Differentiae inter utrumque forum, iudiciale videlicet et conscientiae nondum hac noua luce donatae et magna cum cura, studioque iucubratae, et concinnatae ...

Regularis.

S V M M A R I V M *

¿84

> r V R A loquentia de profefsionibus tacitis, tantum procedunt quohd Forum exterius, ¡iR é - 1 ligtojus vere non habuit animum profitendi.

D I F F E R E N T I A T E R T I A *

^ E R modos tacitos nemo fit veré profeffus, fi veré coram Deo fem­

per fuit animo contrario ad profef- iionem faciédam. Vnde iura loqué tia de profefsione tacita ( qualia funt cap.

Vidua.quod cap. loquiturde Nouitiaqu?

fponte fe ingerit adibus Profeffarú.& cap.

Supereo, quod loquitur de Nouitio qui recipit habitum Profefforum, vbi diffindi funt habitus. & cap.Ex parte tua. de Regu­

lar. quod loquitur d eeoq u i vitra annum portat habitum Monachalem in Monafte­

rio, vbi habitus funt indiftindi} habent ra­

tum locum , & procedunt quoad Forutn

exterius; vt notat Nauar. Commenta. 4.de Regular, qui eft fuper cap. Statuimus. 19.

quxft. 3. numer. 74* verf* Aduertendum quarto.

Hodie vero ceffant prxdida duO capitu­

la, fcilicet cap. Vidua. & cap. Supereo, de Regular.cum neceffario annus integer de­

beat prxcedere ipfam profefsionem, íiué tacitam, fiue exprefiam ex Concil. T n d . Sefsione 25. cap. 15.de Regular.

N os Cartufiani nulfam habemus pro.

fefsionem tacitam; fed omnes funt, & de­

bent effe expreflx.

S V M M A R I V M .

P

Non tamen quohd Ecclefiam. Vide ex hoc duos effeBus notabiles, qm fequuntur.

Trofitens nonfolenniter,non transfert fua in Monaferium.

Et f i matrimonium contrahat; remanet

validum.

Recipere poffunt profefsionem folennerti omnes qui fequuntur.Primo Epifcopus de i il re communi: fed hodie fecüs quc^d Reiigio­

fos exemptos.Secundb Trxlatus Monafterii*

Tertio alius de eius licentia.

D I F F E R E N T I A Q V A R T A .

:p

ius Monachi, Vicarii, vel etiá Pre­

lati extranei, vel alterius dorsus,re­

cipientis eam fine mandato,& licentia Ab batis, valet quoád D eum , & Forum inte- rius.cap.Vidua.20. quxft.I.cap. Veniens, cap. Infinuante. Qm Cler. vel vouenr.

Ratio eft, quia talis profefsio, licét non fit folennis, nec votum in ea fadum fit folenne;cum non fit recepta á perfona pu­

blica qux poffet Monafterium obligare profitenti, & fimiliter profeffum ipfi Mo- nafierio ( prout requiritur; iuxta notata in cap. I. de V oto. lib. 6. )eft tamen votum fm p lex, obligans profeffum D e o , non tniniis quám Ii foléniter profeffus fuiffct*

iux. cap. Rurfus. Qui Cler. vel voucnt.

In Foro tamen exteriori pr?dida profef- fio non eft valida, nec eam admittit Eccle­

fia cx defedu poteftatis m recipiente, fe­

cundum Specul.tit.de Stat.Monach.qu?ft*

1 9.6c Hoft. in Summa, tir. Quj Cler. vel vouen.5.Qm s vouens. verf.Si renunciaue- ric.cumfequenti,

Effedus huius differentix quoád hanc fé eundam partem eft maximus.Nam primó, talis profeffus nó transfert bona iua in M o nafterium, vbi profeisionem fecit; ex eo ­ dem Specui, loco fuperius citato. Secun­

dus eftedus eft , quod fi contrahat Matri­

monium poft diétam profefsionem, ent validum, vt probat tex. in diddo cap. Rur­

fus. Ratio autem huius lecundi d fe d u s c a eft,

Regularis.

It|i

f

!: ll

» .

I M

_ , i

Í

l i f

>5

eft, quia licet tale votum fimplex impediat Matrimonium contrahendum; non tamen dirimit iam contradum. H oc enim vltimii iblummodo operatur votu folenne; ideft, receptum ab eo qui poterat ipfum recipe­

re , Si incorporare profeflum Monafterio,

& Ordini, vbi ftt profefsio; qualis eft Epi-

fcopus de iure communi (Ilcet hodie fecus iit propter exemptionem Religionum ab Ordinariis E pifcopis) vcl Prx atus Mona fterii, vel alius Pr?latus de proprii Prxlati licentia, ex d id o cap. i . de Voto.Iib, 6, cum ibi notatis.

S V M M A R I V M .

s- ■ ^ ^ O N A C H V S fa d u s Epifcopus an omnino eximatur a iugo f u x regulx.

D I F F E R E N T I A Q V I N T A .

O N A C H V S ad dignitatatcm Epifcopalem aifumptus, licet non eximatur á inbus votis fub- ftantialibus r ( vt infra declara­

bimus) á regulis tamen, & ftatutis eximi­

tur , & fit immunis quoád obligationem legalem , & eius coadtionem; non vero quoad morale vinculum ftatutorú. Itade- c arat Caiet.hanc quxftionem,& materiam in trad. 27. Q^xftionum. cap. 22. Quafi cx hoc velit dicere; fecundúm Couar. in c.

I.num. 18. dc Tefta. Monachum fadum Epifcopum teneri ex morali vinculo ferua- rc ftatuta Religionis.Intellige que non im­

pediunt Epifcopale officium. A poenisve- ro ftatutorum; ac fubinde á pcccato mor­

tali liberum effe; cum coadioni legali non iitfubiedus.

E x quibus verbis videntur ifti D odores velle Monachum, vbi Epifcopatus apicem affecutus e ft, non teneri magis ad ftatuta fui Ordinis, & obferuantias regulares, quá tenetur Princeps quoád fuas leges. Nam (vt vidimus verb.Lex. Differen. 13. J,Prin­

ceps non tenetur ad eas quoád vim coadi- uam , bené tamen quoad vim dirediuam, feu vinculum morale.Sequitur Soto, loco infrá citando. Rodrig. verb. Obiipos.cap.

I o. conclufione 4. & P. Ioan. á Salas de Legi, quxft. 96. trad. i4.difputationc 14.

fedfionc 2. pag. 310. & 3i6.adfi.

Sed contra hoc facit Principem non fer- uantem fuas leges, peccare grauiter: M o ­ nachum autem fadum Epifcopum ( exce­

ptis votis) ad nullas obferuantias, nec ad vllum ftatutum fub peccato obligari, fecCi.

dum prxfatos D D . & A n d . V idorel. in

Additio, ad Summam Tolet.lib. 5. cap. 4.’

ad fin. verf. Aduerte tamen. Quamuis vi­

deantur fibi contradicere in hoc quod ad­

dunt, poffe nimirúm ipfum Epifcopum difpenfare fecum in didis obferuantiis; &

flatutis.Si enim ad eas fub nullo peccato te netur: ad quid obiecro eft nqceffaria vlla difpenfatio quoád eas ? Qutid ii eft neccf­

faria. Ergo ad eas obligatur, antequam fe­

cum difpcnfet; nec poterit id facere finc ali qua iufta caula; vt diximus, verb. Difpen­

fatio. Differentia 3.

Deinde cum hxc difpenfatio non fe ex.

tendat nifi ad ca tantúm, fuper quibus po- teft Prxlatus Religionis diipenlare cú iuis fubditis; fecundúm eofdem , & Silu, verb.

Religio. 6. quxft. i o. & Tolet. did. cap.4.

fequitur non poife fecum difpenfare circa efum carnium, (i íit Camilianus ; nec circa efum earumdem die veneris fi dies natalis Domini ea die acciderit,& fit Fran- ciicanus; quia fuper didtis carnibus, feu dida die, nó poffunt Prxlati Religionum, nec ip^e Generalis, difpenfare. Cúm tamé contrarium teneant prxfati. DD. & Soto Iib. I o. quxft. 5. art.7. poft gl. cap. de Mo­

nachis. 16.quxft. I.

Terrio , li Monachus fadus Epifcopus manet obligatus ad ftatuta, & regulam ex vinculo morali; profedo peccabit, canon feruando, fi non innpediiint officium Epi- fcc)pa!e. At abftinentia a carnibus non im­

pedit, immó adiuuat ad fpiritum, &ad mortificationem.

Quarro, quia tenetur feruare fuum habi­

tum lub peccato mortali, vt probat tex. in cap.Clcrici. de Vtta,6i honeii Gleri.ad fin.

facit

Rc^ukrís* 28^

facit cap.Sáftimonialís.cum gloíT.ibi, dift.

a 3. vbi dicitur habitum Religionis femper deferendum efte etiam in lefto, & in infir­

mitate,trad it glcif.fin.incapit. In noua. 16.

quxft.y.commendata á Panormit. in capit.

Deus qui.niimer.i, de Vita, & honeft.Cle- ric.ldem notat gloff. dift. capit, de Mona- chis.& Horati.Mandofintrafta.de Priuil.

ad inftar glof. 3 .nu mcr. 14. adeó •,vt ii i 1 11 m dimittat, & aftumat rochetum,fiue veftem illam albam quam deferunt alii Epifcopi non Religiofi,incidet in excommunicatio^

nem, de qua,in cap. 2. ne Cleri, vel M o ­ nach. lib. 6 .íécundúm Cardi. in C lem .N e in agro.in prin. in 3. quxft. de Vita, & ho- neft.Cler. & laf. in Auth.Ne ingrefti.num.

j6 . C .d e Sacrofan.Eccief. Seciisfieo nó dimiflb, illam veftem aíTumeret; quamuis peccaret mortaliter», fecundum Couar.cap.

I. num. 1 8. de Tefta. Et certé non alia ra­

tione, nifi quia eft M onachus, & ideb re­

netur deferre habitum fux Religionis. M o nachatus enim,fiue Rcgularitas indelebilis eft fecundüm Cardin.in cap. fin. quxftione 1 .de ReguIa.Sc Naua.in cap.Nó dicatis. 12.

quxftione i.numer.65. Ergo eadem ratio­

ne tenctur fc abftinere k carnibus,fi cftCar- tufianus;quia hoc eft proprium Cartufiani,

&ftatutorufu eius. N on enim eft Cartu- fianusobtria vota qux funt omnibus R e­

ligionibus communia; nec ob folum habi­

tum; cüm habitus non faciat Monachum;

fed ob obferuantiam prxdiftorum, & alio­

rum de Regula, & Statutis Ordinis Cartu-.

fien.niaxime abttinentix á carnibus. & ifta pars,feu opinio,eft magis conformis nien- ti D.Thom .2.2. quxft. 185. art. 8. & in eam inclinat Tolet.diél.cap.4.numer.24. quate­

nus habet teneri Epifcopum Cartuiianum vefd pifcibus, nifi cumeodifpenfetur;&

tencri ad alia fub peccato mortali, fi in R e­

ligione ipfa obligent ad mortale, fccus fi non obligent ad mortale. Difpenfatio er­

go ifta quoád carnes profedFo habenda ef­

fet a Papa, cafu quo eftet Epifcopo ob va­

letudinem neceftaria; cüm in ca ( vt fuprá diximus) vllus Prxlatus, etiam Generalis, nequeat difpenfare.

Quare tenendo hanc partem, vt verio­

rem,& probabiliorem; differentia prxfens in hoc afsignanda eft, nempe Monachum

failutn Epifcopum in Foro exterion efte á R egulis, ¿¿Statutis fui Ordinis immu»

né, quoád vimcoacíiuam,¿¿ poenas,extra peccatu,in eis impoíi¡as,vt docet Panorm.

in capit.penultimo,numer. iS .d c V ita , 8c honeftate CIeric.¿¿ Cardin.in Clem et.z.in princip.quxft.z.deCenfi.

In Foro vero confcientix, ¿¿ fub pecca­

to tenetur eas feruare, qux non lunt impe­

dimento fuo officio ac dignitati; nifi cum eo, per Papam diipenfetur, circa ca qux Prxlati Religionis difpenfare nequeunt;

vel nifi fibi indulgeat, & fecum difpenfet circa alia.

Circa vero vota, aduertendum eft, vo­

tum obedientix commutatum efte ad Pa­

pam: ficut etiam in Generali Ordinis idem videmus, qui non eximitur ab obedientia, fed commutatur ea ad Papam, vel ad C a­

pitulum generale. Circa vero votum pau­

pertatis, quidam putant ad ipfum non te­

neri , fed fieri dominum fuorum redditu­

um, vt tenet Michael Medin. de Sacrorum homi,contin.cap. 26.8c Soto vbi fuprá, im- pulfus capit.i.i 8.quxft.i. vbi textus dicit, Monachum Epifcopum, vclut legitimum hxredem, pofte hxreditatem parernam fi­

bi vendicare. Vnde fi fibi vendicat. E rgo eft dominus illius, 8c proprium haberc p o ­ teft. Sed in contrarium eft veritas; nempe non pofle habere proprium, ncc fieri do­

minum vilius rei, cüm id repugnet voto paupertatis. Plinc eft non pofle teftari, e- tiam fi fuccedat hxreditati alicuius; vt do­

cet D.Thom.di<£f.artic.8. Sc dicit commu­

nem Couar. diéfo capit, i . numer. 18. de Teftam Quamuis enim fiat hxres, 8c vt ta­

lis vendicet bona hxreditaria: id facit vt procurator fu? Ecclefix, quia ad eam b o ­ na deuoluuntur,8c fpeéiant, vt docet gloif.

J .in capit. Quia tua. per text.ibi i 2. quxft.

I. ¿C ita tenet Silueft. verbo R eligio. 6.

quxftione lo . Toledo fuprá, & Valentia tom.5.pag.S.¿c Couar. loco citaio , dicen­

tes Epifcopum Monachum teneri ad votú paupertatis, quod quafi quidam charaiJer hxret animis profeiTbrum,vix delebilis e- tiam per Papam,vt dicit Nauar. did. capit.

N on dicatis. 12. quxftione i. numer.66.

per capit. Cüm ad Monafterium. $. fin. de Statu Monach.

Bbb Vnde

Regularis:

V nde non obftat did. cap. i .Nam verba illa ( vendicandi fibi) intelligi debét ( Ec­

clefix fu x ) vt exponit ibi gl. & D. Tho. z.

z. quxft. 8 8. art. 1 1 . ad 4. & d id . art. 8. ad 3. Qn_x interpretatio, & expofitio fatis có­

ftat, & deducitur cx eodem tex. in fin.qua- tcnus dicit quicquid Monachus Epifcopus acquirit,dcbere Ecclefix fux reftituere. Si ergo ea reftituit: igitur non vindicauh fibi:

quamuis fatis fibi vendicat, qui fux fponfx Ecclefix vendicat, & debet illorum habere in vife liberam adminiftrationem. Idem probat tex.in cap. Olim. 2. de Priuile. vbi quxda donata á Monacho Epifcopo M o ­ nafterio eius; mandantur reftitui Ecclefi?

eiufdem. Hodie vero Camera Apoftolica fucceditin locum E cclefi?; per quofdam Motus proprios quorumdam Summorum Pont. E t ita ceflat hodie difpofitio d id . c.

i.in ñ n e .

Denigue pro complemento huius diffe­

renti? ( quando fuprá tetigimus quám ne- ceffana fit delatio habitus) volo hic hortari

omnes 8¿ fingulos Reiigiofos, vt omninó caueant,ne cucullam,faltem breuem;etiam in cella vmquam dimittant. In ea cnim c5.

fiftit habitus Religionis. Quj enim propter nimium ca lo rem ,x ftu m ,ea m deponunt*

etiam cüm rem Iaeram faccre volunt, ma!

le faciunt, & peccant grauiter. Cófulatur lacob. de Graflis in fuis aureis decifioni- bus. vbi tenet Religiofum fcienter dor­

mientem in le d o fine cuculla,peccare mot taliter. Sed hoc nimis fcrupulosé diftum puto. Et contrarium, & melius docet Paul.

Com itol.par.i. Refponf.moralium lib.6.

quxftione S.numer.y. dicens cúm exuitur habitus,feu ad ligna fcindenda, ieu ad ne­

candas beftiolas corpori infeftas, vel ad lauandum corpus, vel ad commodiorem quietem,& fomnum;& quoties, vel necef­

faria vitx caufa, aut alien? falutis, & chari­

tatis chriftianx fuadet depolitionem habi- tus-.extra culpam, & excommunicationem efle qui eum deponit.

S V M M A R I V M .

4

R E G V L A R I S fine licentia fu i Su­

perioris potejl in concernentibus anima fubiicere fe ordinario Epifcopo loci.Qmd in- ullige,fi non pojsit commode adire Superio­

rem fuum.Ibid.

Secusin concernentibus Forum contentio- Jtm . Difcutitur ratio diuerfitatis.

Regulares numquam fuerunt Ordinario fubieBi immediate;fed fuis T rxlati s.

Regularis non potejl fe fubiicere quohd

Sacramentum Pcenitentix ipfi Ordmrie, fe d tantum quohd cenfuras, ¿r trregulari-

tates extra Sacramentum Toenitentix, Regularis, quando ejl vtile fuo Con- uentui, potefl de licentia eiufdem, vel fui Superioris,adire Ordinarium in Foro con­

tentiofo. vbi ponitur praBica notabilis, quX circa hoc feruatur in Regno, feu Trincipa- tu Cathalonix.

D I F F E R E N T I A S E X T A .

R'

culto referuato Sedi Apoftolicx, iuxta cap.

6 . Concilii Tridentini Sefsione 24. & ge­

neraliter in omni cafu fpedantc ad Forum confcientix; fi ipfe non pofsit commodé adire fuum Prxlatum,vel Prouincialem.Ita tenent loan. Andr. in capit. 1. de Priui. lib.

6. Lapus in capit. Gura nullus, dc Tempo.

ord.eodem lib.& in Clemcn.Attendentes.

§.Ceterum.de Stat.Reg. Laud. in Ciernen.

1 .de Regul. Feder.de Senis confi. 14. num.

15.Felin.capit.Cumomnes.numer.8. verfi.

Quarto.de Conftit. Nauar. confi.19.num.

4.de Poenit.& rem.Henriq. late in Summa tit.de Indulg.cap. 25.5.2. & Suarez 5, tom.

ad 3.part.D.Thom.difputatione 41.feift.i*

numer. 1 2.

A t in fpedantibus ad Forum contentio- furo».

fum/vtfi velit fe fubiicere in aÜqua caufa Fori iudicialis pr?fato Epifcopo loci; runC necéíTariaerit licentia Prxlati, quándo C lc ricus jndiget eadem licentia' fui Epifcopi, vt pofsit fe fubiicere alieno Ordinario.cap.

Significafti.de Foro cope. & diximus verb.

CÍericus.Difterent. I. & ita docct Flemiq.

fuprá in glof.M .

Sed pr?didis obftat gl.fin.in Cícm . Cuna cxeo.de Sent.escó.per quam Feli.in cap.a.

adfin.eod. tit. dicit nonpoíTe Religiofum fe fubiicere Epifcopo, vt ab eo abfoluatur ab excómunicatione,eo quód(vt ait in d.c.

Cúm ex eo.iunda d.gIo.fi. j datur fpecialis poteftas Epifcopo dioeceíano abfoluendi ab excómunicatione. de qua tbi. idq; pro­

pter exemptioné.Ergo regulariter, & fine illa licentia Pap?, nó poteft exéptus ad E- pifcopum accedere.aliks fruftra cfferdata prxdida porefias.Et refp.ideó dari in did.

cap.Cúm ex eo. i!Iam poteftatem, nó pro­

pter exemptione (vt falso putauit glo.jfed propter reíéruationé quá feccrat ibi tex. de illaexcptione; vt optimé aduertit Abb. in d.c.Significadi.n.11.& i z.de Foro cóp et Q u s foiuno cófirmatur ex c. Religiofo.de Sent.excó.iund. loa. And.& Abb.in d.c. Si­

gnificafti. n. 12.de Foro cóp., vbi dicitur ne detuf materia vagandi, pofte ab Epifcopo abfolui Religiofum, etiá exépturn,ab excó municatione ob violationem.c.Si quis fua- dcnte.i 2.q.2.Sed quxrendum eít quenam íit ratio diuerfitatis Inter vtrumque Forum.

Profedó difficile videtur poíTe afsignari;

cúm Cierici qui nó funt adeó aftridi obc- dictie Epifcopi,ficut Regulares cxépii funt fuo Pr?lato,non pofsint prorogare iuriídi- dionem ,& confentire in ludicé non Riurn fine licétia fui Epifcopi, vt d.c. Signiñcafti.

Qupmodo ergo potent Regularis fubiice- re íé Epifcopo dioscefano íine licentia fui Prxlati,etiá in concernentibus Forum pce- nitétiale’ prefénim cúm videamus fpeciale effe in ipfis Prelatis vt pofsint confiten cui voluerint:idq, faciant de licentiá Papx, qvi eft eorú Superior,& dicecefanus immedia­

tus perc.fin.de Poenit.& rcmif.Nam regu­

la eft in contrariú per c. Omnis vtriíque fe -.

xus. eod. tit. vbi prxcipttur nullú poffe có- fiten; nifi fuo Parocho,aut de eius licentia.

Ergo nec Religiofus potcrit id facere, nec

R eg u l:

petere abfoíuíioncm á ccnfuris, ve! difpé- íationé ab irreguUrirace, etiá extra Foirum )eenitentia!é,ab Epifcopo dicecefanojfine icentia fui Paroc.bi,i3c ludicis ordinarii, quí eft eiufdcrn Pprsutus; vt perdida iura te­

net inirepidé Abb did.c.Signiñcafti.n.t 1.

verfic, Flis tamc nó obftátib. dices, Si pof­

fet exéptus prorogare iurifdidione quoád abfolotionem,vel adaliú articulurrt conté- tiofum: ita pariter poffet circa aliú, & aliú;,

& íic in infinitú;5¿ cx toto quoq; renuncia- ret indircótc priuilegio exemptionis.Qijod facere non poteft,vc in c.Cúm tempore, de Arbit.Et allegat in confirmationé c.Cü au-

«doritate. de Priuile. lib. 6. vbi dicit fatis aperté col!igi Epifcopü loci nonpoffeau- torizare in fad o exempti, etiá volentis; & . pro re magna haberi Legato Papx poffe exemptum fe fubiicere, vt not.glof.8. di<d*

c.Au<doritate.&gl.fi.in c. i.d e Offi.Lega.

quiarepr?fentatperfoná Papx cap.Si Ab- barem.de E lcd .in ó . Q jo d adhuc reliquíc cogitandum Feü.d.c.Significafti.col. z.in fí, E t injprimis aduertendum eft non ideó poffe Prx!arú,vel fubditú excptum fc fubis cere dioecefanoEpifcopo in aliquo cafu fi­

bi ipfis vtili,quia eft facilis recurfus ?.d prE mam natura, vc quidam dicunt; puTátcs(fed falsójde iure communi ómñia Monafteria

& M onachos, ante conceffam eis á Sede Apoítohca, pereorúdé priuilegia,exéptio- nem,fuiffe immediate íubiedos ipfis dice- cefanisj&PrxIatiscumulatiué, per c.M o - naftena. 18. quxft. 2. num. í . quia femper fucrunt fubiecf i fuis Prelatis priitatiué; li­

cét per viam appelUtioniri vel querelx, in certís cafibus poterant ad eos recurrere; fi­

cut faciunt fubditi Epifcoporum quantiita ad ArchiepifcOpum. cap.i.$.i.2.& vltimo.

dc Oín.ord.Iib.ó.excepto cafu in quo age­

retur de crimine,depofitione, & degrada- Tioneab O.dinibusdigno, vt eft hxrefis, falfiiicatio ¡ite'rarum Papx, & fimiliutn; vt tenet gicíT.verbo Monachum, in capit, dé Perfona.! t.q u xft.i. & laté probat Abb*

in Repet.capit.Giun cóntirigat.á num. 21*

ds Foio compctsn.Si Cofmas in Pragmat.

fanét.tit.de Concub:n.§.Qj^pd fi hi. in glo.

verbo Pertinet. Felin.& ibt Addition.-in c.

Paftoralis.nu.4,de Offi ordi Bened. Capra reg.S4.& Naua.c.Nódicatis.o.c/5. i a .q .ij

Bbb 2 alii

284

Regularis.

allí quos refert,& fequitur Cened. i.p.col- le d . 87.0.4. Pro quibus eft bonus tex. in c.

N im is iniqua.SiC. Nimis praua. de Exccf.

Prxl. & Clem. i . cod. tit. vbi enumerantur quamplura grauamina qux Epifcopi dioe- cefani inferebant Religiofis. Inter qu? hoc quoque erat; nimirum velle eis prxncere Prxlatos, & illos fux ditioni omnino fub­

dere. Quibus nunc prxcipitur vt á talibus fe abftineant. Ex quo fatis colligitur non fuiffe tuc Religiofos didis Epifcopis dioe- cefanis immcSate fubiedos.

Deinde eft aduertendu non pofle admitti prxfenté differentia ita indiftindé, & gene raliter, ficut DD. prxcitati eam admittunt;

fed cQ reftridione,de qua fup.in principio;

videlicet tuc poffe Religiofum fe fubiicere Epifcopo dioecefano,quádo cómodé pro cafu occurrente nó poteft adire Superiore.

Profero exemplú quod habui in pradica.

Quidá Religiofus inciderat in quádá irre- gularitate,fuper qua Prxlatus eius non po­

terat per priuilegia Ordinis fui difpenfare adadminiftrandii circa altans minifteriú;

fed tátúm eiufdé Prouincialis; qm ignoras fuam poteftatem,feu verius malé eá inteii- : gens, putabat fe non poffe difpefare in ab- fentia,nec viccs fuas committere alteri. Et cúm infirmitate effet detétus;nec fine ma­

gno fcandalo poffet accedere ad cenobiu Religiofi illius,ncc forte Religiofus ad eú:

in hoc cafu fuit confuUú pr?dido R eligio­

fo, vt fcriberct ad Epifcopú loci,rogans vt cum eo,vigore Concilii Trid. Seff.z4. c.6.

difpenfaret.& ita fadum eft. In his, & fimi­

libus cafibus,vbi commodé, & non nifi vr- gentc difficultate, & periculo in mora, &

acceffu ad Superiorem,qui poteft accedere ad Superiorem Ordinisjpoteftvtiq; & ac­

cedere ad Epifcopú loci. Et huius opinio­

nis fuit Feli. did.c.Significaftis.coi.z.in fi.

vbi ponit duas limitationes ad did.glo.fin.

Clem.pen.de Senté.excó. Prima eft illa dc Legato Papx,quam fuprá retulimus. Secú- daeft occurrente cafh difficilis, &pcricu- lofi acccffus ad cunam, intellige vel Supe­

riorem, fi per priuilegia Ordinis, Superior habeat poteftatem ad cafum emergentem.

Sic igitur intclleda noftra Differentia, vi dendú nunc eft de ratione diuerfitatis inter vtrumq; Forum.Et fané circa fecudam par

tem Fori contentiofi, parum eft difficulta­

tis ad eá afsignanda quoád fubditum, cúm non pofsit compárete in iudicio fine man­

dato Superioris,& Cóuentus;vt pala eft. &

confequenter non poterit fe fubiicere Epi- fcopo loci in aliquo cafu Fori contentiofi, fine licétia fui Prxlati. Et maior difficultas eft in Pr?laco.quomodo pofsit fe fubiicere eidé Epilcopo,vel daré licentiá fubdito ad idé,cúm id facere nó pofsit,nifi renuncian­

do fuo Priuilegio exéptionis, falté quoád illú casú. Q w d videtur facere nó poffe per d.c.Cú tépore.de Arbit.& not.per Abb.d c.

Significafti.n. 1 1 .de Foro cóp. Prxtercá po teric Prxlatus accedcre ad Epifcopú loci, cúm fubditus nó fit eius;fed tantúm Pap?,

¿cSuperiorú Ordinis. Et quomodo etiá po teric daré licentiá fubdito Religiofo ad idé faciédum.? V el fubditus quomodo poterit id facere fine licentia fui Prxlati.?

Abb.vbifup.& etiá in d.cap.Cúm tépore, n. z.vtrúq; negat fequendo d.gl.fin. Clem.

pen.de Sent.excó.quam ad hoc dicit fiixgu.

N on enim, inquit, in hacexéptione verfa- tur dútaxat fauor exemptorú,fed etiá fauor ipfius Pap?;quia permagni eius intereft nó perdere iftá immediatam fubieéJioné. In­

tereft etiá eiufdem ne fubditus eius iudice- tur ab alio,nec etia abroluatur; vt ipfe pof- fit recognofcere qualitatem fubditi fui.arg.

d.c.Omnísvtriufq; fexus.& cap. Nimis.de Iure iu.& ideo nó poteft eidé pnuüegio e- xéptionis renunciare.ldédocec Elcnriq.tit.

dc Indulgé.c. 25 $. I .poft eúd. Abb. in cap.

fín.n.3 i.deForócom p. Q u x rationes cti.^

faciunt cótra primá pareé noftr? differétix.

Federi.de Senis d.conf. 14. dicit exempta nó poffe fe fubmittere extraneo Superiori fine licétia Pap?: bené tamé ordinario Epi fcopo loci; quia hoc modo res redit ad ius cómune.qui recurfus facilé admiuiiur. Sed hxc refpófio reprobatur per ea qux fup.di- ximus verf.Sed qu?r¿dú eft.quia falfum eft vmquam Regulares habuiffe de iure com­

muni Epifcopum loci in fuperioré imme­

diatum,íiue Ordinarium.

Tudic, primó per recurfum ad Epifcopú loci in vna vel alia caufa, non fieri rcnun- ciationem priuilegii exemptionis.Secundó recurfum illum, & fubmifsionem quoád pr?iiidiciú recurrentis, valere; nec per hoc

prxiu-

Reffularls. 285

jpr?íud¡cari Superiori quin pofsir prxdiíftu rccurfum impedire, & anullare (i velit;cx traditis per Inno. di<fr. cap. Giim tempore.

Dic terno ( & melius) prxdida procede­

re de iure; fed de confuetudine contrarium feruari; vt teftatur Suarez. 4. tomo de Poe­

nitentia, difputatione 30.fedione 2. nu. 3.

& 7 - infin. vbi dicit Regulares exemptos pofle de licétia fuorum Pr?hitorfi fe fubii­

cere Epifcopo dioecefano, vc eos abibluat ab aliquo cafu occulto, referuato Sedi Apo fto licx; iuxta cap.6. Sefsione 24. Concil.

Trid.fi ab eo per fuos Superiores non pof- fint abfolui. Idem docet Henriq. fiip.& tit.

de Irregulari. cap. 20.$. 5.Pro qua confue­

tudine facit Epiícopum loci aliquo modo effe Superiorem Regulariúfue dioecefis;

cüm ad eum in multis cafibus hodie per Concil. Trid. recurrere habeant; quos có- gerit Claud. verb. Exemptio. §. i . Henriq.

iup. cap. 24. 5. z.ingl. Yffide non mirum fi ad eum etiá pofsint pro vna, aut alia caufa accedere, fi fit id vtile ipfis Rcgularib. vel Prxlato; maxime quia id non faciunt nifi quando aliás per fuos Superiores,velCon- feruatores commode cófequi npn poffunt quod eft fibi vtile. Facit etiá, quia per hoc, vagatio Religioforii prepeditur;cuius cau­

fa cbceditur Epiicopo loci poteftas abfol- uendiab excómunicatione Regularc,aliás, n o n fubditum ,vtdid.c. Religiofo. de Ser.

excom.Faciunt denique que diximus verb.

Clericus.Dif. i. vbi quoád Clericos afsi- gnauimus fimilem diftérétiam,quam vide.

Qiupropter praxis admifit, vt Regulares quoád cafum concernentem falutem ani- m x fux pofsint fe fubiicqm Epifcopo loci, etiam abfque licentia fuorum Prxlatoi um, quando per fuos Superiores eam cómodé confequi nequeunt, vt in cafu de quo fup.

Sc fimilibus.Faciunt notata verbo Nullitas.

Diiferentia 5.fallen.5.

Similiter idcm Regularis de licentia fui Prxlati;& Conuentus, vel Prxlatus folus poteftadire Ordinariu loci pro aliquo ne­

gotio Fori contentiofi,cúm id vtile eft Có-

«entui; vt quotidie fit in Principan^Catha­

lonix, cúm recurritur ad Cancellarium pro aliquo grauamine, vel iudicio alibi jn ale intentato contra Ecclefiam. Nam hrma- turdeiure coram Ordinario, petendo ab

eo literas inhibitorias contra Indicem can- fx ;& offerendo fe refpondere coram dido Ordinario,& ludice contradicente, & de- fendente cautam; recurritur ad d id . Can­

cellarium pro declaratione huius altercati, Sc dubii.Hxc enim fi fiant per ludicem Có- feruatoré Ordinis;diffieilius, & carius pro­

ceditur in damnum Monafterii. Nam cita­

tur Conferuator ad Banchum Regium, fi caufaagitetur in Regia audientia,& cooel- litur in aula d id i tribunalis defendere dé iure caufam Monafterii. Prxterea non au­

det contra ludices ^Regios libere procede- rc.alias temporalia eius auferuntur, & exui mirtitur á Regno, fi nolit relaxare cenfu­

ras,fi quas contra eos tulerit.Qnx omnia ceffant cúm proceditur per Ordinarium, Sc recurritur ad Cancellarium ; vt habui in fa­

d i contingentia in quadam caufa graui.

Impetrauerant enim Reuerendifsimus Epi fcopus lllerden. & illius Canonici qnodda Breue á Sede Apoftolica contra cenobiu noftrum Scalx Dei fuper quibufdam deci- m is,&fuitdiredum di£)ú Breue ad O ffi­

cialem,& Vicarium generalem memorati Epifcopi qui nos citauit, Sc ex concordia folius procuratoris noftri,& partis aduerfe fuit delata illa caula ad Regiam audientiam Barcinonen.Cúm autem elfct iamconclu- faiperfpedum nobis fuit non expedire,nec quidem de iure poffe,vt ibi decideretur; po tifsimúm quia caufa decimalis inter duos Ecclefiafticos fpedabat ad Forum Eccle- fiafticú.Vnde coadus fui (cúm efsé ibi ific procurator ad hoc eledus) iupi á memora­

tas fedulusdiligéiias adhibere coram lllu- itrifsirno Archiepifcopo Tarraconen. qui eftdioecefanus illius domus noftrx,& fir- maui contentionem coram llluftri Can- celario;qui tulit fententia in noftrQ fauore, reuocando, & anui lando quicquid adum prius fuerat in Regia audientia.

D eniq;obferuandú eft circa prxfatú c.6.

Cocilii Triden. eius facultate exteniam ef­

fe á Greg.Papa 1 5.?.dPriores Conuentua- les & Superiores Ordinis S. Dominici per quédá Motúpropriú, feu Prinilegiúdidis Fratribus conceffum >i.lulii. Anno 1571.

tefte Rodri.in ExpIi.Bul.Cruc.pag.287. &

per c ó m u n i c a t i o n é P r i u i l e g i o r i i eádé Ha­

bet facultate a l ii Superiores aiiorú 0 ;difiü.

B b b j

«■Sl '■«I

Regularis.

Q w re licét de iure,& vigore Concilii non poffent difpefare cu fuis fubditis fuper irre gularitatibus omnibus,& aliis cafibus dicf.

cap. 6. vt refpondit Congregatio Concilii, tefte Suarez tomo 5. difputatione 41. fe-

¿lione z. pag. 746. & Toledo m Summa, lib. I . cap. 89. numero 7. vigore tamen prxfati priuilegii poterunt (vt habetur in Compéd.priuileg.verb.Abfolutio.jquoád

fratres. & verb. Difpenfatio. & docet Vi-i ual.inCandelab. z.par.num . 326. tit.de Abfolutione quoád fratres. C^od tene mé te perpetuo. Et cum Prxlati pofsint abfol ui, & difpenfari á fuis Cofeffariis in omni­

bus cafibus, in quibus ipfi poffunt quoád fuos fubditos,vt eft ab omnibus receptum;

merito poterui etiam frui di£fo priuilegio in cafibus fibi occurrentibus.

S V M M A R I V M .

R EGVLARIS xre diem grauatus, tu- nebitur certis remediis, de quibus hic, fatiJ- tus eft in Foro exteriori. facere creditoribus,

z Non tamen in Foro confcientix, Namte-

D I F F E R E N T I A S E P T I M A .

R

fi nihil tulit in Monafterium, ob quod teneatur idem Monafteriü foluere pro eo, vt docet Domini, in c. Prx- tcreá dift. 5 1. dicens Monafterium non te­

neri ad debita per nouitium contraéfa, nifi iantumdem,vel plus,tépore ingreffus, vel poftea peruenerit ad illud dc bonis eius.ex glofl'. i .c.Prxtereá.dift. 51 .Qua ratione bo hx memorix Xyftus Papa 5.per fuum M o tum proprium dat. Rom? fexto Kale. De­

cembris, anno 15 Sy.irritauit profefsiones nouitiorum ingenti ?re alieno vltra vires facultatum fuarum grauatorum. quia aliás fraudarentur creditores fuis debitis; cúm per profefsionem cenfeantur cedere bonis fecundum Palud.fecutú á Silu.verb. Reli- gio.z.q.4. vel faltem creditores impoten­

tes fierent á debitorú fuorú recuperatione;

. attento quód Monafterium non tenetur, nifi in quantum de bonis nouitii ad ipfum

S V M M A R I V M .

'\ M0V1T1VS mn per fenerans, anreca- relinquit in prima quicquid ei donauerit'.

■ N peret donata Munafterto. prxter fcripta.Quod intellige vt hic.

Q tnje transfert de vna Religione in alia.

peruenir.

At in Foro confcientix,non eft tutus;quia tenetur falua obedientia fatisfacere, vel la­

borando manibus, fi aliquam arte calleat, vel Rem facram pro eleem ofyna, feu pi- tancia, ceIebrando;vel abfolutionem á ere ditore obtinendo.Ita poft Innoc. & Panor.

docet Nauar.dicens communem,in c.Non dicatis.num.74.1 z quxft. i .idem Feli.poft alios in cap.Cum.I.& A.nu. 10. de Re iudi.

facit glo. I .in fin.in d.cap.Prxtereá.dift.5 r.

qux dicit eú qui iurauit mihi fcribere iibrú, teneri poft ingreffum Monafterii.perficere illum;dúm tamen á diuinis non retrahatur, quam fequuntur Archidiac.tSc Domin. ibi.

Hinc dicic Silu. verbo Reftitutio.7. quxft.

i.D i d o z. Regulares qui recolunt fe ali­

cuius debitores ex eo quod in feculo fece­

runt, teneri impetrare a creditoribus dila­

tionem ad foluendum, vel abfolutionem á debiio.

N

D I F F E R E N T I A C f C T A V A .

■'Ouitius ingrediens Monafterium, naft*rio donatione irreuocabili: fi poftea

«Si in ipfo tngreffu, vel infra annú non perfeueret, & reueuertatur ad fecu- nouitiatus donans aliqua ipfi Mo lum:in Foro exteriori non tenetur Mona- ftenum

Regularis.- í'8é

fterium cí reftituere donata.

Bené tamen in Foro confcientix, per not. per gl. fin. cap. Ex tranfiniífa. de Re- nvin.&in cap.Quod áte.de Clen.coniuga.

verb. Redire. Sed hodie per Concil. Trid.

Sefsione 25.de Regul. cap. i6.adfin.no- ué ftatuitur, vt abeuntibus nouitiis, o- mnia eis reftituantur.Sc ¡ta ceífar hodie pr?

diHa differentia á prxciratis glo. tradita.

Vide Rodrig. 3.1001. Qnxft. Regul.qusft.

5 z.art. 27. vbi copiosé agit circa materiam diH.cap. 16. Conci. Trid.

De tranfeuntibus autem de vna Religio­

ne ad akeram poft profefsionem, non eft ambigendum circa donata primo Mona­

fterio; quia omnia remanent penes idem Monafterium; vt refpondit Congregatio Concil.Trid. refponfo mihi. n 44 & docet Nauar. conf. 14. num.8. & g.dc Voto, vbi num. I o. dicit poffe folúm deferre veftes quibus indutus eft, & fcripta qux inutilia effent fux Religioni priori, & alia etiam quorum delationem probabiliter crederet Prxlato fuo non fore ingratam. Reliqua

veró minimé, nifireliífís originalibus,vel eorum copiis, per quas fieret, nedclatio eorum effet Rel'gíooi damnofa.Quód túc credo verum, quando fcripta funt omnino correéta per audorem, & domus tranfeü- tis vult ea typis mandare. Hoc enim tantú- modó cafu effet noxia priori Religioni, vcl domui fux profefsionis eorum delatio, aliás fecús. Et.ficomní tempore,(emperq;

poterit fecum ea deferre,ctiam nullis reli­

d is eorum copiis , nec vlla petita licentia:

excepto prxcitato cafu; qui vix continget, niíi quando traníiens, alia (cripta typis iam mandaffet, & accepta extitiffeni, &

fcit reliqua qux habet, mandanda fore ty­

pis per domum fuam.Et fic vidi quemdam Religiofum dodifsimum fecum detuiiílé dúos fibrosa fe compofitos, nulla ad id li­

centia k fuo Prxlato perita, qui Religiofus erat ex Societate lefu, & tran fitum fecerat ad noftram. Et fecúdúm hxc in telli^ qu?

dixi.verb. Munera. Dijferencia i. fubnu.

fin. E t vide ad idem Rodrig. loco fuprá citato.

S V M M A R I V M .

J X yE C V l.I A inter Religiofos habita cum L prohibitione ne "Prxlatus de illis quic­

quam difponere pofsit, fedfint tanturn pro

vjíhus deponentium; in Foro confcientix mñ carent fcrupulo.

D I F F E R E N T I A N O N A .

E P O S 1T A pecuniaria Reli- 3ioforum,cutn exemptione Prx- ati difpofitionis; licet in Foro ex teriore permittantur: in Foro có- fcientix non carent magno fcrupulo. Reli­

giofo enim nó licet haG^cre quicquam ap- propriatira,& feparatim á bonis lotius có- niunitatis;vt probat Concil.Triid. Sefsio­

ne 25.cap.2. de Regula. Etrarioeft, quia ftatus Religioforum fuit inftituius infiar vitx communis pnmitiu? Ecclefix,in qua omnia erant communia, «Sc nullus habebat proprium, Et quia Ananias,& Saphira eius vxor fibi aliqua referuauerant; tniferé pe­

rierunt, vt conftat A d o . 5, M entó igitur nullus Religioíus poteft fibi aliqua appro- priarc, aut feparatim tenere, led omnia de­

bent incorporan Conueniui effe com­

munia, & fubieda difpofitioni PrxfídeO- tis ,& non inferioris. Eft & alia rario, quia omnia qux quouis modo acquiruntur per R eligiofos, funr Monafterii, ScConucn- tus;qiiia Religiofi funt íerui Conuentus,&

ideó non íibi,íéd Conuentui acquirunt,in­

ftar leruorum 1. Seruum.ff.de Stipul.feruo.

& diximus verb. Muñera. Differentia i.

num. 31. Si ergó omnia funt Monafterii, Sc conlequenier omnium Religioforum Monafteriiinulio modo poffunt íibi aliqua appropriare; ideft ita haberc pro flus ne- cefsiratibus, vtilla nequeat Superior tra­

dere alii R e lig io fo , vel in neceffará M o­

nafterii impendere. Prxterea,vt R eligio­

fus nó incidat in vitium proprieiatis, opor­

tet vt ca qu» habet,habeat expoíÍta,& cum animo parato adeadimittenda,ad libttum,

& nutum

Remlfsio.

& nutum Superioris; & totum opponitur prxfatis depolitis. Nempe didici i fide di­

gnis xgre nimis, & quafi coados Supe­

riores ordina(Te,vt circa dida depolita nul­

lam Prefidentes haberent po­teftatem; fed remanerent ¡otada pro necefsitatibus de­

ponentium ca. Et merito quidem didam ordinationem coadi fecerunt. Quia graue nimis, & á iure alienum eft, tollere á Prx­

lato ius adminiftrandi libere prxdida de­

polita, ficut alia bona Monafterii. Sed id fecerunt ad obfiftendum incommodis, &

peccatis grauifsimis contra votum pauper­

tatis. Qupd fi deponentes fuerint hodie fi­

ne animo parato ad ea dimittenda; quomo do poterunt fecuri effe dc fua confcientia?

certé nullo modo. Q u x probantur per ea qux diximus, fub verb. Munera. Differen­

tia I.numero 54-cumfeq.

R E M I S S I O .

S V M M A R I V M .

' R " M I S S I O iniurix fa B a in Foro poenitentiaii, non prodejl in Foro confcientix,

D I F F E R E N T I A P R I M A .

R'

Si quis contriftatus. 90. diftind. & in cap.

Quia Prxlulatus.i .quxft. 4. & in cap. Si is qm. 23. quxft. 4. Bart. in 1. Non folúm. $.

Iniuriarum. ff. de Iniur. & in 1. Si tibi dece.

$. 1. ff. de Pad. & ibi optimé Iaf. num. 2.

Fel. in cap. Inter quatuor. num. 4. dc Ma­

iorit. & obedient. D. Tho. 22. quxft. 1 08.

art. ^{I .} idcm Fel. laté remifsiué in cap. dc Cetero, coi. 2. verf. Limita feptimo. de

^ Teftib. Dec. confil. i3o.SiIu.verb.IniurÍ3.

§. $. Cordub. cafu. 58. dicit communem Couar.lib. a. Variar.cap. i o. num. 7. lul.

Clar. quxft. 58. num. 39. Cened. 3. part.

colled. 12. num. 5. apud quos laté, non . obftante prxdida remifsione fada quoád Deum in Foro poenitentiaii, poffe prole- qui fuam iniuriam m Foro iudiciali, accu- lando criminaliter iniuriantem.Adde fuprá fub verb. Pccna. Differentia 4. vbi c con­

uerfo , poenitentia fada per iniuriantern;

non tollit poenam Fori exterioris.

S V M M A R I V M .

1

N on tamen aBionem iniuriarum.

1 niuria mn remittere aliquando conuenit

Iniuriam remittens, quohd Deum , an te­

neatur inimicumJalutare, velfamiliariter traBare.

I

D I F F E R E N T I A S E G V N D A .

'N R I A M , quoad Deum, & Fo­

rum poenitentiale, id eft odium,6¿ rá- corem neceffario tenemur ftatim re­

mittere, vt docent gloifa,& Dodores in prxcedente Different, citati, & gloffa, vcrb. Satisfadionem. in cap. Ad apoftoli­

cx. de R e iud. I i b . 6 . i n cap.2. verb.Eme- dam.de Homicid. eodem lib. D. Tho. &

Caiet. 2. z. quxft. 25. art. 8. & 9. Nauar.

cap. 14. num. 25. licet de iure Digeftorum verecundia fit remittere iniuriam inultam.

1. Miles. 5. Socer, ff.dc Adulter, quam có- mendat

\

Remifsio. 287

'V

xnendat laf. in I. SI tibi. §. r .num.y-de P aii.

Vnde cauendum eft á Bart. ini. N on fo­

lum. $. Iniuriarum. ff. de Iniur. vbi vult vt etiam rancorem non teneatur offenlus re­

m ittere, nifi petatur, nam fallitur, licét cum fimpliciter alleget; &cum eo videa­

tur tranfire Abb. in cap. 1 .num.7. de Iniur.

& Cardin. Archiepifcopus Eboren. in ilo libello memoriarú ConfeíTanorum idem fentire videatur, dum dicit teneri offenfurn offenfori veniam petenti &c. Nam rancor illicitus, & vindicatiuus, & qui efi pecca­

tum , ftatim eft remittendu.s, ficut omne .peccatum ; iux. illiid Leui. 19. Non quxres vltiomm, éy non ens memor iniuriarum ci- uium tuorum.

N on tamen tenemur eú remittere quohd Forum contentiofum,etiam fi offenior ve­

niam petat, fecundúm Arcluep. Eborea.

fuprá.Qma etiam de iure Canonico licitum eft,authoritate ludicis,iniuriam vindicare,

& agere ailione iniuriarum; vt probat tex.

m cap.de Ccterade Teftib. ibi. NijiJuam, vel fuorum muriam profcquatur. Et ibi notant Ant. Imol. Abb. Felin. ad idem text. in cap.0 1 im.de Iniur.Caict.i. 2.qu?ft.

68. art.I. Nauar.confil. 5. num. 2.dd Poe­

nit. & remifsion. adeo vt licét fit Cleri­

cus offenfus, pofsit petere xftimationem iniurix; vt probat tex. in diéto cap.Oiim.&

in cap. Ea nofcitur. de Sentent-excom. vbi Abb. num.3. id notat, dicens hanc opinio­

nem effe veriorem,licét conirariam.& pto batur per not. verb. Accufatio. Differen­

tia 1. fcilicet Clericum non debere pe­

tere xftimationem iniurix; fed potius pro- pter dignitatem Clericatus debere igno- fcere, vt in l.Si quis in hoc genus. C.de Sa- crofand. E ccld. fit xquior. Pro qua facit quod dicit Gratia. 23. quxft. 3. in princip.

ad fin. nempe bonum non rité iniurix vin- didam petere; quia malum pro malo red­

deret. Item facit quod dicit gl. fin. §. fin.

Inft.de Iniur.fcilicet remittentem iniuriam tempore m ortis, non poffe poftconuale- fcentiam de ea agere,- quia cenfetur in totu eam remififfe. alias non plene poeniterer, nec bené. infinuans ex hoc, teneri quem in confcientia iniuriam,etiam quoad Forum exterius remittere. Ec quoad Religiofos eft dubio procul; per illud Paul, ad Colof-

fen. 3. r 3. Domntes vobis metipfu, (iquii aduer jus aliquem habet quereUm.dx enim tendant ad pcifedionem , reputenturvt dilcipuliliii. 72. Chrifti, tenentur cxfuo ftatu remittere iniuria s quoád vtrii.-uque Eorinn.Faciunt not. verb. Viura. Differ. 7.

V n o tamen in cafu renetur quiiibet offen­

fus adionem iniuriaium remittere, fcilicet quando experitur fe adeo á maligno fpiri- tuadodium, & rancorem concipiendum tentari, vt probabiliter credat fe vidum iri á tentatione niíi adionem etiam re­

mittat in totum. Ita fingulariter Nauar.co- fil. 5. de Poenit. num.5 argum. eorum qu?

docec D. Tho.receptus.2.1.quxft. i47.art.

3. vbi dicit licét quis non teneatur fub prx­

cepto peccati mortalis ieiunare nifi diebuS quibus ab Ecclefia pr?cipitur: fi tamen vi- dec fe vidum iri á tentatione carnis nifi fe ieiunio prxmuniat: teneri tunc iure natura­

li ieiunare.

Predidis adde adeo non tenen, quoád Forum exterius, remittere iniuriam,-vt nó- numquam teneamur (& bene facimus) in­

iuriam profequi. cap. Si is qui. cap. Eft in­

iufta mifericordia.cap. Difplicet.2 3.quxft.

4. Silu. verb. Charitas. quxft. 4. Nauar. fu­

pra; puta quando ad falutem fpiritualem offenforis, velad Dei obfequium, aut ad Reip. vtilitatem conducit. & docent g lo f­

fa 3. in d id o cap. Si is qui. & gloffa i . i n d id o cap. Quis. 90. diftind.Sc Toledo m Summa lib.4. ^^p. i o,num.7.

Manet adhuc proficuú dubiú,an remittes iniuriam, id eft rancorem quoad Deum,te­

neatur etiam alloqui, ikiutare, reialutare, familiaritatem cum iniuriante habere, fi al­

ter procuret;vcl alia figna amicitix ei ofté- dere. Tu dic refolutiue neminem teneri irt Foro confcientix inimicum fuum falutare;

ncc cum inuitare ad negotia peculiaria;

nec cum co Idqui; fed teneri (olúm eum non excluderéab operibus communibus fub poena peccati mortalis: ncc tenen ei figna amoris oftendeie, nifi tempore ne- cefsitatis, nec in luam conuerfationcm, Sc amicitiam peculiarem admittere. Ita M a­

gifter in 3.Sententiarum dift.30 D.Tho Sc Caict. fuprá,art.9. D.Anton. 4-par. tiv. 6.

cap.4, 5. 2. Cordub. cafu. 58. fo . 146.&:

Nauar. d id o c. 14. nu.25- & ^ofii. 5.

tjvm.3.

Remifsio.

n u m . j . O p t i m é F r . L u d o . B e ia . z . par. c a - fv m m c o n fc ie n .c a fu . i . e x p r o p o f. 2 7 . lu - n ii. 158 2. p a g . 30 0 . R a tio e ft, q u ia e x tra c a fu m n e c e fsita tis, e x h ib itio p r x d id o r u m íig n o r u m a m o ris,m a g is i p e d a t a d p e r fe ­ d o s , q u o ru m e ft re d d cre b o n u m p r o m a ­ l o ; q u á m ad a lio s , vr d icit D . T h o . l'u p rá.

Q u in ¡ram o per d i d a íig n a q u is v id e tu r re m itte re a d io n e m in iu r ia r u m ; v t d ic e m u s in frá fub h o c e o d e m v e r b . in D iflfe r . 4 . E c fíc a d ca te n e n n o n p o t e ft , e x q u o n o n te ­ n ctu r a d d i d a m a d io n e m r e m itte n d a m . S i tam en e o q u o d e u m n o n a llo q u a tu r , o ria tu r fc a n d a lu m : te n e tu r c u m a lio q u i.

N a u a r . d i d o c o n lil. 5. n u m . 4 . & B e ia fu p . p a g . 30 3 . Q n a n d o a u te m í i t , v e l n o n íic fcan d alu m e x ta lib u s d e n e g a tis íig n i.s : id p ru d e n tix C o n fe ffa r ii r e lin q u it u r ; v t p o f t D . T h o & C a ie t . fu p .d o c e t S ilu . v e r b .C h a - rita s, q u x f t . 6 . T a b i e n a c o d . v e t b . q u x f t . 1 5 . M a u a r .3c B e ia . fu p . 'V id ie n im q u e m ­ d a m p u b lic é o f f e n f u n i, ¡n q u o n o n in d ica­

r e m fc a n d a lu m a d i u u m , fe d p a fs iu u m , íi a liq u i fc a n d a lu m p a te re n tu r e o q u ó d d i - d u s o ffe n fu s n o n a llo q u e r e t u r , n e c ía lu ta- re t ü ft'e n fo re m . I m m ó íi e i fig n a a m o r is o ñ e n d e r e t,d a r e t e id é , & a liis o c c a íio n é , q>

i p fiim o ffe n lu m paru i p e n d e r é t , S c in q u a - u is rixa e u m o ffe n d e r e n t. N e c c t ia m eft:

p u ta n d u m fc a n d a lu m in ter p e r fo n a s d c q u ib u s n o n e ft d u b ita n d u m , n e c a m b ig e n ­ d u m v tru m iin t a n im o in a liq u e m r o a le - u o le n t ix fu ft'u fo , v t ¡n ter p a tr e m ,& filiu m ; iic u t c ó t i g it D au id q u i q u in q ; a n n is n o lu it a l l o q u i , n c c v id e rc íiliu m lu u m A b f a lo m . a . R e g . 1 4 . Id e m p u ta re m in ter P r x la t u m ,

& fu b d it u m , 8í in tc r R e l i g i o f o s q iu q u o ­ tid ie c e le b r a n t , & fu n t e x e m p la r e s , q u ic ­ q u id d icat H u g o , re la tu s, & fc c u tu s á M a - n ip u .M in o . fo l. 1 5 3 . n u m . 4 7 . v b i e x c ip it R e li g i o f o s á r e g u l a , & d o d r in a fu p e n iis trad ita . N a m a liq u a n d o p o fle ft q u is lic ité d e n e g a r e in im ico fa m ilia r ita te m ,& fa lu ta- tio n c m ,e t ia m fi fu R e lig io f u s ; q u a n d o fci- l i c c t i n i m i c u s e f t t a l i s , v t e x eius a m ic itia p o t iú s m a lu m , q u á n fb o n ú p r o fiu e ie , fp e - rari p o f s it ; vt fe c it D . F ran cifcu s cu m E lia , a liá s G e n e r a li; v t p a te t in C h r o n ic is e iu fd é F ra n c. x .p a r .lib . 1 . cap . 9 5 . P r o q u o fa c it v t c o n u e r f a t io fa m ilia ris P e c c a to r u m v it a ­ d a fit a b in fir m is ; iu x ta lilu d . z. C o r . 6 .

Rtcedite dem edio illo ru . Q j o d h a b e tu r iii c a p . R e c e d it e . 2 3 . q u x f t . 4 . & c a p . S e p e . a 8 .q n ? f t . i . & d o c e t D . A n t o n . fu p . c a p .4 . in fin e p rin c ip . A d d e P r o u . c a p . 2 0 . v e r f ,

I 9 . & c a p . 2 4 . v e r f . 2 1 .

F u i r e q u ifitu s d u m h ? c t y p i s m a n d a b a m , v t a d d e re m h ic q u id n á fe n tir é circa fa lu ta - t io n e m h o n o r i f ic a m , q u x fit a b a liq u ib u s e r g a e x c o m m u n ic a t o s , a d u r g e n d o illis , a - p c r ie n d o , v e l i n c li n a n d o c .i p u t ,e o s fa lu tá - d o , v e l r e fa lu t a n d o , fi a b illis p r iú s fa lu té - tu r; lic é t v e r b is n ih il ü lis d ic a n t.

Iri h o c d u b io D D . f n n t v a r i i , q u o s c it a t S ilu . v c r b . E x c o m m u n ic a t io . 5 . q u x f t . i . n u m . 3. S u a r e z 5 . t o m o d e C e n f u r . D if p u - ta r io n e 1 5. f c c t io n c 1. n im i. 3. & 4. P a u l.

C o m í t o l . iib .6 . R e f p o n .M o r a l . q u a f t 3 1 . n u m . 4 . N a m D . A n t o n i . j . p a r.tit. 2 5 . c a p . 2 . in prin . A n g e . R o f e l . T a b i e n . & S o t o ( t a m e t f i c u m fc r u p u lo . & m é r i t o ) 1114.

d i f t i n d . 2 z .q u x f t . i . art. 4 . I a c o b .d e G r a f - fis lib . 4 .c a fu iim C o n f c ie n . c a p . 1 2 .n u m .5.

S u a r e z , & C o m i t o l . v b i fu p . te n e n t n o n p e c c a r c , n e c in c u rre re m in o r e m c o s q u i p r x m e r n o r -ita fa lu ra rio n e e r g a e x c o m r o u - n ic a to s v'rtintur. Q m b u s a d d e M a io r . in 4 . d !ft. I 3 .q u x f t .2 .id e r n t e n e n t e m .

M o n e n t u r p r i m ó , q u ia e x c o m m u n ic a ­ t i o e ft p o e n a . & c o n f e q u e n t e r e ft reftvin - g e n d a . c a p . P o e n x . d e P o e n it. d i f t i n í t . i . r e g . O d ia , in ó .'V n d e c ú m iura p r o h ib e n tia c o m m u n io n e m c u m e x c o m m u n ic a t is ,q u ? h a b e n tu r in c a p .S ic u t A p o f t o ii . c u m 3 .1 e - q u e n . i i . q u x f t . 3. & t n a x i n ié q u a te n u s p r o h ib e n t fa lu t a r io n é , iu x ta illu d z .I o a . 1.

N eq ue atieei d ix e rit is . & v e r fu m illu m , Os orare, v ale, com munu), m enfa negutur:

f o lú m v id e a n tu r p r o h ib e r e fa lu ta tio n c rn v e r b a le m , Si n o n a é f u a le m ; n o n v id e m u r e x t e n d í d e b e r c a d í a lu t a t i o n e m , q u x fit ta n tú m o p e r e , & re tie re n tia S e c u n d ó , q u ia a liá s fc a n d a liz a re n tu r n im is p r x f a t i e x c ó ­ m u n ic a ti; fi q u a n d o a b ip íis fa lu ta r e m u r in v ia , a p e r ie n d o c a p u t ; n o s itid e m fim ilit e r n o n f a c e r e m u s , p r x f e r t im fi e f t e t p e r fo n a in d ig n ita te c o n ft itu ta . A t n ih il c u m fc a n ­ d a lo fa c ie n d u m e ft . c a p .A d a u re s.

3

Sed

N.'

V

Remifsio*

t i q u o s r e f e r t , & fe q u itu r S ilu . v b i f u p r á , I m o l. & C a r d . in C l e m . fin . d e S e n t .c x c ó . Sc A r m illa , v e r b . E x c o m m u n ic a t io .n u .4 1 . Q u o r u m o p in io n e m v e r io r e m e ffe c e f e o , a c te n e n d a m . p r o b a tu r p r i m ó , q u ia iu ra C a n o n ic a p r o h ib e n t n e q u o u is m o d o c o m m u n ic e m u s c u m e x c o m m u n ic a t is ; v t in d i d . c a p . S ic u t A p o f t o li . c u m a liis fu p ra c ita tis . & in d i d . C l e m . fin . v b i g l o . v e r b o Q ir o u is m o d o .id d e c la r a t , d ic é s , V t in c o n u iu io , o r a t io n e , v e l itin e r a n d o , v c l c o n fe - d e n d o . S i e r g o q u o u is m o d o , c tia m c o ii- f e d e n d o , v e l i t i n e r a n d o , e tia m n ih il c u m e x c o m m u n ic a t is l o q u e n d o , p r o h ib e m u r c u m illis c ó m u n ic a r e im u lt ó m a g is p r o h i- , b it a c é f c n d a e f t d i d a i a l u t a t i o re u e re n tia -

l i s . N a m v t in q u it id e m S u a r e z v b i fu p r á , I S e d i o n e 9 . n u m .4 c o m m u n ic a t io t^on f o ­

li i m in v e r b is , fe d m a x im e in f a d i s c o n fi-

\ ' jftit. E t c o n fir m a t u r h x c r a t io , q u ia e x c o m - m u n ic a t io in flig it u r in p o e n a m e r u b e fc e n - t i x ; v t f i c c itiu s c o n t u m a c e s r e f ip if c a n t ; v t d ic it S . B o n a u e n . in 4 . d ift. i 8 . q u x f t . 5 . I E r g o p e r c o n f e q u e n s p r o h ib e tu r d i d a fa -

lu t a t io . a lik s fr u ftra in f lig e r e t u r d i d a p o e ­ n a , fi o m n ib u s lic e r e t p r x f a t a m re u e re n - tia m illis e x h i b e r e ; q u ia n u lla m h a b e r e n t e x c o m m u n ic a t ie r u b c f c e n t ia m , fi i t a a b o - m n ib u s t r a d a r e n t u r ; q u a m u is illis n ih il ' v e r b o d ic e re tu r. E t fic c o n ft a t d i d a m fa lu - t a t io n e m e ffe c o n t r a m e n t e m , Sl: fin e m fa - c r o r u m C a n o n u m . N a m p e r fp ic u u m e f t , &

m a n i f e f t u m , fi e x c o m m u n ic a t is fa lu t a t io - j n e m n e g a tic r im u s r e u e r e n t ia le m , Sc a d u a -

l e m ; a tte n d e n te s q u ó d n e m o p u b lic e e is d e f e r t , i p f o s c itiu s a b E c c le f ia a b f o lu t io n é

! c f f e p r o c u r a tu r o s , o b id ip fu m r u b o r e p e r- f u f o s . S e c u n d o n e g a r i n o n p o t e f t p e r d i ­ d u m m o d u m fa lu t a n d i, c ffe v e r a m fa lu ta - t i o n e m . Ita q u ip p e e a m v o c a m u s c o m m u ­ n it e r . C u m e n im v . g . lo a n n e s a m o u e t p i ­ le u m P e t r o , & a p e r it e ic a p u t ,- d ic im u s , lo a n n e s fa lu ta u it P e t r u m . E t fi n o n a p e ru it c a p u t ,d i c i m u s , N o lu i t f a lu t a r c .T e r t i o ,q u á d o q u is f u b t r a h t t a b a liq u o l o q u e l a m , &

fa lu t a t io n e illa m r e u e r e n t ia le m , dicim us,^

l l i c n ó f c c o m m u n ic a t n c c t r a d a t c u m ra- li.I g it u r fu b v e r b o (A u e J iS c fu b v e r b o ( C ó - m u n ic a r c ) in c lu d itu r d i d u s m o d u s fa lu ­ ta n d i. Q u a r t o , q u i a n ó e ft r a tio n i c o n g r u ú ,

n e c re s d i g n a C h r i f li a n o ,v t e x h ib e a m u s re.- u e r e n tia m illi q u i e á d e n e g a t f p o n f x C h r i ­ f t i, q u x e ft E c c l e f i a , n o le n s o b e d ir e illiu s

m a n d a tis ; im m o d o c e m u r 1IIÚ p a n ce r irre- u e r e n te r t r a d a r e .Q u i d d ic o i r a d a r e i Q u j n im m o a b e o ta m q u a m á p e f t e , & m e m ­ b r o p u trid o f u g e r e , l o n g e q i i c a b e fle . D e ­ n iq u e lis ia m fc r ip tis in u e n i t e x t u m e x - p r e ffu m p r o h ac n o ftra o p in io n e in c a p . fi.

I I . q u x f t . 3. v b i fp e c ia tim p r o h ib e t u r n e fa lu t e m u s e x c o m m u n ic a to .s . E r g o ta m v e r b a lis , q u á m a d u a l i s p r o h i b e t u r , c ú m v t r a q , fit fa lu t a t io , fe d p o t iú s m a io r e ft illa a d u a l i s , q u k m v e r b a lis , t e f t e P a lu d .fu p .

V n d c n o n o b ft a n t fu n d a m e n ta te n e n tiu c o n tra riu m . N o n p r im u m . Q m a in p r im is n e g a m u s e x c o m m u n i c a t i o n e m ,^ q u x p e r e a m p r o h ib e n tu r c ffe p o e n a m ; i m m ó e f t m e d ic in a , c a p . i . d e S e n t. e x c o m . lib . 6 . S e c u n d o , q u ia lic é t e ffe t p o en a; n ih ilo m i­

n u s c ú m fit fa u o r a b ilis a n i m ? , n o n e ra t re - ft r in g e n d a , f e d e x te n d e n d a , p e r n o t . v c r b . P o e n a . D if f e r e n t ia i . in 2 . lim ita tio n e » T e r t i o , q u ia fta n te d i d .c a p . fin . fr u ftr a n e ü e ft h o c fu n d a m e n tu m .

N e c c tia m o b ft a t fe c ü n d ú m . Q m a f c a n ­ d a lu m ,e f t d i d u m ,a u t f a d u m m in ú s r e d ú , p r x b e n s o c c a fio n c r a r ü in x , v t p o ft B . H i e - r o n y . fu p e r M a t t h x . c a p . 1 5 .tra d it D . T h o » a . 2 . q u x f t . 4 3 . a r t . 1 . in c o r p o . & r e f e r t , &

fe q u itu r N a u a r . in c a p . i . § . A n im a d u c r t c - r e .n u m . 4 . d e P o e n it. d ift. 5 . H o c a u te m fc a n d a lu m e ft d u p le x ; a d i u u m f c i li c e t , Sc p a fs iu u m , fiu e d a t u m , Sc a c c e p t u m . A d i u u e f t v t fu p r a d iffin itiim e ft. Q u i a q u a n d o q u is f a c it a liq u o d f a d u m , q u o d d e fu i n a ­ tu ra e f l in d u d iu u m a d p e c c á d u m ; p r o p r ie d ic it u r d a re o c c a fio n e m r u in x , a c p e r c o n ­ fe q u e n s d ic itu r a d iu u m , ie u d a tu m . E t d e if t o in t e llig it u r i l l u d , N i h i l c u m f c a n d a l o . P a fs iu u m a u te m fc a n d a lu m , fe u a c c e p t u m d ic it u r , q u a n d o p r x t e r in t e n t io n e m o p é - r a n t i s , & c o n d it io n e m o p e r i s , a liq u is c x b o n o o p e r e a lte r iu s in d u c itu r a d p e c c a n ­ d u m ; v t d o c e t D . T h o . fu p . a rt. i . ad 4 . D»

A n t o n i . 2 .p a r. f u x S u m m x . tit.7 . cap . 4-ad fin . C o u a r . in r e g . P e c c a tu m , i . p a r . R c l c d . in p r in . n u m .4 . E t p a fsiu o i n t d l i g i - tu r r e g u la illa , q u x h a b e t, V filiu s fca n d a ­ lu m tia fci p e rm iltitu r, quhm verita s re liti- q u a tu r.D c q u a in c. 3-de R e g u l.iu r is ,in D e

cretalib.

Remifsio.

éretalib. Et illud Domini Matth. 1 3.Sinite illos; cxci f m t , duces cxcorum. V bi cum Pharifei fcandalizati fuiffent de Chrifti do- drm a, refpondit Dominus non effe curan­

dum de illorum ftandalopafsiuo.Hisfup- poiitis dico, cúm exeommunicatusfcan-

■dalum accipit co quod illino refalutetur, nec exhibeatur reuerentia; obedicndo po­

tiús, &reuerendo mandata Ecclefix; tale fcandalum eft patienter acceptum, & paf- fiuum.cúm denegatio illa reuerentialis fiat ob obedientiam debitam mandatis Eccle­

fix & Superiorum. Et fic de tali fcandalo non eft curandum. Quinim m o maiorem occafionem daremus ícádalizandi fideles, illum honorando, & caput ei aperiendo:

cúm ex hoc contemni poffet excommuni- catio.Et obiter hic aduertendum duxi,gra­

uiter peccare prxfatos excommunicatos exeundo domo, & falutando venientes eis obuiam;quia dant illis occafionem violan­

dorum mandatorum E cclefix ; & fi forté ab illis non refalutentur,prxbetur fimiliter occafio inimicitiarum pariendarum intcr ipfos. Cófulté Igitur faciet du reputatur ef- ie excómunicati,cauere ab egreflu domus;

vel fi neceffario fuerint egrdfuri, lecreto id faciant, ita vt á nemine cognofcantur.

Tandem non obftat vltimum fundamen­

tum; quia fdlfum eft, confuetudinem pef- fimam aliquorum, exhibetium didam rc- uerentiam contra mandata Ecclefi?, dero- gaffe prqfato cap. fin. fiue prohibitioni fu­

pra memoratx. Túm quia confuetudo fpe- cialis non tollit legem generalem. 1. Con- fiietudinis. in fin. C . Q u x fit longa confue.

Canonizara in cap. Confuetudinis. i i.dift.

& dicit communem laf. in l.De quibus, nu.

50. ff. de Legi. Túm quia adeam introdu­

cendam, vel ad derogandum per eam legi generali, requiritur vt vniuerfitas, vel ma- ior pars fubditorum eam introducat, vel contraueniat; fecundum loan, de Rip. de Legib. lib. I .refpon. 20. Villalob. i.tom.

Com m u.opin. pag. 36. Atperpauciisimi fu n t, qui didam falutationera reuereniia- Icm exhibeant. Túm quia debet effe ratio­

nabilis, cap. fin. de Confue. At iftanoneft talis, arg.cap. Cúm inter, eod.tit. vbi ha­

bes, noB valere confuetudinem, per quam interdidi fententia vio!atur.& confequen- tcr, nec valere debec prxfata allegata con­

fuetudo, etiam fi effet maioris partis po­

puli, perquam fententia excommunica­

tionis violatur.

S V M M A R I V M .

J f~ \F F E N S V S an teneatur in vtroque F$

ro acceptare fatisfaBioneminiurixfi­

bi ab offenfore oblatam, ¿7 fic remittere in­

iuriam, '& eius accufatioftem per fcriptura publicam.

D I F F E R E N T I A T E R T I A .

O

ferat plenam fatisfadionem in­

iurix; vt probat text.memorabilis. (de quo infra latius) incap. Si illic, ij.q u xft.q . ibi, Si verb irremifsibilis perfiet acerbitas: ibi­

dem nihilominus vindicetur, vbipleBibilis orta efiprxjumptio. vbi gl.verb. Irremifsi­

bilis. id notat. ex qua, iundo tex. patet non poffe offenfum c o g i, vt iniuriam re­

mittat , & pacem faciat cum offendente, ctiam fi ei offeratur competens fatisfadio, Idcm docet Bal. in 1. 1 . $. Si quies, num. 2,

ff. de Offi. prxfec. vrbis. & communis te­

fte Hippo, de Marfi. conf. 9 8 .num.6. re­

fert, & fequitur lul. Clar. quxft. 5 8. in fin.

vbi reddit huius d id i rationem. Quja, in­

quit, xquitatis ratio non patitur, vtquis cogatur inuitus offenfam remittere. M e­

lior ratioeft, nempe quia in vnoquoque delid o regulariter dux oriuntur adiones;

vna criminalis ad vindidam publicam, al­

tera ciuilis ad priuatum cómodum; vt do­

cet idem lul. Clar. quxft. 2. in prin. Et in poteftate offenfi eft agere ciuiliter contra iniuriantem pro damnis fibi illatis; vel cri­

minaliter ad poenam corporalem, fi iniuria eam