Este libro fue diseñado para aquellos que estan estudiando para ser Oba Eni Oriate o para los que ya lo son. Este libro no es apto para los NO CONSAGRADOS, o como mas se conocen como ALEYOS.
Para hacer un yoko osha eleri, conlleva varios pasos, cada paso tiene un porque y un orden, el cual no se deve de romper, ya que son
sumamente importantes, y sin estos, un yoko osha no estaria correctamente hecho.
Los pasos a hacer un yoko osha son los siguientes…..
*Coco a eggun*
*Ozain*
*Coco a ozain. *
Hechar el omiero de los 7 dias en un pomo. Y
darle una jicara al Iyawo para que tome.
*Lavatorio de ozain. *
en obatala se quita el jabon. Si estas coronando
obatala, el jabon se quita en Oba Nani.
Botar primera agua con agua ardiente
2agua fotiweo y la tercera Ozun borio,
4-baralotoyu tirar agua a los iworos.
*Tirar Caracol en el piso.*
*Tocar la puerta, la paloma.*
*Lavatorio de cabeza.*iworo,madrina,yugbona.
“Hacer el rompimiento , matar el jio jio y vestir
al Iyawo. El Iyawo salta para frente al trono.”
*Pintar el ozun de oddon, para poner el pilon*.
“Si entra aggayu se hace primero el oro.”
Sentar al iyawo en oddon. Y poner collares.
*Cortar la trenza, y el pelo.*
*Rogacion de oddon.*
*Pintar Ozun Leri y Fifi Okan.*
*Poner Ache*
*Montar los Santos, y despues la Llamada.*
Iyawo va al trono y se le tira al oba y sus mayor.
*Coco a los Santos.*
Darle de tomar al Iyawo la sopita de la paloma.
Matanza.
Al tercer dia Ita Eni Male Osha.
Cada uno de estos pasos son vitales y se
tienen que hacer con sus prespectivos rezos y cantos lukumi.
Moyugba general, ya sea para osha o eggun. OMI TUTO, ANA TUTO, ILE TUTO,TUTO LAROYE, ESHU TUTO,ACHE TUTO, EGGUN TUTO, TUTO KAN, TUTO OMO TUTO OWO TUTO ARIKU BAGBAWUA. (Moyugba el santo que sea)
MOYUGBA OLOFI OLORUN MOYUGBA OLODDUMARE,
MOYUGBA OSHA
MOYUGBA AYÁI ODUN, ONI ODUN, ODUN OLÁ BOYUGBA BOGBO WAN OLODO IYALOSHA
BABALOSHA OLUWO OMOKOLABA TOKO LERI
TOKU, NI KE TIMBELAYE, TIMBELESE OLODUMARE OMI FUN EGGUN, OMI FUN EGGUN ILE, OMI FUN EGGUN ARA, OMI FUN EGGUN FILANI, OMI FUN EGGUN MERILAYE, OMI FUN ILE OLOFI
OLODDUMARE.
ADESHINA
OLGA LA TAMALERA
REMIGIO HERRERA -OBBARA MELLI...IBAE ERNESTO RODRIGUEZ AGGAYU OBA YOKO ………..ORIATE
LAZARO AGGAYU AURORA ALAMAR
Ñango El de Regla (Omilana)
BERNARDO ROJAS -BABA EYIOGBE
Consuelo Rodríguez La Chantecler (OguN Fumitó) TATA GAITAN -OGGUNDA MAFUN
LOS JIMAGUAS DEL PALENKE……….ORIATE LAZARO ROZ- OSHA-NIGUE QE AUNSO DIDDE Guadalupe Estable (Shangó Bí
EL CHINO DEL TANKE
NICOLAS VALENTIN ANGARICA - OBA TOLA………..ORIATE
CELIA LA MILLONARIA
FERMINITA GOMEZ- OSHA BI
OCTAVIO SAMA “Obbadimelli………ORIATE MIGUEL FEBLES- ODI IKA
SUSANA CANTERO - OMI TOKE
Cuca La Gorda DE REGLA- OMI LANA MARIKITA RODRIGUEZ - ODDI OCHE
FACUNDO SEVILLA - OBEDI CACA OBEDI LELE FEFITA AGGAYU- LAMITO AGBERO QUE AUNSO DIDDE
LAZARO CUESTA - OBE KANA
Mamacelina Moncerrate Gonzalez - Oba Tero MANUEL MEDERO………ORIATE
ROSALIA GRAMOSA …….EFUNSHE LATUAN AFRICANA
JOSEFA ESHU-BI
FELIX PALUCHA……….…ORIATE
LIBERATO VALDEZ……….ORIATE VICTOR BERMUDEZ….ITA NI IBBO……ORIATE JUANA SISCA
BOGBO EGGUN DE EMI NANI
ONELIA BARRIO …… CARLOS NARCISO CALLEN ……TAMARA PEREZ CALLEN
IBAE IBAEN TONU BOGBO EGGUN DE …………..EL INTERESADO………LA MADRINA Y LA OYUGBONA IBAYE IBAYEN TONU ARA ONU TODA LA CIENCIA KE ESTA TOKUN TOKUN LAWA LAWA, QUE TIN BELESSE TIMBELAYE OLODDUMARE.IBAYE IBAYEN TONU
MOYUGABA ACHE MOYUGBA CEDA MOYUGBA CODA.
Afache bowo iworo...afache semi lenu KINKAMACHE MI IYATOBI, BABATOBI
KINKAMACHE MI IYARE OCHA OMI SEINDE, KINKAMACHE MI OYUBONACAN OMI
IYA.KINKAMACHE ORI ELEGDA EMI NANI OBA NIKOSO LAYE ,KINKAMACHE TODA LA CIENCIA ALAGUA ALAGUA kinkamache iyalosha babalosha iworo abure sima umbo wa ile.
DICE ACHE LENU ACHE LERI
ECUE edun ayai eddun, EDDUN EDDUN MOCUE EDDUN AQUI
esta su omo de ocha OBA NIKO SOLAYE haciendo saber qUe edun loyi edun oyola.
TELE MOBALA IKU UNLO....ANO UNLO....ARAYE UNLO....TILLA TILLA UNLO....ELENU UNLO....OFO UNLO....IÑA UNLO,,ONA UNLO....FITIVO
UNLO...ARO UNLO...AKOBA UNLO…AKALA-KAMBUKA UNLO, Y TO BOGBO OSOGBO UNLO AVILA Y UN SODDIDE.
Y QUE TODO SALGA QUE EBO FI EBOADA QUE EBOADA AYE
Y QUE ESTO SEA PA IRE
OMO...OMA…….BATA…….IRE ORI YOKO....IRE ELESE OWO....IRE OTONOWA...IRE LOWO ….IRE ELESE AYE...IRE ELESE EGGUN...IRE ELESE OSHA……IRE ASHEGUNOTA...IRE ASHEKUNOTA...IRE ARIKU BAGBAWUA.
PO IBAN ECHU.
PRESENTAR LOS COCOS. AGO LERI... CABEZA
IGUAYU ORI... FRENTE ESHUNI BAKO... NUCA
OYARE BITUTO... GARGANTA
AKUALA OTUN... HOMBRO DERECHO AKUALA OSI... HOMBRO IZQUIERDO KETA OBOÑU... BARRIGA
ELESE ENTELE... PIERNA DERECHA
ELESE ENTELE KAMAFACETA. PIERNA IZQUIERDA INKA BURUKU... PIE DERECHO
INKA BURUKU LODDE... PIE IZQUIERDO AWO OTUN... MANO DERECHA AWO OSI... MANO IZQUIERDA ire omo, ire owo, ire ariku, babawua ...
En osha SI se le Moyugba a eggun, de que muchos no sepan este rezo , es otra cosa, y no tiene nada que ver con ifa.
El rezo de osha a eggun y al coco estan mas
adelante donde estan los rezos de todos los santos.
Orun a Eggun con algunos significados.
Cuando se le da de comer a eggun lo que se canta en la matanza.
Iku yere 2x
Coro: eye iku yere Eye mankio 2x
Coro: eweye eye mankio. Eru sere 2x
Coro: Akofa eru sere Iku manan deio 2x
LLAMADA…..
AUN BA WA ORI, AUN BA WA ORI, AWA OSUN, AWA OMA
LERI OMA LEYAWO BOGBO EGGUN CAWE CORO----SE REPITE
JEKUA ORUN AWA NI LORUN, JEKUA EGGUN IKU MA WA
CORO SE REPITE---
AWA OMA LA IKU OSIO AWA OMA 2X OKE OMA OOO LAIKU OSIO AWA OMA LA IKU.
CORO---SE REPITE
OYO LELE LA IKU OSIO OYO LELE 2X OKE OMA OOO LA IKU OSIO OYO LELE LA IKU.
CORO---SE REPITE.
LANKUE EGGUN LANKUE EGGUN, ALA BONILE, LANKUE EGGUN.
FUFULELE EGGUN FUFULELE EGGUN, EYA ORO AWA IKU, FUFULELE EGGUN.
CORO----SE REPITE
MA BONI BOCHE , MA BONI BOCHE, NI BOCHE NI BOCHE NI REO
CORO---MA BONI BOCHE.
OKOKAN LA MI WAYE OKOKAN LA MI ORUN 2X
BOGBO ORISHA ORUN LA MI WAYE, OKOKAN LA MI ORO
CORO---SE REPITE (cuando se golpea el Corazon y la nariz)
OMO ALAWO YA LE FIEL DENU, AGOFAO, AGOFAO 2X
CORO---SE REPITE
TELE MOGBAN TELE IKU, TELE MOGBAN TELE WAYE KE WAYE KE, BIO WAYEYE, ODOSO UMBO, ARA A UMBO, WAYE,
WAYE KE WAYE KE BIO WAYE KE……. CORO--- SE REPITE
Chekete Chekete motin shauro chekete, ara onu motin shauro
Coro: lo mismo
ENAROKO FARAWAO, ENAROKO FARAWA LODDE CORO---SE REPITE
DENDE LA EGUE O, DENDE LA EGUEO
IKU OLODDUMARE DENDE LA EGUE OLO DIDEO CORO----SE REPITE (oloddumare lo llamo y se tuvo que ir)
Iku, iku la osore 2x leri la mefa ewa woyee….. (coro) lo mismo.
(lo que esta escrito no se puede borrar)
Okoko , o nireguede 2x sokuta nio imale , okokuaremi
(llorando por la tierra que deje atras)
Iku manño , iku o, foro foro, foro si Coro:
Coro:
Kawe wemi tere o kawe 2x iku iyayo, wemi tere o awe wemi te.
(traduccion) La madre que llora al hijo.
Bakeromi
(coro) Bakeroma. Estos canto se repite par de veces.
Agwa dola
Coro: bakeroma
Iya iku dola
Coro: bakeroma
Entonar alto…. BAKEROMI : Bakeroma, bakeromi bakeroma, agwa dola bakeroma , iya iku dola ,
bakeroma.
(este canto completo significa: cuando la madre esta enterrando al hijo y le esta pidiendo que reviva)
ALEGORIA (GRACIAS)……
IKIN BALELE MIO IKIN BALELE 2X TORIO MODDE BIO SANBALE IKIN BALELE MIO
CORO----SE REPITO
OBA KUKU OBAN TEREO ILE LELE 2X CORO----SE REPITE
EGUNGU MI BABA IYA, ERO LA YIKI MADEO….. CORO----SE REPITE
EEE ISANBE LAWO LA OSUN BE LAWO ARA ORUN AMBELAWO
CORO--- SOCUUN AMBEO WO
MOFE SORO MI MOFE SORO
CORO----ALAGUA ALAGUA CONFESORO
SORO BABA LAWA MOFESORO
CORO---MOFE SORO MI MOFE SORO
SHE IWAMA ---CORO—OSHINSHE,,,,,, SHE IWAMA ---CORO--OSHINSHE
A LAWA LAWA……..CORO- SE REPITE…… A LAWA LAWA……..CORO- SE REPITE
Eshu kuelo kuelo milla 2x de mina iku mi iya, eshu kuelo kuelo milla abure iya tokun.
(cuando la madre esta al lado de eshu su hermano ya muerta.)
Ayeee… torio mode sikuo, olele, akufo, torio mode losure, akoko nigbe iku lode, torio mode akoko
nigbe emi seban seyo, ago nile sikuo, olele.. Coro: lo mismo
LAYE LAWA, LAYE LAWA LA FISI CORO---SE REPITE
SE SE IRE ………CORO---FARA KUN FARA SE SE IRE ………CORO---FARA KUN FARA ODO MAI……..CORO---FARA KUN FARA ODO KAIN………CORO---FARA KUNRA
CORO---SE SE IRE FARA KUN FARA SE SE IRE FARA KUN FARA.
ALAWA LAWA LA MICHE, AKIKILO LA MICHE CORO---SE REPITE
Irawo inle ofere 2x ara chupua inle ofere 2x
……… coro: lo mismo
Sonelile o eggun, awolodde chango, sonelile o
eggun awolodda……. Coro: lo mismo
Eggun, iya eggun, baba eggun, omo eggun,
timbelaye timbelorun……. Coro: lo mismo.
DESPEDIDA A EGGUN….
IKU MAÑAN DEIO, IKU MAÑAN DEIO
CORO---EEEAAAA AEEE IKU MAÑAN DEIO
LAO OKETE LABERE UNLO IGBAE IGBAE 2X CORO---SE REPITE
Odundun aremu, baba aremu oduduwa ifa rawa, odundu aremo, oduaremu odundu ifa arawa.
Yeye ikuye ikuye iku loyare. Coro: lo mismo
Yewa sire iku were were, iku were were, iku were were
Coro: Yewa sire iku were were
Yonbale nisere reo, Yonbale nisere reo orishaoko, Yonbale nisere re kokoyaro.
Coro: lo mismo.
Omo dara dei omo dara die 2x oloddumare dei omo dara orishaoko
Coro: lo mismo
Oloddumare dei
Coro: omo dara orisha oko
Agwa kunle ki Olofi 2x olofin oloyiki olofin omi oyare… awa kunle ki olofin,
Coro : lo mismo
(Dar coco a eggun a ver si ebboda.)
AUN BA WA ORI, AUN BA WA ORI, AWA OSUN, AWA OMA
LERI OMA LEYAWO BOGBO EGGUN CAWE CORO----SE REPITE
……… ……….
CANTO PARA LIMPIARSE CON LA CASCARILLA.
OSI OLODDUMARE EGGUN NILESUN, AWALODO NI LE SUN
CORO---ONI LESUN BA ILE AWALODDO NI LE SUN.
Ile loya, warana, ile loya waosi
Coro: ile loya warana ile loya waosi
Este canto quiere diciendole a iku, que le rendimos moforibale, pero queremos estar vivos por ahora. ///////////////////////////////////////////////////
(HACER OZAIN) OBA: KAMAYA, IYA.
CORO: IYA, IYA OBA: KAMAYA, ENU CORO: ENU ENU OBA: KAMAYA BIBO CORO: BIBO BIBO (CANTO A ELEGGUA)
OBA: ESHU BARA GO AGO MOYUGBARA. ESHU BARA GO AGO MOYUGBARA. OMODE KONIKOSHI BARAGO AGO MOYUGBA ELEGUA ESHULONA.
CORO: ESHU BARAGO AGO MOYUGBARA. ESHU BARAGO AGO MOYUGBARA. OMODE KONIKOSHI BARAGO AGO MOYUGBA ELEGUA ESHULONA.
OBA: ISHONSHON ABE, ISHONSHON ABE ODDARA KOLORI EYO BABA SEMI, ISHONSHON ABE.
CORO: REPITE.
OBA: BARA COLORI EYO.
CORO: ISHONSHON ABE, ISHONSHON ABE
ODDARA COLORI EYO BABA SEMÍ, ISHONSHON ABE.
OBA: OKE MASANKÍO.
CORO: ABBUKENKE ,ABBUKENKE. OBA: OKE TOPANLOWO.
CORO: ABBUKENKE, ABUKENKE. OBA: UNYORO.
CORO: BARA YOLO UNKUERE. OBA: UNYORO.
CORO: BARA YOLO UNKUERE.
OBA: ASOKERE KERE MEYÉ, ASOKERE KERE MEYÉ, ALAWANA KI LA BOCHÉ.
CORO: REPITE.
OBA: SOSASOKERE, ALAWANA SOKERE. CORO: SOSASOKERE.
OBA: ALAROYE SOKERE. CORO: SOSASOKERE.
ELEGUARA EEE, ELEGUÁ ALA MOFORIBALE ELEGUARA AGÓ.
CORO: REPITE.
OBA: ECHU BELEKÉ IBBANLAYÉ, ALAROYE IBBANLAYÉ.
CORO: REPITE
OBA: KIRIÑAAA, KIRIÑAAA, OO KIRIÑA, ELEGUÁ BANYOLÉ.
CORO: KIRIÑAAA, KIRIÑAAA, OO KIRIÑA.
……… ………..
ASE OMO OZAIN “CADA VEZ QUE SE CAMBIA DE CANTO SE DICE ESTO”
CORO---EWE AYE “OZAIN SE VA HACER”
……… ……….
CURU CURU GEDDE
CORO---MARIBBO OZAIN, MARIBBO YE , MARIBBO. “RESTRIEGUEN O ROMPA EN EL ADDE LA CABEZA ES OZAIN.”
……… ………..
ASE OMO OZAIN “CADA VEZ QUE SE CAMBIA DE CANTO SE DICE ESTO”
CORO---EWE AYE “OZAIN SE VA HACER”
……… ……….
MOLLEUN EWE MOSARAO, MOLLEUN EWE MOSARA 2X EWE LOBI MI , EWE LOLLA MI, MOLLEUN EWE
MOSARAO.
CORO--- LO MISMO
“LAS HERIDAS Y EL SARA LO COMIERON MI FAMILIA Y LE HISO BIEN LO ESTOY COMIENDO YO Y ME HACE BIEN”
……… ………
DADADARA MADAO DADADARA MADDA 2X OZAIN SAMIGUO O CAMAGUO ADADARA MADDA.
CORO----LO MISMO
“BIEN O BUENO TODO LO QUE OZAIN NOS DIO A TODOS” ……… ……….
OÑIQUIÑIQUI ODDAROMIO OÑIQUIÑIQUI ODDAROMI 2X OÑIQUIÑIQUI AGGUA OCUMA OÑIQUIÑIQUI
ODDAROMI…
CORO----LO MISMO
“LO QUE HACIA ME SALIA BIEN, LO QUE YO MOVIA ME SALIA BIEN, SOY MAYOR Y TODO ME VA BIEN”
……… ………
BE ISEISEMI, OSAIN LA URO MI, EWE WI AWAEROKO, EWIWI AWATINIBU
CORO---LO MISMO
“HACIENDO POR MI, HACIENDO POR MI CASA, LA YERBA SECA ME LO HA QUITADO”
……… ……….
MAMURAA LA MOFILLE, MAMURA AGUA OLODDE CORO---LO MISMO
“HIJOS APURENSE, HAN HECHO MUY POQUITO, APURENSE MAYORES DE ESTE MUNDO”
……… ………..
OZAIN BELE BENITE BLEOO, BELE BENITE BLE 2X SACACA OCUMA BELEBLEE BELE BENITO BLE.
CORO---LO MISMO
“AUNQUE SEA FLACO SOBRE ESTO QUIERO ESTAR”
……… ………..
ATIPONLA IFA GURU 2X IFA OWO IFA OMA ATIPONLA IFA GURU.
CORO---LO MISMO
PARA TODAS LAS REVOLUCIONES UNANSE LAS MANOS. ……… ………..
EWE MASIBOROÑU EWE MASIBORORO 2X
BAMBI OKE YO MASIBOROÑU MASIBORORO….. CORO---LO MISMO
……… ……….
BAMBI OKAN FOROYO FOROYO FOROMOYENYE 2X
CORO---
……… ………..
TITIRIBAMBA TITIRIBAMBA AWONAMEJO KIMELLO……CORO…..LO MISMO.
……… ………
SHERE WORO DEWAO SHERE WORO EWE DUN DUN..
CORO---LO MISMO
……… ………..
EWE ILE YOMI AWONA MELLE YOMI OSHINSHIN ILE YOMI BEKUN BA YEWA YORUBA…..
CORO---LO MISMO
……… ………..
PEREGUN EWE ETUTU 2X PEREGUN ALABOMIRE PEREGUN EWE ETUTU CORO---LO MISMO
……… ………
BOROTITI LAWA TAREPO 2X EPO PONLOWO EPO POLENSE BOROTITI LAWA TAREPO….. CORO---LO MISMO….
……… ……….
Ewe ikoko, koko waya se meyi sokuta. Coro : lo mismo.
ABEDA ABEDA MAI 2X BABA DIÑA OLUWO OSAIN ABEDA BEDA MAI YENYE
CORO---LO MISMO
……… ……….
BABA FOMODE BABA FOMODE, OBA DIÑA OLUWO OSAIN BABA FOMODEYENYE
CORO---LO MISMO
……… ………..
WERE WERE MAI, OSAIN SAIWO 2X CORO----LO MISMO
……… ………
OZAIN MOSAIN MOTIO BABA , OZAIN MOSAIN MOTIOEE.
CORO----AAYAEEEEE OZAIN MOSAIN MOTIO BABA…..
……… ………
OZAIN FARAWA OZAIN MOSAIN CORO--- OZAIN FARAWA.
……… ………
Agronika Iki 4x ozain ewe ashe to, agronika iki
Significado: de los arboles que son brujo, se saca la hierva para de la solucion.
Coro: lo mismo.
……… ………
Ewenila dideo ewenila dide, yoko osha, ozain de male, ewenila dide
Coro: lo mismo
……… ………
Ewe, ewe orisa, ewe odara, la oma, ewe.
Coro: lo mismo. Este canto es para que renascan las plantas. Y tambien se cantan en el monte para que las plantas te escuchen y sepan que tu entrastes para una function.
////////////////////////////////////////////////////////// KUIRI KUIRI KUI KUI 2X OZAIN BERU BERU MALE
CORO---KUIRI KUIRI KUI KUI
ANO KOBA MALE……(CORO). IÑA KOBA MALE. FITIVO KOBA MALE….OSOGBOS.
……… ………
Ewe okuma , okuma lawa ewe okuma , okuma alawa.. Coro :
Okan beloddo..
Coro: ewe okuma okuma lawa ewe okuma..
……… ………..
ALAFULEWA MAMAKEÑA ELERI ASHO KINKEÑA,
ALAFULEWA MAMAKEÑA ELERI ASHO KINKEÑA AWO. CORO----LO MISMO
“EL QUE PUSIMOS EN LA CABEZA DE ESA PERSONA QUE NO TERCIE, HAS QUE SEA GRANDE..”
……… ………..
Ala umba koshire a la umba ewe i koko Ala umba koshire a la umba ewe i koko, okashore okalambo a la umba ewe ayo…
CORO---LO MISMO
……… ………
( Cierre de las cazuelas con los súyeres )
Este último súyere es para virar el agua del cubo en la cazuela, con esto se pone fin al Osain,
echa el Agua de Río, el Obbá canta:
OBA: A LA UMBA KOSHIRE, A LA UMBA AWÓ IKOKO, KASHEITA OKALAMBO. A LA UMBA EWÉ IRÉ.
CORO: REPITE.
Cuando se echa el Agua de Río, el Obbá canta: OBA: OTUNDE MADDELERÍ OMÍ BOLERÍ OSHORO, OTUNDE MADDELERÍ OMÍ BOLERÍ OSHORO.
CORO: REPITE.
Después de sazonado se le da obbi a Osain y acto seguido, si es un lavatorio de elekes ó de Ocha se vuelve a empezar por el Oro a Elegguá y se continúa con el Oro completo de todos los Orichas por su
orden hasta finalizar por el de cabecera:
El orden general de este Oro es el siguiente: ELEGBA. OGGUN. OSHOSI. INLE. ASOWANO. ORICHA OKO. DADÁ. OGGUÉ. OKE. OZAIN.
AGGAYU. IBEJIS. SHANGO. OBATALA. YEWA. OBBA. OYA. YEMAYA. ORULA. OSHUN.
( Aquí se le hace el Oro al Ángel de la Guarda )
Se puede incrementar los súyeres, para hacer Ozain, así como si se quiere lavar algo en especial, para
hacerlo mucho mas completo, en el sentido del aché que da el Oro, a Ozain.
Para ello, podemos añadir los súyeres siguientes, que por lo general se cantan en Ifá, y no son
comunes en las consagraciones de la Ocha. También es corriente que en la regla de Ifá se cante a Ozain, y luego laven cantando a los guerreros y luego a Orunmila simplemente.
Para poder ilustrar esto, se expresará en la siguiente página, en la que se determinan cantos usados en la regla de Ifá, que a su vez se mezclan con los ya
expuestos en las páginas anteriores. SAZONES
Ingredientes como el pescado ahumado, la jutia, la cantidad de pimientas de guineas equivalentes al numero del santo, agua bendita, manteca de corojo, miel de abeja, manteca de cacao, el ache de la
cabeza y cascarilla.
Agua bendita, pimienta de guinea, manteca de corojo,( ron, maiz tostado, pescado ahumado y jutia) a los guerreros, miel, cierras con cascarilla o ashe de orula si es para un cari osha va del agua
que se trajo del rio. Obatala cacao, cascarilla, miel, ron. Todo depende las pimientas de guinea son dependiendo de la marca del santo. 6,7,8,9 hay personas que le echan ron a todos y hay quien no.
Lavatotio de Osha
Orden de el Orun. ORUN AL
SANTO
Eleggua….Oggun…Ochosi…Inle…Asojano…Osain
…Orishaoko…Coricoto…Dada………
Ibeyi…Aggayu…Chango…Obatala….OBA-NANI…Yegua….OYA…Yemaya… Oshun…
Orula.
Hay tres facetas en el canto (la llamada al
santo), (aleoria, diciendole al santo que todo
esta oddara), y (la Pulla).
Eleggua…..
EEEEE…………Moyuba o moyuba orisa
Coro: a eeee moyuba orisa
Moyuba ile moyuba orisa
Coro: a eeee moyuba Y asi
sucesivamente……….
Ibarakooo moyubaaa, elegua ibarakooo ago
moyuba omo lo edo nikosi ibarakooo ago
moyuba eleggua chulona….
Coro : se repite lo mismo
Se repite el canto variando al
Eeeee ago ile ago
Coro : se repite lo mismo
Ago ile ago ……coro. Ago ile
agoya……..coro
Ago ile ago elegguara, eee agoile ago elegguara
elube eke, alaroye ago eleguara.
Coro: abuka bukerere.
………
……….
Oggun.
Awanileooo ogun mariwo 2x……oggun afomode
oinle abere
Mariwo oggun de baba……. (coro) se repite lo
mismo
Eeeee awanile komanse irawo (coro) awanile
awanile komanse irawo awanile.
Oggun mariwo komanse irawo (coro)
Alaguede komanse irawo (coro)
Awanile onile (coro) awanile mai mai
Wayo wayo kilonche (coro) awanile mai mai
Yamala oggun arere yamala eaaaaa (coro) se
repite lo mismo
Eeeeee afere yo…….. (coro)
Kikiri alda oggun adefa odekua lade (coro) kikiri
alda….
………
………
Orokoro komodemero, odelaye omode mata 2x
osha kinisa alawa, ero kinisa la oma, ladde ke
orun seniki, seniki orun afeledda, saka kinisa
okun lokúa, oma de marenasa ke yanao, eriki….
Coro: YANA…
Eriowo……….coro:
yana………Eriaye………coro:yana
Ochosi baba yiloda ala modanse (coro)
Sire sire (coro) odemata ore ore
Chambeleke ioro odemata Kolona (coro)
Adefa odemata (coro) ibala odefa
Makumakarere abata
(coro) erosi baba onillo karere alatarielle
………
………
Coro: erosi ban ban karere
INLE...eeeee o inle o inle o inle a yaya o inle
(coro)
Eee o inle kere molde (coro)...eeo
inle kere a akolona (coro)
………
……….
Asojano .
Bari ba ogueda ma (coro) more yansa omole
ya…
Ki bake bake bake………..(coro) ^
Aberikutu awaleriooo….2x, ore baba
babaluaye awalerio ore baba (coro)…..
Baba e…. Baba soroso 2x Babaluaye iyan
fomode baba sire sire (coro)……
ZARAGODEMO ZARA GODE , ZARA TI TI NAMU
ZARA GODE 2X AGLOITO NAWADO O
UMMMMM , ZARAGODEMO ZARA GODE ,
ZARA TI TI NAMU ZARA GODE AGLOITO
NAWADO…….
CORO………^^^^^^
………
………
Ozain
Aeee…..ozain mariwo 2x maribo ye a ozain
maribo mariboye….(coro)….
Ozain Farawa (coro) ozain mosain
………
………
Orisha oko oggun feyewe iwoni mowimo oggun
mamiwo.. orisha oko afefe irawo tani mowimo
orun mamiwo (coro)
AEEE IOO...OBEDI AYO
(CORO) bialla komote llamala bialla komote
yakumoda bialla komote ñio aeeeeeiioooo 2x
Korincoto.
Korincoto mi lodo (coro) orisha ewe mi lodo
Orio…….(coro) Eyan koro
Mala mala de koro oke….(coro) eyan koro
Iyokuamala (coro) oke iyokuamala oyenye
afofodio
………
……….
Dada.
Abure dadao omolowo mi sele omo lubeyo
(coro) dada omolowo dada omo lubeyo
Omi dada (coro) masokuma
Omisele (coro) masokuma, ero adache belona
fumilaokan sumelle
Dada masuka
Dada masokuma 2x ero adache belona
fumilaokan sumelle (coro)……
………
………
BEYI.
Beyi mokara beyi mokara mamboyare 2x
Coro :lo mismo
Sombooooo beyi mokara wamilaooooo
Coro :sombo cantante beyi mokara
wamilao
Sombo lo jimawa sombo alaure
yaure……….coro: lo mismo
Aggayu.
Eeeee……..cholala iboruo komanshe ru baba
(coro) oya oya onakua oya oya
ELEKOTO, AGGAYU ELEKO TOTEO
CORO: ELEKOTOOOO
OKE OKE AGGAYU LOMA LORISA AGGAYU
LOMA LORISA AGGAYU OMO LOYADE
CORO: LO MISMO
………
………
Chango.
Kawo, chango kawo, erufina kawo arumaya
(coro) lo mismo….
Ala arabba , ala arabba oyo orisha yoko mayoko
(coro) lo mismo
Moforiñaña moforisole 2x moforisole akuko
aro, agua aladdo feyesuo. Coro .
Changoooo erionle erionle. Coro….. araonle
erionle.
Chango eyele aro 2x alabba tuto kole valle
doma chokun
Coro…. Feyeniye doma chokun feye
…….cantante aladdo doma chokun…
Ayiborere ayiborara 2x ayiborere obakoso
ayiborere …..coro lo mismo
Bogbo rumale irodde bogbo rumale i chango
Coro……Odokua iyakua bogbo rumale irodde
Chango yamala koire 2x
Coro……. Eaaaaa aeeeee chango yamala
koire.
Baba fururu orereo, wokan yenye eleriwo,
elerifa obatibasawo,
Eyiborere obasiwao, enuaye yawa_oro,
eyawaroro elese okan
Baba elese oka obatala……
(coro) eyawaroro elese oka,
Enuaye mimoseo 2x
Obatala ta wini wini, sekure bogbo la ifa sere re
(coro)
baba loro ke, ala ti oke, loro ke baba.
(coro) Baba loro ke, loro ke baba….
………
……….
OBA.
coro: oba kueri mawo ala moba ile
oba eleko aya osi ashaba eleko aya osi
coro: lo mismo
Yewa.
Laye lokua lokua aye 2x yeyé aunko yeyé oma
2x yewa lofini 3x loku aye
Coro: lo mismo
keye keye tanque 2x omolo yewa ooo
coro: keye keye tanque
Omolo yewa o yewa o yewa oooo, omolo yewa
obini yewa elese yewa oo
Coro: Omolo yewa o yewa o yewa oooo.
OYA.
(coro) lo mismo
Alliloda
(Coro) areleo
Se repite el mismo canto par de veces.
Oya wima wima 2x chokoto kuen kuen ala weri
oya
(coro) lo mismo
Oya wa mi loya 2x loya loya ua bembe
Coro: loya mi loya cantante dice: loya
loya ua bembe
Tere rema tere rema
………
………..
Yemaya.
Iborere iborereooo…..akolona fu awa, iborere
iborereo akolona mi awa
(coro) ^^^^^^^^^^^^^^^
^^^^^^^^^^^^^^^
Yemaya telele iborereo, omolorisa dide, iborere
iborereo, akolona fu awa. (coro)
Wolo wolo fuwoni yemaya, mi iya, wolo wolo
fuwoni kue kue lle, achadenireo.
(coro) ^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^
Yemaya kolona yemaya kolona 2x agua orisha,
kamawareo yemaya kolona (coro).
Mamayoe mamayoe 2x omilana omilowo iya
mate lawo (coro)
Kai kai kai yemaya oloddo kai kai kay azesu
oloddo (coro)
Kario oke, kario oke (coro) lo mismo.
Omilana omilowo iya mateo (coro)
Ochun.
(campana grande del tambor)
Ewemilochamiwo……….(coro)
elade ochun
(campana Chiquita del tambor)
Ewemiochaori
………^^^^^^^^^^^^^^
Lade koyu yeyemi (coro)
Lade koyu
yeyeo….^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^
^
Soro karu ku yeye
Coro……erule erule erule
Soro karu kuamala
Coro…….amala amala amala
Soro karu komode
Coro….omode omode omode
Soro bambio
Coro………yan yan iroko yan yan
……….
Ala mi sere iyalorde
……..kumada….iyami….oloddo
Coro 2x Ala mi sere
……….
A la mofinye moro iyalorde mofinye ….. ibu
kole mofin yeo
Coro…..a la mofinye moro
………
……….
Orunmila.
Ifa yoko bio kobi (coro) ayalawo yoko bi……
Ifa mayele yekun fele ifa (coro) eriki mayele
yekun fele
Ifa ounko orula orula laka laka laose,
Ifa ounko orula laka laka laose aloda ……(coro)
se repite lo mismo.
Orunmila talade ochun ala tenite , ala iboru ala
iboya ala iboya ibochiche
Coro: lo mismo…… ritmo yesa.
Ito Agban Eshu: que se realice todo gracias al
espíritu universal de eshu.
“Los cantos pueden variar al estilo del Oriate”
Hechar el omiero de los 7 dias en un pomo. Y
darle una jicara al Iyawo para que tome.
*Lavatorio de ozain. *
en obatala se quita el jabon. Si estas coronando
obatala, el jabon se quita en Oba Nani.
Botar primera agua con agua ardiente
2agua fotiweo y la tercera Ozun borio,
4-baralotoyu tirar agua a los iworos.
Esto se canta cuando se echa el agua del rio a
la cazuela de Osayin. Acuerdese siempre que el
agua de rio se echa nada mas que cuando se
inicia alguien. El canto dice asi:
Otunde made eleri awa leri oma oshoro
contesta: igual
Esto se canta cuando se haya acabado el
lavatorio completo que se echa agua en cada
jicara y se hace lo que se llama “Osun”, que es
cantarle a Osun. El canto es asi:
Osun boriyo madubule agana duru ganga la bosi
awo
contesta: igual
Despues de esto se hace el “fotiweo” que es
echando aguardiente en cada jicara. Cada vez
que se le echa a un Orisha se menciona el
nombre por ejemplo: Elegba
Elegba fotiwe
contesta: Bobo Orisha Fotiweo Bobo Orisha.
*Tirar Caracol en el piso.*
///////////////////////////////////////////
*Tocar la puerta, la paloma.*
Este se canta ya despues que el Iyawo haya tocado para entrar al cuarto durante la iniciacion, al
mismo tiempo que se le esta dando la paloma en los pies a la persona:
Eyele kun eyelekun fetun ariku babawa
contesta: Eyelekun eyelekun fetun eyelekun ariku babawa
///////////////////////////////////////////////////////////////////
*Lavatorio de cabeza.*iworo,madrina,yugbona.
Este se canta cuando los santeros estan lavando
la cabeza del iniciado:
Bara dideo dide oku olona
contesta: Arititi dide
Eshu odara dide oku olona arititi dide
Este se canta cuando la madrina o padrino este lavando
Ewe finireo
contesta: Ieri abode ewe finireo leri abode
Este se canta cuando el Ayubonakan esta lavando la cabeza:
Aberititi leri awada leri awada leri eyo contesta: Aberititi leri awada
contesta: Aberititi leri awada
………..
“Hacer el rompimiento , matar el jio jio y vestir
al Iyawo. El Iyawo salta para frente al trono.”
*Pintar el ozun de oddon, y poner sus
menesteres, ewe ikoko , el derecho, etc… para
poner el pilon*.
“Si entra aggayu se hace primero el oro.”
COMO SE ENTREGA AGAYU CHOLA
EN UNA IGBA GRANDE COMO DE 2 LITROS SE BATIRAN 9 ILAS CORTADOS EN PEDACITOS SIN SEMILLA
DESPUES DEL LAVATORIO SE PINTARA EL OSUN DE AGAYU CHOLA EN EL PISO EL CUAL ES EL SIGUIENTE:SE EMPIEZA CON BLANCO,ROJO Y ASÍ SE
CONTINUA HASTA LLEGAR A 9 AMBERES EL ULTIMO TIENE QUE SER ROJO UN POCO SEPARADO DE LOS DEMAS , A LA ORILLA SE LE PINTARAN 4 PUNTOS DIFERIDOS BALNCO Y ROJO HAY QUIENES SOLO PINTAN ROJO ,SOBRE EL OZUN SE PONDRA UNA HOJA DE EWE IKOKO A LA CUAL SE LE QUITARA EL NERVIO CENTRAL Y LAS 3 ESQUINAS.
SOBRE ESTO SE PONDRA UNA CAZUELITA DE MEDIANO TAMAÑO LA CUAL DEBERA TENER 9 MECHAS DE ALGODÓN UNTADAS CON EPO.
SE MANDA ARRODILLAR AL QUE RECIBE Y TODA LA GENTE QUE SE ENCUENTRE DENTRO DEL CUARTO DE SANTO HARA LO MISMO.
MIENTRAS SE CANTA EL SIGUIENTE SUYERE Y SE TOCA CON UNA MARACA OTRO SANTERO MAYOR DARA COCO A AGAYU CHOLA:
SUYERE:AGAYUOO IBO IBO IBO AGAYUOO IBO IBO IBO AGAYUOO IBO IBO IBO
AGAYUOO IBO IBO IBO
CUANDO SE PRENDEN LAS MECHAS SE CANTARA EL SIGUIENTE SUYERE:
SUYERE:AINA LOÑIO LUBE MARIBOYA BOGBO AGAYUCHERE
AINA LOÑIO LUBE MARIBOYA BOGBO AGAYUCHERE
AINA LOÑIO LUBE MARIBOYA BOGBO AGAYUCHERE
CUANDO SE VACIA DENTRO DE LA CAZUELITA EL ILA BATIDO PARA APAGAR LAS MECHAS DE ALGODÓN SE CANTA EL SIGUIENTE SUYERE:
SUYERE:MAILA ILA CHOLA KINIGBA,MAILA ILA CHOLA KINIGBA
MAILA ILA CHOLA KINIGBA,MAILA ILA CHOLA KINIGBA
MA ILA ILA CHOLA KINIGBA,MAILA ILA CHOLA KINIGBA
TERMINADO EL VACIADO DEL ILA SE GOLPEA EL SUELO CON LAS PALMAS Y SE CANTAN SUYERES DE AGAYU CHOLA MINIMO TRES SUYERES
DESPUES SE TAPA CON UN PEDAZO DE TELA ROJA Y SE LLEVA PARA LA AZOTEA DEL ILE DONDE SE ESTA CONSAGRANDO Y SE LE DESPIDE CON EL SIGUIENTE SUYERE:
BARA CATA GODOMAIMAI,AGAYU BARA CATA CORO:GODOMAIMAI
OBA:BARA CATA
CORO:GODOMAIMAI
Y SE SIGUE GOLPEANDO EL SUELO.
En todo este proceso de el oro de Aggayu el Iyawo NO puede estar sentado.
/////////////////////////////////////////////////
*Cortar la trenza, y el pelo.*
Cortar el pelo si lleva su canto, no como casi
todos los oriateces que cortan pelo y ya.
Canto de la tijera:
bogbo ojuani soweye 2x achaba aladdeu bogbo ojuani soweye.
Pataki:
Oroiña junto con oriñan fueron encargado de bajar a la tierra para abrile el camino a los santos,
agarran un pollo y lo tiran adelante, las patas del pollo empesaron a escarbar en la tierra, achaba es la cadena por la cual bajo todos los santos, aqui se
le esta quitando la maleza que es el pelo para todos los santos vengan y reposen en esa cabeza. Nace en eyioko tonti eyioko.
///////////////////////////////////////////////
*Raspar.*
Siempre antes de raspar, ya tiene que
haberse pasado la tijera primero, y luego es
que se pasa un poco de jabón del mismo del
Ángel de la Guarda, y comenzamos siempre de
izquierda a derecha hasta llegar a la coronilla
que es lo último que se raspa. En este
momento de comenzar a raspar, se mentan
todos los Ochas por su orden de jerarquía, y
cuando se llega a la coronilla, dejando un
círculo de pelo se comienza a llamar al Ángel de
la Guarda. Esto se hace con el canto siguiente:
Obbá: SAWANI INSO RO I BO ERÍ, ENI SE WA DI
KOLÁ, ( OSHA ) LOFÚN ALABEÓ ASE WÁ DI
KOLÁ.
CORO: REPITE.
SUENA ASI: INSU RO IBO ERÌ, ENI ASHE WA DI
KOLA ( OSHA ) LOFUN ALABEIO ASHE WA DI
KOLA
EL PELO CAE DE AQUEL QUE LE CUBRE LA
CABEZA DE QUIEN BUSCA LA GLORIA, EL
ORISHA LO VA A PELAR, TIENE EL ASHE DE LA
GLORIA.
Se va nombrando a las deidades por su
jerarquía, comenzando por:
Olofin ( El gran poder de dios )
Olorun ( El sol )
Olodumare ( La estén, divina del poder de
dios )
Olori ( Es l alma universal en la leri de la persona
)
Alanu ( El dador de la gracia )
Olare ( El dador de la compasión )
Elemi ( El que da los alimentos )
Ochukuan ( La luna )
Aiye ( El planeta tierra )
Irawo ( La estrella )
Amego eda yawo ( Guia espiritual del iyawo )
Orirawo ( El cometa )
Bogbo eggun (
Tetewa
Baba Eggun ( Padre muerto )
Iya Eggun ( Mare muerta )
Bogbo eggun made naile yewa ( todos los
muertos del Universo )
Eggun iyawo ( muertos guias del iyawo )
Mokekere eggun
(ahora se empieza con los Oshas)
Elegua
Ogun
Ochosi
Inle
Azoguazo
Orichaoko
Korinkoto
Oke
Ogue
Dada
Ibellis
Leni
Lenu
Algallu
Chango
Obatala
Oba
Yewa
Oya
Yemaya
Ochun
Orumila
El angel de la guarda
Eruamale wamale.
Al terminar de raspar alrededor, siempre se
llamará al Ángel de la Guarda, en el momento
de raspar la zona de la coronilla, pues este
solamente reina en este lugar.
Siempre que se termina, se ha de rogar la lerí
con obbi omi tuto, Esto se hace para quitar la
calentura de la navaja, que es muy fuerte.
*Rogacion de oddon.*
Esto lo hace la oyugbona, o madrina.
/////////////////////////////////////////////
Esto nace en el Oddún Eyila Chebbora, es
decir el canto de la pintura en la lerí del Iyawó.
Es importante saber los cantos y tratados de la
lerí del Iyawó, pues este, en su cabeza, al igual
que en la de todos, tiene una serie de deidades,
que en el momento de rasparlo se van
nombrando para que den su aché. Otro punto
interesante y muy importante, es cuando se pinta
el Ozun Lerí, pues hay dos fases, en la que el
Obbá canta distintos súyeres para ello. Lo mas
quizás importante, aunque todo lo es, es la
forma de cerrar los Ozun y de saber pintar los de
cada deidad. En estos gráficos, se ha dado un
tono de color piel de fondo para hacer referencia
al tono de la piel, pero no es ningún color que
tenga que ver con una línea. Esto es para que no
haya confusiones. Siempre los colores a pintar
son por su orden de jerarquía: blanco, rojo, azul,
amarillo.
Ozun lerí de las deidades directas, que son:
Elegguá, Oggún, Ochossi, Obbatalá, Ochún,
Changó, Oyá y Yemayá. En algunas casas de
Ocha, se hace directo Asowanno y Aggayú
Cholá
Se puede ver casos extraordinarios como
Asowanno, Aggayú, etc. Estos últimos se hacen
directos en las provincias de Cuba, en la que las
ceremonias se han mantenido vivas y no se han
perdido, al igual que otras muchas cabezas
directas.
Este es la pintura ritual. Con la que se
realiza la ceremonia de asiento. Es lo mas
importante de toda la Ocha, ya que sin él, no se
asienta nada. Siempre son 4 colores, aunque
en determinadas ceremonias de determinados
Orichas, podemos encontrar hasta el color
verde.
No
obstante,
se
encuentran
diferenciados en el ozun lerí como tal, dos tipos
de pinturas o lugares para pintar. Uno es la lerí
del Iyawó, y el otro es el piso, donde reposa
Oddón.
Los colores tienen sus significados en la religión
Yoruba, como son los siguientes:
Ozun blanco: representa la creación de todas
las cosas.
Ozun rojo: simboliza la sangre y la vida.
Ozun azul: simboliza el trabajo creador y la
vida que crea.
Ozun amarillo: este representa a los
Ozun verde: representa a las esperanzas de la
vida, y el vivir.
Ozun negro: representa la puerta al mundo de
los muertos y la salida al mundo de los vivos.
Es el mundo espiritual y la irradiación de los
Eggún.
Estos además de representar la corona del
Oricha en la lerí del Iyawó, representan al cielo.
Los dos últimos ozun, el verde y negro, es el
que se utiliza para Asowanno directo, el resto
de los Orichas se pintan con los 4
reglamentarios.
Nota: Las líneas de los ozun van pegadas y la
ultima linea siendo del mismo color va
separada un poco
Este es el primer canto y el orden de los colores a pintar luego de rogar la lerí al Iyawó.
Para ello, el Obbá canta el súyere:
Se presenta el pincel del ozun efún hacia el cielo y se dice:
Obbá: Omo Yoko oloddún, efún ozun agwa oma
bebola ache o.
Coro: ozun mewa o sula uro.
Obbá:
Biba lozun agwa oma, bebola ache o Coro: ozun mewa o sula uro.
Obbá:
Aroloddo agwa oma, bebola ache o
Obbá:
Eñi lozun agwa oma, bebola ache o Efun: blanco Bibba: rojo Aroloddo : azul Eñi: amarillo //////////////////////////////////////////// Fifi Okan
El obba presenta los pinceles en el leri, dice entonando “obitele ofotele” y hay viene el canto siguiente.
Obbá: Fifi okán winiki ekún, “Osha” ekún loñío. Coro: Fifi okán winiki ekún, “Osha” ekún loñío.
Otro aspecto muy importante, es que dentro del ozun lerí no puede pintar nadie, sino el Obbá, la Oyugbona y el Padrino o la Madrina.
El Obbá pinta las líneas, la madrina o padrino en las 4 primeras líneas y la Oyugbona en todas las lineas restantes..
///////////////////////////////////////////
Poner Ache
Esto tambien lleva su canto.
De ina ina 2x ache ero obi ozun I kola. Coro: de ina de ina, de ina de ina.
Significado, estoy poniendo una corona de luz y mencionando todos los acheses.
//////////////////////////////////////////////////
*Montar los Santos*
En este paso, los santero que lavaron cazuela
en ozain cojen las punta del Asho Tele, y el
Obba Oriate, va cojiendo santo por santo,
primero los de la Madrina, y despues los de el
Iyawo, y los va poniendo en la cabeza del
iboku-iyawo.
Ojo: en cada santo se tiene que moyugbar,
decir los ancestors de ese osha que estas
poniendo en la cabeza, y hablarle al Iyawo.
////////////////////////////////////////////////
Llamada o Parada.
Quiero aclacar algo en esta parte de un yoko
osha en especifico, la parade, o para otros
conocido como llamada. Esta es una de las
partes donde el Oriate tiene que esmerarse
mas, dando todo lo que el tiene en
conocimiento de canto, jalando bastante rezo
para atraer la energia de el osha.
En la parade cuando se empieza a cantar a cada
santo, “se tiene que empesar con los
rezos-cantados de ese osha”. Ejemplo , con elegua, en
ves de empezar “ago ile agooo ago ile ago iya”,
en la parade se empesaria para elegua sus
alawana komama Kenya irawo eee”, y el coro,
barasuayooo..etc etc…
Lo mismo en todos los santo, otro ejemplo, en
change en vez de empesar “ kawo eee change
kawo eee, kawo eee kabiosile ooo”, se
empesaria “obaibo si areo 2x eru amala ibo era
o oba oso ilu agwaye”. Espero que allan
cactado el mensaje.
Siempre esmecen en la llamada , ya que es una
de las partes mas importantes de un yoko osha.
*ojo: en la llamada se empieza diciendo
“bara ñakiña kiña lorun… coro: bara ñakiña kiña
lorun, bara ñakiña .
Yawese yawese ekun Olorun
Coro: bara yawese yawese Olorun , bara
yawese.
/////////////////////////////////////////////////
Ya terminada la llamada, el Iyawo lo lleva la
madrina y oyugbona al trono, y hay el Iyawo “SE LE TIENE QUE TIRAR A TODOS LOS SANTEROS DE LA CASA”
****Orden Jerarquico ***** Obba Eni Oriate
Madre o Padres de el Iyawo si estan en la casa Madrina o Padrino
Olo-Oyu-Gbona-Okan. La Oyugbona
A los oluwo “con santo hecho”, que esten presents. A los santeros en orden de jerarquia, desde lo que lavaron cazuela, hasta los que estan fuera de el cuarto de santo trabajando y tienen santo hecho.
En ocaciones me e encontrado en consagraciones donde e llegado de visita casi al final, y veo que el Iyawo no se le tira a casi nadi y los mayors no le dicen nada. No se dan cuenta que esto es una alta falta de respeto antes Olofi, a las coronas que estan presente, y es osogbo para el Iyawo, ya que tirarse lo que el Iyawo adquiere es salud, y se le esta
tirando a la corona el osha de esa persona no a la persona.
Antes de que un santero deje que el Iyawo se le tire, el santero debe de tirarsele a oddon, o como dicen por hay, al trono, ya que hay no solamente hay trapos colgados, como dicen alguno por hay, hay esta lo mayor en un cuarto de santo que se llama, Oddon, el pilon de chango.
///////////////////////////////////////////////
Esto lo deve de hacer la oyugbona o alguien de
la casa santoral bien cercano.
/////////////////////////////////////////////////
Darle de tomar al Iyawo la sopita de la paloma
al Iyawo antes de empezar la matanza.
//////////////////////////////////////////////
Matanza.
Esta parte es opcional para el que esta
pariendo santo, lo mismo lo puede hacer un
Oriate, que un Oluwo. Las dos formas se
respetan y estan bien hecha.
Los Suyeres de la matanza, presenter las carnes
al osha, la cancion de limpiar el piso en el
cuchillo, ya estas cosas y par alas otras
tambien, tienes que ajuntarte a un oriate de
experiencia para que te enseñe. Y muy
importante, aprender abrir.
//////////////////////////////////////////////////
***A Continuacion EBBO DE ESTERA***
Este ebbo es hecho por mi, es el que yo uso,
siempre puedes variar en los ancestros y
ponerle su propio estilo, pero los Suyeres
siempre tienen que ser iguales.
OMI TUTO, ANA TUTO, ILE TUTO,TUTO LAROYE, ESHU TUTO,ACHE TUTO, EGGUN TUTO, TUTO KAN, TUTO OMO TUTO OWO TUTO ARIKU BAGBAWUA.
Elegua baraloyuro sokeboda balayiki alabonansa cocoribiya maniko maniko ndolo baralaguana ala komaddo ala mubata, shuro owo shure oma shure dedewantolokun.
Ara onu
eshu bi pepa, eshi bi josun jola, ocalandro,
agongoronilla, eshu la meta, fusho eshu bi, lazaro eshu bake, eshu dina bollito, luisito agongoronillo, osikan mamita, osikan isora, awo sedan, awo sojun, awan olosha la ciencia kolaba que mbelesse
oloddumare …
tani alebo: arufi aruda alebo, e-bogbo juju alebo, akuko alebo, adie elebo, eyele alebo, etu alebo, obi melli alebo, itana melli alebo, asho efun alebo, asho pupua alebo, asho aro alebo, asho eñi alebo, awona meta alebo, akofa meta aleba, ada meta alebo,
akasi alebo, kuendusi alebo, amala aila alebo, jerepicua alebo, eleri “aunko” alebo, eleguede alebo, y bogbo tenun yen okan alebo…
iña unlo , araye unlo , ofo unlo bogbo osogbo unle , avila y un sodide.
Bogbo ara onu la ciencia omo elegua eshu bi pepa, eshi bi josun jola, ocalandro, agongoronilla, eshu la meta.
Awan olosha eleri del padrino y oyugbona, awa
olosha eleri de Iyawo , iyatobi Babatobi , abure sima umbo wa ile. Que…
Eddun ayai eddun mocue eddun, nombre de
padrinoy oyugbona, odun ola, kaweni yoko osha, eleri Iyawo iyalorde , Iyawo arufi arudda ……
Ebbo ni oshe tura ojuani shobe eshu awatetete ojuani shobe eshu awa tetete ojuani shobe eshu awa tetete.
Ojuani rache agoddo ji jio , ojuani iku, ojuani eyo. Felebe elebo, elebo ebo fi ebo ada, elebo oriate olodumare arufi aruda Olofi afiadenu.
Elebo ni olofin elebo ni suayo elebo kikeno alabonansa cocoribiya maniko maniko ndolo, baralaguana, alakomado alamubata shure owo shure omo shure dedewantolokun…
tani alebo: arufi aruda alebo, ebo-bogbo juju alebo, akuko alebo, adie elebo, eyele alebo, etu alebo, obi melli alebo, itana melli alebo, asho efun alebo, asho pupua alebo, asho aro alebo, asho eñi alebo, awona meta alebo, akofa meta aleba, ada meta alebo,
akasi alebo, kuendusi alebo, amala aila alebo, jerepicua alebo, eleri “aunko” alebo, eleguede alebo, y bogbo tenun yen okan alebo…
iña unlo , araye unlo , ofo unlo bogbo osogbo unlo, que ebofi que ebo ada , avila y un sodide.
Ara onu
Dieguita eguñiodedei, calixta morales, ode miwa belonsio, ode bi, ode waro , ode fa , ode eñi.
Bogbo Awan olosha eleri del padrino y oyugbona, awa olosha eleri de Iyawo , iyatobi Babatobi , abure sima umbo wa ile. Que…
Eddun ayai eddun mocue eddun, nombre de
padrinoy oyugbona, odun ola, kaweni yoko osha, eleri Iyawo iyalorde , Iyawo arufi arudda ……
Ebo ni eyioco:
Eyioco temitan temiteche monuba olokun E suyere reni ocha: Eyioco temitan temiteche monuba olokun.
Felebe elebo, elebo ebo fi ebo ada, elebo oriate olodumare arufi aruda Olofi afiadenu.
Presenter cocos..
Ashe to ashe bima to, iban eshu.
……… ………..
Elebo ni olofin elebo ni suayo elebo kikeno alabonansa cocoribiya maniko maniko ndolo,
baralaguana, alakomado alamubata shure owo shure omo shure dedewantolokun…
tani alebo: arufi aruda alebo, ebo-bogbo juju alebo, akuko alebo, adie elebo, eyele alebo, etu alebo, obi melli alebo, itana melli alebo, asho efun alebo, asho pupua alebo, asho aro alebo, asho eñi alebo, awona meta alebo, akofa meta aleba, ada meta alebo,
akasi alebo, kuendusi alebo, amala aila alebo, jerepicua alebo, eleri “aunko” alebo, eleguede alebo, y bogbo tenun yen okan alebo…
iña unlo , araye unlo , ofo unlo bogbo osogbo unlo, que ebofi que ebo ada , avila y un sodide.
Bogbo ara onu
Oggun funcho wilfredo Jaramillo, benigno, abeate iliso, ogun toye lamberto Rodriguez sama, ogun ladde, ogun jey, ogun fereweye, ogun bi, America ogun, oggun nike sacaria Milagros , maria justa apuey, oggun lana Jorge, el niño ogun bi.
Eddun ayai eddun mocue eddun, nombre de
padrinoy oyugbona, odun ola, kaweni yoko osha, eleri Iyawo iyalorde , sherewa soddide ,Iyawo arufi arudda
Ebbo ni Oggunda.
Oggunda fafaya Oggunda masa Oggunda ye
Oggunda te. Kuila kuin arara melli telli, telli faraye adesule oresi.
E Suyere: akere conco bogbo niche oloddo 2x Atarubo atarima kosinima keibo.
Felebe elebo, elebo ebo fi ebo ada, elebo oriate olodumare arufi aruda Olofi afiadenu.
Presenter cocos..
……….. Elebo ni olofin elebo ni suayo elebo kikeno
baralaguana, alakomado alamubata shure owo shure omo shure dedewantolokun…
tani alebo: arufi aruda alebo, ebo-bogbo juju alebo, akuko alebo, adie elebo, eyele alebo, etu alebo, obi melli alebo, itana melli alebo, asho efun alebo, asho pupua alebo, asho aro alebo, asho eñi alebo, awona meta alebo, akofa meta aleba, ada meta alebo,
akasi alebo, kuendusi alebo, amala aila alebo, jerepicua alebo, eleri “aunko” alebo, eleguede alebo, y bogbo tenun yen okan alebo…
iña unlo , araye unlo , ofo unlo bogbo osogbo unlo, que ebofi que ebo ada , avila y un sodide.
Bogbo ara onu
Ewi yimi sola cuesta, pascualita, efun deleyi, efun moyuwa, tomas romero, liberato valdez, ewin leti Carmen mirowo, ewin leti tomasito, odu anla
rigoberto rigo, baba funke belen, corina tuto, ana maria towa, charo pepa, odun julita, odun reinardo, oduaremu, polo oshaweye.
Eddun ayai eddun mocue eddun, nombre de
padrino y oyugbona, odun ola, kaweni yoko osha, eleri Iyawo iyalorde , sherewa soddide ,Iyawo arufi arudda
Ebbo ni ofun.
Ofun maffun akete fun fun lobbe ofun lara ofun soyio.
E Suyere: eba mico mio ……..oro juju eba mico oro juju. 2x
Felebe elebo, elebo ebo fi ebo ada, elebo oriate olodumare arufi aruda Olofi afiadenu.
Presenter cocos..
………
Elebo ni olofin elebo ni suayo elebo kikeno alabonansa cocoribiya maniko maniko ndolo, baralaguana, alakomado alamubata shure owo shure omo shure dedewantolokun…
tani alebo: arufi aruda alebo, ebo-bogbo juju alebo, akuko alebo, adie elebo, eyele alebo, etu alebo, obi melli alebo, itana melli alebo, asho efun alebo, asho pupua alebo, asho aro alebo, asho eñi alebo, awona meta alebo, akofa meta aleba, ada meta alebo,
akasi alebo, kuendusi alebo, amala aila alebo, jerepicua alebo, eleri “aunko” alebo, eleguede alebo, y bogbo tenun yen okan alebo…
iña unlo , araye unlo , ofo unlo bogbo osogbo unlo, que ebofi que ebo ada , avila y un sodide.
Awan olosha ara onu nbelesse oloddumare eleri del padrino y oyugbona, Iyawo, iyatobi Babatobi , abure sima, umbo wa ile…
Eddun ayai eddun mocue eddun, nombre de
padrino y oyugbona, odun ola, kaweni yoko osha, eleri Iyawo iyalorde , sherewa soddide ,Iyawo arufi arudda
Elleunle dedele laoboru, dendele la boche, dendele la bochiche, tetigo leri adda.
E Suyere: ala moiye ala moiye : ona oni cua cua ibo 2x
Felebe elebo, elebo ebo fi ebo ada, elebo oriate olodumare arufi aruda Olofi afiadenu.
Presenter cocos..
……… ……….
Elebo ni olofin elebo ni suayo elebo kikeno alabonansa cocoribiya maniko maniko ndolo, baralaguana, alakomado alamubata shure owo shure omo shure dedewantolokun…
tani alebo: arufi aruda alebo, ebo-bogbo juju alebo, akuko alebo, adie elebo, eyele alebo, etu alebo, obi
melli alebo, itana melli alebo, asho efun alebo, asho pupua alebo, asho aro alebo, asho eñi alebo, awona meta alebo, akofa meta aleba, ada meta alebo,
akasi alebo, kuendusi alebo, amala aila alebo, jerepicua alebo, eleri “aunko” alebo, eleguede alebo, y bogbo tenun yen okan alebo…
iña unlo , araye unlo , ofo unlo bogbo osogbo unlo, que ebofi que ebo ada , avila y un sodide.
Omi dina, omi diero, omi yale Patricio, omi yale manño, omi yale Oscar rincurito, inomi onojunani, yeya menocal, dulce sotolongo, omi Vicente ateran, omi laguan, Susana canter, charo pepa towa, jose Antonio el cojo , Patricio calvo, omi yale, omi fora rosa, asiña vi valeria, david, ogun fumito Consuelo chantecle, osha bi towa, fermina Gomez. Omo oni yemaya.
Awan olosha ara onu nbelesse oloddumare eleri del padrino y oyugbona, Iyawo, iyatobi Babatobi , abure sima, umbo wa ile…
Eddun ayai eddun mocue eddun, nombre de
padrino y oyugbona, odun ola, kaweni yoko osha, eleri Iyawo iyalorde , sherewa soddide ,Iyawo arufi arudda
Ebo ni eyiroso. Iroso:
Iroso apawasha dere dere kafikapalenu oyu kokoro.
Suyere: kachada wonire : awonire kachacha wonire. Winiri owo: awonire kachacha wonire
Winiri oma: awonire kachacha wonire Felebe elebo, elebo ebo fi ebo ada, elebo oriate olodumare arufi aruda Olofi afiadenu.
Presenter cocos..
……… ……….
Elebo ni olofin elebo ni suayo elebo kikeno alabonansa cocoribiya maniko maniko ndolo,
baralaguana, alakomado alamubata shure owo shure omo shure dedewantolokun…
tani alebo: arufi aruda alebo, ebo-bogbo juju alebo, akuko alebo, adie elebo, eyele alebo, etu alebo, obi melli alebo, itana melli alebo, asho efun alebo, asho pupua alebo, asho aro alebo, asho eñi alebo, awona meta alebo, akofa meta aleba, ada meta alebo,
akasi alebo, kuendusi alebo, amala aila alebo, jerepicua alebo, eleri “aunko” alebo, eleguede alebo, y bogbo tenun yen okan alebo…
iña unlo , araye unlo , ofo unlo bogbo osogbo unlo, que ebofi que ebo ada , avila y un sodide.
Oya tokun, oya tosun, oya dina, barapoya dina, andrea sole oya miwa, Isabel frankly, oya de oro, ososibicio neto, dama saciega, ayaba iku alejandro , oyafunke yaya, oya dina estela, ariel oloyade, ana maria oya funke.
Awan olosha ara onu nbelesse oloddumare eleri del padrino y oyugbona, Iyawo, iyatobi Babatobi , abure sima, umbo wa ile…
Eddun ayai eddun mocue eddun, nombre de
padrino y oyugbona, odun ola, kaweni yoko osha, eleri Iyawo iyalorde , sherewa soddide ,Iyawo arufi arudda
Ebo ni
Osa woriwo awo eni kuerima awo jekua jey yanza oriri apiti o keke ole.
Suyere: afete iku malu malu: mmmmmm Afete iku modda modda :mmmmm
Firolo firolo bale : abo firolo firolo bale abo firolo. Murele murele bale : abo firolo firolo bale abo firolo.
Felebe elebo, elebo ebo fi ebo ada, elebo oriate olodumare arufi aruda Olofi afiadenu.
……… ……….
Elebo ni olofin elebo ni suayo elebo kikeno alabonansa cocoribiya maniko maniko ndolo, baralaguana, alakomado alamubata shure owo shure omo shure dedewantolokun…
tani alebo: arufi aruda alebo, ebo-bogbo juju alebo, akuko alebo, adie elebo, eyele alebo, etu alebo, obi melli alebo, itana melli alebo, asho efun alebo, asho pupua alebo, asho aro alebo, asho eñi alebo, awona meta alebo, akofa meta aleba, ada meta alebo,
akasi alebo, kuendusi alebo, amala aila alebo, jerepicua alebo, eleri “aunko” alebo, eleguede alebo, y bogbo tenun yen okan alebo…
iña unlo , araye unlo , ofo unlo bogbo osogbo unlo, que ebofi que ebo ada , avila y un sodide.
Chango dina, nena flor dam oro, oba
yimi,marcimiliano obatela, pela oko, pedro la rosa, chango walu Orlando, aye oba, domingo afrekete,
oba irawo, Elena moña, busca oba dina, ilari oba sun sun prucero, demira socarra, victor socanova, Awan olosha ara onu nbelesse oloddumare eleri del padrino y oyugbona, Iyawo, iyatobi Babatobi , abure sima, umbo wa ile…
Eddun ayai eddun mocue eddun, nombre de
padrino y oyugbona, odun ola, kaweni yoko osha, eleri Iyawo iyalorde , sherewa soddide ,Iyawo arufi arudda
Ebo ni obara
Obara la bara ki bara, kate ano,kate ofo, kate iña, kate eyo, obara icuro.
Suyere: obara ba jikuakua 2x…………... BUMMMMMM
Obara ba jidudu 2x ……… BUMMMMMMM
Felebe elebo, elebo ebo fi ebo ada, elebo oriate olodumare arufi aruda Olofi afiadenu.
Presenter cocos..
……… Elebo ni olofin elebo ni suayo elebo kikeno
alabonansa cocoribiya maniko maniko ndolo, baralaguana, alakomado alamubata shure owo shure omo shure dedewantolokun…
tani alebo: arufi aruda alebo, ebo-bogbo juju alebo, akuko alebo, adie elebo, eyele alebo, etu alebo, obi melli alebo, itana melli alebo, asho efun alebo, asho pupua alebo, asho aro alebo, asho eñi alebo, awona meta alebo, akofa meta aleba, ada meta alebo,
akasi alebo, kuendusi alebo, amala aila alebo, jerepicua alebo, eleri “aunko” alebo, eleguede alebo, y bogbo tenun yen okan alebo…
iña unlo , araye unlo , ofo unlo bogbo osogbo unlo, que ebofi que ebo ada , avila y un sodide.
Awan olosha eleri de….
Olo osun de chicho, senen, luis santa maria,ochun tilegwa carida fornaro, lude ida cuesta feifita ,
oloyumiya, barbarito okan tomi, okan la osha, okan deniye, aden osun minga,oshun nike, nena
menocal, ade osun, oshun funke avelardo, el chino ochun toki. Lazaro okan deniye.
Awan olosha ara onu nbelesse oloddumare eleri del padrino y oyugbona, Iyawo, iyatobi Babatobi , abure sima, umbo wa ile…
Eddun ayai eddun mocue eddun, nombre de
padrino y oyugbona, odun ola, kaweni yoko osha, eleri Iyawo iyalorde , sherewa soddide ,Iyawo arufi arudda
Ebbo ni oche
Oche: oche ado weche sara un dele cheke cheke iyalorde emi ala tente munuku munuku ache.
Suyere: bade yewa founde 2x
Bogbo eyemawo bade yewa founde.
Felebe elebo, elebo ebo fi ebo ada, elebo oriate olodumare arufi aruda Olofi afiadenu.
Presenter cocos.. TO BAN ESHU
……… …………..
Elebo ni olofin elebo ni suayo elebo kikeno alabonansa cocoribiya maniko maniko ndolo, baralaguana, alakomado alamubata shure owo shure omo shure dedewantolokun…
tani alebo: arufi aruda alebo, ebo-bogbo juju alebo, akuko alebo, adie elebo, eyele alebo, etu alebo, obi melli alebo, itana melli alebo, asho efun alebo, asho pupua alebo, asho aro alebo, asho eñi alebo, awona meta alebo, akofa meta aleba, ada meta alebo,
akasi alebo, kuendusi alebo, amala aila alebo, jerepicua alebo, eleri “aunko” alebo, eleguede alebo, y bogbo tenun yen okan alebo…
iña unlo , araye unlo , ofo unlo bogbo osogbo unlo, que ebofi que ebo ada , avila y un sodide.
Awan olosha eleri de….
Omi dina, omi diero, omi yale Patricio, omi yale manño, omi yale Oscar rincurito, inomi onojunani, yeya menocal, dulce sotolongo, omi Vicente ateran, omi laguan, Susana canter, charo pepa towa, jose Antonio el cojo , Patricio calvo, omi yale,
Awan olosha ara onu nbelesse oloddumare eleri del padrino y oyugbona, Iyawo, iyatobi Babatobi , abure sima, umbo wa ile…
Eddun ayai eddun mocue eddun, nombre de
padrino y oyugbona, odun ola, kaweni yoko osha, eleri Iyawo iyalorde , sherewa soddide ,Iyawo arufi arudda
Ebbo ni odi
Odi eruocha adima iku kuddima kudima ano kudima ofo kudima eyo kudima azaro.
Suyere: tani adda lowo mi : adda lowo mi adda lorisa
Felebe elebo, elebo ebo fi ebo ada, elebo oriate olodumare arufi aruda Olofi afiadenu.
Presenter cocos.. TO BAN ESHU
……… ……….
Elebo ni olofin elebo ni suayo elebo kikeno alabonansa cocoribiya maniko maniko ndolo, baralaguana, alakomado alamubata shure owo shure omo shure dedewantolokun…
tani alebo: arufi aruda alebo, ebo-bogbo juju alebo, akuko alebo, adie elebo, eyele alebo, etu alebo, obi melli alebo, itana melli alebo, asho efun alebo, asho pupua alebo, asho aro alebo, asho eñi alebo, awona meta alebo, akofa meta aleba, ada meta alebo,
akasi alebo, kuendusi alebo, amala aila alebo, jerepicua alebo, eleri “aunko” alebo, eleguede
ile, eku eya awaddo, omi laza alebo, ori efun alebo, epo alebo, y bogbo tenun yen okan alebo
iña unlo , araye unlo , ofo unlo bogbo osogbo unlo, que ebofi que ebo ada , avila y un sodide.
Awan olosha eleri de….
ADESHINA
OLGA LA TAMALERA
REMIGIO HERRERA -OBBARA MELLI...IBAE ERNESTO RODRIGUEZ AGGAYU OBA YOKO ………..ORIATE
LAZARO AGGAYU AURORA ALAMAR
Ñango El de Regla (Omilana)
BERNARDO ROJAS -BABA EYIOGBE
TATA GAITAN -OGGUNDA MAFUN
LOS JIMAGUAS DEL PALENKE……….ORIATE LAZARO ROZ- OSHA-NIGUE QE AUNSO DIDDE Guadalupe Estable (Shangó Bí
EL CHINO DEL TANKE
Delia Espinosa La Malecón (Omí Toké) NICOLAS VALENTIN ANGARICA - OBA TOLA………..ORIATE
CELIA LA MILLONARIA
FERMINITA GOMEZ- OSHA BI
OCTAVIO SAMA “Obbadimelli………ORIATE MIGUEL FEBLES- ODI IKA
SUSANA CANTERO - OMI TOKE
Cuca La Gorda DE REGLA- OMI LANA MARIKITA RODRIGUEZ - ODDI OCHE
FEFITA AGGAYU- LAMITO AGBERO QUE AUNSO DIDDE
LAZARO CUESTA - OBE KANA
Mamacelina Moncerrate Gonzalez - Oba Tero MANUEL MEDERO………ORIATE
RIGOBERTO EL DE MADRUGA………ORIATE ROSALIA GRAMOSA …….EFUNSHE
LATUAN AFRICANA JOSEFA ESHU-BI
FELIX PALUCHA……….…ORIATE
LIBERATO VALDEZ……….ORIATE VICTOR BERMUDEZ….ITA NI IBBO……ORIATE JUANA SISCA
(oluwos)
Osarete raul peña, osalofobeyo sekundino kruse, Joaquin Salazar otrupon baraife, Arturo peña