PROGRAMACIÓN
Matemáticas
ESO E BACHARELATO
Curso 2017/18
Código centro 15026698
Centro
IES ESPIÑEIRA
2
Introdución e contextualización ... 4
Distribución de horas no seminario ... 4
Concrecións metodolóxicas que require a materia. ... 4
Materiais e recursos ... 5
Criterios sobre a avaliación, cualificación e promoción do alumnado. ... 5
Indicadores de logro para avaliar o proceso do ensino e a práctica docente. ... 7
Organización das actividades de seguimento, recuperación e avaliación das
materias pendentes. ... 8
Deseño da avaliación inicial e medidas individuais ou colectivas que se poidan
adoptar como consecuencia dos seus resultados. ... 11
Medidas de atención á diversidade. ... 11
Concreción dos elementos transversais que se traballarán no curso que
corresponda. ... 11
Actividades complementarias e extraescolares programadas por cada
departamento didáctico. ... 13
Mecanismos de revisión, avaliación e modificación das programacións
didácticas en relación cos resultados académicos e procesos de mellora. ... 13
Contribución ao desenvolvemento das competencias clave ... 13
ESO ... 16
Obxectivos xerais da ESO ... 16
1º ESO ... 18
PERFIL COMPETENCIAL ... 18
CONCRECCIÓN POR ESTÁNDARES DE: TEMPORALIZACIÓN, GRAO MÍNIMO DE
CONSECUCIÓN PARA SUPERAR A MATERIA E PROCEDEMENTOS E
INSTRUMENTOS DE AVALIACIÓN ... 23
2º ESO ... 29
PERFIL COMPETENCIAL ... 29
CONCRECCIÓN POR ESTÁNDARES DE: TEMPORALIZACIÓN, GRAO MÍNIMO DE
CONSECUCIÓN PARA SUPERAR A MATERIA E PROCEDEMENTOS E
INSTRUMENTOS DE AVALIACIÓN ... 34
3º ESO APLICADAS ... 40
PERFIL COMPETENCIAL ... 40
CONCRECCIÓN POR ESTÁNDARES DE: TEMPORALIZACIÓN, GRAO MÍNIMO DE
CONSECUCIÓN PARA SUPERAR A MATERIA E PROCEDEMENTOS E
INSTRUMENTOS DE AVALIACIÓN ... 44
3º ESO ACADÉMICAS ... 51
PERFIL COMPETENCIAL ... 51
CONCRECCIÓN POR ESTÁNDARES DE: TEMPORALIZACIÓN, GRAO MÍNIMO DE
CONSECUCIÓN PARA SUPERAR A MATERIA E PROCEDEMENTOS E
INSTRUMENTOS DE AVALIACIÓN ... 57
4º ESO APLICADAS ... 63
3
CONCRECCIÓN POR ESTÁNDARES DE: TEMPORALIZACIÓN, GRAO MÍNIMO DE
CONSECUCIÓN PARA SUPERAR A MATERIA E PROCEDEMENTOS E
INSTRUMENTOS DE AVALIACIÓN ... 68
BACHARELATO ... 74
Obxectivos da etapa ... 74
Organización dos procedementos que lle permitan ao alumnado acreditar os
coñecementos necesarios ... 75
MATEMÁTICAS I ... 76
PERFIL COMPETENCIAL ... 76
CONCRECCIÓN POR ESTÁNDARES DE: TEMPORALIZACIÓN, GRAO MÍNIMO DE
CONSECUCIÓN PARA SUPERAR A MATERIA E PROCEDEMENTOS E
INSTRUMENTOS DE AVALIACIÓN ... 82
MATEMÁTICAS APLICADAS I ... 88
PERFIL COMPETENCIAL ... 88
CONCRECCIÓN POR ESTÁNDARES DE: TEMPORALIZACIÓN, GRAO MÍNIMO DE
CONSECUCIÓN PARA SUPERAR A MATERIA E PROCEDEMENTOS E
INSTRUMENTOS DE AVALIACIÓN ... 95
MATEMÁTICAS II ... 101
PERFIL COMPETENCIAL ... 101
CONCRECCIÓN POR ESTÁNDARES DE: TEMPORALIZACIÓN, GRAO MÍNIMO DE
CONSECUCIÓN PARA SUPERAR A MATERIA E PROCEDEMENTOS E
INSTRUMENTOS DE AVALIACIÓN ... 106
MATEMÁTICAS APLICADAS II ... 112
PERFIL COMPETENCIAL ... 112
CONCRECCIÓN POR ESTÁNDARES DE: TEMPORALIZACIÓN, GRAO MÍNIMO DE
CONSECUCIÓN PARA SUPERAR A MATERIA E PROCEDEMENTOS E
4
Introdución e contextualización
O IES Espiñeira está situado nas inmediacións do centro da vila de Boiro, no lugar de Espiñeira. Trátase dun centro periurbano que acolle alumnado da localidade ademais de alumnado, un número moi reducido, procedente dos concellos limítrofes. No centro impártense as ensinanzas de ESO, Bacharelato (Humanidades e Ciencias Sociais ademais do Tecnolóxico), Ciclo Formativo de Grao Medio (de Instalacións de Telecomunicacións e de Xestión Administrativa) e Superior (Administración e Finanzas), e 1º e 2º Formación Profesional Básica de Informática e Comunicacións.
Neste curso o departamento de matemáticas ten asignadas 38 horas de clase nos seguintes grupos:
- Un grupo de Matemáticas de 1º de ESO (5 horas) - Un grupo de Matemáticas de 2º de ESO (5 horas)
- Un grupo de Matemáticas Orientadas ás Ensinanzas Académicas 3º de ESO (4 horas) - Un grupo de Matemáticas Orientadas ás Ensinanzas Aplicadas de 3º de ESO (4 horas) - Un grupo de Matemáticas Orientadas ás Ensinanzas Aplicadas de 4º de ESO (4 horas) -- Dous grupos de 1º de Bacharelato: un de Matemáticas I (4 horas) e outro de Matemáticas Aplicadas ás Ciencias Sociais I (4 horas)
- Dous grupos de 2º de Bacharelato: un de Matemáticas II (4 horas) e outro de Matemáticas Aplicadas ás Ciencias Sociais II (4 horas)
Ademáis asignouse a este departamento a programación do Ámbito Científico Matemático de PMAR de 3ºESO aínda que a profesora que se encarga da docencia non pertence ao Departamento de Matemáticas. Dita programación será entregada nun documento anexo. Para elaborar esta programación partimos do Decreto 86/2015, do 25 de xuño, polo que se establece o currículo da educación secundaria obrigatoria e do bacharelato na Comunidade Autónoma de Galicia.
Distribución de horas no seminario
Neste curso o seminario de matemáticas está formado polos profesores Alberto Luis Gómez Domínguez e Beatriz Hernández Mato.
As horas repartíronse deste xeito:
• Alberto Luis Gómez Domínguez (Xefe de departamento), por motivos de baixa,
substituído provisionalmente por María Teresa Vigo Otero, impartirá clase nos grupos de Matemáticas de 1º da ESO,Matemáticas de 2º da ESO, Matemáticas Académicas de 3º ESO, e Matemáticas Aplicadas II de 2º Bacharelato. Quedan asignadas a este profesor/a un total de 18 horas.
• Beatriz Hernández Mato, impartirá clase de Matemáticas Aplicadas en 3º de ESO, Matemáticas Aplicadas en 4º da ESO, Matemáticas I e Matemáticas Aplicadas I en 1º de Bacharelato e Matemáticas II en 2º de Bacharelato. Quedan así asignadas a esta profesora un total de 20 horas.
Concrecións metodolóxicas que require a
materia.
Os principios metodolóxicos nos que basearemos a acción educativa son: • A adecuación dos contidos cos obxectivos e os medios para conseguilos. • Enfoque das actividades dos alumnos, de maneira que proporcionen unha
5
• A orientación significativa da aprendizaxe, partindo de organizadores que axuden á análise dos novos coñecementos, así como propoñendo elementos motivadores.
• A formulación de actividades colectivas e en pequenos grupos, para contrastar a elaboración de procedementos e crear actitudes de colaboración.
Devanditos principios concrétanse nos seguintes puntos:
• Introdución e pequena posta en común ao comezar un tema ou bloque. Detección de erros nos coñecementos previos.
• Breve exposición inicial do tema desde unha perspectiva motivadora, próxima e práctica. Partirase dalgún exemplo ou problema concreto para tratar de xeneralizar posteriormente e así dar lugar á construción da propia aprendizaxe por parte do alumno. Propiciarase a participación activa do mesmo.
• Formulación de exercicios e actividades a resolver individualmente ou en pequenos grupos. Corrección comentada tratando de obter os aspectos máis xerais do tema tratado ou o máis destacable desde o punto de vista procedimental de formulación e resolución de problemas.
• Recapitulación e conclusións, sentando xa as bases para o seguinte tema. • Avaliación dos estándares marcados. Aínda que a mencionamos en último
lugar realizarase de forma continua a fin de modificar e corrixir o proceso de ensino e aprendizaxe.
Materiais e recursos
Os materiais máis utilizados serán os seguintes:
• Materiais de aula: cadernos, encerado, fotocopias de exercicios...
• Ordenadores: páxinas web, presentacións e software educativo, plataforma Moodle, Geogebra...
• Calculadoras.
Utilizaranse tamén ou poderán utilizar outro tipo de materiais. Entre outros destacamos os seguintes recursos:
• Material de lectura: libros e/ou artigos de prensa. • Poliedros.
• Vídeos e material audiovisual.
• Xogos matemáticos Barallas de cartas.
Criterios sobre a avaliación, cualificación e
promoción do alumnado.
No Decreto 86/2015, do 25 de xuño, polo que se establece o currículo da educación secundaria obrigatoria e do bacharelato na Comunidade Autónoma de Galicia aparecen os estándares de cada curso. O bloque I destes estándares non está asociado a ningún contido matemático e iranse traballando ao longo de todo o curso de maneira conxunta co resto de estándares.
O resto dos bloques están reflectidos nas táboas desta programación e levan asociados contidos matemáticos (ver o Decreto 86/2015)
1. Na ESO:
Cálculo das notas trimestrais
Asignarase unha puntuación a cada estándar traballado asociado a contidos, mediante os instrumentos de avaliación axeitados.
6
Realizarase a media ponderada dos estándares de cada unidade segundo as porcentaxes indicadas na táboa de estándares.
No caso de facer recuperación ou recuperacións, para o cálculo da nota de avaliación ou da nota final, escollerase o máximo entre a nota inicial da unidade e a nota ou notas de recuperacións da unidade didáctica. Non se escollerá o máximo de cada estándar, senón as notas do conxunto de estándares da unidade que fagan mellorar a media da unidade didáctica.
Ø 80% da nota de avaliación = media ponderada das notas dos estándares dos bloques asociados a contidos, segundo as porcentaxes especificadas na táboa de estándares. Ø 20% da nota de avaliación = nota obtida dos estándares do bloque I
B1.8.1 e B1.8.5
que se avalían mediante a observación directa segundo as seguintes indicacións:
B1.8.5
Partindo dun punto sobre 10 (10%) descontarase: • 0’2 por cada rexistro de conducta disruptiva na aula • 0’1 por cada falta de puntualidade inxustificada • 0’2 por cada falta de asistencia non xustificadaB1.8.1
Partindo dun punto sobre 10 (10%) descontarase:• 0’2 por cada vez que o alumno teña un rexistro negativo de traballo (falta dos deberes, non entrega de exercicios, non participar na clase cando se lle requira,...) Cada dous días cos traballos a medio facer contarán como un rexistro negativo.
O resto dos estándares do bloque I considéranse transversais e serán valorados ao longo de todo o curso conxuntamente cos estándares dos demais bloques e polo tanto non levan ponderación.
Cálculo da nota final
A nota final dos bloques de contidos calcularase coa media ponderada segundo as porcentaxes indicadas na táboa e valerá un 80% da nota final.
A nota final do resto dos estándares que se avaliaron por observación directa calcularase coma a media aritmética das notas obtidas nese bloque nas tres avaliacións e valerá un 20% da nota final.
Se a nota de avaliación final (suma das partes antes descritas) é igual ou superior a 5, a materia queda superada. En caso contrario, o alumno terá que realizar unha proba extraordinaria en setembro, na data que dispoña o centro. Esta proba será común para tódolos alumnos deste curso, que serán avaliados respecto ós estándares traballados no curso que figuran nesta programación. Para acadar unha avaliación positiva en setembro, é necesario obter no exame unha nota igual ou superior a 5.
2. No Bacharelato:
En cada avaliación a nota calcularase do seguindo xeito:
Asignarase unha puntuación a cada estándar traballado asociado a contidos, mediante os instrumentos de avaliación adecuados.
Realizarase a media ponderada dos estándares de cada unidade segundo as porcentaxes indicadas na táboa de estándares.
No caso de facer recuperación ou recuperacións, para o cálculo da nota de avaliación ou da nota final, escollerase o máximo entre a nota inicial da unidade e a nota ou notas de recuperacións da unidade didáctica. Non se escollerá o máximo de cada estándar, senón as notas do conxunto de estándares da unidade que fagan mellorar a media da unidade didáctica.
Ø 90% da nota de avaliación (recuperable) = media ponderada das notas dos estándares dos bloques de contidos, segundo as porcentaxes especificadas na táboa de estándares.
7
Ø 10% da nota de avaliación (non recuperable) = nota obtida dos estándares do bloque I (
B1.9.1 e B1.9.4 ou B1.10.1 e B1.10.4, segundo lle corresponda ao itinerario de
bacharelato, para avaliar o traballo e as habilidades sociais (ver CURRÍCULO
LOMCE))
que se avalían mediante a observación directa segundo as seguintes indicacións:Partindo dun punto sobre 10 (10% da nota) descontarase: • 0’1 por cada falta de puntualidade inxustificada • 0’2 por cada falta de asistencia non xustificada
• 0’15 por cada vez que o/a alumno/a teña un rexistro negativo de traballo (falta dos deberes, non entrega de exercicios, non participar na clase cando se lle requira,...) Cada dous días cos traballos a medio facer contarán como un rexistro negativo. • 0’2 por cada rexistro de conducta disruptiva na aula
O resto dos estándares do bloque I considéranse transversais e serán valorados ao longo de todo o curso conxuntamente cos estándares dos demais bloques e polo tanto non levan ponderación.
Cálculo da nota final
A nota final dos bloques de contidos calcularase coa media ponderada segundo as porcentaxes indicadas na táboa e valerá un 90% da nota final.
A nota final do resto dos estándares que se avaliaron por observación directa calcularase coma a media aritmética das notas obtidas nese bloque nas tres avaliacións e valerá un 10% da nota final.
Se a nota de avaliación final (suma das partes antes descritas) é igual ou superior a 5, a materia queda superada. En caso contrario, o alumno terá que realizar unha proba extraordinaria en setembro, na data que dispoña o centro Esta proba será común para tódolos alumnos deste curso, que serán avaliados respecto ós estándares traballados no curso que figuran nesta programación.Para acadar unha avaliación positiva en setembro, é necesario obter no exame unha nota igual ou superior a 5.
Indicadores de logro para avaliar o proceso do
ensino e a práctica docente.
Para mellorar e avaliar o proceso de ensino o profesor poderá: • Realizar entrevistas colectivas ou individuais co alumnado.
• Comentar co alumnado os resultados da avaliación e recibir propostas. • Elaborar cuestionarios dirixidos ao alumnado ou de autoavaliación. Nos cuestionarios preguntaríase sobre aspectos como:
• Asistencia e puntualidade
• Explicación da programación ao inicio do curso • Exposición axeitada e organizada dos contidos • Respecto ao alumnado
• Atención ao alumnado ante as súas dúbidas
O contacto diario cos alumnos, as dúbidas que aparecen de forma máis habitual e repetida e, para rematar, a confrontación cos resultados que se van obtendo constantemente ao corrixir ou debater as actividades propostas, son o mellor modo de controlar ata que punto os alumnos están asimilando os contidos.
8
Organización das actividades de seguimento,
recuperación e avaliación das materias
pendentes.
Elabórase este plan de recuperación con arranxo a:
1. Orde 133/2007 polo que se regulan as ensinanzas de educación secundaria obrigatoria. 2. Decreto 86/2015 polo que se establece o currículo da educación secundaria obrigatoria
e do bacharelato na Comunidade Autónoma de Galicia (artigo 23). A) Plan de recuperación das Matemáticas pendentes de ESO:
A recuperación das matemáticas pendentes do curso anterior farase mediante o seguinte procedemento:
O profesor/a que imparte no seu curso matemáticas fará un seguimento da evolución do alumnado no curso actual.
Se esta é satisfactoria e o alumno/a aproba a materia que está cursando (na 1ª e 2ª avaliacións) quedará aprobada a materia pendente por considerar que xa se acadaron os coñecementos necesarios para superar os cursos anteriores, polo que non será necesario que se presenten a ningunha proba.
Se a evolución no curso actual non é satisfactoria, o alumnado terá que presentarse a unha proba do curso pendente no mes de maio nas datas establecidas por dirección para valorar así se se acadaron os obxectivos do curso pendente. Ditas probas versarán sobre cada unha das unidades que figuran a continuación:
Pendentes de matemáticas de 1º da ESO: UNIDADE 1: Números e divisibilidade UNIDADE 2: Proporcionalidade UNIDADE 3: Iniciación á álxebra UNIDADE 4: Xeometría Plana UNIDADE 5: Xeometría no Espazo UNIDADE 6: Funcións
Pendentes de matemáticas de 2º da ESO: UNIDADE 1: Números e operacións
UNIDADE 2: Proporcionalidade e porcentaxes UNIDADE 3: Álxebra
UNIDADE 4: Xeometría no plano UNIDADE 5: Xeometría no espazo UNIDADE 6: Funcións
Pendentes 3º ESO Matemáticas Académicas Unidade 1: Fraccións e decimais
Unidade 2: Potencias e radicais Unidade 3: Polinomios
Unidade 4: Ecuacións e sistemas Unidade 5: Sucesións
Unidade 6: Xeometría no plano. Semellanza Unidade 7: Corpos no espazo
Unidade 8: Movementos no plano Unidade 9: Funcións e gráficas
Unidade 10: Funcións lineais e cuadrática Unidade 11: Táboas e gráficos estatísticos Unidade 12: Parámetros estatísticos Unidade 13: Probabilidade
9
A nota das avaliacións coincidirán coa nota do curso actual, agás no caso da nota final, que será a media das notas da 1ª e 2ª avaliacións se se aprobou sen necesidade de realizar unha proba, ou a nota da proba de maio no caso de ter que concorrer nela.
Para todos os cursos haberá unha proba extraordinaria de pendentes en setembro que versará sobre os contidos de todo o curso.
B) Plan de recuperación de materias pendentes de 1º Bacharelato:
A recuperación das matemáticas pendentes do curso anterior farase mediante dúas probas, cada unha sobre as unidades da materia pendente que figuran a continuación, nas datas establecidas pola dirección.
Matemáticas Aplicadas ás Ciencias Sociais I UNIDADE 1: Números reais
UNIDADE 2: Aritmética mercantil UNIDADE 3: Álxebra
UNIDADE 4: Estudo das funcións. Funcións elementais
1º Proba (1ª avaliación) UNIDADE 5: Límites de funcións. Continuidade e ramas
infinitas
UNIDADE 6: Iniciación ao cálculo de derivadas. Aplicacións UNIDADE 7: Distribucións bidimensionais
UNIDADE 8: Probabilidade
2º Proba (2ª avaliación)
Matemáticas I
UNIDADE 1: Números reais
UNIDADE 2: Ecuacións, inecuacións e sistemas UNIDADE 3: Trigonometría e Números complexos
1º Proba (1ª avaliación) UNIDADE 4: Xeometría analítica
UNIDADE 5: Lugar Xeométrico. Cónicas UNIDADE 6: Funcións elementais UNIDADE 7: Límite dunha función UNIDADE 8: Derivada dunha función
2º Proba (2ª avaliación)
Os alumnos que non aproben a materia polo procedemento anterior poderanse presentar a unha proba final coa/s parte/s suspensa/s na data do mes de maio que se lle comunique. Haberá tamén unha proba extraordinaria en setembro que versará sobre os contidos de todo o curso.
C) Plan de recuperación para alumnado de 4º ESO con Ámbito Científico-Matemático de 3º suspenso
• Procedemento para recuperar a materia pendente:
Punto 1:
Se o alumno/a aproba as materias Matemáticas Aplicadas de 4ºESO e Ciencias Aplicadas á Actividade Profesional de 4º ESO simultaneamente nas dúas primeiras avaliacións do curso actual, automaticamente recupera o Ámbito de 3º, dado que consideramos que a evolución foi satisfactoria e xa se acadaron as competencias dos cursos anteriores por este procedemento.
Punto 2:
Se non se dese o caso reflectido no punto anterior o alumno/a terá que presentarse a unha proba en maio, nas datas establecidas polo centro, na que se tomarán como referencia os estándares de avaliación da programación do curso 2017-18 para o Ámbito CM de 3º.
As unidades didácticas sobre as que versará dita proba corresponden coas seguintes: − Unidade 1: Números racionais
− Unidade 2: Álxebra e funcións − Unidade 3: A saúde
10
− Unidade 5 A saúde II − Unidade 6: Estatística − Unidade 7: A materia − Unidade 8: A electricidade − Unidade 9: XeodinámicaHaberá tamén unha proba extraordinaria en setembro que versará sobre os contidos de todo o curso.
• Cálculo da nota
Para o cálculo das notas de avaliación seguiremos as seguintes pautas: 1ª e 2ª avaliacións:
Media das notas das materias Matemáticas Aplicadas de 4ºESO e Ciencias Aplicadas á Actividade Profesional de 4º ESO nesa avaliación. Agás no caso de que non se aproben simultaneamente as dúas materias e a media iguale ou supere o cinco, xa que entón a nota do boletín será 4.
Avaliación final:
No caso de recuperar polo procedemento do punto 1: a nota final da pendente será a media das notas medias da 1ª e 2ª avaliacións das materias Matemáticas Aplicadas de 4ºESO e Ciencias Aplicadas á Actividade Profesional de 4º ESO.
No caso de ter que facer a proba final de maio a nota da pendente final será a nota de dita proba.
D) Atención ao alumnado e profesor responsable do seguimento do alumnado
O alumnado será atendido polo profesor/a do departamento que ese ano lles imparta a materia, que atenderá as consultas nas horas de clase e informará aos alumnos das datas de realización de probas.
E) Plan de recuperación de materias pendentes para alumnado que está cursando PMAR:
A recuperación das matemáticas ou o Ámbito CM pendentes do curso anterior farase mediante o seguinte procedemento:
O profesor/a que imparte no seu curso o Ámbito fará un seguimento da evolución do alumnado no curso actual.
Se esta é satisfactoria e o alumno/a aproba a materia que está cursando (na 1ª e 2ª avaliacións) quedará aprobada a materia pendente por considerar que xa se acadaron os coñecementos necesarios para superar os cursos anteriores, polo que non será necesario que se presenten a ningunha proba.
Se a evolución no curso actual non é satisfactoria, o alumnado terá que presentarse a unha proba do curso pendente no mes de maio nas datas establecidas por dirección para valorar así se se acadaron os obxectivos do curso pendente. Ditas probas versarán sobre cada un dos temas que figuran a continuación:
Pendentes de matemáticas de 1º da ESO: UNIDADE 1: Números e divisibilidade UNIDADE 2: Proporcionalidade UNIDADE 3: Iniciación á álxebra UNIDADE 4: Xeometría Plana UNIDADE 5: Xeometría no Espazo UNIDADE 6: Funcións
Pendentes de Ámbito CM de 2º ESO: UNIDADE 1: Números
UNIDADE 2: Método científico. Magnitudes UNIDADE 3: Proporcionalidade
UNIDADE 4 : Álxebra UNIDADE 5: Xeometría
11
UNIDADE 6: Funcións
UNIDADE 7: Materia e cambios de estado UNIDADE 8: Mesturas e gases
Atención ao alumnado e profesor responsable do seguimento do alumnado
O alumnado será atendido polo profesor/a que ese ano lles imparta o Ámbito, que atenderá as consultas nas horas de clase e informará aos alumnos das datas de realización de probas.
Deseño da avaliación inicial e medidas
individuais ou colectivas que se poidan adoptar
como consecuencia dos seus resultados.
Ao comezo de cada curso de Educación Secundaria Obrigatoria, o profesor/a realizará unha avaliación inicial do alumnado para detectar o grao de desenvolvemento acadado nas aprendizaxes básicas e do dominio dos contidos e as competencias adquiridas nas distintas materias. Para realizar esta avaliación no primeiro curso da ESO teranse en conta o informe de final de etapa de Educación Primaria e o informe relativo aos niveis acadados polo estudante na avaliación final de Educación Primaria. Nos demais cursos, tomarase como referencia o consello orientador emitido no curso anterior.
Así mesmo, realizarase unha proba de avaliación inicial daqueles alumnos e alumnas, procedentes de sistemas educativos estranxeiros, que se incorporen a calquera curso de Educación Secundaria Obrigatoria e Bacharelato.
Ademais trataremos de estimular a participación do alumnado en todas as clases co fin de coñecer mellor as súas capacidades.
A partir da observación do profesor poderanse adoptar medidas como apoio, reforzo, adaptacións curriculares ou a modificación de determinados aspectos desta programación. En casos relevantes poñerase en coñecemento do Departamento de Matemáticas, o de Orientación, o equipo docente ou o titor segundo sexa necesario.
Medidas de atención á diversidade.
En xeral, nos casos en que sexan detectadas dificultades de aprendizaxe de forma xeneralizada levaranse a cabo as adaptacións curriculares pertinentes para adecuar os contidos e actividades ao nivel de coñecementos previos e capacidades propias de cada alumno.
Os informes de cursos anteriores, avaliacións iniciais e o seguimento diario das actividades dos alumnos serán os medios para dita detección.
Cando as dificultades sexan graves solicitarase a colaboración do Departamento de Orientación para tomar as medidas oportunas.
Propoñeranse actividades de reforzo para aqueles alumnos que presenten dificultades de aprendizaxe en temas concretos.
De igual modo haberá actividades de ampliación para os alumnos que alcancen con antelación os obxectivos previstos.
En terceiro de ESO temos un grupo de PMAR, o que supón unha medida de atención á diversidade nese curso.
Ademáis os itinerarios distintos en 3º e 4º favorecen a atención individualizada na clase xa que se reduce a ratio.
Concreción dos elementos transversais que se
traballarán no curso que corresponda.
12
As Matemáticas ademais do seu carácter instrumental, teñen sobre todo un carácter formativo. Poden e deben entenderse como auxiliares doutras disciplinas para facilitar a súa comprensión e comunicación; con todo, o currículo sinala que deben contribuír á formación dos alumnos e alumnas no desenvolvemento da igualdade efectiva entre homes e mulleres, a prevención da violencia de xénero ou contra persoas con discapacidade, e os valores inherentes ao principio de igualdade de trato e non discriminación por calquera condición ou circunstancia persoal ou social.
Do mesmo xeito, promoverá a aprendizaxe da prevención e resolución pacífica de conflitos en todos os ámbitos da vida persoal, familiar e social, así como dos valores que sustentan a liberdade, a xustiza, a igualdade, o pluralismo político, a paz, a democracia, o respecto aos dereitos humanos, o respecto por igual aos homes e ás mulleres, e ás persoas con discapacidade, e o rexeitamento da violencia terrorista, a pluralidade, o respecto ao Estado de dereito, o respecto e a consideración ás vítimas do terrorismo, e a prevención do terrorismo e de calquera tipo de violencia.
Debemos tratar a prevención da violencia de xénero, da violencia contra as persoas con discapacidade, da violencia terrorista e de calquera forma de violencia, racismo ou xenofobia, incluído o estudo do Holocausto xudeu como feito histórico.
Evitaranse os comportamentos e os contidos sexistas e os estereotipos que supoñan discriminación por razón da orientación sexual ou da identidade de xénero, favorecendo a visibilidade da realidade homosexual, bisexual, transexual, transxénero e intersexual.
No ámbito da educación e a seguridade viaria, promoveranse accións para a mellora da convivencia e a prevención dos accidentes de tráfico, coa finalidade de que os/as alumnos/as coñezan os seus dereitos e deberes como usuarios/as das vías, en calidade de peóns, viaxeiros/as e condutores/as de bicicletas ou vehículos a motor, respecten as normas e os sinais, e se favoreza a convivencia, a tolerancia, a prudencia, o autocontrol, o diálogo e a empatía con actuacións adecuadas tendentes a evitar os accidentes de tráfico e as súas secuelas
Estes contidos faranse patentes nas matemáticas a través dos contextos dos problemas, os estudos estatísticos e tamén co desenvolvemento de contidos actitudinais como o traballo en equipo.
A partir de aptitudes como a creatividade, a autonomía, a iniciativa, o traballo en equipo, a confianza nun mesmo e o sentido crítico, a precisión, a presentación ordenada, o interese pola investigación, a tenacidade na procura de solucións, etc o alumnado participará en actividades que lle permitan afianzar o espírito emprendedor, o sentido crítico e a iniciativa empresarial. A comprensión lectora, a expresión oral e escrita, a comunicación audiovisual, as tecnoloxías da información e da comunicación, serán instrumentos imprescindibles para desenvolver a materia. Colaboraremos coa biblioteca do centro nas actividades que se nos suxiran de fomento da lectura relacionadas coa nosa materia.
Na seguinte táboa recóllense os cursos nos que se traballarán os diferentes elementos transversais:
ELEMENTOS TRANSVERSAIS Artigo 6 R.D.
ENSINANZA
Comprensión lectora
ESO
Expresión oral e escrita
ESO
Comunicación audiovisual
ESO
Tecnoloxías da innovación e a comunicación
ESO
Emprendemento
ESO
Educación cívica e constitucional
ESO
Desenvolvemento sostible e medio
ESO e BACH
Os riscos de explotación e abuso sexual
ESO e BACH
13
Situacións de risco derivadas da inadecuada utilización das TIC
ESO e BACH
Protección ante emerxencias e catástrofes
ESO e BACH
Desenvolvemento e afianzamento do espírito emprendedor
ESO e BACH
Adquisición das competencias para o desenvolvemento dos diversos modelos de
empresa
ESO e BACH
Fomento da igualdade de oportunidades e do respecto ao emprendedor e ao
empresario
ESO e BACH
Ética empresarial
ESO e BACH
Educación e seguridade vial
ESO e BACH
Actividade física, deporte e dieta equilibrada para favorecer unha vida activa,
saudable e autónoma.
ESO e BACH
Actividades complementarias e extraescolares
programadas por cada departamento didáctico.
Promoverase desde o Departamento a participación en concursos de carácter matemático que se desenvolvan ao longo do curso.
Sempre estaremos abertos a iniciativas educativas novas que cheguen a este departamento ao longo do curso, e valoraremos a viabilidade e idoneidade da participación do alumnado nas mesmas.
Mecanismos de revisión, avaliación e
modificación das programacións didácticas en
relación cos resultados académicos e procesos
de mellora.
Cada mes realizaremos un seguimento da programación, e segundo os resultados académicos do alumnado e o ritmo de desenvolvemento do proceso de ensino-aprendizaxe tomaremos as medidas necesarias para mellorar os resultados: cambios na programación, metodoloxía empregada, temporalización...
Contribución ao desenvolvemento das
competencias clave
A continuación, describiremos como a área de matemáticas contribúe ás competencias clave, e que estándares xenéricos hai asociados a cada unha das competencias. Esta descrición é xeral e común a todas as materias e niveis contemplados nesta programación.
Posteriormente para cada materia e nivel específico, este perfil competencial pode extraerse das táboas de concreción detalladas para cada unha das materias do Departamento, que reflicte a relación entre os distintos estándares de aprendizaxe coas sete competencias clave sinaladas pola normativa en vigor.
14
A partir das cualificacións dos diferentes estándares poderán extraerse polo tanto as correspondentes do perfil competencial do alumnado.
COMPETENCIA MATEMÁTICA E COMPETENCIAS BÁSICAS EN CIENCIA E TECNOLOXÍA (CMCCT)
Nunha sociedade onde o impacto das matemáticas, as ciencias e as tecnoloxías é determinante, a consecución e sostenibilidade do benestar social esixe condutas e toma de decisións persoais estreitamente vinculadas coa capacidade crítica e coa visión razoada e razoable das persoas.
Dende a área de Matemáticas traballaremos en todos os cursos e materias fundamentalmente, cos seguintes estándares xenéricos de aprendizaxe asociados a esta competencia:
• Toma conciencia dos cambios producidos polo home no entorno natural e as repercusións para a vida futura.
• Recoñece a importancia da ciencia na nosa vida cotiá.
• Aplicar métodos científicos rigorosos para mellorar a comprensión da realidade circundante. • Manexa os coñecementos sobre ciencia e tecnoloxía para solucionar problemas e comprender o que ocorre ó noso arredor.
• Manexa a linguaxe matemática con precisión en calquera contexto.
• Identifica e manipula con precisión elementos matemáticos (números, datos, elementos xeométricos) en situacións cotiás.
• Aplica os coñecementos matemáticos para a resolución de situacións problemáticas en contextos reais e en calquera materia
• Realiza argumentacións en calquera contexto con esquemas lóxico-matemáticos. • Aplica as estratexias de resolución de problemas a calquera situación problemática.
COMUNICACIÓN LINGÜÍSTICA (CCL)
A competencia en comunicación lingüística é o resultado da acción comunicativa dentro de prácticas sociais determinadas, nas cales o individuo actúa con outros interlocutores e a través de textos en múltiples modalidades, formatos e soportes. Estas situacións e prácticas poden implicar o uso dunha ou varias linguas, en diversos ámbitos e de maneira individual ou colectiva.
Esta visión da competencia en comunicación lingüística vinculada con prácticas sociais determinadas ofrece unha imaxe do individuo como axente comunicativo que produce, e non solo recibe, mensaxes a través das linguas con distintas finalidades.
Desde a área de Matemáticas traballaremos, fundamentalmente, cos seguintes estándares xenéricos de aprendizaxe asociados a esta competencia:
• Comprende o sentido dos textos escritos.
• Capta o sentido das expresións orais: ordes, explicacións, indicacións, relatos… • Expresa oralmente, de maneira ordenada e clara, calquera tipo de información.
• Utiliza os coñecementos sobre a lingua para buscar información e ler textos en calquera situación.
• Produce textos escritos de diversa complexidade para o seu uso en situacións cotiás ou de asignaturas diversas.
COMPETENCIA DIXITAL (CD)
A competencia dixital é aquela que implica o uso creativo, crítico e seguro das tecnoloxías da información e a comunicación para alcanzar os obxectivos relacionados co traballo, a empleabilidade, a aprendizaxe, o uso do tempo libre, a inclusión e participación na sociedade. Esta competencia supón, ademais da adecuación aos cambios que introducen as novas tecnoloxías na alfabetización, a lectura e a escritura, un conxunto novo de coñecementos, habilidades e actitudes necesarias hoxe en día para ser competente nun entorno dixital.
Desde área de Matemáticas traballaremos, fundamentalmente cos seguintes estándares xenéricos de aprendizaxe asociados a esta competencia:
• Emprega distintas fontes para a búsqueda de información. • Selecciona o uso das distintas fontes según a súa fiabilidade.
• Elabora e publicita información propia derivada de información obtida a través de medios tecnolóxicos.
• Comprende as mensaxes que veñen dos medios de comunicación. • Manexa ferramentas dixitais para a construción de coñecemento.
15
• Actualiza o uso das novas tecnoloxías para mellorar o traballo e facilitar a vida diaria. • Aplica criterios éticos no uso das tecnoloxías.
APRENDER A APRENDER (CAA)
A competencia de aprender a aprender é fundamental para a aprendizaxe permanente que se produce ao longo da vida e que ten lugar en distintos contextos formais, non formais e informais.
Esta competencia caracterízase pola habilidade para iniciar, organizar e persistir na aprendizaxe. Isto esixe, en primeiro lugar, a capacidade para motivarse por aprender. Esta motivación depende de que se xere a curiosidade e a necesidade de aprender, de que o estudante se sinta protagonista do proceso e do resultado da súa aprendizaxe e, finalmente, de que chegue a acadar as metas de aprendizaxe propostas e, con iso, que se produza nel unha percepción de auto eficacia. Todo o anterior contribúe a motivalo para abordar futuras tarefas de aprendizaxe.
Desde a área de Matemáticas traballaremos, fundamentalmente, cos seguintes estándares xenéricos de aprendizaxe asociados a esta competencia:
• Identifica potencialidades persoais: estilos de aprendizaxe, intelixencias múltiples, funcións executivas…
• Aplica estratexias para a mellora do pensamento creativo, crítico, emocional, interdependente…
• Desenvolve estratexias que favorezan a comprensión rigorosa dos contidos. • Planifica os recursos necesarios e os pasos a realizar no proceso de aprendizaxe.
• Segue os pasos establecidos e tomar decisións sobre os pasos seguintes en función dos resultados intermedios.
• Avalía a consecución de obxectivos de aprendizaxe. • Toma conciencia dos procesos de aprendizaxe.
COMPETENCIAS SOCIALES E CÍVICAS (CSC)
As competencias sociais e cívicas implican a habilidade e a capacidade para utilizar os coñecementos e as actitudes sobre a sociedade –entendida dende as diferentes perspectivas, na súa concepción dinámica, cambiante e complexa–, para interpretar
fenómenos e problemas sociais en contextos cada vez máis diversificados; para elaborar respostas, tomar decisións e resolver conflitos, así como para interactuar con outras persoas e grupos conforme a normas baseadas no respecto mutuo e en conviccións democráticas. Desde a área de Matemáticas traballaremos fundamentalmente cos seguintes estándares xenéricos de aprendizaxe asociados a esta competencia:
• Desenvolve a capacidade de diálogo cos demais en situacións de convivencia e traballo e para a resolución de conflitos.
• Mostra dispoñibilidade para a participación activa en ámbitos de participación establecidos. • Recoñece a riqueza na diversidade de opinións e ideas.
SENTIDO DE INICIATIVA E ESPÍRITU EMPRENDEDOR (CSIEE)
A competencia sentido de iniciativa e espírito emprendedor implica a capacidade de transformar as ideas en actos. Isto significa adquirir conciencia da situación onde intervir ou resolver, e saber elixir, planificar e xestionar os coñecementos, destrezas ou habilidades e actitudes necesarios con criterio propio, co fin de acadar ol obxectivo previsto.
Esta competencia está presente nos ámbitos persoal, social, escolar e laboral nos que se desenvolven as persoas, permitíndolles o desempeño das súas actividades e o aproveitamento de novas oportunidades. Constitúe igualmente a base de outras
capacidades e coñecementos máis específicos, e inclúe a conciencia dos valores éticos relacionados.
Desde a área de Matemáticas traballaremos fundamentalmente cos seguintes estándares xenéricos asociados a esta competencia:
• Optimiza recursos persoais apoiándose nas fortalezas propias. • Asumilas responsabilidades encomendadas e dar conta delas. • É constante no traballo superando as dificultades.
• Dirime a necesidade de axuda en función da dificultade da tarefa. • Prioriza a consecución de obxectivos grupais a intereses persoais.
16
• Optimiza o uso de recursos materiais e persoais para a consecución de obxectivos. • Actúa con responsabilidade social e sentido ético no traballo.
CONCIENCIA E EXPRESIÓNS CULTURAIS(CCEC)
A competencia en conciencia e expresión cultural implica coñecer, comprender, apreciar e valorar con espírito crítico, cunha actitude aberta e respectuosa, as diferentes
manifestacións culturais e artísticas, utilizalas como fonte de enriquecemento e desfrute persoal e consideralas como parte da riqueza e o patrimonio dos pobos.
Esta competencia incorpora tamén un compoñente expresivo referido á propia capacidade estética e creadora e ó dominio daquelas outras relacionadas cos diferentes códigos artísticos e culturais, para poder utilizalas como medio de comunicación e expresión persoal. Implica igualmente manifestar interese pola participación na vida cultural e por contribuír á conservación do patrimonio cultural e artístico, tanto da propia comunidade
ESO
Obxectivos xerais da ESO
Os obxectivos para esta etapa son:
a) Asumir responsablemente os seus deberes, coñecer e exercer os seus dereitos no respecto ás demais persoas, practicar a tolerancia, a cooperación e a solidariedade entre as persoas e os grupos, exercitarse no diálogo, afianzando os dereitos humanos e a igualdade de trato e de oportunidades entre mulleres e homes, como valores comúns dunha sociedade plural, e prepararse para o exercicio da cidadanía democrática.
b) Desenvolver e consolidar hábitos de disciplina, estudo e traballo individual e en equipo, como condición necesaria para unha realización eficaz das tarefas da aprendizaxe e como medio de desenvolvemento persoal.
c) Valorar e respectar a diferenza de sexos e a igualdade de dereitos e oportunidades entre eles. Rexeitar a discriminación das persoas por razón de sexo ou por calquera outra condición ou circunstancia persoal ou social. Rexeitar os estereotipos que supoñan discriminación entre homes e mulleres, así como calquera manifestación de violencia contra a muller.
d) Fortalecer as súas capacidades afectivas en todos os ámbitos da personalidade e nas súas relacións coas demais persoas, así como rexeitar a violencia, os prexuízos de calquera tipo e os comportamentos sexistas, e resolver pacificamente os conflitos.
e) Desenvolver destrezas básicas na utilización das fontes de información, para adquirir novos coñecementos con sentido crítico. Adquirir unha preparación básica no campo das tecnoloxías, especialmente as da información e a comunicación.
f) Concibir o coñecemento científico como un saber integrado, que se estrutura en materias, así como coñecer e aplicar os métodos para identificar os problemas en diversos campos do coñecemento e da experiencia.
g) Desenvolver o espírito emprendedor e a confianza en si mesmo, a participación, o sentido crítico, a iniciativa persoal e a capacidade para aprender a aprender, planificar, tomar decisións e asumir responsabilidades.
h) Comprender e expresar con corrección, oralmente e por escrito, na lingua galega e na lingua castelá, textos e mensaxes complexas, e iniciarse no coñecemento, na lectura e no estudo da literatura.
i) Comprender e expresarse nunha ou máis linguas estranxeiras de maneira apropiada.
l) Coñecer, valorar e respectar os aspectos básicos da cultura e da historia propias e das outras persoas, así como o patrimonio artístico e cultural. Coñecer mulleres e homes que realizaran achegas importantes á cultura e á sociedade galega, ou a outras culturas do mundo. m) Coñecer e aceptar o funcionamento do propio corpo e o das outras persoas, respectar as diferenzas, afianzar os hábitos de coidado e saúde corporais, e incorporar a educación física e a práctica do deporte para favorecer o desenvolvemento persoal e social. Coñecer e valorar a dimensión humana da sexualidade en toda a súa diversidade. Valorar criticamente os hábitos
17
sociais relacionados coa saúde, o consumo, o coidado dos seres vivos e o medio ambiente, contribuíndo á súa conservación e á súa mellora.
n) Apreciar a creación artística e comprender a linguaxe das manifestacións artísticas, utilizando diversos medios de expresión e representación.
ñ) Coñecer e valorar os aspectos básicos do patrimonio lingüístico, cultural, histórico e artístico de Galicia, participar na súa conservación e na súa mellora, e respectar a diversidade lingüística e cultural como dereito dos pobos e das persoas, desenvolvendo actitudes de interese e respecto cara ao exercicio deste dereito.
o) Coñecer e valorar a importancia do uso da lingua galega como elemento fundamental para o mantemento da identidade de Galicia, e como medio de relación interpersoal e expresión de riqueza cultural nun contexto plurilingüe, que permite a comunicación con outras linguas, en especial coas pertencentes á comunidade lusófona.
18
1º ESO
PERFIL COMPETENCIAL
Establécense para cada estándar as correspondentes competencias relacionadas segundo este código:
Código COMPETENCIAS CLAVE
CCL Comunicación lingüística.
CMCCT Competencia matemática e competencias básicas en ciencia e tecnoloxía. CD Competencia dixital.
CAA Aprender a aprender.
CSC Competencias sociais e cívicas.
CSIEE Sentido da iniciativa e espíritu emprendedor.
CCEC Conciencia e expresións culturais.
ESTÁNDAR CMCCT CCL CAA CCEC CSC CSIEE CD
Expresa verbalmente e de forma razoada o proceso seguido na resolución dun problema, coa precisión e o
rigor adecuados CMCCT CCL
Analiza e comprende o enunciado dos problemas (datos, relacións entre os datos, e contexto do problema) CMCCT Valora a información dun enunciado e relaciónaa co número de solucións do problema CMCCT Realiza estimacións e elabora conxecturas sobre os resultados dos problemas para resolver, valorando a súa
utilidade e eficacia CMCCT
Utiliza estratexias heurísticas e procesos de razoamento na resolución de problemas, reflexionando sobre o
proceso de resolución CMCCT CAA
Identifica patróns, regularidades e leis matemáticas en situacións de cambio, en contextos numéricos,
xeométricos, funcionais, estatísticos e probabilísticos CMCCT CCEC
Utiliza as leis matemáticas achadas para realizar simulacións e predicións sobre os resultados esperables,
valorando a súa eficacia e idoneidade CMCCT
Afonda nos problemas logo de resolvelos, revisando o proceso de resolución e os pasos e as ideas as
importantes, analizando a coherencia da solución ou procurando outras formas de resolución CMCCT Formúlase novos problemas a partir dun resolto, variando os datos, propondo novas preguntas, resolvendo
outros problemas parecidos, formulando casos particulares ou máis xerais de interese, e establecendo conexións entre o problema e a realidade
CMCCT CAA
Expón e argumenta o proceso seguido, ademais das conclusións obtidas, utilizando distintas linguaxes
19
Identifica situacións problemáticas da realidade susceptibles de conter problemas de interese CMCCT CSC Establece conexións entre un problema do mundo real e o mundo matemático, identificando o problema ou os
problemas matemáticos que subxacen nel e os coñecementos matemáticos necesarios CMCCT CSIEE
Usa, elabora ou constrúe modelos matemáticos sinxelos que permitan a resolución dun problema ou duns
problemas dentro do campo das matemáticas CMCCT
Interpreta a solución matemática do problema no contexto da realidade CMCCT
Realiza simulacións e predicións, en contexto real, para valorar a adecuación e as limitacións dos modelos, e
propón melloras que aumenten a súa eficacia CMCCT
Reflexiona sobre o proceso e obtén conclusións sobre el e os seus resultados, valorando outras opinións CMCCT CAA CSC Desenvolve actitudes axeitadas para o traballo en matemáticas (esforzo, perseveranza, flexibilidade e
aceptación da crítica razoada) CMCCT CSC CSIEE
Formúlase a resolución de retos e problemas coa precisión, o esmero e o interese adecuados ao nivel
educativo e á dificultade da situación CMCCT
Distingue entre problemas e exercicios, e adopta a actitude axeitada para cada caso CMCCT Desenvolve actitudes de curiosidade e indagación, xunto con hábitos de formular e formularse preguntas e
procurar respostas axeitadas, tanto no estudo dos conceptos como na resolución de problemas CMCCT CAA CCEC
Desenvolve habilidades sociais de cooperación e traballo en equipo CMCCT CSC CSIEE
Toma decisións nos procesos de resolución de problemas, de investigación e de matematización ou de
modelización, valorando as consecuencias destas e a súa conveniencia pola súa sinxeleza e utilidade CMCCT CSIEE Reflexiona sobre os problemas resoltos e os procesos desenvolvidos, valorando a potencia e a sinxeleza das
ideas clave, e apréndeo para situacións futuras similares CMCCT CAA
Selecciona ferramentas tecnolóxicas axeitadas e utilízaas para a realización de cálculos numéricos, alxébricos
ou estatísticos, cando a dificultade destes impida ou non aconselle facelos manualmente CMCCT CD
Utiliza medios tecnolóxicos para facer representacións gráficas de funcións con expresións alxébricas
complexas e extraer información cualitativa e cuantitativa sobre elas CMCCT
Deseña representacións gráficas para explicar o proceso seguido na solución de problemas, mediante a
utilización de medios tecnolóxicos CMCCT
Recrea ámbitos e obxectos xeométricos con ferramentas tecnolóxicas interactivas para amosar, analizar e
comprender propiedades xeométricas CMCCT
Utiliza medios tecnolóxicos para tratar datos e gráficas estatísticas, extraer información e elaborar conclusións CMCCT Elabora documentos dixitais propios coa ferramenta tecnolóxica axeitada (de texto, presentación, imaxe, vídeo,
son, etc) como resultado do proceso de procura, análise e selección de información relevante, e compárteos para a súa discusión ou difusión.
CCL CD
Utiliza os recursos creados para apoiar a exposición oral dos contidos traballados na aula CCL
20
recollendo a información das actividades, analizando puntos fortes e débiles do seu proceso educativo e establecendo pautas de mellora
Emprega ferramentas tecnolóxicas para compartir ideas e tarefas CSC CSIEE CD
Identifica os tipos de números (naturais, enteiros, fraccionarios e decimais) e utilízaos para representar,
ordenar e interpretar axeitadamente a información cuantitativa CMCCT
Calcula o valor de expresións numéricas de distintos tipos de números mediante as operacións elementais e as
potencias de expoñente natural, aplicando correctamente a xerarquía das operacións CMCCT Emprega axeitadamente os tipos de números e as súas operacións, para resolver problemas cotiáns
contextualizados, representando e interpretando mediante medios tecnolóxicos, cando sexa necesario, os resultados obtidos
CMCCT Recoñece novos significados e propiedades dos números en contextos de resolución de problemas sobre
paridade, divisibilidade e operacións elementais CMCCT
Aplica os criterios de divisibilidade por 2, 3, 5, 9 e 11 para descompoñer en factores primos números naturais, e
emprégaos en exercicios, actividades e problemas contextualizados CMCCT
Identifica e calcula o máximo común divisor e o mínimo común múltiplo de dous ou máis números naturais
mediante o algoritmo axeitado, e aplícao problemas contextualizados CMCCT
Realiza cálculos nos que interveñen potencias de expoñente natural e aplica as regras básicas das operacións
con potencias CMCCT
Calcula e interpreta adecuadamente o oposto e o valor absoluto dun número enteiro, comprendendo o seu
significado e contextualizándoo en problemas da vida real CMCCT
Realiza operacións de redondeo e truncamento de números decimais, coñecendo o grao de aproximación, e
aplícao a casos concretos CMCCT
Realiza operacións de conversión entre números decimais e fraccionarios, acha fraccións equivalentes e
simplifica fraccións, para aplicalo na resolución de problemas CMCCT
Utiliza a notación científica, e valora o seu uso para simplificar cálculos e representar números moi grandes CMCCT Realiza operacións combinadas entre números enteiros, decimais e fraccionarios, con eficacia, mediante o
cálculo mental, algoritmos de lapis e papel, calculadora ou medios tecnolóxicos, utilizando a notación máis axeitada e respectando a xerarquía das operacións
CMCCT Desenvolve estratexias de cálculo mental para realizar cálculos exactos ou aproximados, valorando a precisión
esixida na operación ou no problema CMCCT
Realiza cálculos con números naturais, enteiros, fraccionarios e decimais, decidindo a forma máis axeitada
(mental, escrita ou con calculadora), coherente e precisa CMCCT
Identifica e discrimina relacións de proporcionalidade numérica (como o factor de conversión ou cálculo de
porcentaxes) e emprégaas para resolver problemas en situacións cotiás CMCCT
21
lóxicas ou regularidades, mediante expresións alxébricas, e opera con elas
Identifica propiedades e leis xerais a partir do estudo de procesos numéricos recorrentes ou cambiantes,
exprésaas mediante a linguaxe alxébrica e utilízaas para facer predicións CMCCT
Comproba, dada unha ecuación, se un número é solución desta CMCCT
Formula alxebricamente unha situación da vida real mediante ecuacións de primeiro grao, resólvea e interpreta
o resultado obtido CMCCT
Recoñece e describe as propiedades características dos polígonos regulares (ángulos interiores, ángulos
centrais, diagonais, apotema, simetrías, etc) CMCCT
Define os elementos característicos dos triángulos, trazando estes e coñecendo a propiedade común a cada un
deles, e clasifícaos atendendo tanto aos seus lados como aos seus ángulos CMCCT
Clasifica os cuadriláteros e os paralelogramos atendendo ao paralelismo entre os seus lados opostos e
coñecendo as súas propiedades referentes a ángulos, lados e diagonais CMCCT
Identifica as propiedades xeométricas que caracterizan os puntos da circunferencia e o círculo CMCCT Resolve problemas relacionados con distancias, perímetros, superficies e ángulos de figuras planas, en
contextos da vida real, utilizando as ferramentas tecnolóxicas e as técnicas xeométricas máis apropiadas CMCCT Calcula a lonxitude da circunferencia, a área do círculo, a lonxitude dun arco e a área dun sector circular, e
aplícaas para resolver problemas xeométricos CMCCT
Analiza e identifica as características de corpos xeométricos, utilizando a linguaxe xeométrica axeitada CMCCT Constrúe seccións sinxelas dos corpos xeométricos, a partir de cortes con planos, mentalmente e utilizando os
medios tecnolóxicos axeitados CMCCT
Identifica os corpos xeométricos a partir dos seus desenvolvementos planos e reciprocamente CMCCT Resolve problemas da realidade mediante o cálculo de áreas e volumes de corpos xeométricos, utilizando as
linguaxes xeométrica e alxébrica adecuadas CMCCT
Localiza puntos no plano a partir das súas coordenadas e nomea puntos do plano escribindo as súas
coordenadas CMCCT
Pasa dunhas formas de representación dunha función a outras e elixe a máis adecuada en función do contexto CMCCT
Recoñece se unha gráfica representa ou non unha función CMCCT
Recoñece e representa unha función lineal a partir da ecuación ou dunha táboa de valores, e obtén a pendente
da recta correspondente CMCCT
Obtén a ecuación dunha recta a partir da gráfica ou táboa de valores CMCCT
Escribe a ecuación correspondente á relación lineal existente entre dúas magnitudes e represéntaa CMCCT Estuda situacións reais sinxelas e, apoiándose en recursos tecnolóxicos, identifica o modelo matemático
funcional (lineal ou afín) máis axeitado para explicalas, e realiza predicións e simulacións sobre o seu comportamento
CMCCT Comprende o significado de poboación, mostra e individuo desde o punto de vista da estatística, entende que CMCCT
22
as mostras se empregan para obter información da poboación cando son representativas, e aplícaos a casos concretos
Recoñece e propón exemplos de distintos tipos de variables estatísticas, tanto cualitativas como cuantitativas CMCCT Organiza datos obtidos dunha poboación de variables cualitativas ou cuantitativas en táboas, calcula e
interpreta as súas frecuencias absolutas, relativas e acumuladas, e represéntaos graficamente CMCCT Calcula a media aritmética, a mediana (intervalo mediano) e a moda (intervalo modal), e emprégaos para
interpretar un conxunto de datos elixindo o máis axeitado, e para resolver problemas CMCCT Interpreta gráficos estatísticos sinxelos recollidos en medios de comunicación e outros ámbitos da vida cotiá CMCCT Emprega a calculadora e ferramentas tecnolóxicas para organizar datos, xerar gráficos estatísticos e calcular
as medidas de tendencia central CMCCT
Utiliza as tecnoloxías da información e da comunicación para comunicar información resumida e relevante
sobre unha variable estatística analizada CMCCT
Identifica os experimentos aleatorios e distíngueos dos deterministas CMCCT
Calcula a frecuencia relativa dun suceso mediante a experimentación CMCCT
Realiza predicións sobre un fenómeno aleatorio a partir do cálculo exacto da súa probabilidade ou a
aproximación desta mediante a experimentación CMCCT
Describe experimentos aleatorios sinxelos e enumera todos os resultados posibles, apoiándose en táboas,
recontos ou diagramas en árbore sinxelos CMCCT
Distingue entre sucesos elementais equiprobables e non equiprobables CMCCT
Calcula a probabilidade de sucesos asociados a experimentos sinxelos mediante a regra de Laplace, e
23
CONCRECCIÓN POR ESTÁNDARES DE: TEMPORALIZACIÓN, GRAO
MÍNIMO DE CONSECUCIÓN PARA SUPERAR A MATERIA E
PROCEDEMENTOS E INSTRUMENTOS DE AVALIACIÓN
TEMPORALIZACIÓN por avaliacións
O bloque 1 impártese de xeito transversal ao longo de todas as demais unidades 1ª Avaliación: do 15 de setembro ao 11 de decembro (55 sesións)
Unidade 1: Números e divisibilidade
2ª Avaliación: do 14 de decembro ao 18 de marzo (58 sesións) Unidade 2: Proporcionalidade
Unidade 3: Iniciación á álxebra Unidade 4: Xeometría plana
3ªAvaliación: do 29 de marzo ao 21 de xuño (55 sesións) Unidade 5. Xeometría no espazo
Unidade 6. Funcións Unidade 7. Estatística Unidade 8. Probabilidade
ESTÁNDARES DE APRENDIZAXE AVALIABLES PARA 1º ESO
Te m po ra liz ac ión (n º d e s es ión ) Pr oc ed em en to s e ins trum ent os de av al iac ión. Gr ad o mí nimo
Bloque 1. Procesos, métodos e actitudes en
matemáticas
MAB1.1.1. Expresa verbalmente e de forma razoada o proceso seguido na resolución dun problema, coa precisión e o rigor adecuados.
Todo o
curso Observación directa 0% MAB1.2.1. Analiza e comprende o enunciado dos
problemas (datos, relacións entre os datos, e contexto do problema).
Todo o
curso Proba escrita 0% MAB1.2.2. Valora a información dun enunciado e
relaciónaa co número de solucións do problema.
Todo o
curso Proba escrita 0% MAB1.2.3. Realiza estimacións e elabora conxecturas
sobre os resultados dos problemas para resolver, valorando a súa utilidade e eficacia.
Todo o
curso Observación directa 0% MAB1.2.4. Utiliza estratexias heurísticas e procesos de
razoamento na resolución de problemas, reflexionando sobre o proceso de resolución.
Todo o
curso Proba escrita 0% MAB1.3.1. Identifica patróns, regularidades e leis
matemáticas en situacións de cambio, en contextos numéricos, xeométricos, funcionais, estatísticos e probabilísticos.
Todo o
curso Proba escrita 0% MAB1.3.2. Utiliza as leis matemáticas achadas para
realizar simulacións e predicións sobre os resultados esperables, valorando a súa eficacia e idoneidade.
Todo o
24
MAB1.4.1. Afonda nos problemas logo de resolvelos,revisando o proceso de resolución e os pasos e as ideas importantes, analizando a coherencia da solución ou procurando outras formas de resolución.
Todo o
curso Observación directa. 0% MAB1.4.2. Formúlase novos problemas a partir dun
resolto, variando os datos, propondo novas preguntas, resolvendo outros problemas parecidos, formulando casos particulares ou máis xerais de interese, e establecendo conexións entre o problema e a realidade.
Todo o
curso Proba escrita 0% MAB1.5.1. Expón e argumenta o proceso seguido,
ademais das conclusións obtidas, utilizando distintas linguaxes (alxébrica, gráfica, xeométrica e estatístico-probabilística).
Todo o
curso Proba escrita 0% MAB1.6.1. Identifica situacións problemáticas da realidade
susceptibles de conter problemas de interese. Todo o curso Observación directa 0% MAB1.6.2. Establece conexións entre un problema do
mundo real e o mundo matemático, identificando o problema ou os problemas matemáticos que subxacen nel e os coñecementos matemáticos necesarios.
Todo o
curso Proba escrita 0% MAB1.6.3. Usa, elabora ou constrúe modelos matemáticos
sinxelos que permitan a resolución dun problema ou duns problemas dentro do campo das matemáticas.
Todo o
curso Proba escrita 0% MAB1.6.4. Interpreta a solución matemática do problema
no contexto da realidade. Todo o curso Proba escrita 0% MAB1.6.5. Realiza simulacións e predicións, en contexto
real, para valorar a adecuación e as limitacións dos modelos, e propón melloras que aumenten a súa eficacia.
Todo o curso
Observación
directa. 0%
MAB1.7.1. Reflexiona sobre o proceso e obtén conclusións
sobre el e os seus resultados, valorando outras opinións. Todo o curso Observación directa. 0% MAB1.8.1. Desenvolve actitudes axeitadas para o traballo
en matemáticas (esforzo, perseveranza, flexibilidade e aceptación da crítica razoada).
Todo o curso
Observación
directa. 0%
MAB1.8.2. Formúlase a resolución de retos e problemas coa precisión, o esmero e o interese adecuados ao nivel educativo e á dificultade da situación.
Todo o curso
Observación
directa. 0%
MAB1.8.3. Distingue entre problemas e exercicios, e adopta a actitude axeitada para cada caso.
Todo o curso
Observación
directa. 0%
MAB1.8.4. Desenvolve actitudes de curiosidade e indagación, xunto con hábitos de formular e formularse preguntas e procurar respostas axeitadas, tanto no estudo dos conceptos como na resolución de problemas.
Todo o
curso Observación directa. 0% MAB1.8.5. Desenvolve habilidades sociais de cooperación
e traballo en equipo. Todo o curso Observación directa. 0% MAB1.9.1. Toma decisións nos procesos de resolución de
problemas, de investigación e de matematización ou de modelización, valorando as consecuencias destas e a súa conveniencia pola súa sinxeleza e utilidade.
Todo o
curso Proba escrita 0% MAB1.10.1. Reflexiona sobre os problemas resoltos e os
procesos desenvolvidos, valorando a potencia e a sinxeleza das ideas clave, e apréndeo para situacións futuras similares.
Todo o curso
Observación
directa. 0%
MAB1.11.1. Selecciona ferramentas tecnolóxicas axeitadas e utilízaas para a realización de cálculos numéricos, alxébricos ou estatísticos, cando a dificultade destes impida ou non aconselle facelos manualmente.
Todo o curso
Observación
directa. 0%
MAB1.11.2. Utiliza medios tecnolóxicos para facer representacións gráficas de funcións con expresións alxébricas complexas e extraer información cualitativa e cuantitativa sobre elas.
Todo o curso
Observación
25
MAB1.11.3. Deseña representacións gráficas para explicaro proceso seguido na solución de problemas, mediante a utilización de medios tecnolóxicos.
Todo o
curso Observación directa. 0% MAB1.11.4. Recrea ámbitos e obxectos xeométricos con
ferramentas tecnolóxicas interactivas para amosar, analizar e comprender propiedades xeométricas.
Todo o
curso Observación directa. 0% MAB1.11.5. Utiliza medios tecnolóxicos para tratar datos e
gráficas estatísticas, extraer información e elaborar conclusións.
Todo o curso
Observación
directa. 0%
MAB1.12.1. Elabora documentos dixitais propios coa ferramenta tecnolóxica axeitada (de texto, presentación, imaxe, vídeo, son, etc.) como resultado do proceso de procura, análise e selección de información relevante, e compárteos para a súa discusión ou difusión.
Todo o curso
Observación
directa. 0%
MAB1.12.2. Utiliza os recursos creados para apoiar a
exposición oral dos contidos traballados na aula. Todo o curso Observación directa. 0% MAB1.12.3. Usa axeitadamente os medios tecnolóxicos
para estruturar e mellorar o seu proceso de aprendizaxe, recollendo a información das actividades, analizando puntos fortes e débiles do seu proceso educativo e establecendo pautas de mellora.
Todo o curso
Observación
directa. 0%
MAB1.12.4. Emprega ferramentas tecnolóxicas para compartir ideas e tarefas.
Todo o curso Observación directa. 0% Estándares de aprendizaxe Te m po ra liz ac ión (n º d e s es ión ) Pr oc ed em en to s e in str um en to s d e av al iac ión. Gr ad o m ín im o % Cr ite rio d e c ua lific ac ión de av al iac ión Cr ite rio d e c ua lific ac ión de cur so
Bloque 2. Números e álxebra
MAB2.1.1. Identifica os tipos de números (naturais, enteiros, fraccionarios e decimais) e utilízaos para representar, ordenar e interpretar axeitadamente a información cuantitativa.
4 Proba escrita 30 8 % 3,2 %
MAB2.1.2. Calcula o valor de expresións numéricas de distintos tipos de números mediante as operacións elementais e as potencias de expoñente natural, aplicando correctamente a xerarquía das operacións.
13 Proba escrita 30 20 % 8 %
MAB2.1.3. Emprega axeitadamente os tipos de números e as súas operacións, para resolver problemas cotiáns contextualizados, representando e interpretando mediante medios tecnolóxicos, cando sexa necesario, os resultados obtidos.
10 Proba escrita 30 11 % 4,4 %
MAB2.2.1. Recoñece novos significados e propiedades dos números en contextos de resolución de problemas sobre paridade, divisibilidade e operacións elementais.
2 Proba
escrita 30 4 % 1,6 %
MAB2.2.2. Aplica os criterios de divisibilidade por 2, 3, 5, 9 e 11 para descompoñer en factores primos números naturais, e emprégaos en exercicios, actividades e problemas contextualizados.
