• No se han encontrado resultados

COMPOSICIÓN E INSTRUMENTACIÓN APLICADA I-II

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

Share "COMPOSICIÓN E INSTRUMENTACIÓN APLICADA I-II"

Copied!
36
0
0

Texto completo

(1)

2 2 32 30 6

I II III IV V VI VII VIII

3 3 IDIOMAS:

I II III IV V VI VII VIII

32 32

1 1

2 2

55 55

90 90

H. lectivas / semana Horas lectivas / cuadrimestre: Horas / ECTS: ECTS totáis da disciplina:

PEDAGOXÍA ITINERARIOS: PEDAGOXÍA DA LINGUAXE MUSICAL

CARÁCTER: C) OBRIGATORIA ESPECÍFICA TIPO DE CLASE: Individual

COMPOSICIÓN E INSTRUMENTACIÓN APLICADA I-II

CÓDIGO:

1. D AT OS D A DIS CIPLIN A

MATERIA: Linguaxes e técnicas da música TITULACIÓN: GRADUADO / TITULADO SUPERIOR EN MÚSICA

ESPECIALIDADE:

* Os alumnos/as extranxeiros, participantes en programas de intercambio internacional, recibirán as clases das disciplinas de carácter individual no idioma especificado no seu Acordo de Formación. Nas demáis disciplinas, poderán recibir asistencia e orientación dos seus Titores nos "Outros Idiomas" citados nesta programación sen que iso signifique que as clases sexan impartidas nesos idiomas.

Cuadrimestres:

ECTS / cuadrimestre: Galego / Español *OUTROS IDIOMAS:

Cursos: 1º curso 2º curso 3º curso 4º curso

Observacións:

DESCRICIÓN DA

DISCIPLINA: Fundamentos básicos da composición musical. Creación, adaptación e arranxos de materiais para agrupacións propias da aula de música e dos diversos materiais musicais didácticos precisos no ensino da música en xeral e da linguaxe musical.

DEPARTAMENTO: PEDAGOXÍA COORDINADOR/A: JOSEFINA ALBORÉS

Nº Cuadrimestres:

Coñecementos / Requisitos previos:

Requírese estar matriculado no curso correspondente. Coñecer os elementos constitutivos da linguaxe musical mostrando un boo dominio en percepción auditiva, lectura, análise,

improvisación e aplicalo de forma axeitada dentro da propia actividade. Coñecer a estructura da linguaxe musical, improvisación e creación musical, e ser capaz de interrelacionar todo iso para aplicalo e utilizalo adecuadamente no desenvolvemento da propia actividade.

2. COMPE

TE

NCIA

S ver lista y descrición de competencias no Real Decreto 631/2010 del 14 de maio anexo I páxinas 48488 a 48495 (publicado no BOE nº 137 do 5 de xuño de 2010) TRANSVERSAIS: T 1, 3, 4, 16, 17.

XERAIS: DOCENTES:

NOME E 1º APELIDO EMAIL / TEL / WEB TITORÍA NOME E 1º APELIDO EMAIL / TEL / WEB TITORÍA

JOSEFINA ALBORÉS [email protected]

Ver páxina Titorías

3) Recopilar e analizar diversos materiais musicais como cancións infantis e pezas musicais diversas como recurso para a composición ou arranxo de pezas similares, axeitadas ó ensino da Linguaxe musical dos graos elemental e medio.

4) Compoñer e instrumentar todo tipo de exercicios e pezas musicais para o ensino da música e a súa utilización nas unidades didácticas.

4. CONTIDOS

:

Temas: Descritor subtemas: Sesións:

Tema 1

Análise de cancións e pezas diversas - Adaptación e arranxo tendo en conta obxectivos e contidos concretos de ensino, partindo de estructuras con I e V, engadindo progresivamente outras funcións - Aplicación de ritmos a textos e viceversa - Composición de exercicios rítmicos a unha e varias voces - Aplicación da

Instrumentación Orff 2 Tema 2 X 1, 2, 3, 4, 10, 13, 20, 21, 22, 23. ESPECÍFICAS: EP 2, 3, 4, 5, 11. 3. OBX ECTIV OS DESCRICIÓN COMPETENCIAS

1) Aplicar os coñecementos adquiridos nas materias musicais cursadas á composición de exercicios didácticos dos diferentes elementos musicais como ritmo, melodía, harmonía, forma, interválica asi como de melodías a unha e varias voces sin e con acompañamento harmónico e instrumental.

TODAS 2) Situar a práctica compositiva baixo a visión pedagóxica para axeitar os productos realizados ó ensino da Linguaxe musical, tendo en conta os obxectivos e características

psicopedagóxicas da aprendizaxe.

TOTAL SESIÓNS por CUADRIMESTRE: 16

5. PLA NIFICA CIÓN DOCE NTE CU ADRIME STRA L

TIPO DE ACTIVIDADE: 1º curso 2º curso 3º curso

Composición de cancións e exercicios melódicos con funcións I y V sin e con acompañamento. - Engadir progresivamente outras funcións, notas de paso, de floreo, apoyaturas e retardos, así como cambios de modo e diferentes patróns de acompañamento con instrumentación diversa. - Composición de fragmentos melódicos a 1 e 2 voces coas mesmas estructuras e elementos melódicos.

3

Tema 3 Composición de melodías e pezas con flexións e modulacións ás diferentes tonalidades e modos veciños. - Composición de cancións e melodías baseadas nos modos antiguos sin e con cambios a outros modos. - Utilización de patróns de acompañamento diversos. - Composición de fragmentos a dúas voces coas características anteriores - Aplicación de diversos ritmos como compases mixtos ou valoración especial nun tempo.

4

Tema 4

Composición de melodías utilizando diversos tipos de escala, pentatónica, hexátona, etc. - Composición de melodías tonais interválicas - Utilización de patróns de acompañamento e intrumentación diversos. - Composición de fragmentos a dúas voces coas características anteriores - Aplicación de diversos ritmos como

compases mixtos aksak, valoración especial en dous ou mais tempos e música sin compasear. 3

No presenciais Traballo persoal:

Total de horas cuadrimestrais:

4º curso OBSERVACIÓNS Presenciais Clases prácticas: Titorías: Exposición de Traballos

(2)

PONDERACIÓN

PONDERACIÓN

Realización de composicións

Proba cuadrimestral

Orff, C. - Obra didáctica de Carl Orff.

6. DE SCRIT ORE S DE PLA NIFICA CIÓN DOCE NTE (ME TODOL OX ÍA

) TIPO DE ACTIVIDADE: DESCRICIÓN DA METODOLOXÍA:

A metodoloxía consistirá na explicación das características fundamentais do traballo por parte da profesora e a revisión diaria do séu desenvolvemento. Hase de procurar que o alumno reflexione sobre e carácter pedagóxico das composicións e do séu significado musical mediante a utilización do oído interior e a interpretación vocal ou instrumental para a comprobación auditiva. O traballo continuado coa calidade e cantidade precisas proporcionará aos alumnos a pericia na materia.

Amosar calidade musical nas mesmas. - Axeitar correctamente as composicións aos obxectivos pedagóxicos e musicais. - Presentar os traballos completos e nas datas sinaladas.

100% TODAS

Para a presentación oa exame final será condición indispensable ter entregado previamente todas as composicións elaboradas e corrixidas e a recopilación e análise de materiais musicais realizada.

O exame consistirá na composición de dúas pezas breves similares ás realizadas durante o cuatrimestre á proposta da profesora.

Non se admitirán traballos non corrixidos previamente por a profesora.

7. A VA LIA CIÓN ORD IN ARI A

FERRAMENTAS CRITERIOS COMPETENCIAS AVALIADAS

AVALIACIÓN CONTINUA

TODAS O exame consistirá na composición de tres pezas breves á proposta da profesora.

Salzer, F. - Audición Estructural. Labor.

Non se admitirán traballos non corrixidos previamente por a profesora.

ER

ASM

US

Os alumnos/as oficiais que participen en programas de intercambio internacional, deberán aportar unha certificación dos créditos realizados e a calificación obtida no centro de destino. En caso contrario deberán examinarse dos contidos establecidos para esta materia igual que os restantes alumnos/as oficiais. Si os contidos cursados no centro de destino non se corresponderan con os desta programación, o Departamento decidirá a forma de avaliar os contidos non realizados ou non superados.

Os alumnos/as extranxeiros, participantes en programas de intercambio internacional, serán evaluados igual que os alumnos/as oficiais. No caso de non realizar un curso ou semestre completo, recibirán unha avaliación informativa e unha acreditación das horas lectivas realizadas.

AVALIACIÓN ALTERNATIVA

Ver avaliación extraordinaria.

* As faltas de asistencia (3 faltas a clases de Cámara / Conxunto ó 4 faltas no resto das disciplinas) supondrán a pérda ao dereito á avaliación continua. Cando iso ocurra, o profesor da disciplina actuará segundo o protocolo establecido. (CONSULTAR AVALIACIÓN ALTERNATIVA CON Ó PROFESOR DA DISCIPLINA)

EXT

RA

OR

DIN

AR

IA FERRAMENTAS CRITERIOS COMPETENCIAS AVALIADAS

Exame escrito

Para a presentación ós exames será preciso ter entregados os traballos antes de finalizar o mes de Xuño.

100%

9. OBS

ERV

ACIÓNS

:

Schöenberg, A. - Fundamentos de la composición musical.

8. BIBLIOGRA FÍA , MA TE RIA IS E DOCUME NT OS : BIBLIOGRAFÍA: Molina, E et alt.: 2000. Armonia I. Real musical Madrid

De la Motte, Diether - Armonía. Idea Música.

Kuhn, C. - Historia de la composición musical. Idea Musica. Kuhn, C. - Tratado de la forma musical. Idea Musica. Molina, E. - Improvisación al piano. Enclave creativa.

Navarrete, Ana Mª, Molina, E., Sierra, F., Arenosa, E. - Libros de lenguaje Musical.

Asins Arbó, Williart, Molina - El acompañamiento de la melodía y su improvisación al piano. Real musical. Molina, E et alt.: 2001. Armonia II. Real musical Madrid

(3)

2 2 32 30 4

I II III IV V VI VII VIII

2 2 IDIOMAS:

I II III IV V VI VII VIII

32 32

28 28

60 60

DOCENTES:

NOME E 1º APELIDO EMAIL / TEL / WEB TITORÍA NOME E 1º APELIDO EMAIL / TEL / WEB TITORÍA

NIEVES SALGUERO [email protected]

COREOGRAFÍA E DANZA I-II

CÓDIGO:

1. D AT OS D A DIS CIPLIN A

MATERIA: Expresión corporal e Danza TITULACIÓN: GRADUADO / TITULADO SUPERIOR EN MÚSICA

ESPECIALIDADE: PEDAGOXÍA

1º curso 2º curso 3º curso 4º curso

* Os alumnos/as extranxeiros, participantes en programas de intercambio internacional, recibirán as clases das disciplinas de carácter individual no idioma especificado no seu Acordo de Formación. Nas demáis disciplinas, poderán recibir asistencia e orientación dos seus Titores nos "Outros Idiomas" citados nesta programación sen que iso signifique que as clases sexan impartidas nesos idiomas.

Vivenciar situacións en torno o ritmo e a danza que estimulen a creatividade dos estudantes.

Crear individualmente ou en grupo, coreografías a partir dunha partitura ou dunha audición.

ITINERARIOS:

Observacións: Cuadrimestres:

ECTS / cuadrimestre: Galego / Español *OUTROS IDIOMAS:

Nº Cuadrimestres: H. lectivas / semana Horas lectivas / cuadrimestre: Horas / ECTS: ECTS totáis da disciplina:

Cursos:

PEDAGOXÍA DA LINGUAXE MUSICAL

CARÁCTER: C) OBRIGATORIA ESPECÍFICA TIPO DE CLASE: Individual

DEPARTAMENTO: PEDAGOXÍA COORDINADOR/A: JOSEFINA ALBORÉS

X 1, 2, 3, 4, 7, 10, 13, 17, 21, 22. ESPECÍFICAS: EP 2, 4, 5, 8 3. OBX ECTIV OS DESCRICIÓN COMPETENCIAS

Coñecer e valorar los elementos básicos da Expresión Corporal, corpo, espazo, tempo e movemento ye a capacidade expresiva.

TODAS Utilizar a voz e o propio corpo como primeiros instrumentos musicais, con certo dominio do esquema corporal e situacións espaciais.

Ofrecer os coñecementos básicos prácticos sobre as actividades de rítmica e danza, para que os estudantes podan desenrolalas na futura labor como docentes. DESCRICIÓN DA

DISCIPLINA:

A expresión corporal. Desenvolvemento das capacidades motrices a través da sensibilización e da conciencia corporal. Formas básicas do movemento. Comunicación e aprendizaxe. Improvisación. A danza: historia e repertorio (tradicional, histórica, educativa, doutras culturas). A danza como recurso metodolóxico para a educación musical. Creación de danzas e coreografías na aula.

Coñecementos / Requisitos previos:

Requírese estar matriculado no curso correspondente. Coñecer as bases prácticas do linguaxe expresivo. Coñecer e utilizar cancions que propicien o desenvolvemento da educación auditiva, rítmica e vocal.

2. COMPE

TE

NCIA

S ver lista y descrición de competencias no Real Decreto 631/2010 del 14 de maio anexo I páxinas 48488 a 48495 (publicado no BOE nº 137 do 5 de xuño de 2010) TRANSVERSAIS: T 1, 3, 7, 9, 10, 16

XERAIS:

A Danza Fundamentación teórica e plantexamento didáctico da Danza. Formas de danza. Dimensións da Danza. Os estilos de ensinanza. A sesión e secuenciación 4

TOTAL SESIÓNS por CUADRIMESTRE: 16

1º curso 2º curso 3º curso

Actividades rítmicas e danza na escola. Ritmo e movemento. Xogos infantís danzados e cantados. Xogos de danza libre e movemento rítmico expontáneo. Danza

recreativa. Danzas do mundo. 3

Coreografía Formas simples de construción coreográfica. 2

A Rítmica Fundamentos da rítmica e da danza. Formación rítmica. Creación rítmica. Didáctica da rítmica 4

4. CONTIDOS

:

Temas: Descritor subtemas: Sesións:

Expresión Corporal Fundamentación da Expresión Corporal. Aproximación o concepto de Expresión Corporal. Elementos básicos do movemento expresivo 3 Ritmo e danza na escola 5. PLA NIFICA CIÓN DOCE NTE CU ADRIME STRA L TIPO DE ACTIVIDADE: Presenciais No presenciais

Total de horas cuadrimestrais:

4º curso

OBSERVACIÓNS

Clases prácticas: Traballo persoal:

(4)

PONDERACIÓN PONDERACIÓN 6. DE SCRIT ORE S DE PLA NIFICA CIÓN DOCE NTE (ME TODOL OX ÍA )

TIPO DE ACTIVIDADE: DESCRICIÓN DA METODOLOXÍA:

Exposición teórica Explicación e organización dos diversos contidos acompañada dos materiais didácticos correspondientes.

Exposición práctica Diseño de propostas didácticas empleando os recursos adquiridos nas clases teóricas e técnicas, ferramentas e recursos. Actividades colectivas EXT RA OR DIN AR IA

FERRAMENTAS CRITERIOS COMPETENCIAS AVALIADAS

Exame oral

Demostrar a capacidade para abordar as actividades vivencialmente.

100% TODAS 8. BIBLIOGRA FÍA , MA TE RIA IS E DOCUME NT OS : Obras orientativas Alcazar Aranda, Antonio J. ”88 temas temas para voz e instrumental Orff.

Arteaga Checa, Milagros. “Bailar en la escuela” Grupo editorial Universitario ***

Bachmann, M. “La rítmica Jacques-Dalcroze: Una educación por la música y para la música. Madrid. Pirámide. Cada cual atienda su juego ***

Analizar as propias vivencias e reflexionar sobre os diferentes recursos didácticos. Planificar creacions de experiencias da expresión corporal para niños del nivel.

Vivanco, Pepa. “Exploremos el sonido”. Ed. Ricordi Zamora, Ángel. “Danzas del mundo” Editorial CCS

TODAS Analizar as propias vivencias e reflexionar sobre os diferentes recursos didácticos.

Planificar creacions de experiencias da expresión corporal para niños del nivel. Descubrir as propias capacidades creativas e expresivas a través do movemento.

AVALIACIÓN ALTERNATIVA

Ver avaliación extraordinaria.

* As faltas de asistencia (3 faltas a clases de Cámara / Conxunto ó 4 faltas no resto das disciplinas) supondrán a pérda ao dereito á avaliación continua. Cando iso ocurra, o profesor da disciplina actuará segundo o protocolo establecido. (CONSULTAR AVALIACIÓN ALTERNATIVA CON Ó PROFESOR DA DISCIPLINA)

9. OBS

ERV

ACIÓNS

:

Pelegrín, Ana. “Cada cual atiende a su juego” Anaya

Renobell Soler, Gemma. “Todo lo que hay que saber para bailar en la escuela (libro + Dvd)”. Robinson, Jaqueline. “El niño y la danza”. Octaedro

Schinca, M. Psicomotricidad, ritmo y expresión corporal, Madrid. Escuela española Trías, Nuria. “Juegos de música y expresión corporal”. Ed. Parramón

Venner, Anna Marie. “40 juegos para la expresión corporal: de 3 a 10 años” ediciones octaedro , barcelona. CD: Danzas fáciles. Madrid: Ed. Akal, 1999

CD: Juegos Bailables. Madrid: Ed. Akal, 1999

Fernández Rubí, Marisa -Taller de danzas y coreografías: educación infantil y primaria. Editorial CCS. *** García Ruso, H. Mª. “La danza en la escuela” Inde

Llongueres, N..T: “La aportación de Émile Jacques-Dalcroze en el campo de la pedagogía musical y del movimiento corporal” Barcelona, Graó, 1996 LLongueres,Joam.” El rítmo en la educación y formación general de la infancia”.

Secuenciación das actividades dentro da clase de danza. Realización de distintas formas de danzas e coreografias.

7. A VA LIA CIÓN ORD IN ARI A

FERRAMENTAS CRITERIOS COMPETENCIAS AVALIADAS

AVALIACIÓN

CONTINUA Exame oral

Demostrar a capacidade para abordar as actividades vivencialmente.

100%

Descubrir as propias capacidades creativas e expresivas a través do movemento.

ER

ASM

US

Os alumnos/as oficiais que participen en programas de intercambio internacional, deberán aportar unha certificación dos créditos realizados e a calificación obtida no centro de destino. En caso contrario deberán examinarse dos contidos establecidos para esta materia igual que os restantes alumnos/as oficiais. Si os contidos cursados no centro de destino non se corresponderan con os desta programación, o Departamento decidirá a forma de avaliar os contidos non realizados ou non superados.

Os alumnos/as extranxeiros, participantes en programas de intercambio internacional, serán evaluados igual que os alumnos/as oficiais. No caso de non realizar un curso ou semestre completo, recibirán unha avaliación informativa e unha acreditación das horas lectivas realizadas.

(5)

3 4 64 30 18

I II III IV V VI VII VIII

6 6 6 IDIOMAS: Tema 1 Tema 2 Tema 3 Tema 4 Tema 5 Tema 1 Tema 2 Tema 3 Tema 4 Tema 5 1º curso ECTS / cuadrimestre:

DIDÁCTICA DA MÚSICA E DA LINGUAXE MUSICAL I-III

CÓDIGO:

1. D AT OS D A DIS CIPLIN A

MATERIA: Didáctica da Educación musical TITULACIÓN: GRADUADO / TITULADO SUPERIOR EN MÚSICA

ESPECIALIDADE: PEDAGOXÍA ITINERARIOS:

Nº Cuadrimestres: H. lectivas / semana Horas lectivas / cuadrimestre: Horas / ECTS: ECTS totáis da disciplina:

Cursos:

ESPECÍFICAS:

2º curso 3º curso 4º curso

PEDAGOXÍA DA LINGUAXE MUSICAL

CARÁCTER: C) OBRIGATORIA ESPECÍFICA TIPO DE CLASE: Colectiva

DEPARTAMENTO: PEDAGOXÍA COORDINADOR/A: JOSEFINA ALBORÉS

Ver páxina Titorías DESCRICIÓN DA

DISCIPLINA:

Principios psicopedagóxicos da aprendizaxe da música. O desenvolvemento das capacidades musicais. Metodoloxía e planificación didáctica. Desenvolvemento e avaliación do proceso educativo. Analise dos diversos currículos de educación musical. Deseño de procedementos e estratexias de ensinanza-aprendizaxe.

* Os alumnos/as extranxeiros, participantes en programas de intercambio internacional, recibirán as clases das disciplinas de carácter individual no idioma especificado no seu Acordo de Formación. Nas demáis disciplinas, poderán recibir asistencia e orientación dos seus Titores nos "Outros Idiomas" citados nesta programación sen que iso signifique que as clases sexan impartidas nesos idiomas.

DOCENTES: NOME E 1º APELIDO EMAIL / TEL / WEB TITORÍA NOME E 1º APELIDO EMAIL / TEL / WEB TITORÍA

JOSEFINA ALBORÉS [email protected]

Observacións: Cuadrimestres:

6.- Aplicar os coñecimentos adquiridos, tanto pedagóxicos como musicais, na elaboración de propostas de planificación da acción didáctica, analizando os materiais mais axeitados e demais recursos metodolóxicos para a Linguaxe musical.

7.- Potenciar o uso dos recursos tecnolóxicos na mellora da práctica do ensino musical para favorecer unha metodoloxía mais creativa e atractiva axeitada ós intereses e costumes dos alumnos.

8.- Ser consciente da necesidade da innovación didáctica como axeitamento permanente ós cambios científicos, tecnolóxicos e culturais.

4. CONTIDOS

:

TEMAS: DESCRITOR TEMAS:

5. Planificación didáctica: Unidade didáctica / Probas de acceso: Necesidade da planificación didáctica. Concepto e elementos que constituen unha unidade didáctica. Deseño de unidades didácticas de grao elemental. As probas de acceso ó grao elemental. Obxectivos das probas e o seu deseño.

5. Os métodos da Pedagoxía musical: Metodoloxías pedagóxico-musicais e a súa aplicación no ensino da Linguaxe musical.

Integración dos diferentes métodos na didáctica. 4

Sigue en la próxima hoja … Galego / Español *OUTROS IDIOMAS: Inglés

EP 1, 2, 3, 5 3. OBX ECTIV OS DESCRICIÓN: COMPETENCIAS:

1.- Reflexionar analizando as prácticas educativas familiares, a influencia dos medios de comunicación e os diferentes enfoques didácticos do ensino da música segundo a propia experiencia.

TODAS 2.- Comprender os procesos de ensino-aprendizaxe da música á luz das teorías do desenvolvemento psicolóxico e da aprendizaxe, de xeito que constituan unha visión global e

integradora dos devanditos procesos.

3.- Coñecer a analizar a estructura do sistema educativo relativo á educación musical xeral e profesional.

4.- Coñecer os elementos de planificación, organización e desenvolvemento das diferentes actividades musicais das ensinanzas elementais e profesionais. 5.- Coñecer e valorar os métodos de pedagoxía musical mais relevantes do século XX co obxecto de integrar os séus principios nunha didáctica xeralizadora. Coñecementos /

Requisitos previos: Requírese estar matriculado no curso correspondente.

2. COMPE

TE

NCIA

S ver lista y descrición de competencias no Real Decreto 631/2010 del 14 de maio anexo I páxinas 48488 a 48495 (publicado no BOE nº 137 do 5 de xuño de 2010) TRANSVERSAIS: T 1, 2, 8, 15, 16

XERAIS: X 1, 2, 3, 4, 5, 10, 13, 18, 19, 22, 27

SESIÓNS:

I

1. A Didáctica da Música: Concepto de Didáctica da música. A Didáctica da música e a súa relación con outras disciplinas educativas 4 2. Evolución das ideas pedagóxicas sobre a música: Bases psicopedagóxicas da aprendizaxe da música. Ensino da música como unha linguaxe. O método global

no ensino da música. A canción. 6

3. A iniciación musical: Os comezos do ensino musical. Descubrir as bases. Musicalización e alfabetización musical. A sensorialidade na audición musical. Audición

interior e memoria musical. 6

4. O curriculo de grao elemental de Linguaxe musical: Coñecemento e análise de currículo Loxse e das orientacións metodolóxicas.

Coñecemento e análise do currículo Loe: obxectivos, contidos e criterios de avaliación. 5

7

II

1. Planificación didáctica: Programación e unidade didáctica / Probas de acceso: Concepto e elementos que constituen unha programación. Deseño colaborativo dunha programación de grao elemental. Concepto e elementos que constituen unha unidade didáctica. Deseño individual de unidades didácticas de grao elemental. As probas de acceso o grao medio: Obxectivos das probas e deseño colaborativo das de acceso ó grao medio.

10

2. O Ouvido musical: O desenvolvemento auditivo. A sensorialidade na audición musical. A audición interior. Memoria musical. Ouvido absoluto e relativo. A

intelixencia auditiva. 4

3. Didáctica da harmonía e da forma: A didáctica da harmonía e da forma dende os inicios. As funcións tonais, os acordes, as estructuras harmónicas. Análise da

forma: cadencias, frases, semifrases e motivos. 5

4. A improvisación musical e a súa didáctica: A creatividade na aprendizaxe da música. Fundamentos da improvisación. Fontes e materiales da improvisación.

(6)

Tema 1

Tema 2

Tema 3

Tema 4

Tema 5

I II III IV V VI VII VIII

56 56 56 2 2 2 2 2 2 4 4 4 Non presenciais: 116 116 116 180 180 180 I II III I II III PONDERACIÓN 20% 20% 10% 20% 30% 20% 20% 30% 10% 20% PONDERACIÓN 40% 30% 20% 10% 8

3. Avaliación: A avaliación e os seus obxectivos. Criterios e instrumentos. Avaliación da aprendizaxe como proceso de desenvolvemento de capacidades.

Avaliación continua e formativa. Avaliación da metodoloxía e da planificación didáctica. 4

4. Materiais curriculares: Os materiais curriculares e outros recursos didácticos. Recursos audivisuales e informáticos. A pizarra dixital interactiva. Aplicación das

novas tecnoloxías ó ensino da música. Recopilación e análise de materiais musicais. 4

5. Os métodos de Pedagoxía musical: Evolución das metodoloxías pedagóxico-musicais dende o século XX ate a actualidade e a súa aplicación no ensino da

Linguaxe musical. Características xerais dos diferentes métodos da segunda mitade do século XX. Integración dos diferentes métodos na didáctica. 3

Titorías: Presentación de traballos:

Traballo colaborativo

Elaboración dun traballo cuadrimestral, referente aos temas que se indican para cada cuadrimestre: Elaboración das probas de acceso ó Grao Elemental.

Elaboración dunha Programación de Grao Elemental e das probas de acceso ó Grao Medio. Elaboración dunha programación de Grao Medio.

5. PLA NIFICA CIÓN DOCE NTE CU ADRIME STRA L TIPO DE ACTIVIDADE:

TOTAL SESIÓNS por CUADRIMESTRE: 28

EXT RA OR DIN AR IA

FERRAMENTAS CRITERIOS COMPETENCIAS AVALIADAS

Traballo persoal

Exame escrito Integración e apropiación das ideas adquiridas, redacción e presentación.

AVALIACIÓN ALTERNATIVA Asistencia ER ASM US

Os alumnos/as oficiais que participen en programas de intercambio internacional, deberán aportar unha certificación dos créditos realizados e a calificación obtida no centro de destino. En caso contrario deberán examinarse dos contidos establecidos para esta materia igual que os restantes alumnos/as oficiais. Si os contidos cursados no centro de destino non se corresponderan con os desta programación, o Departamento decidirá a forma de avaliar os contidos non realizados ou non superados.

Os alumnos/as extranxeiros, participantes en programas de intercambio internacional, serán evaluados igual que os alumnos/as oficiais. No caso de non realizar un curso ou semestre completo, recibirán unha avaliación informativa e unha acreditación das horas lectivas realizadas.

Presentación de todolos traballos e resumos ó fin do mes de xuño

T1, 2, 15, 16, X10, 13, 18, 19, EP1, 5, 6 Exame escrito

4. CONTIDOS

:

TEMAS: DESCRITOR TEMAS: SESIÓNS:

III

1. O curriculo e a Programación de Grao medio de Linguaxe musical: Obxectivos, contidos e criterios de avaliación Loe. Orientacións metodolóxicas e currículo

Logse. As competencias en educación musical. Programación didáctica de grao medio: deseño colaborativo dunha programación de grao medio. 6 2. Metodoloxía e Unidade Didáctica: Metodoloxía e estratexias de ensinanza-aprendizaxe no grao medio. A metodoloxía facilitadora da actividade do suxeito que

aprende. Coñecementos previos. Secuenciación dos contidos. Actividades e procedementos: A audición e a comprensión musical. A improvisación como uso funcional da linguaxe musical. O traballo cooperativo na aula. Unidade didáctica de grao medio: elaboración individual de catro unidades.

6. DE SCRIT ORE S DE PLA NIFICA CIÓN DOCE NTE (ME TODOL OX ÍA )

TIPO DE ACTIVIDADE: DESCRICIÓN DA METODOLOXÍA:

Clases teóricas Presentación por parte da profesora dos marcos teóricos que axuden ó alumnado a comprender os contidos da materia Clases prácticas

Clases prácticas: Exame cuadrimestral:

Exposicións orais Organización dos conceptos, claridade, fluidez e riqueza de léxico. Traballo colaborativo Organización, calidade e orixinalidade do traballo. Colaboración axeitada dentro do grupo.

1º curso 2º curso 3º curso 4º curso

OBSERVACIÓNS

Presenciais:

Traballo persoal: Total de horas cuadrimestrais:

7. A VA LIA CIÓN ORD IN ARI A

FERRAMENTAS CRITERIOS COMPETENCIAS AVALIADAS

Participación activa do alumnado, expoñendo ideas propias e debatindo con actitude de consenso.

Traballo persoal

Aplicación dos coñocementos adquiridos á comprensión dos textos, á elaboración da información e posterior resumo a presentar por escrito. Presentación en Ppoint e posta en práctica de 4 Unidades didácticas deseñadas individualmente durante o Cuadrimestre:

Do 1º curso de Grao Elemental. Do 4º curso de Grao Elemental.

Do 1º curso de Grao Medio..

Traballo colaborativo Organización, calidade e orixinalidade do traballo. Colaboración axeitada dentro do grupo. Exposicións orais Organización dos conceptos, claridade, fluidez e riqueza de léxico.

Para compensar a falla de asistencia poderá esixirse un exame escrito complementario sobre as explicacións, videos e outros recursos presentados pola profesora no desenvolvemento normal das clases.

T1, 2, 15, 16, X10, 13, 18, 19, EP1, 5, 6 Traballo persoal Presentación de todolos traballos e resumos ó fin do mes de decembro/xuño. Ver observacións no apartado 9.

Exame escrito Integración e apropiación das ideas adquiridas, redacción e presentación. AVALIACIÓN

CONTINUA

Asistencia Participación activa, capacidade de síntese, de expresar e relacionar as ideas.

T1, 2, 15, 16, X10, 13, 18, 19, EP1, 5, 6 Traballo persoal Correcta organización das ideas principais, redacción e presentación nas datas requeridas.

Traballo colaborativo Organización, calidade e orixinalidade do traballo. Colaboración axeitada dentro do grupo. Exposicións orais Organización dos conceptos, claridade, fluidez e riqueza de léxico.

Integración e apropiación das ideas adquiridas, redacción e presentación.

* As faltas de asistencia (3 faltas a clases de Cámara / Conxunto ó 4 faltas no resto das disciplinas) supondrán a pérda ao dereito á avaliación continua. Cando iso ocurra, o profesor da disciplina actuará segundo o protocolo establecido. (CONSULTAR AVALIACIÓN ALTERNATIVA CON Ó PROFESOR DA DISCIPLINA)

(7)

Allorto, R: La moderna didáctica de la educación musical en Europa. Bachmann, Marie Laure - La rítmica J. Dalcroze.

Graetzer y Yepes - Introducción a la práctica del Orff-Schulwerk. Hegyi, Erzsébet - Método Kodaly de Solfeo I.

Hemsy, V. - La educación musical en el siglo XX (artículo) L. de Arenosa, E. - Apuntes sobre Didáctica de la música.

Hemsy, V: Música, amor y conflicto, diez estudios de psicopedagogía musical. Lumen, 2002 Willems, E: Las bases psicológicas de la educación musical. Eudeba, 1984

Problemática actual y perspectivas de la educación musical para el siglo XXI Sentido común y educación musical

Sobre el manifiesto por la Educación musical

L. de Arenosa, E: Apuntes sobre didáctica musical. Enclave creativa, 2004 La Educación Musical en la responsabilidad cívica de las artes Willems, E: El oído musical. Paidos. Barcelona 1985

La Educación musical entre dos siglos: del modelo metodológico a los nuevos paradigmas La Educación musical superior en Latinoamérica y Europa latina durante el S. XX. L. de Arenosa, E: Apuntes sobre didáctica musical. Enclave creativa, 2004.

Artículos de Hemsy, V. : Díaz, M. y Giráldez, A: Aportaciones teóricas y metodológicas a la educación musical. Graó 2007

Didáctica de la música contemporánea en el aula Hemsy, V: La improvisación musical. Violeta Hemsy. Ricordi americ. 1983 La Educación Musical en el S. XX

III

Bibliografía específica de métodos de Pedagoxía musical:

I-II

Willems, E: El ritmo musical. Eudeba. B. Aires 1993

Hemsy, V: Música, amor y conflicto, 10 estudios de psicopedagogía musical. Lumen, 2002 Willems, E: El valor humano de la educación musical. Paidos Barcelona 1981 Hemsy, V: Pedagogía musical: dos décadas de pensamiento y acción Educativa. Lumen, 2002 Willems, E: La preparación musical de los más pequeños. Eudeba. B. Aires 1976 Luria, Leontiev y Vigotsky: Psicología y pedagogía. Akal. Madrid 2007 Willems, E: Las bases psicológicas de la educación musical. Eudeba. 1984

Métodos de pedagoxía musical: http://portal.educ.ar/debates/eid/musica/publicaciones/metodologias-en-la-ensenanza-de-la-musica.php

Luria, Leontiev y Vigotsky: Psicología y pedagogía. Akal. Madrid 2007 Willems, E: El oído musical. Paidos. Barcelona 1985

Manuveau, G: Música y educación Willems, E: El ritmo musical. Eudeba. B. Aires 1993

III

Díaz, M.: Introdución a la investigación en educación musical. Enclave creativa. Madrid Vigotsky, L.S: La imaginación y el arte en la infancia. Akal. Madrid 2007 Hemsy, V: Fundamentos, materiales y técnicas de la educación musical. Ricordi 1977 W. Aronoff, F: La música y el niño pequeño. Ricordi. B. Aires 1974 Hemsy, V: La iniciación musical del niño. Ricordi americana 1964

Bibliografía complementaria

I-II

Bentley, A: La aptitud musical de los niños. Pascual, P: Educación musical en primaria.

Díaz, M.: Introdución a la investigación en educación musical. Enclave creativa. Madrid Tafuri, J: ¿Se nace musical? Graó. Barcelona

Hemsy, V: La improvisación musical. Violeta Hemsy. Ricordi americ. 1983 Vigotsky, L.S: La imaginación y el arte en la infancia. Akal. Madrid 2007 Hemsy, V: Pedagogía musical: dos décadas de pensamiento y acción Educativa. Lumen, 2002 W. Aronoff, F: La música y el niño pequeño. Ricordi. B. Aires 1974

Tafuri, J: ¿Se nace musical? Graó. Barcelona

Recursos para profesionais da educación musical - http://inicia.es/de/teo_ramirez/recursos.htm Rincón didáctico de Música. Educar.ex - Buscar

9. OBS

ERV

ACIÓNS

:

Recursos electrónicos:

Artículos de educación de Aplicaciones Didácticas: Web catalana de música http://www.xtec.cat/~cmiro12/ ARTÍCULOS DIDÁCTICA DE LA MÚSICA - Google Académico

EDUCARED. Educación na red. Información, recursos e actividades para Institutos, profesores, alumnos e pais de alumnos

Para a presentación ós exames no caso de perda da avaliación continua será preciso ter entregados os traballos antes de finalizar o mes de Decembro/Xuño, realizar a presentación oral dos mesmos e o exame escrito no que entran todos os temas. Estes traballos corresponden a os colaborativos do cuatrimestre ademais dos resumos, por escrito, de todos os temas do temario. Tanto na Avaliación ordinaria como na extraordianria, non se admitirán traballos non corrixidos previamente por a profesora.

Ördög, László - La educación musical según el método Kodaly.

8. BIBLIOGRA FÍA , MA TE RIA IS E DOCUME NT OS : Bibliografía básica: I-II

Hemsy, V: Fundamentos, materiales y técnicas de la educación musical. Ricordi 1977 Willems, E: La preparación musical de los más pequeños. Eudeba, 1976 Hemsy, V: La iniciación musical del niño. Ricordi americana 1964 Willems, E: El valor humano de la educación musical. Paidos Barcelona 1981

Orff, C. - Música para niños. Orff schulwerk.

Pascual, P. M. - Didáctica de la música. Metodologías pedagógico-musicales. Páginas 97 a 228. Rodrigues, Iramar - La rítmica J. Dalcroze.

Rodrigues, Iramar - Objetivos y finalidades de la rítmica Dalcroze. Sandor, F. - La educación musical en Hungría según el método Kodaly. Szóny, E: -La educación musical en Hungría a través del método Kodály Vanderspar, Elisabeth - Manual J. Dalcroze.

(8)
(9)

1 4 64 30 6

I II III IV V VI VII VIII

6 IDIOMAS:

I II III IV V VI VII VIII

56 2 2 4 116 180

PEDAGOXÍA DA LINGUAXE MUSICAL

CARÁCTER: C) OBRIGATORIA ESPECÍFICA TIPO DE CLASE: Colectiva

DEPARTAMENTO: PEDAGOXÍA COORDINADOR/A: JOSEFINA ALBORÉS

DIDÁCTICA XERAL

CÓDIGO:

1. D AT OS D A DIS CIPLIN A

MATERIA: Didáctica da Educación musical TITULACIÓN: GRADUADO / TITULADO SUPERIOR EN MÚSICA

ESPECIALIDADE: PEDAGOXÍA ITINERARIOS:

Observacións: Cuadrimestres:

ECTS / cuadrimestre: Galego / Español *OUTROS IDIOMAS: Inglés

Nº Cuadrimestres: H. lectivas / semana Horas lectivas / cuadrimestre: Horas / ECTS: ECTS totáis da disciplina:

Cursos: 1º curso 2º curso 3º curso 4º curso

* Os alumnos/as extranxeiros, participantes en programas de intercambio internacional, recibirán as clases das disciplinas de carácter individual no idioma especificado no seu Acordo de Formación. Nas demáis disciplinas, poderán recibir asistencia e orientación dos seus Titores nos "Outros Idiomas" citados nesta programación sen que iso signifique que as clases sexan impartidas nesos idiomas.

DOCENTES:

NOME E 1º APELIDO EMAIL / TEL / WEB TITORÍA NOME E 1º APELIDO EMAIL / TEL / WEB TITORÍA

NIEVES SALGUERO [email protected]

X 18, 19, 27 ESPECÍFICAS: EP 1, 2, 5, 9 3. OBX ECTIV OS DESCRICIÓN: COMPETENCIAS:

1. Adquirir unha base sólida de coñecementos que permitan valorar a materia como base para a aplicación ós procesos de intervención educativa dende a perspectiva do docente.

TODAS 2. Coñecer as teorías e modelos didácticos e a súa evolución así como os compoñentes do deseño e desenvolvemento do currículum.

3. Familiarizarse, mediante o traballo, cos procesos de ensino-aprendizaje, analizando os diferentes elementos que os conforman. DESCRICIÓN DA

DISCIPLINA: Pedagoxía e didáctica. Correntes didácticas. O currículo: concepto, deseño e modelos. Niveis de concreción: características, fontes, elementos. PEC, PCC. Deseño da programación e das unidades didácticas. Principios metodolóxicos. Aprendizaxe significativa. O profesor mediador. A avaliación. Coñecementos /

Requisitos previos: Requírese estar matriculado no curso correspondente.

2. COMPE

TE

NCIA

S ver lista y descrición de competencias no Real Decreto 631/2010 del 14 de maio anexo I páxinas 48488 a 48495 (publicado no BOE nº 137 do 5 de xuño de 2010) TRANSVERSAIS: T 1, 2, 3, 15, 17

XERAIS:

6

7

7 4. Ser capaz de reflexionar sobre as experiencias vividas e as ideas educativas para ser consciente das propias teorías e modelos implícitos.

5. Desenvolver actitudes de investigación que favorezan a utilización de diversas fontes de busca de información para o análise dos diferentes contidos.

4. CONTIDOS : SESIÓNS: 3 TEMAS: 1. A Didáctica 2. Paradigmas e Teorías educativas 3. O Curriculum 4. Metodoloxía e estratexias DESCRITOR TEMAS: Didáctica: obxecto de estudio. Pedagoxía e didáctica. A Didáctica nas ciencias da educación.

Paradigmas proceso-producto, mediacional e ecolóxico. Teorías da aprendizaxe. Aprendizaxe constructiva e significativa.

O currículum como mediación cultural e social para a práctica escolar. Teorías do currículo. Fontes do currículo. A práctica curricular. Os compoñentes do desenvolvemento do currículum: obxectivos, competencias, contidos. Documentos institucionais de planificación a corto, medio e longo prazo: PEC, PCC, Programación de aula e Unidades Didácticas.

O método didáctico. Principais métodos didácticos. Os procedementos de ensino. Os principios metodolóxicos. Técnicas de ensino. Globalización, individualización e socialización. Métodos globalizados de ensino. Aprendizaxe colaborativa.

4º curso OBSERVACIÓNS Clases prácticas: Exame cuadrimestral: Titorías: Presentación de traballos: 5

TOTAL SESIÓNS por CUADRIMESTRE: 28

1º curso 2º curso 3º curso

5. PLA NIFICA CIÓN DOCE NTE CU ADRIME STRA L TIPO DE ACTIVIDADE: Presenciais: Non presenciais:

Total de horas cuadrimestrais:

5. A Avaliación Concepto de avaliación. A avaliación como proceso. Clases de avaliación. Criterios de avaliación. Características e modelos de avaliación. Instrumentos de avaliación e recollida da información. Avaliación do profesorado e dos centros educativos.

Traballo persoal:

(10)

PONDERACIÓN 20% 20% 10% 20% 30% 20% 20% 30% 10% 20% PONDERACIÓN 40% 30% 20% 10% Participación activa do alumnado, expoñendo ideas propias e debatindo con actitude de consenso.

Traballo persoal Aplicación dos coñocementos adquiridos á comprensión dos textos, á elaboración da información e posterior resumo a presentar por escrito. Traballo colaborativo Elaboración dun traballo de investigación sobre o "Análise comparativo dos currículos LOXSE e LOE de grao elemental da materia de Linguaxe musical.

7. A VA LIA CIÓN ORD IN ARI A

FERRAMENTAS CRITERIOS COMPETENCIAS AVALIADAS

6. DE SCRIT ORE S DE PLA NIFICA CIÓN DOCE NTE (ME TODOL OX ÍA )

TIPO DE ACTIVIDADE: DESCRICIÓN DA METODOLOXÍA:

Clases teóricas Presentación por parte da profesora dos marcos teóricos que axuden ó alumnado a comprender os contidos da materia

Clases prácticas

Traballo colaborativo Organización, calidade e orixinalidade do traballo. Colaboración axeitada dentro do grupo. Exposicións orais Organización dos conceptos, claridade, fluidez e riqueza de léxico.

* As faltas de asistencia (3 faltas a clases de Cámara / Conxunto ó 4 faltas no resto das disciplinas) supondrán a pérda ao dereito á avaliación continua. Cando iso ocurra, o profesor da disciplina actuará segundo o protocolo establecido. (CONSULTAR AVALIACIÓN ALTERNATIVA CON Ó PROFESOR DA DISCIPLINA)

EXT RA OR DIN AR IA

FERRAMENTAS CRITERIOS COMPETENCIAS AVALIADAS

Traballo persoal

Exame escrito Integración e apropiación das ideas adquiridas, redacción e presentación.

AVALIACIÓN ALTERNATIVA

Asistencia Para compensar a falla de asistencia poderá esixirse un exame escrito complementario sobre as explicacións, videos e outros recursos presentados pola profesora no desenvolvemento normal das clases.

T1, 2, 15, 16, X10, 13, 18, 19, EP1, 5, 6 Traballo persoal Presentación de todolos traballos e resumos ó fin do mes de decembro/xuño. Ver observacións no apartado 9.

Exame escrito Integración e apropiación das ideas adquiridas, redacción e presentación. AVALIACIÓN

CONTINUA

Asistencia Participación activa, capacidade de síntese, de expresar e relacionar as ideas.

T1, 2, 15, 16, X10, 13, 18, 19, EP1, 5, 6 Traballo persoal Correcta organización das ideas principais, redacción e presentación nas datas requeridas.

Traballo colaborativo Organización, calidade e orixinalidade do traballo. Colaboración axeitada dentro do grupo. Exposicións orais Organización dos conceptos, claridade, fluidez e riqueza de léxico.

ER

ASM

US

Os alumnos/as oficiais que participen en programas de intercambio internacional, deberán aportar unha certificación dos créditos realizados e a calificación obtida no centro de destino. En caso contrario deberán examinarse dos contidos establecidos para esta materia igual que os restantes alumnos/as oficiais. Si os contidos cursados no centro de destino non se corresponderan con os desta programación, o Departamento decidirá a forma de avaliar os contidos non realizados ou non superados.

Os alumnos/as extranxeiros, participantes en programas de intercambio internacional, serán evaluados igual que os alumnos/as oficiais. No caso de non realizar un curso ou semestre completo, recibirán unha avaliación informativa e unha acreditación das horas lectivas realizadas.

8. BIBLIOGRA FÍA , MA TE RIA IS E DOCUME NT OS : Bibliografía básica:

Diáz Alcaraz: F. (2002) Didáctica y currículo: un enfoque constructivista.Univ. de Castilla La Mancha. Cuenca. ISBN 84-8427-160-9 Medina Rivilla y Mata, F. S. (coords): didáctica general. Pearson Prentice Hall. Uned. Madrid 2009

Bibliografía complementaria

Colom, J., Bernabeu, J.L., Domínguez, E., Sarramona, J. Teorías e instituciones contemporáneas de la educación. Ariel educación. Barcelona 2008 Doménech Betoret: Psicología de la educación e instrucción. Universitat Jaume I. Castellón 2007

Presentación de todolos traballos e resumos ó fin do mes de xuño Exame escrito Integración e apropiación das ideas adquiridas, redacción e presentación. Exposicións orais Organización dos conceptos, claridade, fluidez e riqueza de léxico. Traballo colaborativo Organización, calidade e orixinalidade do traballo. Colaboración axeitada dentro do grupo.

Unidades didácticas - http://peremarques.pangea.org/ud.htm

EDUCARED. Educación na red. Información, recursos e actividades para Institutos, profesores, alumnos e pais de alumnos EDUCACIÓN Y EDUCADORES Universidad de La Sabana, Revista de educación

DICCIONARIO PEDAGÓGICO I GLOSARIO DE TÉRMINOS EDUCATIVOS VOCABULARIO DEL NUEVO ENFOQUE PEDAGÓGICO

Enfoques teóricos do currículum - http://educacion.idoneos.com/index.php/363702 Planificación y organización didáctica: AULA FÁCIL RECURSOS DIDÁCTICOS - Buscar con Google Procesos de ensinanza-aprendizaxe - http://peremarques.pangea.org/actodid.htm Revista Española de Pedagogía Acceso a los recursos de la Revista Española de Pedagogía

Teorías da aprendizaxe - http://www.wikilearning.com/tutorial/teorias_del_aprendizaje-teorias_del_aprendizaje/12263-1 Teorías de la educación - http://teoriasunikino.blogspot.com.es/2009/03/dewey.html

Escribano, A: Aprender a enseñar, fundamentos de didáctica general. Universidad de Castilla La Mancha. Cuenca 2008 Medina Rubio et alt: Teoría de la educación. Uned. Madrid 2001

RECURSOS WEB:

Artículos de educación de Aplicaciones Didácticas

Artículos de pedagogía - http://www.wikilearning.com/articulos/pedagogia/categoria/76-4

Artículos y libros sobre educación - http://redescolar.ilce.edu.mx/redescolar/biblioteca/articulos/art.htm

9. OBS

ERV

ACIÓNS

:

Para a presentación ós exames no caso de perda da avaliación continua será preciso ter entregados os traballos antes de finalizar o mes de Decembro/Xuño, realizar a presentación oral dos mesmos e o exame escrito no que entran todos os temas. Estes traballos corresponden a os colaborativos do cuatrimestre ademais dos resumos, por escrito, de todos os temas do temario.

T1, T2, T15, T16, X10, X13, X18, X19, EP1, EP5, EP6

(11)

4 1 16 30 12

I II III IV V VI VII VIII

3 3 3 3 IDIOMAS:

SESIÓNS:

16

I II III IV V VI VII VIII

15 15 15 15

1 1 1 1

74 74 74 74

90 90 90 90

DEPARTAMENTO: PROCEDEMENTOS AUDITIVOS E INSTRUMENTAIS COORDINADOR/A: LILIÁN DE ARREDONDO

Nº Cuadrimestres: H. lectivas / semana Horas lectivas / cuadrimestre: Horas / ECTS: ECTS totáis da disciplina:

Cuadrimestres:

ECTS / cuadrimestre: Galego / Español *OUTROS IDIOMAS: Inglés

Cursos: 1º curso 2º curso

ITINERARIOS: PEDAGOXÍA DA LINGUAXE MUSICAL

CARÁCTER: C) OBRIGATORIA ESPECÍFICA TIPO DE CLASE: Colectiva

IMPROVISACIÓN E ACOMPAÑAMENTO I-IV

CÓDIGO:

1. D AT OS D A DIS CIPLIN A

MATERIA: Formación Instrumental Complementaria TITULACIÓN: GRADUADO / TITULADO SUPERIOR EN MÚSICA

ESPECIALIDADE: PEDAGOXÍA

Ver páxina Titorías NIEVES SALGUERO [email protected] Ver páxina Titorías DESCRICIÓN DA

DISCIPLINA:

Desenvolvemento de capacidades que permitan a práctica da improvisación nun instrumento a través do coñecemento dos elementos e procedementos construtivos. Principios básicos do acompañamento nos diferentes estilos e en diferentes formacións instrumentais. Práctica do baixo cifrado.

* Os alumnos/as extranxeiros, participantes en programas de intercambio internacional, recibirán as clases das disciplinas de carácter individual no idioma especificado no seu Acordo de Formación. Nas demáis disciplinas, poderán recibir asistencia e orientación dos seus Titores nos "Outros Idiomas" citados nesta programación sen que iso signifique que as clases sexan impartidas nesos idiomas.

DOCENTES: NOME E 1º APELIDO EMAIL / TEL / WEB TITORÍA NOME E 1º APELIDO EMAIL / TEL / WEB TITORÍA

Mª JOSEFA TORRES [email protected] 3º curso

4. Adestrar a capacidade de acompañar unha melodía tonal, a través da análise dos seus elementos formais e da improvisación de patróns rítmicos sobre a súa estrutura harmónica implícita. TODAS agás T7

5. Motivar ao alumno para que desenvolva as capacidades de observación, análise e investigación no estudo. T1, 3, 15, X8, 17, 21, 23, EI4

TEMAS: DESCRITOR DE SUBTEMAS:

I-II

1. Baixo cifrado

1.1. Modo maior e modo menor. Particularidades. 1.2. Acordes tríadas. 1.3. Acordes cuatríadas: Sétima de dominante. 1.4. Acordes con alteracións: Intermodalidades. 1.5. Duplicacións e enlaces correctos. 1.6. Procesos cadenciais clásicos. 1.7. Notas alleas á harmonía. 1.8. Cifrado acórdico. 1.9. Creación de bloques manuais e condución das voces. 1.10. Realización pianística de progresións harmónicas a catro voces a partires dun cifrado dado. 1.11. Realización pianística de progresións harmónicas nas diferentes tonalidades mediante transposición.

4º curso Observacións: EP 3, 4 3. OBX ECTIV OS DESCRICIÓN: COMPETENCIAS:

1. Adestrar as estruturas cognitivas, a sensibilidade auditiva e as destrezas técnicas necesarias para dominar as amplas posibilidades polifónicas do piano, desenvolver a creatividade individual

e adquirir así unha progresiva autonomía como pianista. Desenvolver a creatividade e o gusto musical a partires do coñecemento e a práctica de técnicas improvisatorias a solo ou en conxunto. TODAS 2. Realizar a análise harmónica ao teclado de obras para piano, reducindo a textura polifónica ao seu esquema estrutural básico. T 3, X (todas agás X7), EI5, 7 3. Realizar ao piano progresións harmónicas tonais cifradas en diferentes sistemas, nas que se empreguen todas as funcións, todos os graos e os procesos cadenciais clásicos. T1, 3, 15, X=todas agás X8, E=todas agás EI3 Coñecementos /

Requisitos previos: Requírese estar matriculado no curso correspondente. Coñecementos de harmonía, análise e nivel de grao profesional de piano.

2. COMPE

TE

NCIA

S ver lista y descrición de competencias no Real Decreto 631/2010 del 14 de maio anexo I páxinas 48488 a 48495 (publicado no BOE nº 137 do 5 de xuño de 2010) TRANSVERSAIS: T 1, 3, 7, 15

XERAIS: X 2, 7, 8, 17, 21, 22, 23 ESPECÍFICAS:

TOTAL SESIÓNS por CUADRIMESTRE:

1º curso 2º curso 3º curso 4º curso

OBSERVACIÓNS Clases prácticas: 4. CONTIDOS : III-IV 1. Baixo cifrado

1.1. Acordes de sétima e de novena: Sétima de dominante. Sétima de II grao. Sétima disminuida. Sétima de sensible. Resto de sétimas. Series. Novenas de dominante. Series mixtas de sétimas e novenas. 1.2. Acordes con alteracións: Intermodalidades. Napolitana. Dominantes secundarias. Acordes de graos alterados. Acordes de sexta aumentada. 1.3. Agregacións: Acordes de onceava e treceava. Acordes por cuartas e outros agregados modais. Notas pedais. 1.4. Duplicacións e enlaces correctos. 1.5. Procesos cadenciais. 1.6. Notas de adorno. 1.7. Modulación. 1.8. Cifrado acórdico. 1.9. Creación de bloques manuais e condución das voces. 1.10. Realización pianística de progresións harmónicas a catro voces a partires dun cifrado dado. 1.11. Realización pianística de progresións harmónicas nas diferentes

tonalidades mediante transposición. 16

2. Cifrado americano 2.1. Particularidades da linguaxe musical ligada ao cifrado americano. 2.2. Principios de cifrado. 2.3. Exercicios de cifrado. 2.4. Exercicios básicos de realización pianística dos cifrados. 2.5. Iniciación ao acompañamento de temas en cifrado americano

3. Improvisación

Continuación cos subtemas relacionados no cuadrimestre I y II 4. Redución harmónica

16 2. Melodía acompañada 2.1. Análise estrutural. 2.2. Selección do baixo e do cifrado. 2.3. Selección de fórmulas de acompañamento. 2.4. Realización pianística, a solo ou a dúo. (Nota: o nivel de complexidade harmónico-melódica estará en relación ao apartado 1. Baixo cifrado)

3. Improvisación 3.1. Improvisación melódica a partires de: 1. un baixo harmónico (variación). 2. unha estructura imitativa (contrapunto). 3. da progresión dun motivo (transporte). 3.2. Improvisación harmónica a partires dunha estrutura acórdica base e fórmulas de escritura (desenvolvemento)

4. Redución harmónica 4.1. Textura harmónica: soprano, baixo e ripieno. 4.2. Perfil melódico: notas harmónicas e alleas ás harmonía; niveis de análise segundo o estilo. 4.3. Tipos de escritura e simplificación dos mesmos. 4.4. Texturas a tres e catro partes

5. PLA NIFICA CIÓN DOCE NTE CU ADRIME STRA L TIPO DE ACTIVIDADE: Presenciais Non presenciais

Total de horas cuadrimestrais: Exame: Traballo persoal:

(12)

PONDERACIÓN 50% 50% PONDERACIÓN 100% 6. DE SCRIT ORE S DE PLA NIFICA CIÓN DOCE NTE (ME TODOL OX ÍA )

TIPO DE ACTIVIDADE: DESCRICIÓN DA METODOLOXÍA:

Práctica de aula Traballo pormenorizado e desenvolvemento paralelo e uniforme dos temas 1 a 4 da materia, en clases colectivas e co apoio do docente a nivel expositivo e interpretativo. As clases terán unha compoñente principal de práctica ao piano tanto das técnicas expostas durante as sesións como do traballo individual encomendado ao alumnado polo docente cada semana.

Práctica individual Adestramento persoal do alumno de todas as ferramentas e técnicas e de práctica harmónica e improvisatoria ao piano achegadas polo docente na aula. Comprenderá: 1.- a análise do material musical sobre o que se traballará nas clases. 2.- a preparación e adestramento dos recursos cognitivos, técnicos e interpretativos necesarios para a práctica harmónica, a repentización e a improvisación ao piano.

Exame Realización, como mínimo, dos exercicios que se mencionan no apartado 9 para cada cuadrimestre. O formato de exame será común ás diferentes avaliacións establecidas para a materia (ordinaria continua, ordinaria alternativa e extraordinaria).

Realizar con correción os exercicios que se mencionan para cada cuadrimestre no apartado 9. A cualificación obtida no mesmo será a media aritmética das cualificacións obtidas en cada unha das actividades que compoñan o exame, as cales serán calificadas entre 0 e 10.

TODAS

ER

ASM

US

Os alumnos/as oficiais que participen en programas de intercambio internacional, deberán aportar unha certificación dos créditos realizados e a calificación obtida no centro de destino. En caso contrario deberán examinarse dos contidos establecidos para esta materia igual que os restantes alumnos/as oficiais. Si os contidos cursados no centro de destino non se corresponderan con os desta programación, o Departamento decidirá a forma de avaliar os contidos non realizados ou non superados.

Os alumnos/as extranxeiros, participantes en programas de intercambio internacional, serán evaluados igual que os alumnos/as oficiais. No caso de non realizar un curso ou semestre completo, recibirán unha avaliación informativa e unha acreditación das horas lectivas realizadas.

Realizar con correción os exercicios que se mencionan para cada cuadrimestre no apartado 9. A cualificación obtida no mesmo será a media aritmética das cualificacións obtidas en cada unha das actividades que compoñan o exame, as cales serán calificadas entre 0 e 10.

TODAS

AVALIACIÓN ALTERNATIVA

Ver avaliación extraordinaria.

* As faltas de asistencia (3 faltas a clases de Cámara / Conxunto ó 4 faltas no resto das disciplinas) supondrán a pérda ao dereito á avaliación continua. Cando iso ocurra, o profesor da disciplina actuará segundo o protocolo establecido. (CONSULTAR AVALIACIÓN ALTERNATIVA CON Ó PROFESOR DA DISCIPLINA)

EXT

RA

OR

DIN

AR

IA FERRAMENTAS CRITERIOS COMPETENCIAS AVALIADAS

Exame 7. A VA LIA CIÓN ORD IN ARI A 9. OBS ERV ACIÓNS :

CONTIDOS MÍNIMOS DO EXAME CUADRIMESTRAL

Realización, como mínimo, das seguintes actividades que se mencionan no apartado 9 para cada cuadrimestre. O nivel dos materiais musicais achegados polo docente para a realización do exame será dun nivel adecuado aos contidos traballados nas clases durante o cuadrimestre, e en calquera caso similar ao dos materiais consignados no apartado 8 da presente Guía.

Este formato de exame será común ás diferentes avaliacións establecidas para a materia (ordinaria continua, ordinaria alternativa e extraordinaria) A cualificación obtida no mesmo será a media aritmética das cualificacións obtidas en cada unha das actividades que compoñan o exame, as cales serán calificadas entre 0 e 10.

I-II

MOLINA, E.: "Improvisación al piano. Vol 2". Madrid: Ed. Real Musical, 1994

MOLINA, GARCÍA Y ROCA: "Improvisación al piano. Vol. 3". Madrid: Ed. Real Musical, 2001 4. REDUCCIÓN HARMÓNICA:

BACH, J. S.: Preludios do Cravo ben temperado, Libros I e II, Suites para violoncelo só RAVEL, Maurice: Miroirs, Ondine, Valses nobles et sentimentales, Hommage á Haydn CHOPIN, Frédéric: Estudios Op. 10 e Op. 25, Preludios Op. 28, Sonatas Op. 35 e Op. 58 RACHMANINOV, Sergei: Preludios Op. 23 e Op. 32, Concerto para piano no. 2, Op. 18

8. BIBLIOGRA FÍA , MA TE RIA IS E DOCUME NT OS : 2. CIFRADO AMERICANO: Real Book I-III 3. IMPROVISACIÓN:

CISNEROS, DOÑA, RODRÍGUEZ e MOLINA: "Improvisación y acompañamiento Vol.1". Madrid: Ed. Enclave Creativa, 2009

A continuación consígnanse os materiais ORIENTATIVOS para o desenvolvemento de cada un dos temas da materia: 1. BAIXO CIFRADO:

DEBUSSY, Claude: Préludes pour piano, 1re Livre SCHUBERT, Franz: ciclos de Lieder, Sonatas para piano

Exame

1. Realizar progresións harmónicas cunha correcta condución das voces a partir de calquera dos cifrados traballados previamente.

2. Desenvolver ao piano cun criterio adecuado a harmonización en cifrado americano dun tema, amosando comprensión da interacción entre as estruturas melódica, harmónica e rítmica. 3. Realizar con criterio e corrección a redución harmónica a catro partes dunha peza dada

FERRAMENTAS CRITERIOS COMPETENCIAS AVALIADAS

AVALIACIÓN CONTINUA

Traballo persoal Amosar na aula unha capacidade de aprendizaxe progresiva como resultado da optimización do rendemento da práctica individual. T,1, T3, T15, X8, X17, X21, X23, EI4

Exame

GERSHWIN, George: 3 Preludios for piano, Rapsody in blue (versión para pianop só) SCHUMANN, Robert: ciclos de Lieder, Novelleten Op. 21, CISNEROS, DOÑA, RODRÍGUEZ e MOLINA: "Improvisación y acompañamiento Vol. 2". Madrid: Ed. Enclave Creativa, 2009

MOLINA, E.: "Improvisación al piano. Vol. 1". Madrid: Ed. Real Musical, 2001

Exame

1. Realizar progresións harmónicas cunha correcta condución das voces a partir de calquera dos cifrados traballados previamente.

2. Realizar o acompañamento de melodías a solo ou en conxunto, amosando comprensión da interacción entre as estruturas melódica, harmónica e rítmica. 3. Realizar con criterio e corrección a redución harmónica a catro partes dunha peza dada

4. Improvisar pequenas pezas para piano solo en virtude de diferentes técnicas, a partires de estruturas harmónicas dadas.

III-IV

Teoría harmónica

PISTON, Walter: "Armonía". Barcelona, Idea Books, 2002.

FORTE, Allen y GILBERT, Steven E.: "Análisis musical. Introducción al análisis Shenkeriano". Barcelona, Idea Books, 2003.

SCHOENBERG, Arnold: "Funciones estructurales de la armonía". Barcelona, Idea Books, 2001. TOCH, Ernst.: "Elementos constitutivos de la música". Barcelona, Idea Books, 2001. TOCH, Ernst.: "La melodía". Barcelona, Idea Books, 2001

Exercicios:

(13)

1 2 32 30 3

I II III IV V VI VII VIII

3 IDIOMAS:

I II III IV V VI VII VIII

28 2 1 1 58 90

ESPECIALIDADE: PEDAGOXÍA ITINERARIOS: PEDAGOXÍA DA LINGUAXE MUSICAL

CARÁCTER: C) OBRIGATORIA ESPECÍFICA TIPO DE CLASE: Colectiva

INSTITUCIÓNS EDUCATIVAS

CÓDIGO:

1. D AT OS D A DIS CIPLIN A

MATERIA: Organización educativa TITULACIÓN: GRADUADO / TITULADO SUPERIOR EN MÚSICA

Cuadrimestres:

ECTS / cuadrimestre: Galego / Español *OUTROS IDIOMAS: Inglés

Cursos: 1º curso 2º curso 3º curso 4º curso

Observacións:

DEPARTAMENTO: PEDAGOXÍA COORDINADOR/A: JOSEFINA ALBORÉS

Nº Cuadrimestres: H. lectivas / semana Horas lectivas / cuadrimestre: Horas / ECTS: ECTS totáis da disciplina:

Coñecementos /

Requisitos previos: Requírese estar matriculado no curso correspondente.

2. COMPE

TE

NCIA

S ver lista y descrición de competencias no Real Decreto 631/2010 del 14 de maio anexo I páxinas 48488 a 48495 (publicado no BOE nº 137 do 5 de xuño de 2010) TRANSVERSAIS: T 1, 2, 12, 15

XERAIS: X 16 ESPECÍFICAS:

Ver páxina Titorías DESCRICIÓN DA

DISCIPLINA:

As organizacións e centros educativos.-Estructuras educativas dos diferentes niveis con incidencia nos de ensinanzas artísticas. Teorías da desescolarización. Tradición e presente nas organizacións escolares. Lexislación. Organización e desenvolvemento de institucións educativas. Mellora e acción educativa. Xestión da convivencia. Avaliación de centros. * Os alumnos/as extranxeiros, participantes en programas de intercambio internacional, recibirán as clases das disciplinas de carácter individual no idioma especificado no seu Acordo de Formación. Nas demáis disciplinas, poderán recibir asistencia e orientación dos seus Titores nos "Outros Idiomas" citados nesta programación sen que iso signifique que as clases sexan impartidas nesos idiomas.

DOCENTES: NOME E 1º APELIDO EMAIL / TEL / WEB TITORÍA NOME E 1º APELIDO EMAIL / TEL / WEB TITORÍA

JOSEFINA ALBORÉS [email protected]

4. CONTIDOS

:

SESIÓNS:

4

TOTAL SESIÓNS por CUADRIMESTRE: 16 EP 1, 6, 7 3. OBX ECTIV OS DESCRICIÓN: COMPETENCIAS:

1- Coñecer as principais teorías sobre a educación e as institucións educativas actuais, así como os seus precedentes históricos.

TODAS 2- Coñecer e valorar os modelos para a organización e xestión dos centros educativos.

3- Valorar os mecanismos de control e avaliación que se empregan nos centros educativos para mellorar a calidade educativa.

4- Coñecer e utilizar a lexislación que regula a organización dos centros educativos no estado e na autonomía, así como no ensino xeral e mais nas ensinanzas artísticas. 5- Elaborar unha estructura conceptual propia arredor do feito educativo e as institucións educativas contemporáneas.

2 3 4

Supervisión e avaliación de centros e programas. Innovación educativa para a mellora da calidade na educación.

Agrupamento dos alumnos. O tempo e o espacio escolar. Xestión da convivencia. Avaliación dos centros como instrumento de mellora.

Traballo persoal: Clases prácticas: Exame cuadrimestral: Titorías: 5. PLA NIFICA CIÓN DOCE NTE CU ADRIME STRA L Presentación de traballos:

1º curso 2º curso 3º curso 4º curso

OBSERVACIÓNS TIPO DE ACTIVIDADE:

Presenciais:

Non presenciais:

Total de horas cuadrimestrais: 1. Teorías Educativas contemporáneas 2. Estructuras Educativas en España e Europa. Lexislación. 3. Os centros educativos como organizacións 4. Organización e xestión dos centros educativos.

TEMAS: DESCRITOR TEMAS:

As primeiras teorías da modernidade: Rousseau, Pestalozzi e Herbart. Experimentalismo e cientifismo: Dewey, Escola nova.

Teorías antiautoritarias: Sumerhill, Rogers, Ferrer guardia. Teorías da desescolarización: Illich, Reimer, Goodman, Holt.

Teorías marxistas: Makarenko, Blonskii, Suchodolski; A reproducción de Bourdieu y Passeron. Teorías personalistas: Mounier, Paulo Freire.

Evolución das estructuras educativas formais e non formais na educación xeral dende 1976. Balance e perspectivas da educación musical en España.

Organismos educativos europeos intergubernamentales e non gubernamentales. Programas educativos europeos: Erasmus.

Organización escolar e Teoría xeral das organizacións. Teorías sobre organización.

Evolución histórica e contidos da escola e da organización escolar.

Paradigmas da organización dos centros escolares. Incidencia da lexislación na organización escolar .

Os órganos de goberno e de coordenación docente: Equipo directivo, claustro de profesores e CCP. A Función directiva. Xestión participativa e democrática. Documentos institucionais: Os proxectos educativo e curricular do centro e o Reglamento de réxime interno.

(14)

PONDERACIÓN 20% 20% 10% 20% 30% 20% 20% 30% 10% 20% PONDERACIÓN 40% 30% 20% 10% Clases prácticas Participación activa do alumnado, expoñendo ideas propias e debatindo con actitude de consenso.

Traballo persoal Aplicación dos coñocementos adquiridos á comprensión dos textos, á elaboración da información e posterior resumo a presentar por escrito. Traballos colaborativos Elaboración dun traballo de investigación sobre a Educación musical superior en España e as súas perspectivas.

6. DE SCRIT ORE S DE PLA NIFICA CIÓN DOCE NTE (ME TODOL OX ÍA )

TIPO DE ACTIVIDADE: DESCRICIÓN DA METODOLOXÍA:

Clases teóricas Presentación por parte da profesora dos marcos teóricos que axuden ó alumnado a comprender os contidos da materia

7. A VA LIA CIÓN ORD IN ARI A

FERRAMENTAS CRITERIOS COMPETENCIAS AVALIADAS

AVALIACIÓN CONTINUA

Asistencia Participación activa, capacidade de síntese, de expresar e relacionar as ideas.

TODAS Traballo persoal

ER

ASM

US

Os alumnos/as oficiais que participen en programas de intercambio internacional, deberán aportar unha certificación dos créditos realizados e a calificación obtida no centro de destino. En caso contrario deberán examinarse dos contidos establecidos para esta materia igual que os restantes alumnos/as oficiais. Si os contidos cursados no centro de destino non se corresponderan con os desta programación, o Departamento decidirá a forma de avaliar os contidos non realizados ou non superados.

Os alumnos/as extranxeiros, participantes en programas de intercambio internacional, serán evaluados igual que os alumnos/as oficiais. No caso de non realizar un curso ou semestre completo, recibirán unha avaliación informativa e unha acreditación das horas lectivas realizadas.

Exame escrito Integración e apropiación das ideas adquiridas, redacción e presentación. Exposicións orais Organización dos conceptos, claridade, fluidez e riqueza de léxico.

Integración e apropiación das ideas adquiridas, redacción e presentación.

Traballo colaborativo Organización, calidade e orixinalidade do traballo. Colaboración axeitada dentro do grupo. Correcta organización das ideas principais, redacción e presentación nas datas requeridas. Traballo colaborativo Organización, calidade e orixinalidade do traballo. Colaboración axeitada dentro do grupo. Exposicións orais Organización dos conceptos, claridade, fluidez e riqueza de léxico.

Exame escrito Integración e apropiación das ideas adquiridas, redacción e presentación.

TODAS Traballo persoal Presentación de todolos traballos e resumos ó fin do mes de decembro/xuño. Ver observacións no apartado 9.

Exame escrito

http://europa.eu.int/comm/education http://www.educared.net/

Dewey, J., 1946, Democracia y educación, Buenos Aires, Losada.

Escolano, A. (2002) La educación en la España contemporánea. Biblioteca nueva

Gimeno Sacristán, J. e Pérez Gómez, A. (1992): Comprender y transformar la enseñanza. Madrid, Morata. Medina Rubio et alt: Teoría de la educación. Uned. Madrid 2001

Ossembach, G. (coord.) (2011) Corrientes e instituciones educativas contemporáneas. Uned Savater, Fernando, 1997, El valor de educar, Barcelona, Ariel

http://www.oei.es/ve10.htm http://www.youtube.com/watch?v=d9NF2edxy-M&feature=youtube_gdata_player

http://mec.es http://www.historiasiglo20.org/enlaces/espdirectorios.htm

http://mec.es/educa/sistema-educativo/loe/sistema-educativoloe.htlm

Traballo colaborativo Organización, calidade e orixinalidade do traballo. Colaboración axeitada dentro do grupo. Exposicións orais Organización dos conceptos, claridade, fluidez e riqueza de léxico.

* As faltas de asistencia (3 faltas a clases de Cámara / Conxunto ó 4 faltas no resto das disciplinas) supondrán a pérda ao dereito á avaliación continua. Cando iso ocurra, o profesor da disciplina actuará segundo o protocolo establecido. (CONSULTAR AVALIACIÓN ALTERNATIVA CON Ó PROFESOR DA DISCIPLINA)

EXT RA OR DIN AR IA

FERRAMENTAS CRITERIOS COMPETENCIAS AVALIADAS

Traballo persoal Presentación de todolos traballos e resumos ó fin do mes de xuño

TODAS AVALIACIÓN

ALTERNATIVA

Asistencia Para compensar a falla de asistencia poderá esixirse un exame escrito complementario sobre as explicacións, videos e outros recursos presentados pola profesora no desenvolvemento normal das clases.

http://www.rieoei.org/oeivirt/rie15a02.pdf http://www.youtube.com/watch?v=g4mssFUf-http://www.oge.net/ 9. OBS ERV ACIÓNS :

Para a presentación ós exames no caso de perda da avaliación continua será preciso ter entregados os traballos antes de finalizar o mes de Decembro/Xuño, realizar a presentación oral dos mesmos e o exame escrito no que entran todos os temas. Estes traballos corresponden a os colaborativos do cuatrimestre ademais dos resumos, por escrito, de todos os temas do temario.

REVISTAS ESPECIALIZADAS: LINKS:

http://www.cuadernosdepedagogia.com/ http://www.educacionprohibida.com http://www.ucm.es/info/quiron/rep.htm http://www.youtube.com/watch?v=OtB6RTJVqPM http://www.pisa.oecd.org/dataoecd/26/50/48408322.pdf htpp://ww.uned.es/educacion/ http://www.gobiernodecanarias.org/educacion/Portal/WebICEC/docsUp/ICEC htpp://www.wikisaber.es http://www.aulaintercultural.org htpp://comunidad-escolar.pntic.mec.es/ 8. BIBLIOGRA FÍA , MA TE RIA IS E DOCUME NT OS : Bibliografía básica:

Colom et alt: Teorías e instituciones contemporáneas de la educación. Ariel. Barcelona 2008 Santamaría, R.M. e Navarro, A. (2012): Organización y planificación escolar. Síntesis. Bibliografía complementaria

Ander-Egg, E. (1996): La planificación educativa. Magisterio del Río de la Plata

Consello escolar de Galicia (2007): Informe. A participación da comunidade educativa na mellora da calidade do ensino. Santiago de Compostela.

http://www.brujulaeducativa.com/asesoramiento/extraesc.PDF

http://unesco.org htpp://www.mec.es/

RECURSOS WEB:

http://dewey.uab.es/pmarques/evdioe.htm htpp://www.educa.madrid.org/

Referencias

Documento similar

En este caso, el trabajo de orientación va encaminado simultáneamente a permitir que las familias y alumnos/as sean conscientes de varios retos: (a) que sus

Por ello, y habida cuenta que la reserva puede implicar la suspensión, modificación o re- vocación de un acto de apertura de la cosa al uso público y, en todo caso, la denegación

Titulacións en: Humanidades, Ciencias Políticas e da Administración, Dereito, Xornalismo, Economía, Socioloxía, Xeografía, Historia da Arte e Titulacións da rama de Humanidades ou

Se convoca e integra una ~samblea Nacional Constituyente, la que emitirá la Constitución Política de la República de Guatemala, del a~o 1985. Durante sus sesiones los lideres

Sistema de tutorías personalizadas.- En el segundo semestre de cada curso se preparará un grupo de alumnos de penúltimo año del Grado para ser alumnos-tutores de los alumnos nuevos

Período de realización (indicar meses ou períodos posibles de realización e xornada laboral: tempo completo ou parcial).. Do 01 de abril ao 30 de setembro en horario de

Siendo el forraje típico para enailado de las provincias del litoral sep- tentrional de España el maíz forrajero, que además se produce en la pro- vincia de ^ Santander

La información, que los alumnos/as han podido obtener del dictado para realizar su propia definición del término náufrago como ´persona`, es la que aparece subrayada por nosotros