bizim evde hic¸kimse Pazar g ¨unleri . . . 3. Ays¸e c¸ok iyi bir kız. Hic¸kimseyle kavga . . . 4. Ben asla . . .
5. Ben hic¸bir zaman . . . 6. Kus¸lar hic¸ . . .
7. Ankara’daki ¨o˘grenciler hic¸ . . . 8. ˙Istanbul’daki martılar asla . . .
Present tense with the aorist -Ir/-Ar
9. Ben korku filmlerini hic¸ . . .
10. Sen ne t ¨ur filmlerden . . . (neg./question) 11. Murat sabahları hic¸kimseyle . . .
Exercise 5 Use the aorist forms of the verbs to request your friend to . . . . Ornek: Bana bak. L ¨utfen bana bakar mısın?¨
1. Kapıyı ac¸.
2. Biraz bekle.
3. Buraya gel.
4. Gazete al.
5. Beni dinle.
6. Sigaranı s¨ond ¨ur.
7. Burada kal.
8. Eski arabanı bana sat.
9. C¸ ocukları Van’a g¨ot¨ur.
10. Doktora telefon et.
11. Kitabımı sakla.
12. Kravat tak.
13. C¸ orap giy.
14. G¨ul ¨umse.
15. Metin’i partiye c¸a˘gır.
16. C¸ ic¸eklerimi sula.
17. Telefona bak.
18. Kediye yemek ver.
19. D¨ur¨ust ol.
20. Benimle evlen.
Exercise 6 This is a mixed tense and aspect exercise. Fill in the blanks with appropriate tense and person markers.
1. Ays¸e d ¨un Ankara’ya git . Yarın aks¸am gel .
2. Duydun mu? Gec¸en hafta Sedef ve Murat Kayseri’ye tas¸ın . 3. ˙Ins¸allah mektup yarın gel .
4. ˙Istanbul Kanatlarımın Altında filmini g¨or (siz)? Hayır hen ¨uz
g¨or .
5. Sence bu yıl D ¨unya Kupası’nı kim kazan ?
6. Sedef Hanım: Biraz daha kek al , Murat Bey? Murat Bey: Hayır, tes¸ekk ¨ur et .
7. Yarın belki Selimlerin partisine git (biz).
8. Ben asla yemekte s¸arap ic¸ . 9. ˙Iki kere iki d¨ort et .
10. Bak, s¸u adam Mustafa de˘gil mi? Galiba buraya gel . Hadi ona ‘merhaba’
diyelim.
11. Biz bu yaz tatilde Bodrum’a git . Biletlerimizi aldık. ˙Ins¸allah hava c¸ok g ¨uzel
ol .
12. Suna Hanım’ın sınavları herzaman c¸ok zor ol .
13. Kahvenizi nasıl ic¸ ?
14. Sizce Murat’la Ays¸eg ¨ul bu yaz evlen ? 15. Babam ıspana˘gı hic¸ sev .
16. Ben ıspana˘ga bayıl . 17. L ¨utfen pencereyi ac¸ (sen)?
18. D¨un Kaya’ya rastla . Hic¸ de˘gis¸ ! 19. Gazetede okudum, benzine gene zam gel ! 20. D¨un beni ara (siz)?
21. Me˘ger Murat da otob ¨use bin ama onu hic¸kimse g¨or . 22. Evde hic¸ s ¨ut kal (neg.)! Nasıl olur? Daha d ¨un bir s¸is¸e al .
23. Duydun mu? Mustafa gec¸en haftasonu bir parti ver . Partiye Jale’yi c¸a˘gır (neg.). Jale c¸ok ¨uz¨ul .
24. Ahmet: Fransızca bil ? Mehmet: Maalesef bil .
25. Annem ve babam 1972’de ˙Izmir’de evlen . Ben o zaman hen ¨uz hayatta de˘gildim.
26. Murat gec¸en yıl ¨universiteden mezun ol . O hala is¸ ara .
27. S¸eyda gelecek yıl Artvin’e tas¸ın . Orada k ¨uc¸¨uk bir hastanede c¸alıs¸ . 28. Biz altı yıldır ˙Istanbul’da otur .
29. Ben 1980’de Adana’da do˘g . 30. Siz Japonca bil ?
31. Ays¸e her Pazar sabahı tenis oyna . 32. Siz bir c¸ay daha ic¸ ?
33. Bu otelde genellikle Japon turistler kal . 34. Siz gec¸en yaz Bozcaada’da hangi otelde kal ?
35. Ben gec¸en hafta Uluda˘g’a git ama kayak yap (neg.).
36. Sen hic¸ kanguru g¨or ?
37. Maalesef ben hic¸ C¸ ince bil .
38. Babam gec¸en hafta hasta ama s¸imdi iyi.
39. Ben k ¨uc¸¨ukken uzun sac¸lı ve g¨ozl ¨ukl¨u . S¸imdi kısa sac¸lı ve lens
kullan .
40. Biz tatildeyken c¸ic¸eklerimizi kim sula ?
41. Osman s¸imdi dokuz yas¸ında. O b ¨uy¨uy¨unce doktor olmak iste . 42. Sen b ¨uy¨uy¨unce ne ol ?