Decreto /2012 Técnico superior en educación e control ambiental

(1)

Dirección Xeral de Educación, Formación Profesional e Innovación Educativa

Currículos de FP

Decreto ___/2012

(2)

Índice

Decreto _____/2012, do ___de _________, polo que se establece o currículo do ciclo formativo de grao superior correspondente ao título de técnico superior en

educación e control ambiental...5

CAPÍTULO I. Disposicións xerais ...7

Artigo 1º.- Obxecto. ...7

CAPÍTULO II. Identificación do título, perfil profesional, contorno profesional e prospectiva do título no sector ou nos sectores ...7

Artigo 2º.- Identificación...8

Artigo 3º.- Perfil profesional do título. ...8

Artigo 4º.- Competencia xeral...8

Artigo 5º.- Competencias profesionais, persoais e sociais. ...8

Artigo 6º.- Relación de cualificacións e unidades de competencia do Catálogo Nacional de Cualificacións Profesionais incluídas no título...9

Artigo 7º.- Contorno profesional. ...10

Artigo 8º.- Prospectiva do título no sector ou nos sectores. ...10

CAPÍTULO III. Ensinanzas do ciclo formativo e parámetros básicos de contexto ...11

Artigo 9º.- Obxectivos xerais. ...11

Artigo 10º.- Módulos profesionais. ...13

Artigo 11º.- Espazos e equipamentos. ...14

Artigo 12º.- Profesorado. ...14

CAPÍTULO IV. Accesos e vinculación a outros estudos, e correspondencia de módulos profesionais coas unidades de competencia ...15

Artigo 13º.- Preferencias para o acceso a este ciclo formativo en relación coas modalidades e as materias de bacharelato cursadas. ...15

Artigo 14º.- Acceso a outros estudos e validacións...15

Artigo 15º.- Validacións e exencións. ...16

Artigo 16º.- Correspondencia dos módulos profesionais coas unidades de competencia para a súa acreditación, validación ou exención. ...16

CAPÍTULO V. Organización da impartición...16

Artigo 17º.- Distribución horaria...16

Artigo 18º.- Unidades formativas. ...16

Artigo 19º.- Módulo de proxecto. ...17

Disposicións adicionais...17

Primeira.- Oferta nas modalidades semipresencial e a distancia deste título. ...17

Segunda.- Titulacións equivalentes e vinculación coas capacitacións profesionais. ...17

Terceira.- Regulación do exercicio da profesión. ...17

Cuarta.- Accesibilidade universal nas ensinanzas deste título...17

Quinta.- Autorización a centros privados para a impartición das ensinanzas reguladas neste decreto. ...18

Sexta.- Desenvolvemento do currículo...18

Disposición derrogatoria ...18

Única.- Derrogación de normas...18

(3)

Primeira.- Implantación das ensinanzas recollidas neste decreto...19

Segunda.- Desenvolvemento normativo...19

Terceira.- Entrada en vigor. ...19

1. Anexo I. Módulos profesionais ... 20

1.1 Módulo profesional: habilidades sociais ...20

1.1.1 Resultados de aprendizaxe e criterios de avaliación ...20

1.1.2 Contidos básicos...22

1.1.3 Orientacións pedagóxicas...23

1.2 Módulo profesional: estrutura e dinámica do ambiente...25

1.3 Módulo profesional: medio natural ...30

1.4 Módulo profesional: actividades humanas e problemática ambiental ...38

1.5 Módulo profesional: xestión ambiental ...43

1.6 Módulo profesional: métodos e produtos cartográficos...49

1.6.1 Unidade formativa 1: fontes de información e documentación cartográfica...49

1.6.2 Unidade formativa 2: percorridos, itinerarios e métodos de orientación ...51

1.7 Módulo profesional: técnicas de educación ambiental ...55

1.8 Módulo profesional: programas de educación ambiental ...60

1.9 Módulo profesional: actividades de uso público ...65

1.10 Módulo profesional: desenvolvemento no medio ...72

1.11 Módulo profesional: proxecto de educación e control ambiental...76

(4)

1.12 Módulo profesional: formación e orientación laboral ...79

1.12.1 Unidade formativa 1: prevención de riscos laborais...79

1.12.2 Unidade formativa 2: equipos de traballo, dereito do traballo e da seguridade social, e procura de emprego81 1.12.3 Orientacións pedagóxicas...84

1.13 Módulo profesional: empresa e iniciativa emprendedora ...86

1.14 Módulo profesional: formación en centros de traballo...91

2. Anexo II ... 94

3. Anexo III ... 96

4. Anexo IV ... 98

5. Anexo V ... 99

(5)

Decreto _____/2012, do ___de _________, polo que se establece o currículo do

1

ciclo formativo de grao superior correspondente ao título de técnico superior en

2

educación e control ambiental.

3

O Estatuto de Autonomía de Galicia, no seu artigo 31, determina que é compe-4

tencia plena da Comunidade Autónoma de Galicia a regulación e a administración 5

do ensino en toda a súa extensión, nos seus niveis e graos, nas súas modalidades 6

e especialidades, sen prexuízo do disposto no artigo 27 da Constitución e nas leis 7

orgánicas que, conforme o punto primeiro do seu artigo 81, a desenvolvan. 8

A Lei orgánica 5/2002, do 19 de xuño, das cualificacións e da formación profe-9

sional, ten por obxecto a ordenación dun sistema integral de formación profesional, 10

cualificacións e acreditación que responda con eficacia e transparencia ás deman-11

das sociais e económicas a través das modalidades formativas. 12

A devandita lei establece que a Administración xeral do Estado, de conformidade 13

co que se dispón no artigo 149.1, 30ª e 7ª da Constitución española, e logo da 14

consulta ao Consello Xeral de Formación Profesional, determinará os títulos de 15

formación profesional e os certificados de profesionalidade que constituirán as 16

ofertas de formación profesional referidas ao Catálogo Nacional de Cualificacións 17

Profesionais, creado polo Real decreto 1128/2003, do 5 de setembro, e modificado 18

polo Real decreto 1416/2005, do 25 de novembro, cuxos contidos poderán ampliar 19

as administracións educativas no ámbito das súas competencias. 20

Establece así mesmo que os títulos de formación profesional e os certificados de 21

profesionalidade terán carácter oficial e validez en todo o territorio do Estado e se-22

rán expedidos polas administracións competentes, a educativa e a laboral respec-23

tivamente. 24

A Lei orgánica 2/2006, do 3 de maio, de educación, establece no seu capítulo III 25

do título preliminar que se entende por currículo o conxunto de obxectivos, compe-26

tencias básicas, contidos, métodos pedagóxicos e criterios de avaliación de cada 27

unha das ensinanzas reguladas pola citada lei. 28

No seu capítulo V do título I establece as directrices xerais da formación profe-29

sional inicial e dispón que o Goberno, logo da consulta ás comunidades autóno-30

mas, establecerá as titulacións correspondentes aos estudos de formación profe-31

sional, así como os aspectos básicos do currículo de cada unha delas. 32

A Lei 2/2011, do 4 de marzo, de economía sustentable, e a Lei orgánica 4/2011, 33

do 11 de marzo, complementaria da lei de economía sustentable, introducen modi-34

ficacións na Lei orgánica 5/2002, do 19 de xuño, e na Lei orgánica 2/2006, do 3 de 35

maio, no marco legal das ensinanzas de formación profesional, que pretenden, en-36

tre outros aspectos, adecuar a oferta formativa ás demandas dos sectores produti-37

vos. 38

O Real decreto 1147/2011, do 29 de xullo, polo que se establece a ordenación 39

xeral da formación profesional do sistema educativo, que substitúe o Real decreto 40

1538/2006, do 15 de decembro, estableceu no seu artigo 9 a estrutura dos títulos 41

de formación profesional, tomando como base o Catálogo Nacional de Cualifica-42

(6)

interese social. 1

No seu artigo 8, dedicado á definición do currículo polas administracións educa-2

tivas en desenvolvemento do artigo 6 da Lei orgánica 2/2006, do 3 de maio, de 3

educación, establece que as administracións educativas, no ámbito das súas com-4

petencias, establecerán os currículos correspondentes ampliando e contextuali-5

zando os contidos dos títulos á realidade socioeconómica do territorio da súa com-6

petencia, e respectando o seu perfil profesional. 7

O Decreto 114/2010, do 1 de xullo, polo que se establece a ordenación xeral da 8

formación profesional do sistema educativo de Galicia, determina nos seus capítu-9

los III e IV, dedicados ao currículo e a organización das ensinanzas, a estrutura 10

que deben seguir os currículos e os módulos profesionais dos ciclos formativos na 11

comunidade autónoma de Galicia. 12

Publicado o Real decreto 384/2011, do 18 de marzo, polo que se establece o tí-13

tulo de técnico superior en educación e control ambiental, e se fixan as súas ensi-14

nanzas mínimas, e de acordo co seu artigo 10.2, correspóndelle á Consellería de 15

Educación e Ordenación Universitaria establecer o currículo correspondente no 16

ámbito da comunidade autónoma de Galicia. 17

Consonte o anterior, este decreto desenvolve o currículo do ciclo formativo de 18

formación profesional de técnico superior en educación e control ambiental. Este 19

currículo adapta a nova titulación ao campo profesional e de traballo da realidade 20

socioeconómica galega e ás necesidades de cualificación do sector produtivo can-21

to a especialización e polivalencia, e posibilita unha inserción laboral inmediata e 22

unha proxección profesional futura. 23

Para estes efectos, e de acordo co establecido no citado Decreto 114/2010, do 1 24

de xullo de 2010, determínase a identificación do título, o seu perfil profesional, o 25

contorno profesional, a prospectiva do título no sector ou nos sectores, as ensinan-26

zas do ciclo formativo, a correspondencia dos módulos profesionais coas unidades 27

de competencia para a súa acreditación, validación ou exención, así como os pa-28

rámetros do contexto formativo para cada módulo profesional no que se refire a 29

espazos, equipamentos, titulacións e especialidades do profesorado, e as súas 30

equivalencias para efectos de docencia. 31

Así mesmo, determínanse os accesos a outros estudos, as modalidades e as 32

materias de bacharelato que facilitan a conexión co ciclo formativo, as validacións, 33

exencións e equivalencias, e a información sobre os requisitos necesarios segundo 34

a lexislación vixente para o exercicio profesional, cando proceda. 35

O currículo que se establece neste decreto desenvólvese tendo en conta o perfil 36

profesional do título a través dos obxectivos xerais que o alumnado debe alcanzar 37

ao finalizar o ciclo formativo e os obxectivos propios de cada módulo profesional, 38

expresados a través dunha serie de resultados de aprendizaxe, entendidos como 39

as competencias que deben adquirir os alumnos e as alumnas nun contexto de 40

aprendizaxe, que lles han permitir conseguir os logros profesionais necesarios para 41

desenvolver as súas funcións con éxito no mundo laboral. 42

Asociado a cada resultado de aprendizaxe establécese unha serie de contidos 43

(7)

han proporcionar o soporte de información e destreza precisos para lograr as com-1

petencias profesionais, persoais e sociais propias do perfil do título. 2

Neste sentido, a inclusión do módulo de formación en centros de traballo posibili-3

ta que o alumnado complete a formación adquirida no centro educativo mediante a 4

realización dun conxunto de actividades de produción e/ou de servizos en situa-5

cións reais de traballo no contorno produtivo do centro, de acordo coas esixencias 6

derivadas do Sistema Nacional de Cualificacións e Formación Profesional. 7

O módulo de proxecto que se inclúe neste ciclo formativo permitirá integrar de 8

forma global os aspectos máis salientables das competencias profesionais, perso-9

ais e sociais características do título que se abordaron no resto dos módulos profe-10

sionais, con aspectos relativos ao exercicio profesional e á xestión empresarial. 11

A formación relativa á prevención de riscos laborais dentro do módulo de forma-12

ción e orientación laboral aumenta a empregabilidade do alumnado que supere es-13

tas ensinanzas e facilita a súa incorporación ao mundo do traballo, ao capacitalo 14

para levar a cabo responsabilidades profesionais equivalentes ás que precisan as 15

actividades de nivel básico en prevención de riscos laborais, establecidas no Real 16

decreto 39/1997, do 17 de xaneiro, polo que se aproba o regulamento dos servizos 17

de prevención. 18

De acordo co artigo 10 do citado Decreto 114/2010, do 1 de xullo, establécese a 19

división de determinados módulos profesionais en unidades formativas de menor 20

duración, coa finalidade de facilitar a formación ao longo da vida, respectando, en 21

todo caso, a necesaria coherencia da formación asociada a cada unha delas. 22

De conformidade co exposto, por proposta do conselleiro de Educación e Orde-23

nación Universitaria, no exercicio da facultade outorgada polo artigo 34 da Lei 24

1/1983, do 22 de febreiro, reguladora da Xunta e da súa Presidencia, modificada 25

polas Leis 11/1988, do 20 de outubro, 2/2007, do 28 de marzo e 12/2007, do 27 de 26

xullo, conforme os ditames do Consello Galego de Formación Profesional e do 27

Consello Escolar de Galicia, e logo de deliberación do Consello da Xunta de Gali-28

cia, na súa reunión do día ____ de _____de dous mil _____, 29

DISPOÑO

30

CAPÍTULO I. Disposicións xerais

31

Artigo 1º.- Obxecto.

32

Este decreto establece o currículo que será de aplicación na Comunidade Autó-33

noma de Galicia para as ensinanzas de formación profesional relativas ao título de 34

técnico superior en educación e control ambiental, determinado polo Real decreto 35

384/2011, do 18 de marzo. 36

CAPÍTULO II. Identificación do título, perfil profesional, contorno profesional

37

e prospectiva do título no sector ou nos sectores

(8)

Artigo 2º.- Identificación.

1

O título de técnico superior en educación e control ambiental identifícase polos 2

seguintes elementos: 3

– Denominación: educación e control ambiental.

4

– Nivel: formación profesional de grao superior.

5

– Duración: 2.000 horas.

6

– Familia profesional: seguridade e ambiente.

7

– Referente europeo: CINE – 5b (Clasificación Internacional Normalizada da

8

Educación). 9

Artigo 3º.- Perfil profesional do título.

10

O perfil profesional do título de técnico superior en educación e control ambiental 11

determínase pola súa competencia xeral, polas súas competencias profesionais, 12

persoais e sociais, así como pola relación de cualificacións e, de ser o caso, uni-13

dades de competencia do Catálogo Nacional de Cualificacións Profesionais incluí-14

das no título. 15

Artigo 4º.- Competencia xeral.

16

A competencia xeral deste título consiste en sensibilizar e educar a poboación, 17

promovendo actitudes que contribúan á conservación e a mellora do medio, infor-18

mando sobre os seus valores e os problemas ambientais, capacitando para unha 19

correcta toma de decisións, deseñando actividades para o seu coñecemento e un 20

uso baseado en principios de sustentabilidade, así como realizar accións de xes-21

tión ambiental para controlar e protexer o medio, aplicando a normativa. 22

Artigo 5º.- Competencias profesionais, persoais e sociais.

23

As competencias profesionais, persoais e sociais deste título son as que se rela-24

cionan: 25

a) Compilar e seleccionar documentación para difundir información ambiental. 26

b) Informar sobre o ambiente, utilizando as técnicas de comunicación apropia-27

das. 28

c) Deseñar actividades de educación ambiental. 29

d) Desenvolver programas e proxectos de educación ambiental. 30

e) Avaliar o desenvolvemento de programas de educación ambiental. 31

f) Guiar visitantes polo contorno, realizando operacións de interpretación. 32

g) Resolver continxencias no percorrido por itinerarios, aplicando os protocolos 33

establecidos. 34

(9)

i) Xestionar actividades de uso público, aplicando criterios de compatibilidade 1

coa conservación do contorno. 2

j) Realizar operacións de vixilancia e control en espazos naturais. 3

k) Promover os valores do patrimonio no medio natural, desenvolvendo activida-4

des de interpretación. 5

l) Elaborar produtos cartográficos para o desenvolvemento de actividades no 6

medio natural. 7

m) Realizar operacións de control dos hábitats dun contorno, e informar das sú-8

as alteracións. 9

n) Adaptarse ás novas situacións laborais, mantendo actualizados os coñece-10

mentos científicos, técnicos e tecnolóxicos relativos ao seu ámbito profesional, xes-11

tionando a súa formación e os recursos existentes na aprendizaxe ao longo da vida 12

e utilizando as tecnoloxías da información e da comunicación. 13

ñ) Resolver situacións, problemas ou continxencias con iniciativa e autonomía 14

no ámbito da súa competencia, con creatividade, innovación e espírito de mellora 15

no traballo persoal e no dos membros do equipo. 16

o) Organizar e coordinar equipos de traballo con responsabilidade, supervisar o 17

seu desenvolvemento, manter relacións fluídas e asumir o liderado, así como 18

achegar solucións aos conflitos grupais que se presenten. 19

p) Comunicarse cos iguais, os superiores, a clientela e persoas baixo a súa res-20

ponsabilidade, utilizando vías eficaces de comunicación, transmitindo a informa-21

ción ou os coñecementos adecuados, e respectando a autonomía e a competencia 22

das persoas que interveñen no ámbito do seu traballo. 23

q) Xerar ámbitos seguros no desenvolvemento do seu traballo e no do seu equi-24

po, supervisando e aplicando os procedementos de prevención de riscos laborais e 25

ambientais, de acordo co establecido pola normativa e cos obxectivos da empresa. 26

r) Supervisar e aplicar procedementos de xestión de calidade, de accesibilidade 27

universal e de deseño para todos, nas actividades profesionais incluídas nos pro-28

cesos de produción ou prestación de servizos. 29

s) Realizar a xestión básica para a creación e o funcionamento dunha pequena 30

empresa e ter iniciativa na súa actividade profesional, con sentido da responsabili-31

dade social. 32

t) Exercer os seus dereitos e cumprir as obrigas derivadas da súa actividade pro-33

fesional, de acordo co establecido na lexislación, participando activamente na vida 34

económica, social e cultural. 35

Artigo 6º.- Relación de cualificacións e unidades de competencia do Catálogo

36

Nacional de Cualificacións Profesionais incluídas no título. 37

1. Cualificacións profesionais completas incluídas no título: 38

Interpretación e educación ambiental, SEA252_3 (Real decreto 814/2007, do 22 39

(10)

– UC0803_3: guiar grupos de persoas polo contorno e as súas representacións 1

para contribuír á súa sensibilización e á súa capacitación ambiental. 2

– UC0804_3: informar sobre o ambiente e os seus valores.

3

– UC0805_3 interpretar a influencia recíproca das actividades humanas e o

me-4

dio socionatural. 5

– UC0806_3: desenvolver programas de educación ambiental e facilitar

proce-6

sos educativos. 7

2. Cualificacións profesionais incompletas: 8

Control e protección do medio natural, SEA030_3 (Real decreto 295/2004, do 20 9

de febreiro): 10

– UC0083_3: controlar e vixiar os espazos naturais e o seu uso público.

11

– UC0085_3: controlar o aproveitamento dos recursos cinexéticos e piscícolas.

12

Artigo 7º.- Contorno profesional.

13

1. As persoas que obteñen este título exercen a súa actividade en calquera or-14

ganización de carácter público ou privado, que teña como obxecto o control am-15

biental e os seus recursos, o desenvolvemento de programas de educación am-16

biental (información, comunicación, formación, interpretación e participación), a re-17

alización de actividades de guía-intérprete e acompañamento polo contorno, ou a 18

xestión ambiental. 19

2. As ocupacións e os postos de traballo máis salientables son os seguintes: 20

– Educador/ora ambiental.

21

– Informador/ora ambiental.

22

– Monitor/ora de educación ambiental.

23

– Documentalista ambiental.

24

– Guía ambiental.

25

– Programador/ora de actividades ambientais.

26

– Monitor/ora de campañas ambientais.

27

– Guía-intérprete do patrimonio natural.

28

– Profesional do servizo de xestión ambiental.

29

– Profesional do servizo de ambiente.

30

– Técnico/a en control de espazos naturais.

31

– Monitor/ora da natureza.

32

– Axente ambiental ou similar.

33

– Monitor/ora de equipamentos ambientais.

34

Artigo 8º.- Prospectiva do título no sector ou nos sectores.

(11)

1. A transposición das últimas directivas europeas acerca da xestión de espazos 1

naturais vai potenciar a protección destes espazos, grazas a unha mellor delimita-2

ción do solo forestal, a ordenación do territorio e a planificación das actuacións fo-3

restais. Esta protección hase ver impulsada polo seu uso en funcións recreativas, o 4

que obriga a un maior control paisaxístico, potenciando non só a súa conservación 5

senón tamén a adaptación das obras ao contorno natural. 6

2. Prevese un aumento de centros de educación ambiental que ofrezan itinera-7

rios preparados en que se desenvolvan actividades orientadas a facilitar o coñe-8

cemento dos ecosistemas, potenciar a observación, a vivencia da natureza e o es-9

tudo do medio natural, e fomentar actividades de convivencia, respecto mutuo e 10

conservación do medio natural e social. 11

3. A aplicación de novas tecnoloxías no sector da cartografía, como o uso de sis-12

temas de información xeográfica (SIX), fotos de satélite ou sistemas de localización 13

por sistemas de posición global (GPS) nos espazos naturais, permiten facer inteli-14

xible e manexable a información dispoñible, e así crear itinerarios ou bancos de 15

datos sobre cartografía dixitalizada, con información sobre o estado do medio natu-16

ral e do patrimonio. 17

4. Tamén se prevé un aumento das empresas que implanten un sistema de xes-18

tión ambiental, xa que ese sistema non só mellorará a relación da empresa co am-19

biente, senón que contribuirá a mellorar a imaxe corporativa. 20

5. A aparición de novas técnicas de descontaminación e novos sistemas de me-21

dición máis precisos fomentou a creación dunha nova lexislación máis esixente, 22

polo que haberá un endurecemento das condicións nas declaracións de impacto 23

ambiental. Darase, xa que logo, un incremento das actividades de auditoría, ins-24

pección e control ambiental, campo no que a Administración tende a externalizar 25

os servizos a través de empresas especializadas e acreditadas. 26

6. O incremento de centros educativos que se incorporan a redes para o desen-27

volvemento sustentable, no ámbito da Axenda 21 Local, precisa actividades educa-28

tivas que reforcen a súa xestión ou, de ser o caso, faciliten a certificación ambien-29

tal. 30

CAPÍTULO III. Ensinanzas do ciclo formativo e parámetros básicos de

contex-31

to

32

Artigo 9º.- Obxectivos xerais.

33

Os obxectivos xerais deste ciclo formativo son os seguintes: 34

a) Identificar fontes documentais, seleccionando a información apropiada á acti-35

vidade que se vaia realizar, para compilar e difundir a información ambiental. 36

b) Identificar os principais factores que afectan o ambiente e as súas interac-37

cións, e describir as alteracións que producen malas prácticas ambientais, para 38

informar sobre o ambiente. 39

(12)

os obxectivos que se pretenda conseguir, para deseñar actividades de educación 1

ambiental. 2

d) Interpretar programas e determinar a secuencia de actividades para planificar 3

a súa implantación. 4

e) Organizar actividades, seleccionando os medios e o persoal adecuado para 5

executar o programa. 6

f) Aplicar técnicas e instrumentos de avaliación, con interpretación da informa-7

ción recollida, para facer o seguimento e a avaliación da aplicación dos programas. 8

g) Valorar os rexistros de datos da avaliación, identificando os logros e a sensibi-9

lización conseguida na poboación, para identificar as necesidades de mellora nos 10

programas de educación ambiental. 11

h) Amosar as incidencias ambientais, identificando a problemática presentada, 12

para informar sobre o estado do contorno. 13

i) Analizar os compoñentes ambientais e patrimoniais, e identificar os de maior 14

interese desde o punto de vista cultural, paisaxístico e de conservación, para inter-15

pretar o patrimonio e os seus valores. 16

j) Analizar incidencias e seleccionar os protocolos de intervención adecuados 17

para resolver continxencias. 18

k) Seleccionar accións alternativas, analizando o problema ambiental para pro-19

por solucións sustentables. 20

l) Analizar actividades de uso público dun contorno, seleccionando os medios e 21

determinando as súas fases, para xestionar o seu desenvolvemento compatible 22

coa conservación do contorno. 23

m) Seleccionar accións de vixilancia e control, aplicando estratexias e mecanis-24

mos disuasorios do mal uso do medio natural, para realizar operacións de vixilan-25

cia e control. 26

n) Analizar o patrimonio presente no medio natural, seleccionando técnicas de 27

interpretación, para promover a súa conservación. 28

ñ) Analizar fontes cartográficas e medios informáticos, e seleccionar os apropia-29

dos para elaborar produtos cartográficos relativos a unha actividade. 30

o) Analizar os parámetros de calidade dun hábitat e identificar as anomalías ob-31

servadas na súa biodiversidade, para realizar operacións de control. 32

p) Analizar e utilizar os recursos e as oportunidades de aprendizaxe relaciona-33

dos coa evolución científica, tecnolóxica e organizativa do sector, e as tecnoloxías 34

da información e a comunicación, para manter o espírito de actualización e adap-35

tarse a novas situacións laborais e persoais. 36

q) Desenvolver a creatividade e o espírito de innovación, para responder aos re-37

tos que se presenten nos procesos e na organización do traballo e da vida persoal. 38

r) Tomar decisións de xeito fundamentado, analizando as variables implicadas, 39

(13)

equivocación, para afrontar e resolver situacións, problemas ou continxencias. 1

s) Desenvolver técnicas de liderado, motivación, supervisión e comunicación en 2

contextos de traballo en grupo, para facilitar a organización e a coordinación de 3

equipos de traballo. 4

t) Aplicar estratexias e técnicas de comunicación, adaptándose aos contidos que 5

se vaian transmitir, á finalidade e ás características dos receptores, para asegurar 6

a eficacia nos procesos de comunicación. 7

u) Avaliar situacións de prevención de riscos laborais e de protección ambiental, 8

propondo e aplicando medidas de prevención persoais e colectivas, de acordo coa 9

normativa aplicable nos procesos do traballo, para garantir contornos seguros. 10

v) Identificar e propor as accións profesionais necesarias para dar resposta á 11

accesibilidade universal e ao deseño para todos. 12

w) Identificar e aplicar parámetros de calidade nos traballos e nas actividades 13

realizadas no proceso de aprendizaxe, para valorar a cultura da avaliación e da 14

calidade, e ser quen de supervisar e mellorar procedementos de xestión de calida-15

de. 16

x) Utilizar procedementos relacionados coa cultura emprendedora, empresarial e 17

de iniciativa profesional, para realizar a xestión básica dunha pequena empresa ou 18

emprender un traballo. 19

y) Recoñecer os seus dereitos e deberes como axente activo na sociedade, ten-20

do en conta o marco legal que regula as condicións sociais e laborais, para partici-21

par na cidadanía democrática. 22

Artigo 10º.- Módulos profesionais.

23

Os módulos profesionais deste ciclo formativo, que se desenvolven no anexo I 24

deste decreto, son os que se relacionan a continuación: 25

– MP0017. Habilidades sociais.

26

– MP0785. Estrutura e dinámica do ambiente.

27

– MP0786. Medio natural.

28

– MP0787. Actividades humanas e problemática ambiental.

29

– MP0788. Xestión ambiental.

30

– MP0789. Métodos e produtos cartográficos.

31

– MP0790. Técnicas de educación ambiental.

32

– MP0791. Programas de educación ambiental.

33

– MP0792. Actividades de uso público.

34

– MP0793. Desenvolvemento no medio.

35

– MP0794. Proxecto de educación e control ambiental.

36

– MP0795. Formación e orientación laboral.

(14)

– MP0796. Empresa e iniciativa emprendedora. 1

– MP0797. Formación en centros de traballo.

2

Artigo 11º.- Espazos e equipamentos.

3

1. Os espazos e os equipamentos mínimos necesarios para o desenvolvemento 4

das ensinanzas deste ciclo formativo son os establecidos no anexo II deste decre-5

to. 6

2. Os espazos formativos establecidos respectarán a normativa sobre preven-7

ción de riscos laborais, a normativa sobre seguridade e saúde no posto de traballo, 8

e cantas outras normas sexan de aplicación. 9

3. Os espazos formativos establecidos poden ser ocupados por diferentes gru-10

pos de alumnado que curse o mesmo ou outros ciclos formativos, ou etapas edu-11

cativas. 12

4. Non cómpre que os espazos formativos identificados se diferencien mediante 13

pechamentos. 14

5. A cantidade e as características dos equipamentos que se inclúen en cada 15

espazo deberá estar en función do número de alumnos e alumnas, e han ser os 16

necesarios e suficientes para garantir a calidade do ensino e a adquisición dos re-17

sultados de aprendizaxe. 18

6. O equipamento disporá da instalación necesaria para o seu correcto funcio-19

namento, cumprirá as normas de seguridade e prevención de riscos, e cantas ou-20

tras sexan de aplicación, e respectaranse os espazos ou as superficies de seguri-21

dade que esixan as máquinas en funcionamento. 22

Artigo 12º.- Profesorado.

23

1. A docencia dos módulos profesionais que constitúen as ensinanzas deste ci-24

clo formativo correspóndelle ao profesorado do corpo de catedráticos e catedráti-25

cas de ensino secundario, do corpo de profesorado de ensino secundario e do cor-26

po de profesorado técnico de formación profesional, segundo proceda, das espe-27

cialidades establecidas no anexo III A) deste decreto. 28

2. As titulacións requiridas para acceder aos corpos docentes citados son, con 29

carácter xeral, as establecidas no artigo 13 do Real decreto 276/2007, do 23 de 30

febreiro, polo que se aproba o regulamento de ingreso, accesos e adquisición de 31

novas especialidades nos corpos docentes a que se refire a Lei orgánica 2/2006, 32

do 3 de maio, de educación, e se regula o réxime transitorio de ingreso a que se 33

refire a disposición transitoria decimo sétima da devandita lei. As titulacións equiva-34

lentes ás anteriores para efectos de docencia, para as especialidades do profeso-35

rado son as recollidas no anexo III B) deste decreto. 36

3. O profesorado especialista terá atribuída a competencia docente dos módulos 37

profesionais especificados no anexo III ) deste decreto. 38

(15)

ingreso na función pública docente establecidos no artigo 12 do Real decreto 1

276/2007, do 23 de febreiro, polo que se aproba o regulamento de ingreso, acceso 2

e adquisición de novas especialidades nos corpos docentes a que se refire a Lei 3

orgánica 2/2006, do 3 de maio, de educación, e se regula o réxime transitorio de 4

ingreso a que se refire a disposición transitoria décimo sétima da devandita lei. 5

5. Ademais, co fin de garantir que responda ás necesidades dos procesos invo-6

lucrados no módulo profesional, cómpre acreditar no comezo de cada nomeamen-7

to unha experiencia profesional recoñecida no campo laboral correspondente, de-8

bidamente actualizada, con polo menos dous anos de exercicio profesional nos 9

catro anos inmediatamente anteriores ao nomeamento. 10

6. As titulacións requiridas para a impartición dos módulos profesionais que for-11

men o título, para o profesorado dos centros de titularidade privada ou de titulari-12

dade pública doutras administracións distintas das educativas, concrétanse no 13

anexo III C) deste decreto. 14

A Consellería de Educación e Ordenación Universitaria establecerá un proce-15

demento de habilitación para exercer a docencia, no que se esixirá o cumprimento 16

dalgún dos seguintes requisitos: 17

– Que as ensinanzas conducentes ás titulacións citadas engloben os obxectivos

18

dos módulos profesionais. 19

– Que se acredite mediante certificación unha experiencia laboral de, polo

me-20

nos, tres anos no sector vinculado á familia profesional, realizando actividades 21

produtivas en empresas relacionadas implicitamente cos resultados de apren-22

dizaxe. 23

CAPÍTULO IV. Accesos e vinculación a outros estudos, e correspondencia de

24

módulos profesionais coas unidades de competencia

25

Artigo 13º.- Preferencias para o acceso a este ciclo formativo en relación

co-26

as modalidades e as materias de bacharelato cursadas. 27

Terá preferencia para acceder a este ciclo formativo o alumnado que cursara a 28

modalidade de bacharelato de ciencias e tecnoloxía. 29

Artigo 14º.- Acceso e vinculación a outros estudos.

30

1. O título de técnico superior en educación e control ambiental permite o acceso 31

directo para cursar calquera outro ciclo formativo de grao superior, nas condicións 32

de acceso que se establezan. 33

2. Este título permite o acceso directo ás ensinanzas conducentes aos títulos 34

universitarios de grao nas condicións de admisión que se establezan. 35

3. Para os efectos de facilitar o réxime de validacións entre este título e as ensi-36

nanzas universitarias de grao, asígnanse 120 créditos ECTS distribuídos entre os 37

(16)

Artigo 15º.- Validacións e exencións.

1

1. As persoas que tiveran superado o módulo profesional de formación e orien-2

tación laboral, ou o módulo profesional de empresa e iniciativa emprendedora, en 3

calquera dos ciclos formativos correspondentes aos títulos establecidos ao abeiro 4

da Lei orgánica 2/2006, do 3 de maio, de educación, terán validados os devanditos 5

módulos en calquera outro ciclo formativo establecido ao abeiro da mesma lei. 6

2. As persoas que obtiveran a acreditación de todas as unidades de competen-7

cia incluídas no título, mediante o procedemento establecido no Real decreto 8

1224/2009, do 17 de xullo, de recoñecemento das competencias profesionais ad-9

quiridas por experiencia laboral, poderán validar o módulo de formación e orienta-10

ción laboral sempre que: 11

– Acrediten, polo menos, un ano de experiencia laboral.

12

– Estean en posesión da acreditación da formación establecida para o

desem-13

peño das funcións de nivel básico da actividade preventiva, expedida de acor-14

do co disposto no Real decreto 39/1997, do 17 de xaneiro, polo que se aproba 15

o regulamento dos servizos de prevención. 16

3. De acordo co establecido no artigo 39 do Real decreto 1147/2011, do 29 de 17

xullo, polo que se establece a ordenación xeral da formación profesional do siste-18

ma educativo, que substitúe o Real decreto 1538/2006, do 15 de decembro, pode-19

rá determinarse a exención total ou parcial do módulo profesional de formación en 20

centros de traballo pola súa correspondencia coa experiencia laboral, sempre que 21

se acredite unha experiencia relacionada con este ciclo formativo nos termos pre-22

vistos no devandito artigo. 23

Artigo 16º.- Correspondencia dos módulos profesionais coas unidades de

24

competencia para a súa acreditación, validación ou exención. 25

1. A correspondencia das unidades de competencia cos módulos profesionais 26

que forman as ensinanzas deste título para a súa validación ou exención queda 27

determinada no anexo IV A) deste decreto. 28

2. A correspondencia dos módulos profesionais que forman as ensinanzas deste 29

título coas unidades de competencia para a súa acreditación queda determinada 30

no anexo IV B) deste decreto. 31

CAPÍTULO V. Organización da impartición

32

Artigo 17º.- Distribución horaria.

33

Os módulos profesionais deste ciclo formativo organizaranse polo réxime ordina-34

rio segundo se establece no anexo V deste decreto. 35

Artigo 18º.- Unidades formativas.

36

(17)

ce a ordenación xeral da formación profesional no sistema educativo de Galicia, e 1

coa finalidade de facilitar a formación ao longo da vida e servir de referente para a 2

súa impartición, establécese no anexo VI a división de determinados módulos pro-3

fesionais en unidades formativas de menor duración. 4

2. A Consellería de Educación e Ordenación Universitaria ha determinar os efec-5

tos académicos da división dos módulos profesionais en unidades formativas. 6

Artigo 19º.- Módulo de proxecto.

7

1. O módulo de proxecto incluído no currículo deste ciclo formativo ten por finali-8

dade a integración efectiva dos aspectos máis salientables das competencias pro-9

fesionais, persoais e sociais características do título que se abordaron no resto dos 10

módulos profesionais, xunto con aspectos relativos ao exercicio profesional e á 11

xestión empresarial. Organizarase sobre a base da titoría individual e colectiva. A 12

atribución docente será a cargo do profesorado que imparta docencia no ciclo for-13

mativo. 14

2. Desenvolverase logo da avaliación positiva de todos os módulos profesionais 15

de formación no centro educativo, coincidindo coa realización dunha parte do mó-16

dulo profesional de formación en centros de traballo e avaliarase unha vez cursado 17

este, co obxecto de posibilitar a incorporación das competencias adquiridas nel. 18

Disposicións adicionais

19

Primeira.- Oferta nas modalidades semipresencial e a distancia deste título.

20

A impartición das ensinanzas dos módulos profesionais deste ciclo formativo nas 21

modalidades semipresencial ou a distancia, que se ofrecerán unicamente polo ré-22

xime para as persoas adultas, ha requirir a autorización previa da Consellería de 23

Educación e Ordenación Universitaria, conforme o procedemento que se estable-24

za. 25

Segunda.- Titulacións equivalentes e vinculación coas capacitacións

profe-26

sionais. 27

A formación establecida neste decreto no módulo profesional de formación e 28

orientación laboral capacita para levar a cabo responsabilidades profesionais equi-29

valentes ás que precisan as actividades de nivel básico en prevención de riscos 30

laborais, establecidas no Real decreto 39/1997, do 17 de xaneiro, polo que se 31

aproba o regulamento dos servizos de prevención. 32

Terceira.- Regulación do exercicio da profesión.

33

Os elementos recollidos neste decreto non constitúen regulación do exercicio de 34

profesión titulada ningunha. 35

Cuarta.- Accesibilidade universal nas ensinanzas deste título.

(18)

1. A Consellería de Educación e Ordenación Universitaria garantirá que o alum-1

nado poida acceder e cursar este ciclo formativo nas condicións establecidas na 2

disposición derradeira décima da Lei 51/2003, do 2 de decembro, de igualdade de 3

oportunidades, non discriminación e accesibilidade universal das persoas con dis-4

capacidade. 5

2. As programacións didácticas que desenvolvan o currículo establecido neste 6

decreto deberán ter en conta o principio de “deseño para todos”. Para tal efecto, 7

han recoller as medidas necesarias co fin de que o alumnado poida conseguir a 8

competencia xeral do título, expresada a través das competencias profesionais, 9

persoais e sociais, así como os resultados de aprendizaxe de cada un dos módu-10

los profesionais. 11

En calquera caso, estas medidas non poderán afectar de forma significativa á 12

consecución dos resultados de aprendizaxe previstos para cada un dos módulos 13

profesionais. 14

Quinta.- Autorización a centros privados para a impartición das ensinanzas

15

reguladas neste decreto. 16

A autorización a centros privados para a impartición das ensinanzas deste ciclo 17

formativo esixirá que desde o inicio do curso escolar se cumpran os requisitos de 18

profesorado, espazos e equipamentos regulados neste decreto. 19

Sexta.- Desenvolvemento do currículo.

20

1. O currículo establecido neste decreto require un posterior desenvolvemento a 21

través das programacións didácticas elaboradas polo equipo docente do ciclo for-22

mativo, consonte o establecido no artigo 34º do Decreto 114/2010, do 1 de xullo, 23

polo que se establece a ordenación xeral da formación profesional do sistema edu-24

cativo de Galicia. Estas programacións concretarán e adaptarán o currículo ao con-25

torno socioeconómico do centro, tomando como referencia o perfil profesional do 26

ciclo formativo a través dos seus obxectivos xerais e dos resultados de aprendiza-27

xe establecidos para cada módulo profesional. 28

2. Os centros educativos desenvolverán este currículo de acordo co establecido 29

no artigo 9º do Decreto 79/2010, do 20 de maio, para o plurilingüismo no ensino 30

non universitario de Galicia. 31

Disposición derrogatoria

32

Única.- Derrogación de normas.

33

Queda derrogadas todas as disposicións de igual ou inferior rango que se opo-34

ñan ao disposto neste decreto. 35

Disposicións derradeiras

(19)

Primeira.- Implantación das ensinanzas recollidas neste decreto.

1

1. No curso 2012-2013 implantarase o primeiro curso polo réxime ordinario. 2

2. No curso 2013-2014 implantarase o segundo curso polo réxime ordinario. 3

3. No curso 2012-2013 implantaranse as ensinanzas reguladas neste decreto 4

polo réxime para as persoas adultas. 5

Segunda.- Desenvolvemento normativo.

6

1. Autorízase a persoa titular da Consellería de Educación e Ordenación Univer-7

sitaria para ditar as disposicións que sexan necesarias para a execución e o de-8

senvolvemento do establecido neste decreto. 9

2. Autorízase a persoa titular da Consellería de Educación e Ordenación Univer-10

sitaria a modificar o anexo II B), relativo a equipamentos, cando por razóns de ob-11

solescencia ou actualización tecnolóxica así se xustifique. 12

Terceira.- Entrada en vigor.

13

Este decreto entrará en vigor o día seguinte ao da súa publicación no Diario Ofi-14 cial de Galicia. 15 Santiago de Compostela, __ de ________ de ____ 16 17

Alberto Núñez Feijóo

18

Presidente 19

Jesús Vázquez Abad 20

(20)

1. Anexo I. Módulos profesionais

1

1.1 Módulo profesional: habilidades sociais

2

 Equivalencia en créditos ECTS: 6. 3

 Código: MP0017.

4

 Duración: 123 horas. 5

1.1.1 Resultados de aprendizaxe e criterios de avaliación

6

 RA1. Pon en práctica estratexias e técnicas para favorecer a comunicación e a relación 7

social co seu contorno en relación cos principios da intelixencia emocional e social. 8

– CA1.1. Describíronse os principios da intelixencia emocional e social. 9

– CA1.2. Valorouse a importancia das habilidades sociais no desempeño do labor pro-10

fesional. 11

– CA1.3. Caracterizáronse as etapas dun proceso comunicativo. 12

– CA1.4. Identificáronse os estilos de comunicación, as súas vantaxes e as súas limita-13

cións. 14

– CA1.5. Valorouse a importancia do uso da comunicación verbal e non verbal nas re-15

lacións interpersoais. 16

– CA1.6. Estableceuse unha eficaz comunicación para asignar tarefas, recibir instru-17

cións e intercambiar ideas ou información. 18

– CA1.7. Utilizáronse as habilidades sociais adecuadas á situación e atendendo á di-19

versidade cultural. 20

– CA1.8. Demostrouse interese por non xulgar as persoas e respectar os seus elemen-21

tos persoais diferenciadores: emocións, sentimentos e personalidade. 22

– CA1.9. Demostrouse unha actitude positiva cara ao cambio e cara á aprendizaxe a

23

partir de todo o que sucede. 24

– CA1.10. Valorouse a importancia da autocrítica e da autoavaliación no desenvolve-25

mento de habilidades de relación interpersoal e de comunicación axeitadas. 26

 RA2. Dinamiza o traballo do grupo aplicando as técnicas adecuadas, e xustifica a súa 27

selección en función das características, a situación e os obxectivos do grupo. 28

– CA2.1. Describíronse os elementos fundamentais dun grupo, a súa estrutura, a súa

29

dinámica e os factores que os poidan modificar. 30

– CA2.2. Analizáronse e seleccionáronse as técnicas de dinamización e

funcionamen-31

to de grupos. 32

– CA2.3. Explicáronse as vantaxes do traballo en equipo fronte ao individual. 33

– CA2.4. Diferenciáronse os papeis que se poden dar nun grupo e as relacións entre

34

eles. 35

– CA2.5. Identificáronse as principais barreiras da comunicación grupal. 36

– CA2.6. Formuláronse estratexias de actuación para aproveitar a función de liderado 37

e os papeis na estrutura e no funcionamento do grupo. 38

(21)

– CA2.8. Valorouse a importancia dunha actitude tolerante e de empatía para conse-1

guir a confianza do grupo. 2

– CA2.9. Logrouse un ambiente de traballo relaxado e cooperativo. 3

– CA2.10. Respectáronse as opinións diferentes da propia e os acordos de grupo. 4

 RA3. Conduce reunións e analiza os xeitos ou estilos de intervención e de organización 5

en función das características das persoas destinatarias e do contexto. 6

– CA3.1. Describíronse os tipos de reunión e as funcións. 7

– CA3.2. Describíronse as etapas do desenvolvemento dunha reunión.

8

– CA3.3. Aplicáronse as técnicas de moderación de reunións e xustificouse a súa apli-9

cación. 10

– CA3.4. Demostrouse a importancia da capacidade de expor ideas de xeito claro e

11

conciso. 12

– CA3.5. Describíronse os factores de risco e a posibilidade de sabotaxe dunha reu-13

nión, e xustificáronse as estratexias de resolución. 14

– CA3.6. Valorouse a necesidade dunha información boa e diversa na convocatoria de

15

reunións. 16

– CA3.7. Describiuse a importancia da motivación e das estratexias empregadas, para 17

conseguir a participación nas reunións. 18

– CA3.8. Aplicáronse técnicas de recollida de información e de avaliación dos resul-19

tados dunha reunión. 20

– CA3.9. Demostráronse actitudes de respecto e tolerancia na condución de reunións. 21

 RA4. Pon en práctica estratexias de xestión de conflitos e resolución de problemas se-22

leccionadas entre os modelos analizados en función das características do contexto. 23

– CA4.1. Analizáronse e identificáronse as principais fontes de problemas e de confli-24

tos grupais. 25

– CA4.2. Describíronse as principais técnicas e estratexias para a xestión de conflitos. 26

– CA4.3. Identificáronse e describíronse as estratexias máis axeitadas para a procura 27

de solucións e a resolución de problemas. 28

– CA4.4. Describíronse as fases do proceso de toma de decisións. 29

– CA4.5. Resolvéronse problemas e conflitos aplicando os procedementos adecuados

30

a cada caso. 31

– CA4.6. Respectáronse as opinións das demais persoas respecto ás vías de solución

32

de problemas e conflitos. 33

– CA4.7. Aplicáronse correctamente técnicas de mediación e negociación. 34

– CA4.8. Tivéronse en conta as persoas usuarias, independentemente da súa idade e da 35

súa condición física e mental, no proceso de toma de decisións. 36

– CA4.9. Planificouse a tarefa de toma de decisións e a avaliación do proceso. 37

– CA4.10. Valorouse a importancia do intercambio comunicativo na toma de

deci-38

sións. 39

 RA5. Avalía os procesos de grupo e a propia competencia social para o

desenvolve-40

mento das súas funcións profesionais, e identifica os aspectos susceptibles de mellora. 41

– CA5.1. Seleccionáronse os indicadores de avaliación. 42

– CA5.2. Aplicáronse técnicas sociométricas e de investigación social. 43

(22)

– CA5.4. Deseñáronse instrumentos de recollida de información. 1

– CA5.5. Rexistráronse os datos en soportes establecidos. 2

– CA5.6. Interpretáronse os datos recollidos. 3

– CA5.7. Identificáronse as situacións que cumpra mellorar. 4

– CA5.8. Marcáronse as pautas de mellora. 5

– CA5.9. Realizouse unha avaliación derradeira do proceso traballado. 6

1.1.2 Contidos básicos

7

Posta en práctica de estratexias e técnicas que favorezan a relación social e a

comuni-8

cación

9

 Relacións interpersoais e percepción social. 10

 Análise dos factores que inflúen na percepción social e na formación de impresións.

11

Estereotipos, prexuízos e discriminación. 12

 Habilidades sociais, competencia social e conceptos afíns. 13

 Análise da relación entre comunicación e calidade de vida nos ámbitos de intervención. 14

 Proceso de comunicación. Comunicación verbal e non verbal.

15

 Valoración comunicativa do contexto: facilitadores e obstáculos na comunicación. 16

 Valoración da importancia das actitudes na relación de axuda. 17

 Intelixencia emocional. Educación emocional. Emocións e sentimentos. 18

 Mecanismos de defensa.

19

 Programas e técnicas de comunicación e habilidades sociais. Escoita activa, empatía, 20

asertividade e autocontrol. 21

 Intervencións en público: materiais de apoio. 22

Dinamización do traballo en grupo

23

 Tipoloxía e características dos grupos. Desenvolvemento grupal. 24

 Análise da estrutura e dos procesos de grupos. 25

 Técnicas para a análise de grupos. 26

 Valoración da importancia da comunicación no desenvolvemento do grupo.

27

 Comunicación nos grupos. Estilos de comunicación. Comunicación verbal e xestual.

28

Outras linguaxes: icónica e audiovisual. Tecnoloxías da información e da comunica-29

ción. Obstáculos e barreiras. Cooperación e competencia nos grupos. 30

 Dinámicas de grupo. Fundamentos psicosociolóxicos aplicados ás dinámicas de grupo. 31

 Equipo de traballo. Estratexias de traballo cooperativo. Organización e reparto de tare-32

fas. 33

 Detección e análise de problemas no traballo en equipo. 34

 Traballo individual e traballo en grupo. 35

(23)

 Valoración do papel da motivación na dinámica grupal. 1

 Toma de conciencia acerca da importancia de respectar as opinións non coincidentes

2

coa propia. 3

Condución de reunións

4

 A reunión como forma de traballo en grupo. 5

 Tipos de reunións e funcións. 6

 Etapas no desenvolvemento dunha reunión: preparación, inicio, desenvolvemento e

fi-7

nalización. 8

 Técnicas de moderación de reunións. 9

 Identificación da tipoloxía das persoas participantes nunha reunión. 10

 Análise de factores que afectan ao comportamento dun grupo: boicot e colaboración. 11

Posta en práctica de estratexias de xestión de conflitos e toma de decisións

12

 Valoración do conflito nas dinámicas grupais. 13

 Análise de técnicas de resolución de problemas. 14

 Proceso de toma de decisións. 15

 Xestión de conflitos grupais. Negociación e mediación. 16

 Aplicación das estratexias de resolución de conflitos grupais. 17

 Valoración do papel do respecto e a tolerancia na resolución de problemas e conflitos. 18

Avaliación da competencia social e procesos de grupo

19

 Recollida de datos: técnicas. 20

 Avaliación da competencia social. 21

 Avaliación da estrutura e dos procesos grupais. 22

 Aplicación das técnicas de investigación social ao traballo con grupos. 23

 Análise de estratexias e instrumentos para o estudo de grupos. 24

 Sociometría básica. 25

 Valoración da autoavaliación como estratexia para a mellora da competencia social. 26

1.1.3 Orientacións pedagóxicas

27

Este módulo profesional contén a formación necesaria para que o alumnado adquirira as 28

habilidades sociais necesarias para desenvolver unha profesión de axuda e interactuar ade-29

cuadamente nas súas relacións profesionais con outras persoas, adaptando o seu compor-30

tamento ás características destas e ao contexto. 31

Trátase dun módulo nomeadamente procedemental e actitudinal, en que se dá resposta 32

ás funcións de intervención ou execución, e de avaliación da competencia social do perso-33

al profesional, tanto no relativo ás relacións interpersoais como para a dinamización de 34

grupos ou a participación neles desempeñando diversos papeis. Así mesmo, pretende dar 35

(24)

A función de intervención ou execución abrangue a recollida de información acerca das 1

habilidades sociais que se posúen e das que se carece, a organización da actuación e a pre-2

visión de continxencias, o establecemento, de ser o caso, de axudas técnicas para a comu-3

nicación, e a posta en práctica das habilidades sociais adquiridas. 4

Pola súa banda, a función de avaliación refírese ao control e o seguimento da propia 5

evolución na adquisición da competencia social necesaria para se relacionar axeitadamente 6

coas demais persoas no desempeño das súas funcións. 7

Finalmente, a función de xestión de conflitos fai referencia á posta en marcha de todos 8

os mecanismos dispoñibles para a súa solución e supón mediación e negociación. 9

A formación do módulo contribúe a alcanzar os obxectivos xerais b, c), h), i), j), l), n), p), 10

q), r) e s) do ciclo formativo, e as competencias b), c), f), g), i), k), n), ñ), o) e p). 11

As liñas de actuación no proceso de ensino e aprendizaxe que permiten alcanzar os ob-12

xectivos do módulo han versar sobre: 13

– Selección e posta en práctica de estratexias que permitan o establecemento de rela-14

cións de comunicación e interpersoais adecuadas. 15

– Dinamización e condución de grupos, xestión eficaz dos conflitos e toma de

deci-16

sións. 17

– Traballo en equipo: pequeno e gran grupo. 18

– Reflexión sobre as actitudes profesionais. 19

(25)

1.2 Módulo profesional: estrutura e dinámica do

am-1

biente

2

 Equivalencia en créditos ECTS: 10. 3

 Código: MP0785.

4

 Duración: 133 horas. 5

1.2.1 Resultados de aprendizaxe e criterios de avaliación

6

 RA1. Clasifica os fundamentos da ecoloxía, para o que analiza as principais leis que os 7

sustentan. 8

– CA1.1. Identificáronse as partes principais da estrutura dun ecosistema. 9

– CA1.2. Caracterizáronse os principais tipos de ecosistemas. 10

– CA1.3. Identificáronse os principais factores ambientais. 11

– CA1.4. Determinouse a produtividade primaria dun sistema ecolóxico. 12

– CA1.5. Identificáronse as cadeas, as redes e os niveis tróficos. 13

– CA1.6. Determinouse a concentración de substancias tóxicas nas cadeas tróficas. 14

– CA1.7. Identificáronse os factores limitantes e o ambiente físico. 15

– CA1.8. Identificáronse os pasos máis importantes no desenvolvemento e na

evolu-16

ción dun ecosistema. 17

 RA2. Caracteriza as actividades humanas que inflúen no ambiente, baseándose en crite-18

rios de sustentabilidade e equilibrio ambiental. 19

– CA2.1. Clasificáronse as principais actividades humanas que inflúen no medio natu-20

ral. 21

– CA2.2. Identificáronse as interaccións producidas entre os organismos e o medio. 22

– CA2.3. Comparáronse as características do hábitat estudado. 23

– CA2.4. Identificouse o problema ambiental producido por actividades extractivas. 24

– CA2.5. Identificouse o problema ambiental producido por actividades agrícolas e

25

gandeiras. 26

– CA2.6. Identificáronse os tipos de alteracións ambientais que se poidan producir. 27

 RA3. Interpreta os factores que inflúen no funcionamento dos ecosistemas terrestres, 28

aéreos e acuáticos, en relación co desenvolvemento dos procesos xeolóxicos, meteoro-29

lóxicos e hidrolóxicos. 30

– CA3.1. Describíronse os procesos de erosión producidos por fenómenos naturais. 31

– CA3.2. Identificáronse os axentes naturais e artificiais causantes da desertización. 32

– CA3.3. Clasificáronse os tipos de solo en función da súa composición. 33

– CA3.4. Identificáronse os efectos dos meteoros nos medios natural e social. 34

– CA3.5. Relacionáronse os factores que inflúen no cambio climático co efecto inver-35

nadoiro, coa chuvia ácida e coas alteracións da capa de ozono. 36

– CA3.6. Enunciáronse os principais usos da auga como recurso esencial para a vida e 37

para o funcionamento dos ecosistemas. 38

(26)

– CA3.8. Caracterizáronse as propiedades fisicoquímicas dunha mostra de solo. 1

– CA3.9. Avaliouse a actividade biolóxica dunha mostra de solo. 2

 RA4. Caracteriza os elementos abióticos que compoñen o medio, en relación coa súa

3

importancia no comportamento dos organismos. 4

– CA4.1. Describíronse os elementos abióticos que compoñen o ambiente.

5

– CA4.2. Identificáronse as características físicas ou químicas que afectan os organis-6

mos. 7

– CA4.3. Clasificáronse os métodos principais de predición meteorolóxica. 8

– CA4.4. Relacionouse a influencia da luz e a temperatura nos ecosistemas. 9

– CA4.5. Relacionouse a influencia da humidade atmosférica e as precipitacións na

10

distribución dos seres vivos. 11

– CA4.6. Relacionouse a influencia do vento na distribución dos seres vivos. 12

– CA4.7. Relacionouse a influencia da altitude e da latitude na adaptación dos seres 13

vivos. 14

– CA4.8. Identificáronse as características físicas da auga, o estado en que se atopa e a 15

composición química, . 16

– CA4.9. Identificáronse os factores do solo determinantes para a habitabilidade. 17

 RA5. Caracteriza as relacións entre organismos dunha mesma especie e entre os de es-18

pecies diferentes, e valora os efectos dos elementos bióticos. 19

– CA5.1. Describíronse modelos de crecemento poboacional.

20

– CA5.2. Identificáronse tipos de interaccións entre individuos. 21

– CA5.3. Definíronse modelos de competencia.

22

– CA5.4. Describíronse os tipos de depredación. 23

– CA5.5. Relacionáronse outras interaccións de herbivoría cos efectos sobre as plan-24

tas. 25

– CA5.6. Identificáronse os índices de diversidade e biodiversidade. 26

– CA5.7. Relacionáronse tipos de asociación coas necesidades da especie. 27

– CA5.8. Caracterizáronse tipos de sociedades en función da distribución do traballo e 28

a súa xerarquización. 29

– CA5.9. Identificáronse os tipos de asociación cuxos corpos se uniran entre si. 30

 RA6. Comproba a influencia dos factores antrópicos no ambiente, para o que analiza o 31

seu valor no mantemento da biodiversidade. 32

– CA6.1. Identificouse o valor dos factores antrópicos presentes no ambiente. 33

– CA6.2. Determináronse os factores que caracterizan a desertización. 34

– CA6.3. Describiuse a influencia das persoas na modelaxe da paisaxe. 35

– CA6.4. Clasificáronse os efectos que producen perturbacións nos ecosistemas natu-36

rais, e as prácticas agrarias e gandeiras inadecuadas. 37

– CA6.5. Relacionáronse as obras de infraestruturas coas alteracións do medio, do so-38

lo e das augas. 39

– CA6.6. Identificáronse episodios de contaminación difusa que alteran grandes espa-40

zos naturais. 41

– CA6.7. Identificáronse os danos causados polos incendios forestais e a erosión pro-42

(27)

– CA6.8. Clasificáronse as actividades extractivas a ceo aberto e as súas consecuen-1

cias para o medio natural. 2

– CA6.9. Describíronse métodos de desenvolvemento sustentable de produción

agrí-3

cola e gandeira. 4

– CA6.10. Valoráronse as diferenzas entre as modalidades de turismo tradicional e o 5

ecoturismo, para o mantemento da biodiversidade. 6

1.2.2 Contidos básicos

7

BC1. Clasificación dos principios fundamentais da ecoloxía

8

 Estrutura dun ecosistema. 9

 Tipos de ecosistemas: terrestres e acuáticos. 10

 Principais factores ambientais. 11

 Produtividade primaria. 12

 Cadeas, redes e niveis tróficos. 13

 Determinación da concentración de substancias tóxicas nas cadeas tróficas. 14

 Factor limitante e ambiente físico. 15

 Desenvolvemento e evolución dun ecosistema.

16

BC2. Caracterización das actividades humanas que inflúen no ambiente

17

 Influencia de actividades humanas no medio natural. 18

 Interaccións entre organismo e ambiente. Nicho ecolóxico. 19

 Características do hábitat estudado. 20

 Impacto ambiental: actividades suxeitas a estudo (extractivas, agrícolas, gandeiras, 21

etc.). 22

 Establecemento de medidas correctoras para reducir o impacto ambiental. 23

BC3. Interpretación dos factores que inflúen nos ecosistemas

24

 Procesos de erosión e desertización. 25

 Perda de solo: ecuacións. Erosión actual e potencial. 26

 Petroloxía e mineraloxía. 27

 Formacións e estruturas xeolóxicas básicas. 28

 Edafoloxía: orixe, tipos, características e compoñentes. 29

 O solo como recurso natural. 30

 Mostraxe de solos: técnicas e métodos. 31

 Propiedades físicas e químicas. 32

 O solo: textura e estrutura. Análise granulométrica. 33

 Análise de solos: pH, capacidade de cambio, materia orgánica total, nitróxeno total, 34

(28)

 Actividade biolóxica do solo. 1

 Remediación dun solo contaminado: biorremediación e fitorremediación. 2

 Influencia dos meteoros sobre os medios natural e social. 3

 Clima e solo: cambio climático, efecto invernadoiro, chuvia ácida e alteracións na capa 4

de ozono. 5

 Principais usos da auga. 6

 Normas de clasificación da auga. 7

BC4. Caracterización dos elementos abióticos que compoñen o ambiente

8

 Elementos abióticos. 9

 Características físicas ou químicas que afectan os organismos. 10

 Parámetros bioclimáticos. 11

 Interpretación de mapas meteorolóxicos. 12

 Métodos metrolóxicos de predición. 13

 Luz, temperatura e a súa influencia nos ecosistemas. 14

 Precipitacións, humidade e vento: influencia na distribución das especies de seres vi-15

vos. 16

 Altitude e latitude: influencia na adaptación dos seres vivos. 17

 Características físicas da auga. 18

 Ciclo da auga. Caudal ecolóxico. Cuncas hidrográficas. 19

 Calidade da auga. 20

BC5. Caracterización das relacións entre organismos dunha mesma especie e entre os

21

de especies diferentes

22

 Modelos de crecemento poboacional.

23  Interaccións: tipos. 24  Modelos de competencia. 25  Depredación. 26

 Índices de diversidade e biodiversidade. 27

 Análise de dinámicas poboacionais. 28

 Asociacións de especies. 29

 Relacións interespecíficas: ribeiras e zonas húmidas 30

BC6. Comprobación da influencia dos factores antrópicos

31

 Factores antrópicos. 32

 Relacións entre os elementos clima-solo, vexetación e persoas. 33

 Desertización. 34