196 For a verbal sentence to exist at all, the following elements must be present: (i) a FINITE VERB preceded by a verbal particle
(ii) a SUBJECT (noun phrase) or a DIRECT OBJECT (noun phrase) or a COMPLEMENT 197. A COMPLEMENT may be of one of the following types:
(i) DIRECTIONAL (directional adverb)
(ii) COMPLEMENT Of PLACE (adverb phrase of place)
(iii) COMPLEMENT OF MANNER (converb phrase of manner or adjectival converb) (iv) PREPOSITIONAL OBJECT (adverb phrase of place having not a spatial but a relational function)
(v) COMPLEMENT OF TIME (adverb phrase of time)
(vi) CONVERB (any converb other than an adjectival converb)
199. Verbal sentences with neither subject nor direct object are extremely infrequent but do occur. There are three such sentences in the material examined. In two of these, (20) béarfar ortbéarfar ortbéarfar ortbéarfar ort you will be caught and (11) do taidhríodh do aon oíche do taidhríodh do aon oíche do taidhríodh do aon oíche do taidhríodh do aon oíche amháin
amháin amháin
amháin one night he dreamed, it is clear that a surface structure absence of subject or direct object does not correspond to a deep structure absence. They might be paraphrased geofar tugeofar tugeofar tugeofar tu and chonaic sé taidhreamh aon oíche amháinchonaic sé taidhreamh aon oíche amháinchonaic sé taidhreamh aon oíche amháin, thereby chonaic sé taidhreamh aon oíche amháin removing the discrepancy between deep and surface structures. In the third sentence, (20) táthar ann táthar ann táthar ann there is someone in, it is probably correct to regard the táthar ann absence of subject as a special case of deletion and derive the sentence from an underlying structure tá duine anntá duine anntá duine anntá duine ann.
199. Apart from such infrequent structures, the verbal sentence consists of a nucleus, containing the finite verb and its particle and subject and/or direct object, optionally followed by the complements.
200. The nucleus consists of verbal particle, finite verb, subject and direct object in that order. There may be no subject or no direct object. Examples:
WITH SUBJECT AND DIRECT OBJECT (1) osclaím na clasaosclaím na clasaosclaím na clasaosclaím na clasa I open the furrows (1) dhíoladar é dhíoladar é dhíoladar é dhíoladar é they sold it
(11) do mhairibh sí an poc do mhairibh sí an poc do mhairibh sí an poc she killed the he-goat do mhairibh sí an poc (11) an bhfeacaís éan bhfeacaís éan bhfeacaís éan bhfeacaís é did you see it?
(15) dún do bhéaldún do bhéaldún do bhéaldún do bhéal shut your mouth! (15) tuigim thutuigim thutuigim thutuigim thu I understand you
(18) chualaigh sé an focalchualaigh sé an focalchualaigh sé an focalchualaigh sé an focal he heard the word (18) do dhineadar é do dhineadar é do dhineadar é they did it do dhineadar é
(20) ní bhfuaireas aon arán bánní bhfuaireas aon arán bánní bhfuaireas aon arán bánní bhfuaireas aon arán bán I did not get any white bread (20) do dh'aithnigh do dh'aithnigh do dh'aithnigh do dh'aithnigh KrugerKrugerKrugerKruger í í í í Kruger recognized her
(22) ní dhéanfadh sin an gnóní dhéanfadh sin an gnóní dhéanfadh sin an gnóní dhéanfadh sin an gnó that wouldn't do the job (22) chonaic an maidrín échonaic an maidrín échonaic an maidrín échonaic an maidrín é the little dog saw it
(23) leagfaidh mé an tigh leagfaidh mé an tigh leagfaidh mé an tigh I'll demolish the house leagfaidh mé an tigh (23) do lean sé sin iad do lean sé sin iad do lean sé sin iad he followed them do lean sé sin iad
WITH SUBJECT ONLY
(11) do léim an phiastdo léim an phiastdo léim an phiastdo léim an phiast the monster leaped
(15) d'fhoghlaim mórán do sna cailíníd'fhoghlaim mórán do sna cailíníd'fhoghlaim mórán do sna cailíníd'fhoghlaim mórán do sna cailíní a lot of the girls learned (18) d'imigh séd'imigh séd'imigh séd'imigh sé he went off
(20) ná héisteofáná héisteofáná héisteofáná héisteofá would you mind shutting up?
WITH DIRECT OBJECT ALONE
(1) chailleadh na daoine a bhí iontuchailleadh na daoine a bhí iontuchailleadh na daoine a bhí iontuchailleadh na daoine a bhí iontu the people in them died (11) do bádh fear do bádh fear do bádh fear a man was drowned do bádh fear
(15) do cailleadh Cúil Aodhado cailleadh Cúil Aodhado cailleadh Cúil Aodhado cailleadh Cúil Aodha Cúil Aodha died (15) do cailleadh édo cailleadh édo cailleadh édo cailleadh é he died
(20) ní bádh éinne ní bádh éinne ní bádh éinne noone was drowned ní bádh éinne
(23) do leagtaí duine acudo leagtaí duine acudo leagtaí duine acudo leagtaí duine acu one of them kept getting floored
201. If the only complement present is a DIRECTIONAL, it is inserted into the nucleus immediately to the left of the direct object. Examples:
(1) baineann siad amàch na prátaíbaineann siad amàch na prátaíbaineann siad amàch na prátaíbaineann siad amàch na prátaí they take the potatoes up (1) ghearradh amàch na daoine bochtaghearradh amàch na daoine bochtaghearradh amàch na daoine bochtaghearradh amàch na daoine bochta poor people were cut out
(11) do chomáin sé isteàch gach aon cheann acudo chomáin sé isteàch gach aon cheann acudo chomáin sé isteàch gach aon cheann acudo chomáin sé isteàch gach aon cheann acu he drove every one of them in (11) do chuir sí síos é do chuir sí síos é do chuir sí síos é she put it down do chuir sí síos é
(15) chuireadh sé isteàch an púdar dubhchuireadh sé isteàch an púdar dubhchuireadh sé isteàch an púdar dubhchuireadh sé isteàch an púdar dubh he used to put in the black powder (i.e. gunpowder)
(15) tógadh amàch an tobàc tógadh amàch an tobàc tógadh amàch an tobàc the tobacco was taken out tógadh amàch an tobàc
(18) do scaoileadar síos an t-oifigeachdo scaoileadar síos an t-oifigeachdo scaoileadar síos an t-oifigeachdo scaoileadar síos an t-oifigeach they let the officer down (18) scaoileadh síos an sáirsintscaoileadh síos an sáirsintscaoileadh síos an sáirsintscaoileadh síos an sáirsint the sergeant was let down (20) thug sé abhaile an bhóthug sé abhaile an bhóthug sé abhaile an bhóthug sé abhaile an bhó he took the cow home
(20) bain suas do chip is do mheanaithíbain suas do chip is do mheanaithíbain suas do chip is do mheanaithíbain suas do chip is do mheanaithí pick up your gear (20) níor thug sé isteàch íníor thug sé isteàch íníor thug sé isteàch íníor thug sé isteàch í he did not bring her in
(22) tharrainníodar aníos an mheáchaint a bhí as an dorútharrainníodar aníos an mheáchaint a bhí as an dorútharrainníodar aníos an mheáchaint a bhí as an dorútharrainníodar aníos an mheáchaint a bhí as an dorú they pulled up the weight hanging from the line
(22) lean sé abhaile ílean sé abhaile ílean sé abhaile ílean sé abhaile í it followed her home
(23) do tharrainn an bithiúnach suas an mála agus a raibh anndo tharrainn an bithiúnach suas an mála agus a raibh anndo tharrainn an bithiúnach suas an mála agus a raibh anndo tharrainn an bithiúnach suas an mála agus a raibh ann the robber pulled up the sack and what was in it
(23) ... nó go n-ardaí mé aníos tu... nó go n-ardaí mé aníos tu... nó go n-ardaí mé aníos tu... nó go n-ardaí mé aníos tu ... until I pull you up
202. Insertion into the nucleus is sometimes found in the following cases: (a) a DIRECTIONAL accompanied by other complements. Examples:
(1) níor chuireas amàch aon dath orthu le dhá bhliain níor chuireas amàch aon dath orthu le dhá bhliain níor chuireas amàch aon dath orthu le dhá bhliain níor chuireas amàch aon dath orthu le dhá bhliain I've not sprayed them for two years
(11) do thóg sé amàch réal as a phócado thóg sé amàch réal as a phócado thóg sé amàch réal as a phócado thóg sé amàch réal as a phóca he took a tanner out of his pocket
(22) sháith sé amàch an churach san uiscesháith sé amàch an churach san uiscesháith sé amàch an churach san uiscesháith sé amàch an churach san uisce he pushed the boat out into the water (23) do thug sé suas an garsún dóibhdo thug sé suas an garsún dóibhdo thug sé suas an garsún dóibhdo thug sé suas an garsún dóibh he handed the boy over to them
(b) a pronominal PREPOSITIONAL OBJECT with no other complements. Examples: (1) tabhair dhom do láimhtabhair dhom do láimhtabhair dhom do láimhtabhair dhom do láimh give me your hand
(11) do bhain sé díom mo chuid airgiddo bhain sé díom mo chuid airgiddo bhain sé díom mo chuid airgiddo bhain sé díom mo chuid airgid he took my money off me (11) ar thugais chugham mo stocar thugais chugham mo stocar thugais chugham mo stocar thugais chugham mo stoc have you brought me my cattle?
(22) tabharfamaidne linn tocht clúimhtabharfamaidne linn tocht clúimhtabharfamaidne linn tocht clúimhtabharfamaidne linn tocht clúimh we'll take a feather mattress with us (c) in (15) only, riamh riamh riamh riamh as sole complement. Examples:
(15) ní fheacadar riamh rotharní fheacadar riamh rotharní fheacadar riamh rotharní fheacadar riamh rothar they had never seen a bicycle
(15) an bhfeacaís riamh sciathógan bhfeacaís riamh sciathógan bhfeacaís riamh sciathógan bhfeacaís riamh sciathóg have you ever seen a sciathóg (a cradle shaped wicker basket)?
203. If the direct object is a simple personal pronoun, all complements but a converb will go into the nucleus directly to the left of the direct object. Examples:
NO CONVERB PRESENT
(1) agus d'fhág sé agena bhean ansàn éagus d'fhág sé agena bhean ansàn éagus d'fhág sé agena bhean ansàn éagus d'fhág sé agena bhean ansàn é and then he left it to his wife (1) cuireann siad ar sileadh iadcuireann siad ar sileadh iadcuireann siad ar sileadh iadcuireann siad ar sileadh iad they put them out to drip
(11) chuir sí síos sa chorcán iad chuir sí síos sa chorcán iad chuir sí síos sa chorcán iad she put them down in the pot chuir sí síos sa chorcán iad (11) fuair sé le pósadh ífuair sé le pósadh ífuair sé le pósadh ífuair sé le pósadh í he won her hand
(15) thugas d'Amhlaoibh éthugas d'Amhlaoibh éthugas d'Amhlaoibh éthugas d'Amhlaoibh é I gave it to Amhlaoibh
(18) do shocraigh sé in airde ar chnocán édo shocraigh sé in airde ar chnocán édo shocraigh sé in airde ar chnocán édo shocraigh sé in airde ar chnocán é he set it up on a mound
(20) do chomáin sé amàch ar maidin iaddo chomáin sé amàch ar maidin iaddo chomáin sé amàch ar maidin iaddo chomáin sé amàch ar maidin iad he drove them out in the morning (22) chuir sé isteàch ina bhéal échuir sé isteàch ina bhéal échuir sé isteàch ina bhéal échuir sé isteàch ina bhéal é he put it in its mouth
(23) d'fhág sé thíos sa chistean é d'fhág sé thíos sa chistean é d'fhág sé thíos sa chistean é he left him down in the kitchen d'fhág sé thíos sa chistean é CONVERB PRESENT
(1) dh'airínn iad ag rá go mbíodh a leithéidí anndh'airínn iad ag rá go mbíodh a leithéidí anndh'airínn iad ag rá go mbíodh a leithéidí anndh'airínn iad ag rá go mbíodh a leithéidí ann I heard them say that there were things like that
(15) do chuiridís go Beann Traí ansàn iad chun dath a chur orthudo chuiridís go Beann Traí ansàn iad chun dath a chur orthudo chuiridís go Beann Traí ansàn iad chun dath a chur orthudo chuiridís go Beann Traí ansàn iad chun dath a chur orthu then they used to send them to Bantry to have them dyed
204. All possible varieties of COMPLEMENT are unlikely to occur together in a single verbal sentence. This remains a theoretical possibility, however, and in such a case one would expect the following order of presentation:
(i) DIRECTIONAL
(ii) COMPLEMENT OF PLACE (iii) COMPLEMENT OF MANNER (iv) PREPOSITIONAL OBJECT (v) COMPLEMENT OF TIME (vi) CONVERB
205. The DIRECTIONAL and COMPLEMENT OF PLACE fill a slot to the right of the nucleus but to the left of all other complements. If they both occur in a given sentence, they are either fused (see 170-174 above) or separate. In either case the directional normally precedes the complement of place (for the contrary order in fusion, see 171-174 above). Examples:
DIRECTIONAL
(1) tháinig sé abhaile mí ó shointháinig sé abhaile mí ó shointháinig sé abhaile mí ó shointháinig sé abhaile mí ó shoin he came home a month ago (1) thug an ceannaitheoir suas di íthug an ceannaitheoir suas di íthug an ceannaitheoir suas di íthug an ceannaitheoir suas di í the buyer handed it over to her
(11) do chuaigh an páiste síos chun an mála a bhogadh aníosdo chuaigh an páiste síos chun an mála a bhogadh aníosdo chuaigh an páiste síos chun an mála a bhogadh aníosdo chuaigh an páiste síos chun an mála a bhogadh aníos the kid went down to shift the sack up
(15) tháinig sé anuas im theantasa tháinig sé anuas im theantasa tháinig sé anuas im theantasa he came down with me tháinig sé anuas im theantasa
(20) do bhí do bhí do bhí do bhí KrugerKrugerKrugerKruger thoir ina sheasamh thoir ina sheasamh Kruger was standing in front thoir ina sheasamh thoir ina sheasamh
(22) do thug Riobard an cailín abhaile leisdo thug Riobard an cailín abhaile leisdo thug Riobard an cailín abhaile leisdo thug Riobard an cailín abhaile leis Robert brought the girl home with him (23) lig mise amàch go hantapalig mise amàch go hantapalig mise amàch go hantapalig mise amàch go hantapa let me out fast!
COMPLEMENT OF PLACE
(1) leag mé ar an mbosca é leag mé ar an mbosca é leag mé ar an mbosca é leag mé ar an mbosca é I put it on the box (1) ní fheacaigh mé éinne annní fheacaigh mé éinne annní fheacaigh mé éinne annní fheacaigh mé éinne ann I saw no one there
(11) do thug sé ag triall ar an dtigh édo thug sé ag triall ar an dtigh édo thug sé ag triall ar an dtigh édo thug sé ag triall ar an dtigh é he brought him to the house (11) chuaigh sé fé dhéin a mháthar aríschuaigh sé fé dhéin a mháthar aríschuaigh sé fé dhéin a mháthar aríschuaigh sé fé dhéin a mháthar arís he went to his mother again
(15) do chuiridís go Beann Traí ansàn iad ...do chuiridís go Beann Traí ansàn iad ...do chuiridís go Beann Traí ansàn iad ...do chuiridís go Beann Traí ansàn iad ... then they used to send them to Bantry ...
(18) léigh an t-oifigeach sa pháipéar éléigh an t-oifigeach sa pháipéar éléigh an t-oifigeach sa pháipéar éléigh an t-oifigeach sa pháipéar é the officer read it in the paper (20) do thugas go dtí ceann acu ído thugas go dtí ceann acu ído thugas go dtí ceann acu ído thugas go dtí ceann acu í I brought her to one of them (22) beadsa ann ag féachaint orthubeadsa ann ag féachaint orthubeadsa ann ag féachaint orthubeadsa ann ag féachaint orthu I'll be there looking at them (23) leag sé ar éadan an bhuird éleag sé ar éadan an bhuird éleag sé ar éadan an bhuird éleag sé ar éadan an bhuird é he put it on the table
COMPLEMENT OF PLACE FUSED WITH DIRECTIONAL
(1) thá sí amuìgh ins na Stáit le bliantathá sí amuìgh ins na Stáit le bliantathá sí amuìgh ins na Stáit le bliantathá sí amuìgh ins na Stáit le blianta she has been out in the States for years (11) do bhí an cófra mór istìgh i gcúinne an tí aicido bhí an cófra mór istìgh i gcúinne an tí aicido bhí an cófra mór istìgh i gcúinne an tí aicido bhí an cófra mór istìgh i gcúinne an tí aici she had this big press in a corner of the house
(15) tháinig sé anuas go dtí an chistintháinig sé anuas go dtí an chistintháinig sé anuas go dtí an chistintháinig sé anuas go dtí an chistin he came down to the kitchen (18) do shocraighh sé in airde ar chnocán édo shocraighh sé in airde ar chnocán édo shocraighh sé in airde ar chnocán édo shocraighh sé in airde ar chnocán é he set it up on a mound (20) cuir síos id phóca écuir síos id phóca écuir síos id phóca écuir síos id phóca é put it in your pocket!
(22) leag sé an gliomàch anuas ar thóin na curaíleag sé an gliomàch anuas ar thóin na curaíleag sé an gliomàch anuas ar thóin na curaíleag sé an gliomàch anuas ar thóin na curaí he put the lobster down on the stern of the boat
(23) d'fhág sé thíos sa chistean é d'fhág sé thíos sa chistean é d'fhág sé thíos sa chistean é he left him down in the kitchen d'fhág sé thíos sa chistean é COMPLEMENT OF PLACE FOLLOWING DIRECTIONAL
(18) shuíodar síos le hais cruinn ó spéir na hoícheshuíodar síos le hais cruinn ó spéir na hoícheshuíodar síos le hais cruinn ó spéir na hoícheshuíodar síos le hais cruinn ó spéir na hoíche they sat down by a tree from dusk on
(20) chaith sé suas sa ghluaisteánchaith sé suas sa ghluaisteánchaith sé suas sa ghluaisteánchaith sé suas sa ghluaisteán he threw up in the car
206. A complement of place which is of some length in comparison to other complements present may be placed to the right of all other complements and of a pronominal direct object. Examples:
(1) leagann mé ansàn iad thimpeall dhá orlach déag óna chéileleagann mé ansàn iad thimpeall dhá orlach déag óna chéileleagann mé ansàn iad thimpeall dhá orlach déag óna chéileleagann mé ansàn iad thimpeall dhá orlach déag óna chéile then I put them about twelve inches apart
(18) thug sé leis é go dtí tigh coimeád na gcluite thug sé leis é go dtí tigh coimeád na gcluite thug sé leis é go dtí tigh coimeád na gcluite he brought him to the building thug sé leis é go dtí tigh coimeád na gcluite where the swords were kept
(20) do chomáin sé siar iad ar an áit go dtuaaimrd Lagbháin airdo chomáin sé siar iad ar an áit go dtuaaimrd Lagbháin airdo chomáin sé siar iad ar an áit go dtuaaimrd Lagbháin airdo chomáin sé siar iad ar an áit go dtuaaimrd Lagbháin air he drove them west