Iurifdi¿Iío. 168
8
incap. Nouit.de O ffícL eg . Abbas fuprá:
tüm, quia iurifdidio Fori poenitétialis nó terminatur loco,fecundúm Suar.& Palud.
íiipra. vbi Palud. d icit, quód abfolutio in Foro poenitentiali non ita ardaturad ter
ritorium ;íicut illa,qux fit in Foro exterio
ri; vt patet in Archiepilcopo, qui vifitans Prouinciam,poteft omnium confefsiones audire-; non autem exterius crimina, nifi
notoria, corrigere, cap. vlt. $, Notoria, de Ceníib.lib.6 .5i diximus fuprá Differen. 6.
Hinccauepdurti eft a L^lio ¿ ech o de Ca- íib. Epifcopo rcf(^u. in Obfcruar. geíier.
nu. 2. vbi falfo putauit,iurifdidionem Fori poenitentialis loco terminari: & fie noA poffe Vicarium foraneum mittere exiften- tem in eius Vicaria,ad alium Vicarium fo raneum,á cafu referuato abfoluendum.
S V M M A R I V M .
2
3 i
S
I V D E X fuiyttmo potefl effe in Foro ex
teriori. Hinc eollige plurima.
Nemo poteftfe ipfum excommunicare.
Neceleñionem fuam confirmare.
Nec fe abfoluere, vel condemnare.
Nec fibi conferre Beneficium. Nec fe prx- fentare.Nec fe baptizare.
Epifcopus nonpotefl authorizare infaño proprio.
Faternon potefl authorizare donationem f i k hfiliofañam .
In Foro animx poteft quis vti lurifdiñio- 10 t i 11
nein f e ipfum ) vt lucrari indulgentias h f e conceffas.
Trincepf,ér T rxla ti inferiores poffunt f e cum difpenfare,ficut cum Jubdius.
Agens, & pattens poteft quis efje, vbi a&iá non requirit coañunem.
Prplatus incurrens irregularitatem occiih tam; poteft fecum difpenf %re.
E ífe abfoluere ab excommunicatione mi
nori. Sed melius fa c ie t; id committendo fuo confeffario.
D I F F E R E N T I A V N D E C I M A .
N
■JVLLVS poteft in fe ipfum,in Fo ro exteriori, ea qux funt lurifdi- dionis exercere, 1. Qui iurifdi- dioni. ff. de lurifdid. omnium 2 1 iud. Hinc eft, quód nemo poteft fe ipfumexcommunicare Nauar. cap. 27. nurá. 6.
N ec poteft quis fuam propriam eledione 3 confirmare cap.fin.de Inftit. N ec fe abfol
uere, vel condemnare, 1. Penul. ff. de Re- cept. arbitr. 1. Ille aquo. §. Tempeftiuum.
4 ff.AdTrebel. N ec fibi cóferre Beneficium cap. Ad aures, dc Excefsib.Prxlat. Nec fe 5 ipfum prxfentarc, cap.Per tuas.de Iure pa
trón. N ec fe baptizare, cap. Debitum.de Bapt. Quorum ratio e ft; tu m , quia inter dantem, & accipientem debet efle diftin
d io p¿rfonaIis;vt d id o cap.fin.Tum, quia par in parem non habet Imperiú.vt did.§.
Tempeftiuum. & I. Nam magiftratus. ff.
de Arbitr. 1. Prxcipimus. $. Penult. C. de Appellation.& 1. Digna vox. C . de Legib.
quanto ergo minus habebit imperiú quis in fe ipfum \ quod etiam confirmatur ex Clement. z. verf. Q u ód fi Epifcopus. de
6 Reb. Ecclef. vbi habetur,quod Epifcopus non poteft authorizare in fa d o proprio;fi- cut nec xconomus, cap. Hic vfus. i o.q. 2.
N ec tutor 1.1 .l.Pupillus.ff.de Audor.tuto, 7 N ec pater donationem fibi á filio fadam ,
g lo ffa , verb. Rem acquirit. 1. 1. ff. eodem, quam dicit communiter approbatam luh Clar. in $. Donatio, quxft.6.num.7.
g In iudicio tamen pertinente ad Forum anim f, aliquando quis vtitur iurifdidione in fe ipfum; vt in indulgentiis, poteft enim Prxlatus, qui indulgentia generaliter con cedit, eamdem fibi lucrari; vt conftat ex vfu, & docet D . Thomas. in4.dift. 20. art.
5. qusft. 4. Palud. ibidem quxft. 4. art. 3, Geminian. in cap. Indulgentix.de Poenit,
& remifsion. hb. 6. Calder. incap. Inno
ftra. eodem tit. Nauar. de lubilxo. notab.
lo.num . 1 1. Sot.in 4.dift. 21. qiisft. t • art.
4. verf. Poftremumhic. vbi late hoc pro
bat,contra Caiet. & refpondet rationibus in cótrarium facientibus, & Suarez copio-»
fe,tom 4.fuper 3.D.Tho.difput.52.Sed.i, anum. 14. vbi dat rationem; quiafcilice?
Prxlati
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
Iunfdi(iIlo/
f'i Jl
Prxlati non debent eííe peloris conditio
nis, quam inferiores. Nec obftat regula in princip. tradita;quia intelligitur deiurifdi- d io n e coadiua in fe ipfum. At in hac fpe
cie lucrationis indulgentiarum,nulia intcr
uenit coadio, quia conferuntur vniuerse, opus tale facientibus.
Idem dicendum efl: in difpenfatione. N á poteft Prxlatus cx caufa egitima ieciim difpenfare; (icut poteft cum fubdito. Ita D.
Tho. in Addit.ad 3.p .q . 17. art.4.ad ter
tium,& 2. 2. quxft. 185 art.8 8i dida q.4.
ad tertium; Sánchez poft alios,hb- 8. de Matrim. difput. 3. Suar. tom. 5. difp. 4/, Sedione z.nu. 9. vbi dicit ita fuifle decla
ratum á Card. Concilii, refert Salas vbi infr. quod in Papa, & in Principe non re- cognofcente fuperiorem tenuit Abb. &
Fel.in cap. 1 .num.3 3.de Conftit. & in cap.
Prxtereá.(licétcum hxíitatione) num.20.
de Sponfal.Soío lib.i .dc Iuft. quxft. 6. art.
7.ad fl. Suar.tom.4 .difp.52.Sed. i.n .io . Palud. Rodrig. Sánchez, & alii, quos re
fert Salas de Legi. difput.2o. Sed. iz.n u . 103. Caiec.i. 2.quxft. 9 6 .art. 5.Proqui- bu? facit capir.Per venerabilem. Qni fíJü íint legit. vbi dicitur poífe Regcm dilpen- fare cum filiis íüis, eos legitimando ín or
dine ad temporalem hxreditatem, & alias dignitates feculares. Q u x quidem difpen
fatio,eft qu?dam vircualis difpenfatio cum fe ipfo; non íolüm quia fil ius eft aliquid p atris; fed etiam propter correlationem.
Nam diipeníando cum filio vt pofsiteíle hxres: difpenfat etiam íécum, vt pofsit il- lum hxredem inftitiiere. Idem dicito de inferioribus Prxlatis, quód fcilicet pof- funt fecum difpenfare, íicut poíruntciim fubditi», vt poft Cordub. tenet Rodrig. in Summa 2. part. cap. 30. num. 4. & Suarez vbi fuprá.num. 20.& zz.In quolibet enim Prxlaioconíideranturdux perfonx: vna vt Prxlatus,fecundüm quam difpcnfatjvel concedit indulgentias; altera vt homo, fe cundúm quam poteft fecum difpenfare, &
gaudere indulgentiis; prxfertim, quia ad
miniculo díuini luris didfis potcttatibus fecum vtitur. Pro quo facit cap. A collatio
ne. de Appellat, in 6.vbi íi collatio Cano- nicauis íá¿Fa eft á Capitulo, afsiftente E-
pifcopojvt Epifcopus eft:n5 poteft appel
lari ad ipfum; quia fierct ad eumdé, fecun- dúm eumdem. Si veró Epifcopus interfit, vt Canonicus: tune bené valct appellatio;
quia licét videatur fien ad eamdem perfo- nam ; non tamen íecundüm idem munus.
Facit etiam quod fingulariter notat Abb, in cap. Sicui vnire. num. 5. de Excefsibus Prxlat. vbi dicit quód licét Epiícopus nó pofsit vnire lu x m é íx aliquam Eccieíiam, etiam accedente íui Capituli cóienfii; quia aiithonzarct in facfto proprio; quod lacere non p oteft; vt in Clement. fin. 5. Q^pá íi Eoifcopus. de Rebus Eccief. non aiien, (i tamen idem Epifcopus eífet Icgaius Car
dinalis, poííetid facere ex tali poteftate.
Q r> d didtum dicit valde notandum Seliia detíenefic. 2. parte.qu?ftione 3. numero 45. N on mirura ergo fi Epifcopus, vt egens dirpcníaíione,íübdatur íibi ipfi,tan- quam E pifcopo, pofsitque dií[aeofafe ex poteftate íibi á Deo data fecum, tanquain fubdito diéix poteftati. N ec abhorret etiam á naturalibus, vt fubdiuerfisratio
nibus idem fit agens, & patiens; dummo
do adlio non requirat coaílionem .
Hincdicit Suar.tom. 5 .difpiuat. 33. Sc- dtione 3. numero 6. pofle Erxiatiim fe
cum difpenfare in irregularitate a fe oc
culte contradla; verbi gratia, quia non ob- feruauit interdiclum á fe poíitum; Si etiam poífe fe abroliicre ab excommunicatione minori; contradla fimiliter, quia commu- nicauit cum excommunicato á fe ligato,vt docet idé Suarez tom. 5. difputatione. 33.
Sedl. 3. num. 6.
12. Adueríüs hxc obñant plurimum ea qux in principio diximus. Refp. tamen ea procedere in Foro exterion , 6c quoád iu- rifdidlionemcoérciuam , & vbi requiritur diftindtio perfonarum. Ceterüm in rebiis grauibus meliüs faciet Prelatus fi á Con- feífario fuo in adlu confefsionis petat,vel difpenfationem , vel abfolutionem. & ita jradlicatur, & docet Maiol. de Irregular, ib. 2. capitc 2. numero 12. & lib . 5. cap.
51. num. 7.Henriq. de Irreguá. cap.18.5.3.
in gloífa Z . vbi laté.Siiarez tom. 4. diípur.
50. Secl. 2. num. 15. Rodrig.in Summa 2.part. cap.3o.num.4.
S V Í v í-
lurifdifliól
S V M M A R I V M , J
'tVRJSDTCTlO,quam qm shabetinForo6
1
exteriori,non potejl delegari alteri, v t illam exerceat in fe ipfum delegantem. 7 z Commitens vices fuas in eleHione, non po^
ieft eligi a Commifjario.
8
3
Nemo potejlfe ipfum eligere, nec fe pr<efen tare,4
perfona eleBa non potejl computari inter eligentes, ¿yJtc non auget numerum.g ‘Procurator corflitutus ad pr^ejentandum, non potejl prxfentare ipfum conflituentem.
Clericus patronus ft vult prccfeniari, obi feruet cautelas hic notatas.
V icarius Epi fcopi,fi vult vtfibi conferatur Tieneficium vacans, quidfaciet t
'FriclatUs potejl gaudere, in Foro pccniten- tiali,eifdem beneftiis, quibus fubditi gau
dere poffunt ah ipfo; ¿y fle abfolui, di fpenjari cum ipfo per fuum Confeffarium
in omnibus caflbus, quibus ipfe ‘Prdatus poffet cum fubditis.
D I F F E R E N T I A D V O D E C I M A .
■ V R I S D I C T I O quam quis ha- bet in Foro exteriori, non poteft alte- .ri demandari, vt illam exerceatinfe ipfum delegantem;quia ficut nemo po teft fe ipfum abi oluere: ( vt diximus fuprá fub hoc verbo Diiferen. 4 .) ita nemo po
teft dare alteri poteftatem fe abfoluendi, vel Iigandi.argumento regul?, ^ i per a- lium.de Regul. iur. lib. 6. quia poteftas quam quis non habet,non poteft alteri de
mandari,l.Si vniuerf?.C.de Legib.c.Quod autem.de Iure patrón. A t nemo habet po
teftatem fc abi oluendi. ergo nemo poteft alteri delegare illá.Ita argumétatur Ñauar, de lubil.notab.20.nu.9.
Hinc eft habentem poteftatem, & ius eligendi, fi vices fuas alicui committat, non poffe eligi per eu m ; quia cenferetur elcélus á fe ipfo.l.Item eorum. §. Si Decu- riones.ff.Quod cuiufq-, vniuerfit. nom.Per quem tex.dicit ibi Paul, eledum abeocui data eft poteftas eligendi, cenferi eledum ab ipfo dame. At nemo poteft feipfum eli
gere,ficut nec fe prefentare;c.Per noftras.
de Iure patrón, vbi glofla z.ad fi.ex hoc in
fert rationem quare perfona eleda non íic computanda inter eligentes, vt augeat nu
merum eligentium ; quia fcilicet lé ipfum digere non poteft. ergo nec poteft eligi á íuo raandatario,nec hoc ei demandare.
Hinc etiam eft, nec procuratorem á pa- tfcno Clerico conftitutum ad prxfentan- dura,poííe ipfum Clencum conftituentem prsfeiMare, vt docet Panor. d id o cap. Per no ftras.nu. 3 .copiosé Lambcrt.lib.z.par. i .
qu*ñ.8.art.3.4.& g.cum fequent. & Greg¿
Lop.l.7.tit.i5.Par.i.gloff.antepenuhima¿
N ec praedidis obftat cautela quáe com
muniter in pradica obferuatur, cüm C le ricus patronus vult prxfentari ad Benefi
cium,cuius eft patronus. Solent enim cúm vacat Beneficium, pro illa vice transferre cum audoritate Ordinarii totum ius quod habent,in quemdam fidelem amicum, veí írairem,qui virtute illius cefsionis praefen- tat illum qui patronus antea erát. E t eam
dem cautekm obferuát Vicarii Generales Epifcoporú, cúm volút vt fibi conferamc aliquod Beneficiú vacas. Nam fimiliter fo lent prsfiui Vicarii Generales delegare, leu committere totum fuum officium V i- cariatus Generalis alicui araico fideli, cuna poteftate conferendi, fi eam habent á fuis Epifcopis , & ab illo collationem, feu in- ftitutionem Beneficii recipiunt. Haec cau
tela non obftat, quia in prxdida fpe
cie , patroni, & Vicarii Generales nor»
committunt fuas vices in didum amicum, quafi in comiflárium fuú. N á eo in cafu n5 poffent prxdida fieri,effetq; contra fuprá dida,vtdücet Abb.in c.fin.de lnftit.& Fel.
in cap.Sanc.in z.de Offi.Sc poft.iud. deleg.
nu. 4. fed omnimodam poteftatem quaiii habét, in eum trasferunt;ita vt poftcómíí- íionéjSfi cefsionem,- tam Vicarius delega
tus, quám patronus cefsionarius lürc pro
prio alter prxfentat; & alter iure optima confert, feu inftituit. quod optimé fieri poffe docet fingulariter Lancelot. in 5.
Sunt autem.verb.Accipiétetn.lnftit. Cano,
F f de Inftit,
f :-ull
a
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
^ lurlfdiaio.
'de Inftit. qui in $. Licét autemi eodem tit.
in glofla Non debeat, dat aliam cautelam Clericis patronis, vt pofsint prxdida fua Beneficia obtinere, videlicet vt fupplicent Epifcopo vt fibi ipfis ea motu proprio c 5 - feratfine alia prxfentatione.Nam Epifco
pus nóToIüm ad fupplicationem patroni, fed etiam motu proprio, poteft patrono Beneficium patronatum conferre,& docet Abb. in d id o cap. Per noftras. & D o d o res fupra relati, quod eft mente tenendum.
3 In Foro vero poenitentiali, poteft Papa,
& quilibet Prxlatus dare alteri iurifdidio- nem in f é , committendo Confeflario o- mnes vices fuas, & poteftatem omné quá á iure habent erga fubditos. Virtute cuius commifsionis poterunt non folúm abfol- ui á peccatis,& cenfuris; fed etiam dilpen- fari in irregularitatibus,ex d clid o tamen occulto prouenientibus; fifint Prxlati in
feriores Papa,iuxta cap.ó.Concil.Trídent.
Sefsione 24. & in vo tis, & ceteris omni
bus,qux de iure poífunt facere cum fiibdi- tis; vt in Papa docet gloifa in cap. Nemo.
9.quxft.3.& incap.Sane.in 2. verbo Ter
minandam, de Offi. Delegat. quam com
mendat Abb.in cap.fina.de lnftit.& in cap.
Significafti. coi. 5. poft Ioan. Aud. ibi, de Foro compet. & in cap. Omnis vtriufque fexus. de Poenit.& remifsion. fequitur Fel.
in cap. I .nu.3 3.de Conftit. & Fiam. Parif.
de Refignat.Beneficior.lib. 3. quxft. vlt.
num. 1 1 3 13 1. Idem docct qfioad alios inferiores Prxlatos Paludan.in 4. dift.17.
quxft. 3.art.3.verf.Archiepifcopi. D. Anto.
in fuo Defecerunt, poft princip. tit. de Pa
triarchis, & aliis.Maiol.de irregul.lib.i.c.
2.num.i 2.&lib.5.cap.5 2.. num.7. Hennq.
tit.de Irregul.cap. 18.5.3. litera Z . Sua-ez tom.4.ad 3. par.D.Thom. difput.30.5ed.
2.num .i5.& Rodrig.in Summa z.psr.cap.
30.num 4.Quorum omnium ratio eft,quia non debent d ie Prxlati deterioris condi- tienis,quam Subditi.Vel fecundúm Felin, d id o cap.Sane.num.4. hoc ideb e ft, quia Sacerdos habet poteftatem a Deo , non á Papa,(eu aliis Prxlatis; & (ic fubiiciunt, fe eidem tanquam homines, & non tan
quam Prxlati. Faciunt ad hqc notata (iipra Different. 1 1 .Adde eurndem Suar, tom.5.
de Cenfur.difput. i /.S cd .z. nu.S.vbi dicit probabile effe excommunicatorem, fi con tingat participarem crimine cum excom
municato áfe, pofle alteri fuammetpoie- ftatem cómittere; & ita ab alio per lurifdi- dionem á fe delegatá,abfolui, ficut abiol.
uitur Pontifex á peccatis,«Sc fic ampliat di
d u m fupra, nedum Confeffario, fed alii extra confefsione poife id delegari. Quod verifsimum puto.
S V M M A R I V M .
N e m o tenetur in Foro exteriorfvt z InForo tamen confcienti x , tenetur illud fit arbiter fiy fufcipiat cotnpromiffum fufcipere, cum diu inter partes litigatum
infefañum . efl.
D I F F E R E N T I A D E C I M A T E R T I A .
' A '
R B B IT R IV M , feu compromif- fumin Foro exteriori, nullus tene tur fufcipere *, nec cogi poteft ad ipfum acceptandum iuxta 1. 3.$.
i.ff. de Arbitr.& gloíTam,verbo Reniten- tem.in cap.Paftorahs.in princip.de Officio j Delega.Partes enim qu^ conueniunt in ar
bitrium, feu campromiifum.funtpriuatae perfonx, nec habent vllam iurifdidionem ad compellendum arbitrum ab ipfis ele- d um , vt prxdidum onus fufcipiatjnec p of funt agere coram ludice ordinario vt eum
compellat; quia nemo priuatus tenetur fa
cere negotia alterius, fed totum id depen
det á voluntate libera fufcipientis, & acce
ptantis.
In Foro tamen confcientix, vbi diu li
tigatum eft inter partes: tenetur arbiter eledus compromiifum acceptare, iuxta glolfam in capit.Sicut. 1 1 . quxftione i . &
ibi notat Archidiac. & Prxpo. idem tenet Felin. d id o capit. Paftoralis. numero 6.
Soci.l.Quidam.col.i i.if. Si cer.pet. Alber.
in l.Labeo.J.Tametfi.in princ.iF.de Arbitr.
ioan-
íoan. Bapt. de Sandio
Blaíío
in tradlat. de Arbitr.quxftione
74. & dicitcommuneni
Vimus Decif. 5 7
num. I.
Et ratio e ft, quia ex Iitibiis multa mala,
& odia oriuntur, iuxta l.Scruus veró.5. Sed fi aliqua.íF.de Adtion.& obligation. & Ec- clef. z8.zl^/W (inquitj hiite, & mimes peccata. & CompromiíTum dirigitur ad
lurlfdiaio;
componendas p a r t e s & finem liiibus imponendum. Qui ergo citra incommo
dum propnum renuit acccptarecompro*
miíTum; pcrconfequcns conuincitur non velleobuiare prxdidiis peccatis, licét pof- fir. Et ideó peccat grauiter,per ea qux tra
dit Felin. in capir. 1 .de OfHc. Delegar.S i per notata verbo Defeníio. Difterentia. 2.
lyd
S V M M A R I V M .
P
R A E L A T I non habentes inrifdiBio- ^ T rxla ti habentes iurifdiHionés etiamui nem in Foro interiori, non gaudent pri~ Foro poenitentiaii, an hodie gaudeant diBd uüegio,cap.fin, dePocTÚt.éf re?nif, ■ priuilegio,D I F F E R E N T I A D E C I M A Q V A R T A .
debita, dum de prxdidlis declarationibus non conftat authentice, nec publicantur vt ab ómnibus obferuétur; exiftimo,fub prx- didtorü Pairiim corredlione, pofle etiá ho die ipfos Epifcopos vtiprxdidlo priuüe*
gio didl.cap.fin.eodé modo,quo póteranc ante Concilium. Qimád alios autem Pre- latos non Regulares,puto verifsímam eííe predidlam declaratione; quia ipfi non pof-.
funt approbare ConfeíTarios quoád alios^
& per confequens, nec quoád fe ipfos.
Regulares veró Pr?lati M onachorü, pof
funt eligere quemcumque quoád fe ipfos, etiam non approbatum,nec expofitum, vc notat íingu. Fr. Hieron. Llamas in Epito.
part.i.cap.5.5.5.pag.3i.Adde »ot. verbo Nullitas.Dift'.io,
E t prxdiélis adde,Regulares poíTc elige-’
re in Coníeflárium,cüm iterf.iciunt,quem- cumque Presbyterum,tam fecularé,quám Regularem , ctiam li non fic approbatus, vel expofitus á fuo Superiore. Ratio eft, qcua Concilium ñihil circa Regulares inno uauitjvt eft communis opinio. At ante C ó cilium id licebat cuicumque ( vt diximus fub vetbo Cófuctudo.Dif. 1.) máxime Re- ligíous iter agentibus,ex tacita pcrmiísio-- ne,& licentialüorum Prxlatorum, incluía in licentia ad iter agendum, ergo idempo terunt facere hodie. 8¿ ita tenet Elennq. dc Poeiiit.lib. 3.c.6.n.4,lit. K. qué refcit,& fe
quitur poftalios E.EÍier.Lfam.in M ethod.
cura.anim. i.p. d. c.5.5. ¡ í & i 3- quicquici in contrarium dicat Angles in luis FI orib.
f f z S V M - '
R A E L A T I habentes tantúm iu- rifdiiílionem in Foro exteriori, &
non in interiori; vt funt de iure Ar- chidiaconi, & fi qux funt alix di
gnitates; non habent priui egium, cap. fin.
de Poenit, & remifsion.de eligendo liberé Confeflarium: quia textus ille intelligitur tantúm de Prxlatis,qui habent curam ani
marum, fecundúm Paluda.in 4. diftin. 17.
quxftione 3.artic. i.concluf. 2. fol.S’ o.coI.
4. Itaq; priuilegiumdidlicapit.fina. folúm concernit,& fpedat ad Prxlatos habentes iurifdiétioncmin Foro interiori, non au
tem ad alios non habentes iunrdidionem nifiin Foro exteriori. Idem probat tex. &
ibi Communis in cap. N e pro dilaiione.de Poenit.& renúf.
Hodie vero poft Concil. Trident, nec Epifcopi,nec vllialii Prxlati(niíi fint R e
gulares) poífunt eligere fibi Sacerdotem non fubditum, qui non (It á fuo Ordina
rio,vel aliás approbatus.lta declarauit Có- gregatio Cardin.Cócil.Trident. tefte Suar.
4.tom.de Poenit.Difput. iS .S ed. 6 .p. 424.
Sed contra prxdidá declaratione Cardi- nal.obftat mihi valdé regula tradita fuprá DiíF.i i.nu.9.&: lo.videhcet poífePr?latú quoád fe, idem quod poteft quoád l’ubdi- tos.Sed Epifcopus poteft approbare qué- cumque idoneum quoad fuos lubditos.er- go poten: idem faceré quoád fe; & íic eli
gere quemcumq; idoneú in Confeflarium.
nam eligendo.ipfofado,illum approbat.
Qü?te falúa reuerentia talibus Patribus
* 'I
tI
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
S V M M A R I V M .
G e n e r a l e s Ordimm mn M endi. • quodd Forum exterius.
cantium,fant tantüm Superiores fuo- ¿ Non tamen quoüd Foruminferiut, rum Abbatum, Jeu Priorü fibifubditorum,
lurlfdiíílio.
G
D IF F E R E N T IA D E C IM A Q V I N T A .
E N E R A L E S Ordinum no Mendicantium, funt tantüm Su
periores pro Foro externo refpe d u Abbatü, & Priorum fibi fub- ditorum; & ideo nullum cafum habent re
feruatum quoád e o s ; quia quoád Forum interius, Abbates, & Priores non fubfunt ipfis,fed tantüm immediaté Summo Pont.
Qupd colligitur ex cap. N e pro dilatione, (quod eft vltimum ) de Poenit. & Remif.
vbi datur facultas omnibus Prslatis infe
rioribus eligendi fibi ConfeíTarios, etiam fine licentia Superiorura.Et fie conftat nó cífe Pr?latos inferiores fubiedos Superio
ribus extra Summum Pont, in cafibus Fori interioris, alias non poffent eligere alium fine eorü licentia; ,& íi cafum haberét refer
uatum, etiam deberent requirere eofdem ad confitendum ipfis. Ita docet in terminis F. Hieron.Llamas in Epito.cura.ani.cap.5.
§.5. pag.z9.vbi dicit aliud eílédicédumde Guardianis Sandi Francifci, & aliis Supe
rioribus Mendicantiü,qui nó funt Prslati, fed tantüm fortiuntur vicem Curatorú.lpfi namq; in Foro anim* fuis Generalibus,
& Prouincialibusfubiiciütur: oc cafus refer uant d id i Prouinciales refpedu eorum, &
ex eorum licentia Cófeífarios eligunt; vel nominatur ab ipfis, vel á Capitulis eorum.
E x quibus collige intelledum ad d.cap.
N e pro dilatione, quatenus loquitur de Prxlatis minoribus exemptis, intelligi tá
túm de Prioribus Ordinum non Mendicá- tiü,& nó de omnibus Praelatis Religioíis.
I
L E G A T V M.
S V M M A R I V M .
H
AEres,feu teflamentarius,in Foro exte riori Jjabet annum ad foluenda legata.In Foro verb interiori tenetur ea foluere quhmprimum poterit.
H¡eres non foluens legata, necfaciensordi- natain tejíame to,potejl priuari hpreditate.
etiam ppt filius, falua ei legitima.
Vlyfsiponec Junt dúo ludices, vnus pro refi- duis,alter pro M ifsis, per quos ordinata per teft atores,(gregié, & pngularilér ad execu
tionem perducuntur.
H
D I F F E R E N T I A P R I M A .
A E R E S , feu teftamentarius,ha
bet annü in Foro exteriori ad ex- equendam teftatoris volúntate circa legata prophana,iux. Auth.
H o c amplius.C.de Fideicó.& gloíf.in cap.
S i hxredes.de Teftam.adde c. Nosquidé.
cod.tit.& vtrobique Coua.
A t in Foro animx,ftatim,vel quámprimú potcrit, tenetur ea foluere .Ita Silu.verbo Teftamentü.z.q.ó.Pet.á Naua. tom.z. lib.
3.cap.4.n.i66.& P.Sa verb. Legatú. 5.22.
Pro quibus facit l.Si domus.$.In pecunia.Sc
l.Cúm res.deLega. i E x quib.apparet hete dé debere cumprimüm poterit, exequi ea qux in teftaméto difpoíita fuerinr. Facit e- tiá quód Epifcopus poteft intra quinqué méfes,ahudué tépus arbitrariü cogere he
redes, & executores teftamétorü percen- furam Eccleíiafticá,vel interdidum admi*
niftrationis bonorü defundli; vt vltimáde- fundi volütaté ad executioné deducát,pef tex.cü Cómuni.in d.c. Si hxredes.etiá quo
ád legata prophana; vt poft gloflam, & a- lios, docet Coua.did.cap.Si hxredes.nu.4.
ergo .
Legatum/ l yx
I
4ergo tenebantur pfefoti hcrredes,8c
e x e c n -torcs non cxpedaré annum, alias non p of fent excommunicari.
Adde prxdidis vnum fingulare,videlicet
^uqd fi h^res fuerit negligens per annum, á die monitionis fad^ per Epiicopum cir
ca foluenda legata, 8c alia ordinata per te
ftatorem: poterit priuari hxreditate, fi eft Jhxrcs extraneus,& etiam filius; falua ei le
gitima,per did. Auth.Hoc ainplius. & tran fit ad fubftitutos, vel alios per ordinem. Ita Silueft.Sc Pet.á Nauar.fupra. de quo vide etiam gloifam final.in fi.in d id o c.Si here
des. & ibi Panor. num. 8. & Coua. nu. 5. &
6. Quod vtinam in praxi vbique feruare- tur. In Regno autem Lufitanix egregie circa hoc eft prouifum. Nam funt duo tri
bunalia inftiiuta; vnum pro refiduis, & al
terum pro Mifsis.ln primo de refiduis,co
gitur hxres, feu teftametiíárius reddere ra*
tionem omnium qux in teftamento relida fuerant, an fint plene execina. r Jias com
pellitur, vel ludex exequitiir. Inaiterode Mifsis,virtute cuiufdá priiiilegii Sedis A- poftolicx in fauorem Hofpitalis generalis in inclyta ciuitate VI yfsipponenii cóccfsí*
cogitur hxres, vel executor teftamentarius foluere prxdido Hofpitali omnes Miifas, qux fua culpa, vel negligentia celebratx non fuerunt;in facellis,velalias,a tefiato- ribus relidas; quarum elcem ofynx rema
nent indiidoHofpitali proadiuiiadisfum*.
ptibus illius. E t fic voluntates teftatonim in d id o Regno omnimodo adimplentur, etiam fi hxredes fint D uces, & Comites.
Omnium quippe, fine difcretione perfo^
narum, &ftatuum , vna eft menfura, &
xqualis iuftitia.
S V M M A R I V M .
H a e r e s foluem credita, feu debita, tifieari alicui ex legatariis, fe d pro xquis non feruato ordine prioritatis, an fit portionibus funt fulueda,fi hxreditas omni- fecurus.
Hxres, feu teflarnentarius non potejl gr a-
bus non fufficiat.
D I F F E R E N T I A S E G V N D A .
A E R E S , vel teftamentarius fol- uens debita creditorum, non fer
uato ordine prioritatis in haben
tibus hypothecas, vel priuilegiu prxlationis in bonis hxreditariis, contra 1.
fin.5.Etfi.verf.Sin vero hxredes.C.de lure delib. non liberatur in Foro exteriori, vbi bona non fufficiunt omnibus; quia alias fruftra áiure prxdida prioritas, & priuile
gium conceffa fuiffent. Et ficut dcfundus debitor non poterat facere deteriorem cau fam priorum creditorum: ita nec ipfe hx
res ;vt probat text. in 1. 1. 5. E contrario.lf.
de Separat.& docet Bald. in 1. Pro debito.
C.de Bon. auth.Iud. pofsid.& Silu. verbo R c ftitutio. 6.quxft. 5. verf.Poft hos autem, vbi late k numero $. ponit ordinem prio- riratis in omnibus creditoribus. Adde not.
verbo Debitum.DifF.5.
In Foro vero confcientix, fi hxres cre
didit hxreditatem omnibus fore foluen- dam, vel probabiliter ignorauit vnum cre
ditorem effe alio potiorem:tunc liberatur*
hcet fimpiiciter folucrit, non feruato prx
d id o prioritatis ordine. Ita poft Hoftien*
& alios, tenet Silueft. fupra, quxftione 7.
& Angel, verbo Reftitutio, 2. numero 9.
Facit 1. Tutores, ft'.de Condid.indebit.
vbt quod bona fide fadum e ft, habeiui?
ratum.
Vidi duLitari an in legatis foluendis fit feruandus ordo prioritatis, dignitatis;
vc priús fbluantur legata magis p ia , dein
de alia minús pia; tertio loco prophana, &
non pia; & an teneretur in confcientia,qui prxdidum ordinem non feruauerit, quan
do hereditas n6 eft ita fufficiens,8í ampla, vc polsit fimul omnibus fatisiieri. Et du
biú hoc contingit potifsimiim vbi reflator relinquit in teftaméto, vtex
quibufdá
redditibus paulatim legata per fe relidafolue rentur.Et fané fi teftator nihil circa hoc di- fpofuit, videtur idem dicendum de lega
tis , quod de creditoribus chirographariis;
F f j nempe
«I
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
Legatum/
F'
didrur,7«/er legatarios nullum ordinem oh.
feruamus ife d fimul omnes x qualiter tue
mur. & Ita tenent Angel.verb. Legatum. i . num.57.Silueft.eod. verb.tit. i. quxft. 16.
& ceteri Summiftx tefte Paul.Comito.lib.
lib.7.Rerponf.mbralquxft.io.num.4.
ncmpc n o n e ffe locum gratificationi, fed protequis portionibus cffefoluenda, feu pro rata bona effe diftribuenda, per 1. Pri
uilegia. 17iF.de Priui.credi.ibi, Et f i emfde tituli fuerunt; concurrunt.\h\ gl.Cuiatii id fignificat. ad idem opti.tcxt.in l.Is cui. §.Si phires legatarii. fF. V t in poffef. legat, vbi
S V M M A R I V M .
Q V A E fint legata pia. ^ Ponuntur magni efj(Bus,ex hoc vt legatum
^ Quxdam funt legata pia, quohd Fo- fit pium, rum exterius, qux non funt quoad interius.
D I F F E R E N T I A T E R T I A .
Q
^ V A E D A M funt legata pia in V 'J
Foro interiori, qux non funt talia in Foro exteriori. Et é cóira- rio,fecundum Naua. intrada.
de Reddit.Ecci. quxft. i .monit. 26 .num.4.
pag.47.Et quxnam fint illa,colliges ex in
fra dicendis,maxime,num. z.
E t primo qusrcndú eft, quid veniat ap
pellatione pix caufx.Kefp.in primis omne illud quod relinquitur pro antma, ccnferi effe reliftü ad pias caufas,fecundum Guid.
Pap. q.576.nu.3 allegat F Si quis Titio. &
ibi glof.& Bar.ff.de Legat. 2. & 1. Lutius.5.
I .ff.Ad Treb.& ibi glo.& Bart. & Saly cet.
in Repet.l.i .C.dc Sacrofan.EccI. Panor.in c.Relatum. i.n./.de Teftam.Silu.verb. Le-
f
atum. 4. quxft. i .& alii Summiftx citari á 'au .Comi to . lib.7. Refp.moral .q. 4.num. 3.Late Bal.inAuth.Similiter.per totam.C.ad l.Falcid.vbi ait dici etiam relidum ad pias caufas,omne illud propter quod amma te-
ftaioriSjvel cuiufque Catholici fublcuatur;
& fimiliter relida pauperibus in genere,&
mlferis, hofpitalibus, & Ecclefiis; vt no
tat glo.in Auth.de Eccief. titul. $.Si autem hxres.verb.Pias. Collat.9. Item relida co- fanguineis egenis, dummodo non fint ex- cefsiua legata.Item legatu alimetorum.Et relid a pro redemptione captiuorum; fub quorum appellatione etiam veniút carce
nbus mancipati,etiam pro maleficio,iuxta glof.fingularem in c.SacrorQ.i z.q.z.quam non effe alibi dicit Fel.in c.Significauit. n.
4.de Iudxis,& fequitur Bal. in d. .^uth. Si
militer .& Soc.regu.38,incipit.Bona.fallét.
7.& Ludou.Mefsia in Pragma.verh. Taxa
tio panis.concluf.i .n.8. Ex quo infert Fel.
vbi fup. iura qux loquuntur de redimcdis captiuis apud hoftes, habere etiam locum in captiuis carceratis cx maleficio; & abe- xccutorc teftaméti, habente diftribueie a- liquid pro redimendis captiuis, polle redi
mi carceratos pro maleficio.
Preterea dicitur relidum ad pias caufas, quod relinquitur filio monacho, vel filix moniali; maxime quádo monaftcriurn eft pauperrimum; quia fi non eft, videtur po
tilis datum refpedu fanguinis. Vbiobner nota,hác praefumptionem fanguinis in re
lid is confanguineis Religiofis,tantúm ex
tendi vfque ad quartum gradum fecudum computationem legum,& non vltra.Text.
eft fingularis in d.Auth. de E ccief titul.5.
Interd"icimus.& ibi glo.notat, v. Ad quartú.
Dicitur etiá relidum ad pias caufas,quod relinquitur pro emendandis, feu reficicdis muris,& pro cuftodia terrx;quia cuflodiiiti turorphani, & miferi, qui funt intus,vt do cet Bal.fup.dc Nauar.c.i 7.n. 93. & de red
ditibus Eccl.monit. 2Ó.q. 1 .n.2. & in Apo- logia.q. i .monit. 28. & plene per Rom. in Repet.diétx Auth.Similiter.& Bal. in 1. Id quod paupenbus.C.de £pifc.& Cler.
Ad h?c,dicitur relidum ad pias caufas le
gatum fadtum pro maritandis feminis,tam extraneis,quám coniundis; fi fint paupe
res. Et etiá reli£tum,feu datum in remune- rationéjóí fatisfadioné bonorú operó,feu beneficiorum receprorú.Et ad celebrádas Milfas,vel alia cultus dmini,fccúdu Cordu.
cafu
L
cafu 54*& quod datur ad marítádú cú ?quéLegatum. ly i
£equali,non habenti fufficiens patrimoniú, feudotem;fecundúm Naiiar.dida A polo
gía q u x ft.i. monit. 77. num. 4. & in Man.
cap.i 7. num. 93. Et quod datur á patre fi
lio familias in literas incumbenu ad ali
menta , nihil alias habenti; licét patei fit diues, fecundüm Nauar. Confil. 59. nu.2.
& 4. de Prxb. contra quem eft text. in cap.
I . de Magiftris. vbi Felin. num. i . id noiat afferens non dici pauperes quos parentum opes fuñentare poffunt; quia pater tenetur alcre filium. 1. Si quis á libens.tf.de Líber, agnofcend.
E x his colligere poteris qux fint legata pia in Foro exteriori; qux tamen non íunt inForo intenori. Nam re lid a , vel data pro reparatione murorum, vcl cuftodia terrx, vel pro maritando cum xqiiali, non habenti fufficiens patrimonium, vel pro fuftentatione in ftudiis filii patris diuitis:
vel generaliter pro alimentis,vel pro fatif- fadione beneficiorum receptorum , vel pro excarceratione carceratorum ex male
ficio, & fimilium: non puto eílé opera pía quoad Forum interius; Iicét fint quoad Forum exterius. Quod eft magni momen
ti , & effedus. Nam qux funt pia quoád Forum interius; íi legentur in teftamento minüs folenni, vel nullo: nihilominus de
bentur , etiam adíta hxredítate; iuxta x ts. dita per Guid. Pap. quxft. 200. in fin. 8c quxft. 576. num. 3. alia auicm non debe
rentur. ítem in legatis piis non detrahitur Trebellianica, iuxta Communem Legiña- rum, tefte Guid. Papa, quxft. 188. ¡icéc Canoniftx contra teneant cum gloífa in cap. Si pater. verb. Trebellianica. de Te- ftam.Iib. 6.Q u x Communis Legiftrarurn, reÜringenda eft ad relida pia Fori interio
ris: non tamen eft extendenda ad alia pia Fori exterioris. Prxtereá ex didis legatis piis quoád Forum iuterius, foluitur íepti- ma pars Epifcopis pro definitione tefta- mentorum in quibufdam Epifcopatibus;
vel quarta pars pro lege dioccefana: nó exaliis.Eft etiam magni erfe¿lus,vtaliqua íint pía, etiam quoád Forum extenus.
Nam talia, fi legentur in teftamento etiam minús íblenni, & prxftentur per trien
nium; confirmantur, ac debentur in futu
rum, iuxta text. fingul. in 1. 1 . C. de Fidei- com .& tradit Guid. Papa,quxft.576.nu.3.
Adde Comitol. loco fup. citato, nu.2.& 5.
vbi dicit legatum pium á Fiíco vindicari non poífe, iicét alia bon.-i teftatoris ob cri
men Ixfx maieftatis diuinx, vel human?
commilfum, confifcentur.&nu. 1 1. idem dicit de bonis incertis reftitutioni fubiedis, quia ulia íünt Chrifti.
S V M M A R I V M .
L
E G A T V M fub conditione impofsibili, vel turpi, y e l matrimonii feu maicris boni impedniua: an fit validum.Lex fundata in priefumptione-voluntate
valida: ce fiat,ce fiante pr^efumptione .Secas f i je fimdattn prccfumpta reBa contraria
volúntate.
D I R F E R E N T I A Q V A R T A .
L
E G A T V M fadum fub conditione impofsibili,vel turpi de futuro;
vel matrimonii impeditiua ( vt le
go mille Catharine, fi non niipíe- rit) vel maioris boni impeditiua, fcilicét fi Religionem non ingrediatur; non ideó inuaüdatur in Foro exteriori, quia huiuf
modi conditiones pro non appofitis ha
bentur, 1. Reprehendenda. C . delnftit.&
lubftir. 1. Quidam, ff. deCondit. inftic.l.
Turpia. ff.de Legat. i . cum aliis cuatis a
gloífa penul. incap. final, poft text. ibi,dc Condit, appofit. Itaque prxdida legara valenc, & debentur in Foro exteriori, etiá legatario non adimplcnte conditionem.
In Foro veró conlcientix , quando con
ftat voluntatem teftatoris fuiífe, vrcóditio adimpleretur, & non alirer voluiífe legata prxdicía facere: tunc conditione non exi
ftente, legatum non valet. Vnde in con- ícicntia non poteft capere legatum non nubens, vel Religionem ingredtens con
tra
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
Legatum:
«ravobnraíemíeftafltis, vel donantis. Ita tenent Caiet. Nauar. 6f A n glcs, quos re
fert, & fequitur Fr; Lud. Lopez. z.part. fui
•Inifrudorii Confef. cap. iS. poft princip.
in 1 .& 2. concluf. pag. 1 6 o. Medm. C. de Rcftir, quxft. 25.5. Ad tertium dicendum.
•Gutiérrez lib. z. Quxftio.Cano.cap. 2 5 ,nu.
i3.R cbel.de Obliga, luft. 2. part. lib. i S.
quxft. i6.nu. 3.adti.
Monentur prxdidti Patres,quia deficien
te conditione, deficit legantis voluntas;
qua voluntate deficiente, non transfertur domtnuim: tum etiam, quoniam prsdid^
i!c ues de Conditionibus turpibus,fundan- nir ¡n prxfumptione, qubd fcilicet lic te- jfiior legans, voluitfe luri, & rationi con- f( rmaie. At lex fundata in prxiump tione, non obligat in confcientia, ciim de verita
te m contrarium conftat, vt habes verb.
Lex. in Different.
12.Sed certé falua pace tantorum Patrum, contrarium puto verius, videlicet tamiti Foro interiori, quam etiam exteriori pof- fe á legatario, tuta confcientia, capi prx- didum legatum, etiam fi deficiat conditio turpis, velimpofsibilis. Etmoueor,quia ciim talis conditio áiure merito reprobe
tur, & pro non fcripta habeaturtnon video air in confcientia fecurus effe non pofsit, licét de contraria voluntate teftatoris ap- pareat;quia regulanda eft eius voluntas fe
cundum ius; nec poteft facere, vt legcs iu- ftx in fuo teftamento non valeant. Nec verum eft prxdidas leges fundari in prx
fumptione, taliter, vt conftito de voluntate in contrarium, prxdidam voluntatem ap
probent; immo eam improbant, caiu quo de ea coriftaret: quicquid dicant in có
trarium lofeph Angles, ék Lop.ffipra verf.
Igitur pro ampliori. Putant cnim inique iudicaturum ludicem, ii contra legantem fub vna conditione ex fupradidis, ca non impleta, fententiam tulerit; quando iefta- tor infinuauit nolle valere legatum, neque fortín effeitum, nifi conditione impleta.
Sed fane iudicio meo falluntur, quia non femper voluntas teftatoris pro lege feruá- da eft, nifi quando eft fecundúm, vel ptte- ter legem; non tamen quando talis volun
tas á ege reprobatur, vt eft in noftro cafu.
Faciunt not. verb.Teftamentum. Diff. 10,
Vide fallentias ad didam regulam peradú dit.
I.Decii ini. Nonorimis. fubnum. 3.
ff. Si cert. pet. vbi habes quando voluntas teftatoris feruanda iit.
Vnde collige dupliciter leges prxfume- f e aliquidvVno modo,fundando fe in prx
fumpta voluntate valida,& legitimarS; tuc ea ceffante, in Foro exteriori, ceflat lex.
Alio modo fundando fe in prefumpra re
da contraria voluntate,
&.iimul reiiciente aliam contratiá á iure reprobam.v.g.cum teftator dicit, X.ego Catharinx mille, fi non ingrediatur lleligionem. Reiicit ius hanc conditionem, interpretans in melio
rem partem mentem teftatoris,
(kbene prxfumens de ea; & fic ftatuens idqiiod verifimiliter bene informatus teftatordi- fpofui(rec,& fimul refpuens contrariam, tanquam alienam á viro bono, & iufto. Si
mile videbis fub verb. Lex. Differen, 8, num. 16. Prxfumendo igitur in hanc bo
nam voluntatem tefiatons, fcilicet refla- torem aliter ftatmffe fi bené informitus fuiffet; & fi de contraria conftat; fupplen- do didam bonam voluntaiem; reiicicta- les conditiones, & pro non appofitisha
bet. Et in iftis prxfumptionibus non cef- fatlex; licet de voluntate contraria tefta
toris conflaret; immb coDtrariaturiustali voluntati, alias turpi, vel impofsibili, vel inhoneftx, vel non bonx. Reiicit etiarn eas que aliquo modo impediunt matrimo
nium fiue carnale fiue jpiritualc, fauore eorCidcm, per cap. fin. de Condi, appo. &
per Bart. 6
cCommunem, in
1. 'iitix. de Condi.& dem. & Feli.in cap. In prxlentia.
nu.42. de Proba, & ideó non mirum, fi le
gatarius tuta confcientia poteft petere, retinere legatum, etiam fi condiiionem non adimpleat. Sc ita tenent poft Summi- ftasverb. Hereditas.Coua. hb. i. Vatiar.
cap. 19. nu. 10. Mantica de ConieóL vlt.
volunt.lib. I i.tit. 19,nu. 4. Ledeima in 2.
Sent.parte4.quxft. 18.art.i.dub. 12. Mo- lin. tomo i .de luft. & iii. tir. 2. difputacio- ne 207.
Siiatifsime Sánchez, de Matrim.
vbi plures alios allegar, lib.i. difpatatione 33. nu. 2.Sc diiputatione feq. per totam. &
probatur in
1. Quoties. 22 & L Cúm tale.
71,
5. Menix. Sc did.l. Ticix finonnup- feric. ff. dc Condit. Sc demonft. & Paulus
Duran.
Legatum. 173
Duran, in trad. de Conditio. 8c modis im- pofsib.3.parte cap. I.nu. S.& 9. Vbi in 2.
parte cap. 3. nu. 3 1 .limitat prxdida, in có- ditione appofita,nempe fi Religionem no ingrediatur , quando conftat appoiitam fuifie principaliter caufa conferuandi fami
liam. Tunc enim talis conditio non refici
tur, quamuis in confeqnentiam aliquem k Religione auertat, ex Coua.didt. ftum. 10.
& Oliba. de lure Fifci.cap. 7. nu. 38. Sed contrarium annotauimus, verb. Hxreditas- Differentia 1 2. nu. 3. Sc latiiis verb. Tefta-.
mentum. Dift'. i o. Adde not. verb. MatrR monium. D1ÍF.3.
S V M M A R I V M .
L
tur.
E G A T A incerta, ratione incertitudinis perfonx , in Foro exteriori non deben-
In F tro vero confcientix tenetur hxres ea inter illos diuidere, f i in id confemiant.
D I F F E R E N T I A Q V I N T A .
L
E G A T A incerta,ratione incertitudinis perfonx ex aliquo extrinfe- co accidente, vt quia eiufdem no
minis, & paris amicitix ergatefta- toremduo reperiiintur: in Foro exteriori non debentur; vt in cafu 1. Duo funt Titii, ff.de Teftam.tutel.l. Intempiis.5.i.ff. de H xred. inftit.1. Si quis feruum. §. Si inter duos. ff. de Legat. 2.1. 3.$. Si duobus, ff.
de Adimend. legat. I. Si fuerit.ff. de Reb.
dub. 1. Cum pluribus, ff. de Manumifsis teftam. cum fimil. Bal. in 1. Hac confultif- iima. num. q.C .Q u i teftam. facere pofsQt.
idque contingit ex defeélu probationis.
Cüm enim neuter ex legatariis concluden
ter probare pofsit, propter limilitudinem nominis, ac caufx legandi, quxvirique pariter adhxrer, de quonam eorum tefta
tor intellexerit; fit vt aiffore concludenter non probante, veniat h?res reus abfoluen- dus, ex regul. 1. Qm accufare. C . de Eden
do. 6cl. Neque natales. Sci. Adtorquod affeuerat. C . de Probat.
Qupd adeo verum e ft, vt etiam fi alter eorum renuntiet alteri iu s, fi quod habet in legatum; nihilominus hxres non tene
bitur ei legatum foluere, fecundiim Bart.
& Communem in diifto §.Si inter duos.te- fte Peralta ibi, num. 14.& Mantica de Có- iedf.vltim.volunt.lib.8. tit.4.num.4.quic- quid in contrarium teneat Cuman.in diito
§. Si inter duos. & patronus nofter Lufi- tanus Benedidus Aegidius,in 1.1. in prin
cip. num. 38. C . de Sacroianfl. Eccief.
Qupd probo non foiiim ex ratione Com
munis, fcilicet quia cüm de renunciaptis iure non conftet; & fic nullum ius in effe
d u habeat; non potuit eius renuntiatio ali
quid operari;quia nemo plus iuris in aliunt transferre poteft, quám ipfe habet: fed etiam quia ex pr?didla incertitudine,ius eft hxredi quxíitum:adeó vt tutus fit e.ius ra
tione,in Foro exteriori. Vnde fit,vt non fit in renuntiantis poteftate,hxredi prxiudi- care.
Qua ratione idem cenfeo fi forte inter Ce pacilcantur vt legatum inter eos diuidatur.
Adhuc enim hxres in Foro exteriori non tenetur illud foluere ; quia ratione incertU tudinis, nulli eorum nec partem, nec totú legatum debet; quicquid in contrarium te
neat prxdidus Aegidms iupranuffl.39.
In Foro verb confcientix, contrariurtl crederem, fcilicet teneri illud inter eos di
uidere, fi in id confentiant.argumento eo
rum qu? docet V id . in Reledione de bel
lo. 5, 27. Sot. de luft. & iure. lib. 4. quxft, 7. art. I. ad tertium. & Lud. Lopez. i.
part.fui Inftrud. conicient. cap, 13 2, verf.
Tertia conclufio. iundo Caiet. 2.2. qu?ft, 6 2. artic. s.ad tertium, vbi dicunt debitor^
de debno quidem certum; incertum verb, vtrum Petri, vel loannis; reneri jnter illos debiti quantitatem difpartiri. facit etiam , ab h?rede in pr?fenti cafu nó vide
ri legatum illud, in confcientix Foro, reti
neri pofTe.Cu enim illud ex legitima tefta
toris voluntate alterutri deberi certo con
ftet, folumque cui debeatur incertum fit;
neoari non poteft hxredem,fibi legatum
° retinen-
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
Legatiiiu?
h
reúnenté, rem alienam inulto domino re- tinere.Et ita tenet prxfatus Bened. Aegid.
loco fuperms citato,num.39. cum fequcn- ci. Quód fi non cófentiant vt inter fe ipfos diuidatur (quód vix credo euenturiira) du
bium eft an hxres teneatur, in Foro con
fcientix, quantitatem legati inter paupe
res diuidere,feu in aliquod opus pium im- pederc.Et tenei;i,docet idem Bened.Aegi- dius dido num.40. argumento eorum qu?
diximus Verb. Bona, in Differentia 5. círca inuenta, Severo domino ignoraro, fadis erga id debitis diligetiis, fcilicet inter pau- peres diuidi debere. Sed non video ratio, nem concludentem ad hxredem com- pellendum,vt in pauperes legatum pr?fa- tum incertum diftribuat; prxfertim quia etiam inuentum,cuius dominus ignoratur, retineri poiTe( faltem inftar depoliti)refol- uimus in d id . Differ. 5.
S V M M A R I V M .
i T j A E R E S ab intejlato,an teneaturfolue- f e defendere ab hceredefcriplo in teftam t- X l releg a ta in teftamento minüs folenni to minus fulenni.
reliSla. ^ M u lie r eontrahens fin e licentia m ariti,
» Hecres ab inteftato,potejl' tu ta confcientia poteft licite difcedere a contraB u.
D I F F E R E N T I A S E X T A .
E
S T dubium egregium, nempe an h?res ab inteftato,teneatur foluere legata in teftamento minüs folen*ni relida. Nam non teneri, in Foro iudiciali probat 1. Si veritas. Sc 1. fin. C . de Fideicom. & 1. Ex im perfedo.C.de T e
ña, quibus probatur cx pr?dido teftamen
to non oriri obligationem naturalem effi
cacem. Facit 1. Si vnus. C.de Teftam. qux lic fumatur; defedus folennitatis facit to
tum teftamentum deficere.
In Foxo vero anim? teneri, docet poft A nt. Panor. in d id . cap.Quia plerique nu.
4 1 . Et dicit communem laf.in I. Si poft di- uifionem. nu. 5 .C .d e Iuris. Sc fad. igno.
Bal. 1. Cúm quis. C . eod. Imol. Alex. Sc laf. 1. Nemo potcft.ff.de Lega, i . idem laf.
in l.C üm quis. nu. 14. C .d e luris. Sc fadt.
igno. D. Anto. 3. par. tit. i o. cap. 3.5.14.
Silu.verb. fefiamentum. i.q u x ft. 5 .no
tab. 4. Pau. Comito. lib.7.qu?ft.8.nu.2.
A t Soto lib. 4. de luft. quxft. 5. art. 3.
poft prin. coi. 2. verf. Exponitur conclu- iio. 6c verf.Tertib argiutur.col.3.& verf. Si hunc exempli gratia, coi. 4. tenet contra
rium, Videlicet quód hxres ab inteftato poteft tuta confcientia adire hxreditatem,
& defendere le nullitate teftaméti, quam
uis fciat abfque fraude teftatorem aliter difpoíüiíle, led minüs folenniter. Quam ppinionem in eftcdu iequitur Coua. did.
cap. Cüm effes. nu.6.cum feq. deTefta.
quatenus probat legata in minús folenni teftamento r c lid a , nec in Foro iudicia
li, nec in Foro confcienti? deberi. Et ratio e f t , quia lex iufta de caula, ob euitandas fraude.s, & o b bonum publicum , prxdi- d as folennitates introduxit. N ec negari poteft teftatorem teneri, etiam in confcie- tia,eas feruare; cum legibus iuftis fubda- tur, Sc obligetur in conicientia ad earum obieruantiam, pergi, i. receptam in cap.
Q u x in Ecclefiarum. de Conftitu. Pr?di- dida tamen intellige pro vt refoluimus, vetb. Lex. Differentia 8. Poteft enim hx
res legitimus ftatim fe defendere, Sc age
re de nullitate teftamenti, Sc fic excufabi
tur a reftitutione hxreditatis, fi eam pofsi- deat, nec tenebitur foluere legara, aliás fi eam no pofsideatffadla declaratione, eá obtinebit. Q uód fi legatarii pofsideant le
gata: non tenebuntur ad eorum reftitutio
nem, donec per fententiam condemnen
tur.
Hinc collige veram effe opinione Tiraq.
poft Leges connubiales,gl.z. n.zi .& Soti Iib. 4. de Iufti. quxft. S.art. 3. ( licet Coua.
in reg. Peccatum. 2,part. 5- 3.nu. i o . & in cap. Quamuis padum. 2. parte 5.4. nu. 6.
verr.4.contrarium teneat:) videlicet fi fine licentia mariti contrahat vxor, non tene
ri in Foro confcientix ftare contradui, etiam
etiam fi certa fit nullam fibifraudem fa d á fu p rá; fed intelligenda, vt ruperifis refot- fui/fe. V ide circa hoc latius, verb. Contra- uimus. Nam mulier potefi licite agere in dus. Differentia lo . Sc verb.Vfura. Diffe- Foro iudiciali ad refciisioncm contradus, lentiaao. Similiter & qui cum ea contra- feu ad declarationem nulliratis illius.Dum xit, poteft licite rem acquifitam ex contra- vero non declaratur; poteft licite alter có- d u minus folenni, & nullo, retinere.Hxe trahens rem retinere,
enim non funt contraria, vt putauit Coua,
S V M M A R I V M .
L
E G A T V M rei alienx,valet in vtroque z Declaratur text. in cap. Filius nojier. de Foro, fitejlatorfciuit effe alienam, con- Teftam.tra Abb.
Legatum/ J7+
D I F F E R E N T I A S E P T I M A .
L
E G A T V M rei alien?,valet in Foro exteriori,fi teftator rem fcie- bat effe alienam. 1. Cum alienam.C.de Legat.& §.N ó folum. Inftit.
eodem.Valet etiam, licet ignoranter fiat, quando legatur coniundx perfonx, vt in dida l.C um alienam. 2. refponfo; vel pi?
caufx, vt tradunt Alex. & D odores ibi, &
Bal.in Repetit.l. i.co i. 1 4. qu?ft. 2 .C. de Sacrofand. Eccief. & Benedid. Aegidius Lufitanus Pacenfis ibidem i .part.in initio, num. 30.
A t in Foro confcientix, indiftindé non valet, fecundum Abb. per tex. ibi, in cap.
Filius nofter. num. 3. de Teftam. & in cap.
Cúm effes. á nu. 1 8. eod.tit.Sed Commu
nis eft in contrarium, tefte Silu.verb. Le
gatum. 3 .quxft. 2. in 2. d id o , ScCouar, vbi late,dido cap. Filius.
Sed, quia tota difficultas confiftit in re- fpófione ad didum texr.pro maiori decla
ratione libet verba d id i cap.Filius.referre, Filius nojier F. ( inquit Gregorius Papa tertius) conquejlus ejl, qubd quondam P pa
ter fuus aliqua Ecclefix v e jlr x , Jepulturx f u x gratia, iuris alieni reliquit. Et quidem leges feculi hoc habent, v t hxres ad foluendu cogatur, f i auBor eius rem legauerit aliena.
Sed quia lege Dei, non autem lege huius fe culi viuimus; valde mihi videtur iniujlum:
v t res tibi legat x , qux cuiufdam Ecclefix effe perhibentur, h te teneantur, qui aliena rejlituere debuijli. Hadenus Gregorius.
Ecce, vt v id es, Summus Pont, in legatis rei alienx facit differentiam inter leges iu-
fis ciuilis, & legem D e i; quafi velit non deberi in Foro confcientix, licét in Foro exteriori debeantur, fed (v td ix i) com munis opinio habet tam Legiftarum, quá Canoniftarum, legatum rei alienx fcien
ter á teftatore relid u m , vtroque iure, &
in vtroque Foro valere, ac deberi, & do
cent plures, quos refert, & fequitur Paul.
Comitol. lib.7.quxft.6.nu.9.& x 0. dicens communem.
N ec obftat pr?didum caput. Nam per
pende quatuor, aut quinque interueniffc in eo legato, de quo ibi agitur. Primum, fuiffe legatum fadum de re E cclefix, vC patet ibi, ^ x cuiufdam Ecclefix effe. qux une iufta, & neceffaria, vel vtili caufa,a ie- nari non poteft, cap. ¿ n e exceptione. 1 2.
quxft. 2. qualis non erat illa,fcilicet ob le
gatum fadum de ea. Secundum, non con- nafle teftatorem fciuiffe d, ré legará,fuifle alienam,& Ecclefix. Tertium, ffiiffe fa d ú legatum pro fepultura. ibi, Sepulturx f a x gratia, qux vendi non poteft;cap. Abolen- dx. de Sepult. Et licét fponte oblatum pro ea recipi pofsit, iuxta gloffam ibi rcceptá:
tamen in cafu d id i cap. cüm res legat»
effet aliena, & non poffet retineri ab Ec
clefia legataria, exigebat ipfa cius xftima- tionem ab hxrede inuito; quod facereno poterat: quod eft quartum, quod ibi inter- uenit. Eft, & quintum, didam rem legata retinere voluiffe, cúm fciret effe alienam, occafione iuris ciuilis perperam ab ea in- t e lle d i; quia xftimationem eius ab hxre
de ( qui alias in illo cafu inuitus foluere non
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
\i • ( i'
I t i
I' I I é
i/ k
Legatum:
&oft tenebatur) obtinere non poterat.
bus omnibus perpenfis,& concurrentibus:
m erifo fummus Pont, refpondit quód licét de iure ciuili teneatur hxres adxfti- mationem reí alienx, per teftatorem lega- tx:attamen quia tune agebatur, & conque
rebatur hxres, á legatario noli rem lega- tara, qux erat Ecclefix, reftitui; quiaxfti-
mationem hxres nolebat ei foluere, quaíi malé faceret; quia non feruabat didum ius ciuile.Refpondit, Aliis legibus,de Iure ca.
nonico viuimus; quaíi dicerer, Licét aliás teneatur hxres foluere xftimationem: in hoc vero cafu de iure noftro non tenctur propter rationes fuprá memoratas; maxi
me primam, tertiam, & quartam.
S V M M A R I V M .
igatariutn.
i ■jpRKCT'rS n ih g a tx a qm temporipenineam adkg
D I F F E R E N T I A O C T A V A .
F
I R V c T V s rei le g a tx , in Foro exteriori, non pertinent ad legata- rivi, nifi illi qui co lled i fuerint poft aditam hxreditatem. Vndefitefta- tór legat fundum plenum frudibus, & ifti percipiantur ante aditam hxreditatem; nó pertinent ad legatarium, ied augent hereditatem. 1. Si tibi homo. 5. Cum feruus. de L e g a .i. Ratio eft, quia frudus rei iequun- tur dominum:at dominium rei legate,ante aditam hxreditatem aon tranfit in legata
rium. 1. A Titio.ff. de Furt. gl. in 1. Heren
nius, i .ff.de Vfur.Sc in l.fin. C . eod. tit.tra- dlt Barbof. in l.Diuortio. in princip. 2. par.
nu. 8 2. ff. Solu. mat.
In Foro veró confcientix, cenfeo deberi frudus rei legatx ipfi legatario á die mor.
tis teftatoris, & fic ante aditam hxredita
tem. Quia dida aditio requiritur ex fubti- litate iuri6, qux in Foro animx, & xquira- tisnonaltenditur, per not. vevb. Iudicium.
D iffereuiiaj. Tum quia fi legatum mihi debetur á morte teftatoris: curetiam non mihidebebuturfrudfus illius’ Facit l.Qje*
fitum. ff.de Acqui. rerum domi, vbi fi hx
res fciatrem aliquam effe mihi legatam, debet mihi reftituere frudus eius, ádie mortis teftatoris obucnientcs; per regula, 1. Certum. C . de Rei vend. Ec idem fifuit in mora adeundi, ex gl. d.l.Hxrennius.
S V M M A R I V M .
L e g a t a Jim hxredis inflitm im efm t inualida ¡ confcientia quohd pia.
nec debentur in Foro iudiciali. Secus in
D I F F E R E N T I A N O N A .
L
E G A T A , etiam pia, in Foro iu- diciali, non valent, nec debentur, hxrede in teftamento non inftitu- to. Ratio eft, quia hxredis inftitutio eft fundamentum totius teftamenti, &
ab ea omnia ibi difpofna vires fumunt; vt- probattex.inl.fin.ff.de lurecodicil. l.Ex cafcriptura. 29. ff. de Teftam.& in 5, An
te hxredis. Inft. de Lega. & $. In primis.
Inft. de Fideicom. hxred. notat gl. 2. in c.
Cum tibi. deTefta.
In Foro vero confcientix, legata pia, funt valida, fi teftator eligit mori intefta-
tus.aliás fe c u s; fecundum Panor. incap.
Indicante, deTeftani.A nge.verb. Lega
tum. 2. nu. 7. & Tabicn. eod. verb. nu. 7»
Qmnimmo etiam fi teftator noluerit mori inteftatusjfunt valida;recundiim Silu.verb.
Legatum. 4. quxft.S.quem defendit Paul.
Com itol. lib.7. Refp. Moral, quxft. 14.a nu.4. & quxft.6. nu.6, Qupd intellige efle verum, dummodo imperfeótio teftatnen- ti fuerit refpeólu folennitatis. Secús ii lic refpeffu voluntatis; vt probant quamplu
res citati á Coua. in cap. Relatum, i . nu. 9- de Tcfta. Pro quo facit quod idcm Silu.
ibid.
p
ibid. qusft. 1 0. docct ex Bart. nempe quá
do tcftator voluit teftamentum valere iu- rc diredlo teftamenti,. «3c non aliter: tunc fi teftamentum eft nullum; vt quia infti-
tuit incapacem ; non tenctur hsrcsab in
teftato foluere in confcientia legata. Secus fi voluit vt valeret, (altem iure codicillo
rum, aut alio modo, quo poilct.
Lex. 175
^
L E X.
S V M M A R I V M .
i f ^ O N T E M N E R E dicitur legem,in Eo-
^ ro exteriori, tranfgrediens legem prx- C ceptiuamfiv.eiufttxcauja.
z] Nec admittitur in diBo Foro probatio in contrarium.
Contemnere etiam dicitur qui potens faced re aliquid commode, illud omittit.
In Foro verb confcientÍ,e is tantum dicitur contemnere, qui ideb principaliter omittit^
quia paruifacit.
D I F F E R E N T I A P R I M A .
L
E G E M tranfgrediens fine iufia caufa; in Foro exteriori videtur eá contemnere, fecundum gloflam celebrem incapit.Metropolitanu.2.qusft.7.Felin. in cap.i.num.7-dc Maior.
& obed.& in cap.Cüm quidam, num.7. dc lureiur. Caftro de Lege poena.lib.i .cap.5.
Intellige facere ex contemptu,quando ve nit cótra legem pr?ceptiuam. Et tunc non admittitur probatio in contrarium, glof.in c. Cüm illorum, verb. In contemptum, de Sent.excom. quam dicit ad hoc auream, &
S V M M A R I V M .
L e x recepta, femper obligat in Foro ex- tabiliter varietur. Secus in Foro co fcientix,' teriori; quamuis eius circurjtanliie no-
D I F F E R E N T I A S E G V N D A .
fingul.Fel.ibidem num.14.
Adde etiam in Foro exteriori contemne
re dici ,qui potens facere aliquid comode#
illud omittit. In interiori vero dici illu ni contenere,qui ideó principaliter omittir, quia parui facit, fecundum N aua.c.zi.n.g.
& cap. 23.n.42. Vide Fel.in d.c.z.incipit, Si quis.nu.7.de M aio.& obed. vbi late,quan
do quis dicatur facere aliquid ex contepiu*
Adde not.fub verb.lgnorantia. Dif.z. n.6,
& fub verbo Peccatum.Differentia i.
I
E X recepta, dum non reuocatur, femper obligat in Foro exteriori;^ quamuis eius circunftantix nota- ffiliter varientur.
In Foro vero confcientis, non obligat;
quia propter notabilem variationem cir- cunftantiarum videtur iam lex iniufta; &
ideó tunc tenetur R ex, vel quiuis alius Le- gillatorreuocareeam. aliás in confcientia non obligat.Ita tradit Petr.a Nauar.tom.z, lib.3.cap.2.num. 2. verf. Secundo fatentur, quamuis vitio typographorum fit fub nu.
420.pag.144.
t
S V M M A R I V M .
7
/ T E x correBoria,non extenditur etiam 3 I n F o r o a n i r n t e n o n curantur fubtilitates i--' ex maioritate rationis, iuris.
t Secus in Foro anirntc. ' ^ r - -
- G g D I F F E -
V ' , |
I
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
L c x .
d i f f e r e n t i a t e r t i a
.
L
E X iuris communis correiloria in Foro exteriori, non extenditur ad alios cafus, etiam ex maioritatc rationis.Communem dicit Bart.in 1. Si conftante.num.39. ff. Solut. matrimo.Iaf.in Auth. Q^as adliones.num. 2 1. & 2 2, C.de Sacrofand.Ecclef. Pmel.in l.i. n.7 S.
C . de Bon. matern. i . par.
At vbi agitur de falute animx, & fic in Foro confcientix,extendenda venit; fi ca
dcm, vcl maior ratio concurrat. Commu
nem dicit Curt. lun. in 1.1 . numero 8. ff. de Offic.eius,cui mand. eft iurifdiól. & habe
tur i.tom.Common.opin.pag. 28 1.& do.
cet.Felin.incapit.fin.numero i. ad fin. dc Prxfsript.In hoc enim Foro fubtilitates iu
ris non curantur; fed fola xquitas, & ratio naturalis attenditur,vt habes fub verbo, lu
dicium. Differentia 3.Limita prxdidf a non procedere in difpenfationibus, vt habes fub verbo Difpenfatio. Diff. i o. verf. Se
cunda limitatio.
S V M M A R I V M .
'g r E X hquem negatiué, requirit monitio- monitio, Jed fiatim incidit in poenas fpiri- 1—« nem in Foro exteriori,ad hoc,vt contra- tuaUs,feu ad aninam fpcEianxs.
ueniens incidat in eius poenas, 3 'Lice, quuad ahas corporales, feu tempora-
■t In Foro verb confcientix,nulla requiritur let no incidai, ante fententiam declaratoria'
O -
noD I F F E R E N T I A Q V A R T A .
^ V A N D o le x , vel canon lo
quitur negatiué, verbi gratia,qui non fecerit refidentiam, vt in Concil.Trident.Sefsione 24.
capit.i 2.verf.Prxtereaobtinentibus;vel fi non fecerit inuentarium; vel qui rion refti- tuerit ablata á fidelibus, naufragium pa
tientibus, vtin capit. Excommunicationi, de Raptor.&fimilibus; tunc ad incurren
dam poenam temporalem, vel fpiritualem d iftx le g is, vel canonis,requiritur in Foro exteriori, vt prxcedat m onitio; & fic vt conftituatur in mora, alias non incurritur in prxdidio Foro. Iftud eft Didum Solen- nelnnocen.in capit. Excirpanda.ad fin. de prxbend. de quo vide plura ad eius orna
tum per Bernard. Diaz Regul.474-incipit, / Monitio requiritur. & in Prad. capit. 6 1.
titul.de Venator. & per H ippolyt. in 1.
V n iu s.§. Cogniturum, numero 13. ciim fequenti, de Q ^ ftio n . vbi plenifsme, &
per Felin.in cap. 2. numero 4.deM agiftr.
vbi limitat quatuor modis, & per laf. in I.
Ita ftipulatus. num. 17ff.de Verbor.oblig.
vbi plenifsime, & per Dec.confil.i 5 i.nu.
i6.cum fequenti, &confil.37.num.9. vbi optime,& per Abb. diYto capit.Extirpan*
d s. $.Qui vero/ num. i o. & m Repetit, e-
iufdcm 5. nnm. 19. & 2 1 . vbi dicit prxdi
d u m D idum Inaocen.communiter appro bari. Idem teftatur Kofella verbo Excom
municatio. I. Excommunicatione. 21. &
Paulus Comit.lib.6.Refpon.moral. quxft.
24.num.i 3-vbi plures commendantes rc fert, fequitur Nauar. confii. »'3,num. 1 .& 7, de Cleric. non relident, vbi duobus modis limitat. Pro quibus eft gloffa notabilis fi
nalis in d id o capit. Excommunicationi.de Raptor.Sc facit glofla final. in cap. Ad Apo ftolicx.de R e iud.!ib.6. quatenus habet nó dici quem negligentem,nifi poft monitio
nem : quam gloffam fequuntur plures, quos refert Felin.vbi fupra num.3.
Inter limitationes auté per D odores fu- periiis relatos traditas; vna eft: videlicet vt prxdidu D id u Innoc. nó procedat quoad Forum interius,fiue quoád Deum. Ita Pa- normit.in foede d id o §.Q d vero.numero 2 1 . Felin .didocap.i,de M agiftr.lim it.3.
fub num.4.Nauardido confii. 1 3. num. 7.
in fine, & in Man.capite 17.num.98.Nam quoád Deum, cui omnia parent, & funt manifefta, ftatim incidit contraueniens in poenam fpiritualem, & ad animam fpc-
¿fantem. Vnde m cafu d id i cap. Excomu.
meationi, de Raptor, erit ligatus contra- ucniens