Διατροφικές Προσαρμογές Ασθενών με Μεσογειακή Αναιμία (Θαλασσαιμία ή νόσο του Cooley) Α. Διατροφή ασθενών που δεν κάνουν μετάγγιση Οι ασθενείς με ενδιάµεση µεσογειακή αναιµία ενθαρρύνονται να αποφεύγουν τα τρόφιμα που είναι υψηλά σε σίδηρο και τα συμπληρώματα σιδήρου, ενώ καλό θα είναι να πίνουν τσάι μαζί με τα γεύματα, το οποίο μειώνει την απορρόφηση σιδήρου. Η φερριτίνη ορού θα πρέπει να αξιολογείται στους εφήβους. Η αγωγή με Δ εσφεριοξαμίνη ξεκινά στα πρώτα στάδια ανάπτυξης αιμοσιδέρωσης. Τα άτομα με υπερφόρτωση σιδήρου θα πρέπει να κάνουν βιοψία ήπατος. Σε άτομα με σημαντική αιμοσιδέρωση θα πρέπει να γίνεται πρόωρη αξιολόγηση της καρδιακής λειτουργίας με την παρακολούθηση μέσω Holter και υπερηχογραφική δοκιμασία φόρτισης. Επιπλέον, η ανεπάρκεια φυλλικού οξέος φαίνεται να είναι πιο συχνή στα άτομα αυτά, άρα χρειάζεται και η ανάλογη διατροφική προσαρμογή.
Β. Δίαιτα χαμηλή σε σίδηρο για τους χρόνια μεταγγιζόμενους ασθενείς Οι τακτικές μεταγγίσεις αίματος μπορεί να οδηγήσουν το σώμα. σε υπερφόρτωση σιδήρου. Ο επιπλέον σίδηρο από τις χρόνιες μεταγγίσεις αποθηκεύεται στο ήπαρ. Μόλις οι αποθήκες σιδήρου στο ήπαρ είναι πλήρεις, ο σίδηρος αρχίζει να συσσωρεύεται σε μέρη όπως η καρδιά και η υπόφυση, όπου μπορεί να προκαλέσει ζημιά. Η υπερφόρτωση σιδήρου μπορεί επίσης να προκληθεί από την αυξημένη απορρόφηση του σιδήρου από το έντερο, όπως μπορεί να συμβεί σε ασθενείς με ενδιάµεση µεσογειακή αναιµία.
Για να μην αυξηθούν τα αποθέματα σιδήρου απότομα, χρησιμοποιείται η δεσφεριοξαμίνη (φαρμακευτική αγωγή για την αποσιδέρωση) σε συνδυασμό με δίαιτα χαμηλή σε σίδηρο. Για τα παιδιά κάτω των 10 ετών η δίαιτα θα πρέπει να παρέχει κάτω από 10 mg σιδηρου/ ημέρα ενώ για εκείνους που είναι 11 ετών και άνω, κάτω από 18 mg σιδήρου/ ημέρα. Τα παιδιά που έχουν μεσογειακή αναιμία και κάνουν μετάγγιση είναι ακόμη σχετικά αναιμικά, ώστε το σώμα τους να ζητάει κάποιες στιγμές τρόφιμα πλούσια σε σίδηρο. Από την στιγμή που είναι δύσκολο να επιτηρήσει κάποιος στενά τη διατροφή τους, θα πρέπει να αναπτύξουν από νωρίς καλές διατροφικές συνήθειες Θα πρέπει στα παιδιά αυτά να υπενθυμίζεται ότι πρέπει να αποφεύγουν σίγουρα τρόφιμα πολύ υψηλά σε σίδηρο, όπως το βόειο κρέας και άλλα προϊόντα με βάση το κόκκινο κρέας, ακόμη και αν τα λαχταρούν. Καλό θα είναι να έχουμε υπόψη ότι ο σίδηρος που βρίσκεται στο κρέας είναι πολύ πιο εύκολα απορροφήσιμος σε σχέση με άλλες πηγές, σιδήρου, όπως τα δημητριακά και το ψωμί. Οι ασθενείς δεν θα πρέπει να μαγειρεύουν με μαγειρικά σκεύη από χυτοσίδηρο (π.χ. το γουόκ), διότι ο σίδηρος μπορεί να μεταφερθεί από τα μαγειρικά σκεύη στο φαγητό. Ορισμένα τρόφιμα, όπως ο χυμός πορτοκαλιού, μπορεί να ενισχύσουν την απορρόφηση του σιδήρου, ενώ άλλα όπως το τσάι, τα γαλακτοκομικά και ο καφές, μπορεί να μειώσουν την απορρόφηση. Εάν χρησιμοποιείται η δεσφεριοξαμίνη, ωστόσο, συνιστάται να λαμβάνονται 250 mg ή λιγότερο βιταμίνης C μετά την έναρξη της έγχυσης για να βοηθηθεί η αύξηση της παραγωγής του σιδήρου. Στις ετικέτες των τροφίμων, συνήθως αναφέρεται. το ποσοστό του σιδήρου ανά μερίδα τροφίμου. Αυτό βασίζεται στην συνιστώμενη ημερήσια δόση που είναι περίπου 18 mg / ημέρα. Αν π.χ η ετικέτα λέει ότι το τρόφιμο περιέχει το 8% της συνιστώμενης ημερήσιας ποσότητας σιδήρου, πολλαπλασιάζουμε το 0,08 με τα 18mg για να δούμε την ποσότητα σε mg του σιδήρου από μία μερίδα του τροφίμου αυτού. Μην ξεχνάτε να ελέγξετε τις σοκολάτες και τα διάφορα σνακ!
Δίαιτα χαμηλή σε σίδηρο για τους χρόνια μεταγγιζόμενους ασθενείς Οι πολύ υψηλές πηγές σιδήρου περιλαμβάνουν τα ακόλουθα τρόφιμα τα οποία θα πρέπει να αποφεύγονται από τη διατροφή ή να καταναλώνονται πολύ σπάνια: Πρωτεΐνούχα τρόφιμα που οι οποίες θα πρέπει να αποφεύγονται: • στρείδια • συκώτι • χοιρινό • φασόλια • βοδινό κρέας • φυστικοβούτυρο • tofu Δημητριακά που θα πρέπει να αποφεύγονται: • τορτίγιες αλευριού • δημητριακά για βρέφη • κρέμα σιταριού • τα περισσότερα δημητριακά πρωινού , όπως τα παρακάτω:, Malt-O-Meal, Product 19, Total, KIX, Raisin Bran, Special K, 100% Bran, Rice Chex, Rice Krispies, Cornflakes, Wheaties
Φρούτα / λαχανικά που πρέπει να αποφεύγονται: • χυμός δαμάσκηνου • δαμάσκηνα • καρπούζι • σπανάκι • πράσινα φυλλώδη λαχανικά • χουρμάδες • σταφίδες • μπρόκολο • μπιζέλια • φασόλια για φάβα Ενδεικτικό Διαιτολόγιο Ενήλικου με Μεσογειακή Αναιμία - Πρωινό: 1 ποτήρι γάλα 1,5% 1 φέτα ψωμί ολικής αλέσεως, 2 κουταλάκια μέλι, 2 κουταλάκια του γλυκού μαργαρίνη Light
- Δεκατιανό: 1 ποτήρι χυμός πορτοκάλι 2 φρυγανιές ολικής άλεσης 1 φέτα τυρί Edam (40 γραμ) - Μεσημεριανό: 1 φλιτζ αρακάς 1 φλιτζ καρότα, 60 γρ. τυρί φέτα 1 κουτ της σούπας ελαιόλαδο
2 φέτες ψωμί ολικής - Απογευματινό: 1 μπανάνα - Βραδινό: 1 φλιτζάνι μακαρόνια ολικής άλεσης 90 γραμ κοτόπουλο στήθος ½ φλιτζ χυμός ντομάτας, Σαλάτα με: 2 μέτριες τομάτες, 2 μικρά αγγούρια ¼ φλιτζ κρεμμύδι,
1 κουτ της σούπας ελαιόλαδο Προ του ύπνου: 1 γιαούρτι 2% 2 ολόκληρα καρύδια 1 κ γλ μέλι . Το διαιτολόγιο αυτό παρέχει:
Ενέργεια: 2330 kcal Πρωτεΐνη: 109 gr Λίπος: 85,4 gr Κορεσμένο λίπος: 27 gr Πολυακόρεστο λίπος: 27 gr
Μονοακόρεστο λίπος: 35,8 gr Υδατάνθρακες: 295 gr Φυτικές ίνες: 42 gr Χοληστερόλη: 183 mg Νάτριο: 2650 mg
Κάλιο: 5345 mg Φώσφορος: 1979 mg Μαγνήσιο: 462 mg Ασβέστιο: 1797 mg Σίδηρος 16 mgr
Για περισσότερη μελέτη
1. Fung EB, Xu Y, Kwiatkowski JL, Vogiatzi MG, Neufeld E, Olivieri N, Vichinsky EP, Giardina PJ; Thalassemia Clinical Research Network. Relationship between Chronic Transfusion Therapy and Body Composition in Subjects with Thalassemia.
J Pediatr. 2010 Jun 12. [Epub ahead of print]
.
2. Bιοδιαθεσιμότητα και προσλήψεις αναφοράς για το
σίδηρο . Am J Clin Nutr 2010 91: 1461S-1467S
3. Northern Comprehensive Thalassemia Center http://www.thalassemia.com/what_is_thal.html
