Q V A E S T I O Í J Ó t *
C O M M V N I V M
C O N T R A C O M M V N E S .
V t v u m f e n f e n t i t i h i á n m d i c e f u b l k e
N hacquaeftíonc propo- fita Abbas in cap. dile- SlMynum. n . depr¿sben~
dis. refoluit , íententiara prolatamin fauorempar- iis, fcientis iudicem efle excommunicatu n , n u l - lam e í í e , quam o p i n i o - hem tenet Álbericus in 1 Ug . Barbavim PhHifpmt numcr. 3 3 , ^ : tie o$cio Prntoris, 8c hanc dicit cora- munem Decius tn cap. poBceJfiMem, mmer. 20. de
•probatienibas* >
Sedcontrariamopinionero,imo quod taiis íent•
tenMa fit valida, tenet Certrafruu. in cap. Alma m/t"
tér, dsfententia excommmicMionis yprioYÍ¿ partü relé"
ílionis $^,numer.^.verfte.SmiliterañM. vbihanc dicit c o m r a u n é m opmioneno , quia i n pertinenti- bus ad oiEcium publiauni n e q u á q u a m ipfis nocct fcientia exeomraunicationis, i n qüos publica po- íeftasexércetür,quaeopinio vera eft,& íta obferua- tur'quotídie ín p r a c t i c a f i n e aliquacontroueríia,1
& nunquam vidimus ob hanc cauram ícntentiam nulJám, í
S V M M
igis puhlicatio áebet fievi per pro- clama inloco puhlieo.
Públicefieridicitur > íjfiodfit apo- fítlis.
Lex nom incipít íigars pofl dftos men/es.
4 t e x non debei jingulisperfonisnotificari.
5 Lexfhabeat tempm limitatMjn , ligateó tfanf- 6 Lex potefi ligare a He publimienis.
7 Posnam nemoincunit (ine culpa.
8 Lex nona declaratoria aíterim flatim ligaí,
<) L e x dicitnr fíoua guando aliquid addit*
•lo LexprmHegiata ajffimit naiuram prifiilegij.
11 Trimlegium fptmit vires a die notitia, & non p«- blicatienis.
i l L e x , qu<£ inducit aBm mllitatem flatim l i - gat.
13 Decretfim irritans femper affcit ignorantes quoad atlus mllitatem, licet nm qneád poenam ia- cmrendcim.
14 L e x nona t qua peruenit ad notitiam ¡ fiatim U- gat.
15 Lex fin. f . de decretis ab ordine Uciendis % decía*
j.6 Qtd certieraim eji, non indigei v i t i e t i i é c e n m e ¿ tptr^
Synodalisconftimtie Itgat arbitrio indicis.
Conñitutio partieutaris non ligat i^norm- tes.
Lata culpa ¿equiparatur dolo.
Ctilpa k m s , vel lemffima ñon ¿eqmparatHf 17
18
20 21
24
z6
31
FmfnmptiS fcientis jt'rdnfa&is dnohm mnjtbfté é non eft inris, & de inre,
Difpojttioni legisftandum eft.
Legis pnblkatio debetfisri invmquaqneTroum*
eia,fecundum vnam opiniónem.
Amhent.vt fattée nóns consittut.declarmnn Contraria opinio refertur,
Ctnftittttio Eapalis quando liget. ' Legis ignerantia qúaliter probetur»'
Ferenfts quando pojfit legis ignorantiam alie- ' gare.
Ignorantia dilucide eft probanda, & non iuramemo partís.
Lex 20. tit. i .part. 1 Jeclaratnr.
Rttftkm, mttlier, & miles, pojfmt allegare f^ntidmlegis»
C o m m m m m c o n t r a C o m f n m e s .
Q V c o
AM M ' E r ST I O
9 6 1V N I V M
C O N T R A C O M M V N E S .
V t f k m U g i s f M i M i o d e h e a t f i e n i n r v n a q m q u e ficiat m C m m R t g i s , a d h o c > o h l i g e t ?
4
R o dariori intcllígentia huius quf íHonis animad- uercenduin eft , quod le- gis publicatio tlebet fieri per p r o c l a m a . G l o i í . vlti-
!iia,/« c.i.de conftitut, vbi Detiorfs . A b b . conjí.tf.
voh. i . vel i n loco publico ín praeféntia pcrfonamtn.
gl.verb.fikmniter. de ele*
tltene^nva publicc fier] dicaturj qpodíit: á populís.
Salicetus in l . e a q u i d e m . n u . 1 1 4 . C.deacctif.
deeif. Cjenti. 8 j . nn.z.ík tune poíl: dúos meníes i n - cipit ligare. Auih.vt fadse nous conílitutiones.cs/.
j a n fnnc.eatmoiierit.defementíé¡ excommunteatio- ms.ca.nonmagnopere, neCJertci, vel Menachf.cdp*
f(íperípecHla.eod.non.cñncceñey v t í i n g u l o r u m au- ribus imm\cetuv..capit.ciííoddté'¿ts.i6r diflincHo.ckf\
ad hac. de peJtttUf¿one PrxUtomm . Sí vero in ipfa lege,vel c o n í H t u a o n e nouitcr publicara exprima- j tur tempus q u a n d ó incipiat ligare,íiue ad mams^vel
rainus tempus d ú o ruin mcníiam, feruandum eft i l - lüá-cdp. eum fin gula . de prsbenddib.S. intantum,.
quod íi in ipfa lége dicatur,quod jiget á d i e publi- g cationis.ab eo die íorcictur effedum immediate.ira
doeet gi.íM Clem.adnoftram. de háreticis . q ü o d i n - tciligo refpcáru irritaticais a d a s , non vero vt 7 c.'mraucnicns incurrat pcenaoa,cuD3 non fitín
pa, vt in c.cognofcentes.de confiitMtionibm , & tcnct glolFa md.Clemen.ad mflram^verho^extme, quam idicit commoniter approbatam Benedidus Capra, r e g u l « j & tv&iiuXjs.regu.5. k « w , 4 . Quod nota pro
^tnt'blligentiapríggmaticae, D e U fubidadelos cenfos
^ a raz,on de véjate mil el millar. Idetnq j eft d i c e n d ü , quando n o u a k x effet a n t i q ü » legis declaratoria, vt vidiiuusin pluribuspr.igoaaticis , quae quotidie tcnouancur & noüíter p u b í i c a n t u r ; quia tune fta- t i m ligat, & non eft tempus duorum tncníium ex- p e d a u d u m , i ta docer gloíTa í« verbo, de ctetero.irt p pfommio Clemeft.Qüoá iotellige, nifi ipfa lex vkra
declarationeni abquid addattquia tune i n additio- V e d i c e n d u m eft idem, qnod in noua conftitutio- n é l.leges,0 conflítfitiones, C.de legibus.c.fin.decen*
fiitútionibns. Si vero lex nouiter edita, & publicara diíponat í d e m , q u o d de iure commani erat difpo- fitmii, ftatim ligat, cum Sc antea ligabat.Gloffa in
¿ap.cognofcentesMeonftitutienibm.vbi A n t o n i u s , &
I 0 Imola,quod nonintí:lligasinlege,vel conftitutio- ne priuilegiata, quia illas leges aííumunt naturam priuiiegij» quod ftatirná tempore d a t « imprimit vires & prodeft etiam ignorantí iuxta n o r a t a í « cap,
t .de comefsio 'prdend.ltbrd é j . m m pater.§.furdo\ &
muto.f.de leg.'z. Bart.fw Ldifi* memoria.C.de De*
cHriomhm.libro 10.Sed verius eft quod priuilegium
% 1 non aíTuniiat vires ftatim á die d a t » , fed á die n o t i - tiaeipfius priuilegiati, v t t e n t n t commuaiter D o - dores ?'«ii¿?.c^l i . q u o d quidemi^on proceditin 12 legCjín quaponitur adus nullitas, vt in Lfi.ffJe dscretis ab ordine faciendis,vhiVz\x\us,(\noA procc- dit fecüdum Lapunl in ClementA.de elec}iOKe,quaa- do in ipfa lege , vei c o n ^ t u t i o n e effet appoíítura
T o m . i r .
' ^ccrctum, alias fecus, vt in d. Authent.vt f a t U nofi* . confittsitimes'. quia decretum irn-aas fea per afficit ^ ignorantes quoad adus Qullkatewijiuxt» notata m
cap.fí eo tempare,de ele¿iime.libr.6. & tradií í m o -
;la tn d.cap.cegnefcentes.Vto qua fentcntia facit glof.
in cap. 1. § . exparteldecsncefsione prxbeitd. Ub.6r quod fubintcliigo , quando i n 'diño, decreto m i - tanti,ellet appohta didio,denotans temporis extre- mitacecn, vt in Clem.z. de hairetkis , Sed i n bis1'*
ó m n i b u s cafibus, fi ipfa noua lex perueniat ad no- titiamjftatim iigar,noa expedato tempore duorum mcnfíum, vt notatur in d.l.fn.ff'.de decretisab ordim 1 <
fjetendís,^: tradit gloíTa. tn cap í, derebus Eccleji*
non alienan Jib.6.in verb.hattenus.Barto.í';; d.Lom~
nes popule. Paulus in d.Lkges,ff.de Izgib.qmz lili dúo.
x «nenies dantur ad prseíümendara notttiam publica- t i o n i s j & í i c qui cenioratus eft, non habet necefle, i ¿ ve iterum certioretur. tcxt.»» cap.caneneprefofuiíti.
%2.diJiinblto,in fine príncip iLeap . \ . á e concejsiéne pra*
bend:libro ó.capit. 1 .depoftul. Pralaíorpm. Si vero les noa fucrit Prmcspis.fed iuferioris ab co.vt comin- git in coeftitutionibus Synodahbus, f a d i s á S y a o - 1^
do^vel Concilio Prouinciali, runo enicn cum t t m » pus certum non fit conftitut«m,erii arbitrio mdicis rclinquenduíin,ita Hoftieníisin fuá Summa.íf^/. ds coKfi'itfftiombM.ver¡¡vnlo,<jtíÁ!edo eonítittitioj&zlám in _ l.fAi rtttfsimas.C.de hgibtis quas rameo coallitutio- l ó ees non U g a n t i g n o r a n í e s . gloi!. fin . in dtcl.cap,
\ esgnofeentes.d.l.fin.dc decrctis ab ordme í a c e n d i s , - L áuax taincn illa ignuranti* fit abfquc culpa', & non doloía , cumiara culpa «quiparctur ¿olo.l. cj.*od verbé.jf.depojhi. Si vero ignoraos non fucrit in lata culpa,fed mleuuvel Icuiíltma.túnc non aqu^para- bitur dolo ñeque ignorantía erit daronofa, vtdo-' 2 ect CinUs ¿n l.Ji qms non dicam rapere,C.de Epifcpis
& Clertcis. & m l.dAt4 opera. C. qut accafare non pojf.
& hxc prffiiutnptio í c i e n t i * , tranfadis duobus.
meníÍbus,noneft i u r i s A de iure,quia admitti de- ber probatio in c b o t m í u m . v t tradit gloíl.^w. ¿w d. %t cap.i Jec0níHtHtionibm,í.[ne, dat dúos menfes pro- bandi ignorantiam nouae conliitutioais : vnó h í o - do.probando abíentiam á F r o u i n c i a , qua probata 2-2
& ignorantia quoque remanet probata, nifilex,vcl conlHtutio alíud diíponat. quia tune difpofitioni legis ftandum cft^vt tradit Antonius in d.c.7.. deco~
fiitut. & in c.cunt dHéEltjg de conjket,
Quibus fie prsehabitis pro faciliori & dariori 13* ^ telligentia nodra? principalis q u ^ í i i o n i s , comma- nis opinio e f t ^ u o d legis publicado debeat beíi ia vnaquaque Prouincia, vt videtur probare tex.rw d. 24 Jlíithenti.vt faCla nona: conftitutienés:qxm opinio eft magis communis íceundum Phiiippum Prubum,<Ví cap. gcncrult.« «. 3, deregulis imü.lib .6.
Sed contrariam opinionem , vt in Curia Regís 25 fufticiat publicatio fieri dicit communker o b í e m a - tam Alex.a.nd.coíifilio ¡¡z.volfim.j.nfí.l.& i . pertex, in ca.i.de poteflHatione Prislaimum-. cap .qnod dtcitü»
íó.difimciíSi vero agatur de impemenda poena,tuc requiritur tranfcuríüs duorum meníiusa , v t / » d.Amh. vel faltem feientia publicatiomis , vt in ^ l-fin.dedeerstisj l. generaíí.C,ds tabulislíb.ii. Be ab
i 2 ¿j.
híicopinione non eíTe recedendum in indicando,
& coníulendo , dic.it A l e x a n d . / ^ r ^ . & illarn legé íinaleEDdeclaratCoua'rruuias m s/tp. Alma mater.
defententiaexcommmicatioms.t.part.cap. lo.mm.
3 . & n o í l r a m c o n c l u í í o n c m d c c l a r a t CaítiUo inlege y. i.TauM, verbo, des de t&data,lfteraS. j
*6 Circa Papales conftitutioDes,eftáiure Canoni- ce d i f p c f i t u m ^ u o d debeant publican ía ipía P r ¿ - uincia, v t p r o b a t u r i n CaQonc,quoel d i c i t i s . i é . í / í - fiinft. & incáf 't- de fojiptlatione PraUtomml, quod
í e n t i t diála gloñ'z.fi.tnfin, in diftocap.z. i b i . Extra 'Prommiam. Imiüímodi cnim conftitutiones p u b l i - caadaefiint per ipíam Prouinciam, vel íaltcin i n locis pnneipalibus ipíiusProuinciíe.ficut & íufficiet fí per totam ejuitatem , vel diceceíim , quando ipfa lex, vel conttitutio diftioguit folam ciuitatem , vel dioecefim , quod cft de mente I m o l s in'ditlo cap.
iz.per cap.i.de poft^latione FraUtorum , quotl habec , locura in coaftitudonibus , Gonftringentibus díoe-
cefiro, Vel ciuitateoj folam , vr íuíEciat probare ab- 2? íeatiatn á loco.vt i n d i d o ca.cum i n tua.Et hínc eft
q u o d füíficít fe probare forenfem ad euitandam poenamlegis, vel ítatutilocijcam ipfe foreafis pras- futnatur ignorare ftatutum , & fíe iuuabitur bene- ficio reftitutionis i n integrum , ex claufula genera- 28 l i , íi qua mihi iufta caufa, de qua in l . 1 e x qm- bus catifa maiores , quod non proceder quando ta- lis forenlis eíTet de loco vicino, & i b i conueríatur, q u i a t u n c p r s f u m i t u r ícirelcges , & ftatuta loci,c.
pofiquam de eleclione^capguanta, depr&fiimptienibm.
Se tenet Imola in diP.o cap. 2. & tradunt D o f í o r e s in cap. fin.de foro competemi. & tn cap. 2. de cortftitu- tionibus. lib.fcxio. & vltra cafus abfentiae , poteft
probari ignoran tía, fí probetur furor, vel dementia tempere publÍGationís,& cum regula lurisfitquod ignorantia praeíumatur vbifeiencia non probetur.
líabitur iuramento partís dicencis ignoraílc íc:'4cra, vel ítatutuui, vt docet gioiia tn cap. iümt»tt;de éíe*1]
fíío«f, & recula p r a e í u i n u u r ^ . (5, Sed contrar|am opinianem cenet innocentius i n diftp cap.de confíi- mtion.vhi dicit, quod ignorantia dilucide eft p i ó * banda,& per conlequens non fufíkit iuramentuin 20 p a r d s j & f í e non Iufficiet vnus teftis cum iuramenro partís,, vt vol^itZabarella i» d.eap.z.per tcxt.in cap»
tam litera de te/iib/'ts, cuius^ontrarium videtur p r o - bare tex.í» f ^ ^ / ^ o w t JPí-íü/^rorww , & fíe hoc erit arbitrarium iud.id , fecundura qualitatengi prasiudiéii, & qualitátcm, 6c religionero pccfqoW, quse ignorantiara prsetendit.textybi glofia in diflp cap.innotmtr& tn cap.fna. deiureiMrando , quae o m - ma Jurit fingularia, t% mentí reneuda , quia q u o t i - dianafunt: & iicetrcgulanter non admittatur le- gis ignorantia , vt in Lleges faeratifsima:. C . de lejgt» 3o te./.30. tiutLx.part.t.ih'\.£fciifarce nüpHedenin»
gano de la pena de las leyes ,' por de&ir que no laifabe^
capaes por ellas fe han de mantener , recibiendo dere~
eho faciéndole,razjon es que Us fepanfe que las lean, 0 por tomar entendimiento deltas^0 por faherlas.T'á.mé inl. n.fequenti, piuriras refeiuntur perfonag , quse pofíunt de iure allegare legis ignorantiam, vt i n f u - rioíbj& muliere,& m i n o r c i n milite,in rufticisábi.
Ejfo mifmo decimos de los aldeanos que labran la tiet' rafa moran en los lugares do no ay poblado, e de los pa- fiores que andán con les ganados en los montes , jy en les yermos, ede las mngeres , que morajfen en tales lugares-
como eflos.vhiGvegov.verb.aldeanos.cpioá eft notan- dum ad libersndas tales perfonas á poena pragena- ticarum,nifí di cas 3 quod in didislegibus , & uouis pragmaticis, omnesicoropreíicnduntur,& fíe debec
• ceníeri coraprchenía períbna priuilegiata, l.tnfran- dem.§.benori4m.f¡M tefiamento milttis*
21
V M M A R I V M .
1 fía» £jí 3. § . final, jf. de annuü legatü decla~
rafur.
2, Legatum dicitur •vfurarittm quando prepttr dilationem frincipalü red"
ditasfolmtnr.
3 Vfttra efi aliquidjeluere propter fetardatam foli*~
tionem capitalis.
4 Vfkra efi omni iure frohibita.
5 'Poena adiefta dationi quantiiatis , efi gontraUm vfurari'M.
6 Ffura eji quod foluatur decem doñee foluatur le- gatum.
7 Ffora in foto mutuo tonjlderatur.
8 VJ'ur* prohMtif comprebendit mandatnm teíía- toris.
9 Jslemo in msrtis articulo videtm immemor pro- pria falutis.
10 Doíhres pro prima epinione refermtur.
11 Contraria opimo inquaspone principali proponi- tur.
12 Vfura cadere non poteJi,vbi non datur mutuum, que paElio.
13 Legatum eft denatio quada, & gratuita emeefsm 14 VJUram non committit , qui animo UberaU obla-
tum recipit.
15 Vtttum non imputatur vhi non adeji caufa.
16 Legatarim non recipit legatum immediate'abh de,fed 4 teftatore.
17 Inre fita quilibet efi moderator, & arbíter.
18 L.vnum exfamilta.§ .fidefalcidia.jf. deleg. z.de claratm.
19 Caufapnm<xuai& originaUs aftenditur*
are-
20 Radiciprimeefimper efl inharendum.
21 Ffura eft lucrum pronentens ex vfu pecunia alicui concejfum.
22 Vfma non poteíl adaptan in légate- annm.
23 Voluntas legatarii non datur ta legato annuo, & fe cejfat vfura.
2 4 Immemor propria falutis nemo proefumitur m rnortis articulo.
25 Quiltbst prcefumitur a delicio, jig pee cato innoées»
26 In contraÜibus poena adiecia prajumitur infrau- dem vfurarum.
27 Teftator nonprafamitur habae an'imu delinquen*
\ diin alteriusfamrem.
28 jDolmnon committiturfine proprio lacro.
29 Alcahueta no es, la que no recibe nada por el coacierto, mfihabeat confuetudme'm recep-
tandi.
30 Lex 1.titul.it.p.-j.dedaramr, & ponderatur.
31 Voluntas coacia non eft volmtas,ncc pei catum,ni- fi voluntar ium.
32 Peccatum tolliturjublata volúntate?
.3 3 Legatum , vel mille, vel decem valet, quta eB a l - ternatiuum.
34 Debitoris efl eleffio.
35 Pjura confideratur tempere contraftus •> nonpofl contraSumperfeüum.
3<5 Mutmm dantes^ihilinde, id efijempore contra-
• Uu5,fper antes.]
37 Quali'tas .adiunüa verbo intelUgitur fecundum tempm.
38 Difpofírio perfefla non vitiatur, licet peruenial ad cafum,a quo non poterat inchoari.
3P Ffii"*
C o m m u n i u m c o n t r a C o m m u ñ e s . 1 2 1 fjhrá eft pétete redditpu qnmdo x kgMaíim fotej}
recttperare prtucipale.
AO Cencordia opinionumrefertur,
41 Contrattm dependet ex volúntatedaorut».
42, r-tica frceftatto non eflfkfpella fraudé.
43 FJH?'* eji qumda folmio habet tratlitm fuccefji' Hum. v , '
44 Lex $ . § , finali. f . de annuü legat. declara- s1 tur.
^ ElcBio fi fmrit dehitork npn efl •vfara^feciuJicre- ditofú.
46 Ffitra (¡mlitef cenfideretur.
47 Anchmrani epinio dedamtnr.
48 Mdrítm¡irel'mqmt vxori redditm, doñee dos non foluiiur, mfit contraElmvfnrAYÍM.
4? Tiflaier pro dote aliemos puell* folefl relinquere centum,vel redditm.
50 Cafm in caufa proprid Aatioris refertur , fc? quid indicatnmftitt.
| i . Capm, faítiyritsr, de vfmis decíaratm^ & proeedií propter retardafamfolationsm.
52 Dehitoris eji elétlio incontratlibus.
5 3 Creditor w>n poteflpro principal^ & pro redditibM*
ab eim volmtate exqcmieriem petere.
54 Conaentio partis non vdet,' vt ad libitmm debitoris folmtur capitakyVelredditus.
55 Vtrbum t interim, eíl refpeüintim obltgatio*
nis. • • ( ' • ' 56 DiMio interim importat conditionemi
57 Temptu in oUtgatione fanore debitoris efl appof- tum.
58 Tempas ImitAtam in contraclibns jemperjlat pro forma.
<¡f Fermifum ad temptts poíl temput cenfetnr prohi- bitum.
60 Execmio non potefi fieri pro principali cen- 61 Obligatta per trienniunifemare p^eem , tranfíflo
triennio eft liberatus.
é z Tempm appojitum in contraclibni intelligitur de próximo.
63 N a t m á temporis limitati esi excludere aliud tem- pm,
6^ Dies fempef dpponitur in contraen mero famre de- bitoris.
é $ AEltu agen ti um non eperatur vhra agentittm in- tentienem.
é ó Affirmatiud limitata ad tempm indncit negati-°
uam pofí tempm.
6y Cettfualií contrafhtí eíi flriBiturii.
68 Conuentio efl feruandafine aliqua extenfone.
ég Licentiatas Bernardinm Ortiz, de Fig^roa Re- gins Patronm in Regali Cancellaria Grana- ténfi laudattír.
j o Vfttr* acc eptio esi de impedientibui viam executi- uam.
7 1 Bena ^efguatafolutionifmt confideranda.vt de / A lü fiai fólutfo.non de nliquis.
72 Lex,ficjuií fíipilatin fucrit decem in mil¡e} de fo*
luti»nthm,deckratur. .
73 Promitteusfolusre mtUe pro dote , in certü rebits, , non pote fi pro peenni^faesre exiCHtionem.
74. '•Tromiffio petmiit nen debet confderari.fed res pr$.
folntione defgnata.
7? -dlitid prí alio' imito creditore folm non po*
tefl.
j 6 Aliud pro alio inmts debitare peti non fo~
te¡t. •
77 Lexi qmdíim te ¡lamento QO.jf. de leg.t. declara*
. ' 'tur, ; ~ ' 7S Se/fítio legatifadenda in fundo defgnato denotas
demonñrátionsm.
79 VemonFiratio rei non eft de ftbfiantia legdti in vi*
timü volantattbíufecm in IsgatüT 80 JncomraEtibpu fumiim ítriSia mterp'temit, 8 t Firba contraílm ad vnguem feruanda funt.
82 Lex zo.TaurideclaratHr.
83 Meliorasio ejf faeienda w r/bm defgnafü a te/té*
' tere.
84 Melieratio tertij & quinii faffá filio in plmibus re-
• bus maierü v.tloris, excedemibm tertium ffi e¡mnmnt,pro ratafhlutiofacienda eft.
85 Lex potefl 27. jf', delega. 1. efl correóia per L Tauri,,
86 EleSlio sft kteredís quanda bena non recipiuut cem"
m odam diaifionem.
87 Cafas ds féiclo refertur in canfa D, Ferdihandi de Ribadencyra Marifcahs CaHellte.
88 Licentiatas Sánchez, de León laudatur > Pretor hu- - ius ciuitaíis Toletande.
89 Ordofcriptnr&depgnat ordinem voluntatis.
¡90 Lexgeneraliter.§ quid ergo, el. z.ff. defideicom-' mtjfarijs fibertatibus,declaratur.
p i Reliclum pro redimendis pluribns feruis , fi non.
fufficiat pro ómnibus y attenditur ordo feri*
92 Trim o mminatus cenfetm magis diletlus ínter per-*
fo nos, tnter quAS cadit affettio.
í?3 íjex€S*m putey.§. atgpeto marite.jf. deleg. 2. ds- claratur.
5J4 Ordo fcriptur<s circa res mn defignat ordinem vo*
lnntatis.
95 Voluntáis dubia declaratur ex ordineferiptura.
y6 Affeílio cadit circa res, fed non ab ordine U*
_ tero!. ' ' ' "' 1 ' í
97 Melioratio potefl fieri in eertis rebus. i 98 Vfuríie controuerfia efl dirimenda ceram iudice E c *
clefiaflico.
99 Qjí&ftio iuris esí dirimenda coram Eccle¡taftic9,fe- cus quxflie faEii.
100 Judex fscularis poterit cegnofeere de quaBione faélij&iuris per viar» exceptienis.
1*6
Q V A E S T I O
9 0 4 .C O M M V N I V M
C O N T R A C O M M V N E S ,
Ytrumlegnumfu^ttrtritm reliñum htefiatore, tvtqmmdm mw pr&Betnr mnmm ndditttm folmt.
3 - J
Vios quísftionis rcfolu- tioncaa vidctur exprcfse decidcre Vlpianus l a r c - coníulrus in /. 3. §.fi»ffi de annnis legatísÁhLSi eui certa quantitas legetnt qm ad f r a ñ e t m inftngti- los aitnes certnm aliqmd, veltttivfurAS iufferittcfla- tor ftasíare^ legatum v a - Ut, fed in vfitrii eatenus dehet valere,quatenus mo- dum probabílem vfurtrftm non excedit. V b i refolait ralcre legatum, datn r e d á i m s annuus aon exceáat vfuraruna caedum, in quarc dua» communcs o p i - niones contrarias refert Fclicianus de Solis de eenji-
¡ms.z.pAr.inadditiomlftisxap.$. verf. fed contrtrwm,
& q u i a paíTus cft v a l i c c o n t r o u e r í u s , & diíficilis, cü rcíelutio vera fit acdpienda de iurcCanonico,&
n o n ciuili^referáDodorú reBtentias)& quid t e ñ e n - d u a j , & í u d i c a n d ü íit.cutn de hdco cafus cótigerit.
Et i n ptimis videtur dicendum tale legatuna non valere, quia videtur víurae fpeciem continerc, cura víura fit Vbieunquc quantitas eft folueoda, pro iccardata íolutione capitalis per dinumerationcm temporis,etiatn fi nomine poense íbluaturjitaBartol.
in Lqnipn.ff.de negotiis ge^is^ & in l.ettm ftipuLutus fue.deverhorum.Bzlá.i» l.cnm AllegasJnfi.C. de vfa~
ris, Ergo cum vfura oaini iurc fit prohibirá, vt la- te probat Guríerrez lih. z.emonicamm qaellio. cap.
l i per í<if«»»,íequitBr non valere tale lcgatumk m á - xime cam in illotcxt.dicatur fimile legatum vfura- n n m . i b i : Vihui vfmas hjferit teftater praílari,
& i b i : msdítm vfmarummu excedit. Q u o d m á - xime procedit ex M o t u proprio Pii Q u i n t i , circa creationem ceafus rcdiajiihilis,dc ctiius praftica)&
• intcllcdu multa congcílit Gutiérrez ddl. libr.i; ca.
í o . n u m . j . v h i á » « . 1. agitdc poena adieda datio- n i quantitatis, quae prohibitio non iuftificatur ex praBceptoteftatom, v t m di5l.l.^.§. fina. 8c tradic Ancharranusffi«//;V p j . » » » ^ . vbi refert, qood tc- ftator non poteft mandare hseredi, y t íbiuat tale le- ' gatumsneque qnod foluat v x o d deccm annaa,do- n e c i n t e g r á m dotem í o l u e n t , q u i a cíTet vrura.quam opinioncm fcquitur Alcxander cenjilio 74. numero é'VflumiHt j.Lancelotus D e c i u s l » dicta kge tertia%
§.fina.vhi dicititafuiííe Papi® o b t c n t u m , & i t i d c fado femari Luca tenct lofcphut Ludouicu$.r«¿c- cifion.LHcenf.2.1. « » w e r . i o . & i n t e r m i n i s noftras quasftionisrefoluir Arctinus eonfilio 152. pertotHtn, quod non valet diípofitio teftataris mádantis harc- d i , qaod foluat quadraginta aanualcgata Seio, j doñee loluercc quingentos áureos legatos,quia licet
vluralocumhabeatinfolo mutuo, ramen ín íimili legato conñderatur mutuura.illi aurei legati viden-
tur brem manu dati haeredi per legatarium . /. mu- lier.ff.de donattombm inter virum, 6f vxorem,Sc fe- quiturSocinus confil^ó.nfim.z.volam.i.verjtc. ex qmbm.lAi.in repetitione le gis,emihs populas.namer.
zp.CjeSumma Trimtate,& fide Cathol. vbi allegar Putcum in d i L z . f . f n , Purpuratum in l.rogaiii,§.fi tibi.jf.ficen un} petatftr^maa opinioncm defendit
Crotusinl.nemopotejf.nim-l-f-dekg*'t- Rcbuffus i n l . v n i c a . n t í m . z j . é 6i6.C.de fentemia ejvte proco ejftodint.vhidiát, ratiónem prohíbendi vfuraro, rnagis comprchcnderc teft^toicp3,in vitíB dilcrími- ne conftitutum, quata alium,quia moriens non v i - detur immeiaor lalutisaeterna./.jíw.C. adLInliam repetxn.Ct&ncta.cenJi.Si?. nHto.j. Palacius Rubeus in repet,cu.per veftras.netab 6.nHm.%.(S y.de donafiO' nibm inter vírnfv& vxoret», vbi hoc dicit eííe roira-
bil^Sc alibi non legiírc,idem tenet Rolandus confi- lio ft.nnm.ii. volumine 2. & hanc opinioncm v i - den coramuniter recepta® 3 tradit loannes Pctr.
Surdus, confilio 23. volti.i. numer.-}. Gutiérrez in diü.l.nemopotefi.nam.io4.Baibacia confilio66, Ub*
a. Didacus Pérez in proosmio jitfilo^ de vfnras. hbra tftana Ordinam.pagina ii.verfic.txqmhí'Jdedttcitur^
& djeit communem Cbnzxx.U.^variaruw.Ci.n.^»
Sed contrariam ©piiaíonem tenet conftanter Paulus de Caftr® in rubric.ff.de hts qwet pana nomi- ne ^ in L l.col.penult.C.de Summa Trinitate,^fide Cathtli.Kommas confil.$io. col.io. punt.i^. v b i Additionator dicit communem opinioncmjAugu- ü i u u s Beroius in rHbric.de vfuris. nam.qó. Alciatus lib. 5 .parédoxwum. cap .fin. G eríon' in hb. de contradi*
colttm.antepenHl. Mcxia ad pragmat .'Reg.conch'f.6, Á nfim.io6.Soto Ub.i.dc vfiirís.cap.vltímo,qmm o p i - nioncm dicit elTc veriffimam d o d i f í i m u s Felicia- ñus lib. 2.de esnfibM.cap,$.nstr».^M in l.par.in ad- ditiombiuad d.cap. ¿.numer.i.vhi hanc dicit magis communem opinioncm,& íequitur nouiífimc R o - dríguez de, annuis redditibus Jtbro ¿.ejíijefi.ó.á nnm.j.
vbi contrariam opinioncm dicit eiíc falíam, & ra- tio cft,quia cum non detur mutuum , nec p a d i o , nec uegotiatio v í u n r i a ^ deficiente padione , &
mutuo,non pote^ dici contradus vfurarius, Sí ft~
quitur Counx.hb.^.variarfim.cap.t, nnm.g. Mea- cha, defuccefs. creatMb.i.§,6. mm.r^. Percgriaa, defideHommijf. artic.%. m m . j 8 . diecus fie Paduss obtinUiffe , & eam íequitur lofcphus Ludouicus í u p r a , 8c pro ea coníuluit Surdus, di¿Ío confilie 23. volnm.i. & probatur,quia legatum eft dona- t i o q u í d a m , & gratuita conceífio. § . 1. injli- tm. delegatis. & fie víuram non c o m m i t t i t , q u i animo liberali oblatum recipit. capit.fcut Epifce- pHm.i.qH<sfi,t. v b i dicit glof. quod non imputa- tur v i t i u m , vbi non a d e í t c a u l a . Nata, c o n f i é * mm.28.Ex cjua ratioñe conuincitur opinio contra- r i a , & tradua per tíarba.<•<?«//,dd. duro dicit v i - deri quantitatera principaliter legatam fuiííe á le- gatario hajredi bteui raanu mutuatam.quia kgata- rius legatum non rcccpic ab hxrcde immediate, fed á t e í t a t o r c , q u i h o c onus haeredi i m p o í u i t , q a o d r e d o iure fieri poteft, cum in re fuá quilibet íit raoderator, 8c árhnetJ.inre mandata.Cmmdxti.
& probat lex profe&itVA.§ fif¡ms certam.jf.de iure dotinm.l. vntttK ex fiafnilia. j . fi de faicidia. & in p.
fed fi dúos. f . de legat.z. per quem t e x t . d i x i t Paulus de Caftro confilio ^t.nnm.i.voln. 1 . q u o d hacres inftitutus ab c o , qui bona teacbarur fibi rcliuquere, non videtur ea bona habere ab íilo inftitucn.te ^ fed á primo qui h « r c d c m gráuam't.
10
11
12,
13
17
18
' C o m m u n m m c o n t r a Q o m m u m u 1 pqao-l ísquitur Ayraon confito l ^ . n f t m e r . í . quia
actenditur cauf» p n m x i t a . & o r i g i a a l i s ^ á primor- dio rituli poftcrior fbrmatur cucntus. /. clam fsf*
/iiTí-.vbi glolla & DoCtores.ffJe acqmrenda pajpf- fione.<\\xix fecanduTO Baldara in cap.u mm.q. de eo
quifibi, & fuis hxredibM , fempcr ínhafrendum eft p i i r a x u ^ radid3& í e q u i t a r Gutiérrez lib.^fra.
ttksm^cjrMjHon.i^.num.qi, vndecuaa legacuni a n n u ú íufeipiat legatarios á;\ teftatorc fponte dante, nullo modo poteíí víura couíiderari:vc tradit Soci-,
ñ u s i n l . i .nam. 7'f'ds his qime feenat mmíne , quia ao víura foium confideratur, q u á d o aliqutdab codem
contrahente datur, & recipitur , vt m mutuante, qui licct mutuo aliquid d e t , aliud tamen recipit á debitorc.idquc dignofcitur, ex vfurae diffinitione, i i quae nihil aliud eft quam lucrum proueniens ob
vfura pecuniae aüsui conceísum, Lqnodfi pphe^tft f u » c i f i o . v h i notar Paulus de C a f t r o . / l de eo e¡Mod ceno loco. Salicetus in l.z.C.dev/ftris. Nata.í-c»///»
4f.mm.14.. nam fempcr icquiritur quod ex vna parte aliquid concedatur, puta dilatí o teroporis 2 1 a£J reftituendum rera m ü t u a t a m , & ab eodem ali-
quid mutuo detur,fed in legato annuo n ó poteft i n
*pcríbna legatarij adaptarivíurse diffinitio,cü legata-
»3 r^-íiofl.niutuctjncqj temporisdilationé concedit, fel^bíeres eam habet á t e l a t o r e , vnde cum E i d u m iegatarij vel cius voluntas, nihil operetur i n tali l e - gato, non pateft víura in eo coníiderari, ñ e q u e e- 24 n i m eft vériíimilc quod t e i a t o r brcuí moriturus
fucrit propnas falutis immcraor , & quod volueric vfuram perciperc á legatario, contra legem finalem*
C.itd 1. laitam repetitnd. capít.f4ncimns.2.(¡¡u<e[l.j' 2 5 I m o quilibet praeíumitur á del i d o , 8c peccato i n -
nocens.Lahfentem,ff.depañis. & a l i c n u s á d o l o . / . j í efeditw C.depignoratitia atliene.l.i.C. dexdiUt.
aüienibpis . Alciatus de práfuntptionibus. regula 3.
2^ pr&fítmptione 4. numer. 1. & fie quarauis in con- tradibus pqena adieda q u a n t i t a t i , prajíunaatnr infraudem vfurarum a p p o í i t a , k ^ c praefumptio c e í - íat i n vltimis volunt3tibus,cum teftator potius det,
& donct quam recipiat, & con eft credeudum i n a - moriente naberc animuro delinquendi, máxime ad commodum alterius , quia fine propdo lucro non íület dolus couiitti,ica Corncus eenfuio C^.velumtt.
$,&zxf.voinm 4 . & ob hanc rationem dixit Baldus
^ confito i^Q. velumine i ; q a o d dolus non prxfumi- tur ex teceptarione alicuius perfona vel reijquando ad rcceptaiitcm nuilum peraenir c o m m o d u m , &
2P ita diciraus, qne no es alcahueta la qt4e no recibe diñe»
jj0 tos. & itacií inrcll'.gcnda /. i . tttulotz. partit. 7.
ibi.jfy* algo qitt dellos rectbenSi vero ex coníuctudi- nefadant imponetur pCEna d e l i d i , vt notat Grcgo- rius ibi.Vfr^o, por algo , ¿fe itaintcJligit D o n loan.
Vela.cuius ani.ra requicfcat i n p a c e , * » ^ opufcah de dehíhs.cAp.zo.verJicttlo, fecundo sommittitur. &
docet idem G r c g o r , i » l. fin.verbo ¿ f u muger, eUíio m i t L i z . f a r t . j j k poenam illius delidi tradit Sala- zzv.de vf» 0" confíietudine.cap.i.a 91.Peguera in cjttttfttonibus enminalibus.capit. iG.ttum.x3. A a t o - nius Comez in /.8a. Tdun.num.-ji. íul.us Clarus
<p<e/?.6§. Auend./w ce. pp.i.part.cap.ié.d m m e r . i y Sí baec obiter íufticíant.quia coníueta.
Rurfus c o n í i r m a t u r noftra principalis fentcntia, quía i n legatario non poteft confiderari animus 31 committcadi vfuram, quia cogitur per teftatorcoa differre exadionem legati in tempus adiedum á te*
ftátofe}& fie voluntas coada non dicitur voluntas.
/ . velle non creditar.Jf. de reg. iuris. Se non dicitur peccatum,niíí voluncanum,& fie ablata volúntate S tollitur pcccatum.quamrationem aflignat Socinus i» d . l . u m n t . j . d k c m fe pro legatario confuluifie, ( u i confiho fe fubfcripíít Caccialupus , dicens, quod haec opinío obtinuit in Curia Romana poft- quam dm fuitFIorcntisB venrilata,&quod haec fuit
pradicanatatu digna , idemque tenct in coxf.4.1.
^ / . 4 . R i p a i» ¿ . / . « ^ o ^ c í í / f . w ^ . z ^ v b i d i c i t j h a a c
1 * 7 opinioncm fíbi placeré , & moitetur ex tracütís per Baldum m l. i.vcrf.tertto qHcsmm.C.de his q m pee- 3 9
» « nomine.vhi dicit valere iegatum , quandotefta- Cor relinquit vel miilc vel decem. , qma eft altcrna- íiuumJ& fie debitoris eftelcdío,&:non poteft vtxü- 34*
3S que pcti, 6c cum haeres libcrctur pr?¿it;iado princi palc,üon poteft ea dici víura-quiá v i q u í s p o f f i t d i - ci vlürarius non íufficit, quod poft c o n t r s c l ü per- f e d u m aliquam fpemiucri fupennducat , ícd eo tempore adcllc debet ípcs.cum i n fuo eíle contra- d u s p r o d u c i t u r ^ fie quando eft in fieri ad clTe3&
non cflc.Sccus vero quando iam eft fadus.ita c o l - hgitur ex traditis per Do-dore^ in l.fiqms nec causa.
F j ^ e n u m p e m m . Q o n z x m u n i í i b r . i . v a r i a r H m . ca, probacur clanus in tcx.Euangclíi. duna d i - citm^Mmuumdames.nihUiniefperames^m par- 3^
t i c i p i u m / ^ r ^ t o . r d e r t u r ad tempus alterius par- t i a p i j dantes^urfi dicat, cum muiuum dantcs n i - h ü tune ípeiantes,quia qualitas adiunda verbü,vel participio , intclliguur íceundum tempus yetbi./. 3 1 delichs.§ .fiextrancin.jf.de mxalibm.L t . § . mores.jf, quod mJJn.l.Titms.ff.de teftamento mtlms.Esgo cuín leg^tum tepore acceptationisiegatanj lit iam per- 3 l fe d u r a , & quoad períoná h^redis iam íübfit o b l i - gado,fequuur quod licet légatarius haberet depra- ; uatam intentíoncm i n legati aecc^tatione, n ó po- teft c o m m i í tere yfurá, cum diípoíítio p e r f e d a , 8c coKÍiimmatanon vitiaryr nceaiteratur , neccon- uertitur in diuefam ípeciem, • aqua non poterat ia«
Qho&ñMinl.final,C.dentípítis. ybi Dodorcs,
Sí vero légatarius poífir quando veliet k g a r u m 3$
exigcre,6c recuperare, eo emm cafu , cum differat petitionem,& cxadioncm,videtur brcui manu c x - a d u m iam debitum» mucuo dedific h ^ r e d i , de pro vfura vel inícreíle ülud annmjm percipere/ecus vc«
ro eft quando hasres habet á teftatorc tempus ad foluenduro , velut intra triennium , vel ad líbituta hxredis.runc enim,quia légatarius eo tempore non poteft principale confequi lcgatum,ccfiat m eo ra- tio a i m u i , & prauitatis vfurae, qua concordiam tra- 4 0
dit Cagnolus in d.l.CHraHtt.numcr. 1 verjicttlo fe*
cmdtis cafas.C.de atiienibm empti. Si Modergoili, r in trafia.de vfttris.qhajl.yi.nnm 483. Couarr.//^.3.
'varmiim.capit.lt arca fin. verjtcul.fedvbi legata- riusM retenta hac d i f t í n d í o n e non obftat d i c t u m Aretini in diffi.confito x^t.verfcíil.ednfirm'atHr iíiaj, vbi dicit3a¿lum videri v í u r a n ú , cum hxres habeat facultatem fe l í b e r a n d i é pmftadonc annua, f o l - uendo legatum ante tempus.quiaillud proccdit i n contradibus ,vbi ex volúntate duorum conftituun- tur, fecus in vitima voluntare, vbi nuila eft p a d i o , nulla iegatarii voluntas/cd felius teftaroris qui po- teft ad l i b i t p B de bonis filis diíponere, & grauarc haeredera ad íblutionem d i d i redditus.. q u « verií- íima eft fentcntia, & ab ea non eft reccdcnduua tn indicando, & confulcndo.Et pofthsecferiptaita v i d i iudicatum decifione Feriftm. zpui Alex, Ambrofium , prima parte , decifione quarta. per totam,
Et pro clarioriintclligcntia buius dubiaz qaaeftio- nisjtrcs caíús funt conliderandi. Primus, quando légatarius con poteft exigerc principale, quia folu- - tio legati arbitrio hseredis rclidla eft, & foium léga- tarius redditus peterc permittitur. Sccuodus caíiis eft,quando ipfe légatarius poteft exigere tam p r i n - cipale legatiim,quamredditus i p ü u s , quia exadio eius voluntati eft coramilTa,Tertio,quando ad ccr- t u m tempus redditus,vel annua quantitas peti p o - tcft,duntaxat,tranfado vero tcmpore,& fors p r i n - cipalis, & redditus ipüus.In primo caira caíu pro- ceditopinio A r e t i n i , 1 ^ i.quam nos i m p u - gnamus,& rcliqui Scríbentes falfam appellant. I n fecundo vero cafu.admittcre eius íentetiam, quan*
do exadio redditus habet t r a d u m fucceffiuum per temporis dinumerationera,íceusfi pro vna vice (no foluto l«gato)rcddicus pracftétwr, quia i n vñiea pra:- 42
L 4 íiatione.
! 2 g p r a & i c a ftatiooe, vcl iolutione,non praefumitur in fraudcm
víuramtn adieta/.c^ hoe e d i c l e j . í . f - d t alisW. ind.
4 ¿ (guando vero folutio habct tradura fucccífiuum, tune ludicatur vcravíura , íiuc quantitati kgats®
spponatur Calías debit£c)íiuc quantkati, abas non debitse, & i n hoc ícníu non poteft hodic de mre 44 C a n ó n i c o procederé tcxx.in d.l.^. § . f n . fj: dem~
mtü legatisdia Bald. in i. cum allegas, in decima sf- pfttime.CM i/Jims, vi •i Salicetus . Anchar, in reg.
peceatptm. tém c o n f i l , 2 3 0 . Paulus ctmftl. l o i . /¿^i.Alexand.*» l.diucrtio.in frinctpoff'.folttto m*- trimcniu.M •x.ow.conjil ''9. l ' f J n l.x.nnm. 54. C. de ñtmma Trirnt 'atetide Catholica.Ct\t\x$>&G\xútt- 'xcz m d.I.nenio fotejf'.'rmmer, ion,.ff.de leg. 1. Palac.
R u b . i » refeitt.ctuf fer veilras.tn b.notaiút. num. 8.
& p.quam dicit communem fcntentiatn Couarru.
lib*$.D*YÍAt*tKf*cap x.num.f}. FciicianüS¿./*¿.2.c»
j . v b i ex votoThcologorum tenet non dari vfurá, nifi «n mutuo, contra Barbaciam»sonfil,66. m m . 8*
vehm.zAn tertio veyo cafu nolla eft d'ubitatio,cuai r o n currant redditus, niíi düatione pendente , &
interim legatarius Icgalnm petere non poieft , & be eclat víura , & cms difbnitio. Si ver® Icgatum l i t 45 alternatiuum , & elcótioíit I w e d i s , nulla p o t e í i
vfura confiderarr, fecus li eleftio íit creditoris , cui debetur , & fie débent inteiligi tradita per R o d r í - guez fnfra m m , o. vbi dicit, quod l e g a t u » alter- natiuum nihd habct commune cum víura,ex Bald, ind.Lvnica.quoeft.^CJe his qíí¡8fcen<e n omine, c^ioá.
íníflligo 3 quando eítelediühseredis, fecus fi lega- tai ij , cuias arbitrio eft reliólum,, quod poííit pe- tere príncipale, vel redditus, & in hoc cafu non i o - quitur tcxt.Vw dtfd. 1.^.§.f¡n.Scá in eo cafu,quo le- gatarius poteft petere fu minara principalem, vt de>- clarat Rodrignez/^nr^ & mfm,jz!.& i d . v b i f^qui- tur comrnuneoi opinionefnad dt£ÍHm§. finalem*
4 quia licet yerum íit, quod creditor recipiat l e g a t ü , vel redditus ex iudÍGio)& volúntate tellatoris , fine aliqua paétioné víiiraria , tamen quia clegit íortis
^ 6 exaétíonem difTerre , quacn confelhm petere potc- rat^videtur d i í i a m íortcm breui marlu recepiííe,&
haeredi fub víuris mutuare , quia vfura non lulum d i c i t u r , quod forti principal! accedit ex p a f l o , vel inteniione praeccdentijVt in c'af.confulmt.devfnrM, Sed ctiam ex poft íaéto vfque ad tempus' quo í o í - uitur , vt probatur incaf. 1. & t.in 1 4 . 3 V & tradií Berwius in rahiede vfurts.n. 30.
Ex qas lefolutiDne eft intelifgcnda Ancharrani
¿ o d r i n a , cenfdto 93. vbi dicu , quod fi maritus in t e í t a m e n t o v x o n iuac vidux relinquat vfuras dotis, doñee spía d©s foluatür,c]uod di&x vfurae funt i m - putandae in fortem principalem, & ratio eft , ,quia 4 8 cum ipfa multer poíf et dotalia bona ad iibitum fuae voiuntatis petere , ilia retardatio voluntaria ipfíus facit diípoíitipnem víurariam , quod fecus eflet fi ipfa vxor non haberct facukatem petend» dotem,
vt contingitin aliquibus promifliombus,& padio- nib. dorahbus. Q u o d deciarat Surdas de alimentis..i 4^ ttt%.frimleg,2<2.n,6.S[vtxo teftator pro dote alicu-
ius pueila: legauerit mille , & quamdiu haeres poB:
tempusnuptiaruntlegatario diftulerit folutionern, centuinannua,in hoc c a í u , t ¡ o n c a d i t vfura, cum eícaiofic debitórís3 & non creditoris, ita Couarru.
ddib.^variarum.c.i.nam 9. verJicuL medJilemta- rim, quicquid dicat Palacius Rubcusw remtf.eap.
ferveñrasJedonationibm.mtab.6:n.p.
50 Ex quibus adhuc defendo caufam propriam ad- ucríusmeam fororem,& ciuslitigatorem maritura cui per me radie & quadringenti ducati dotis no- mine hieruntinteralia promifki , & defignati qua- drmgenti m certa domo, eo pafto , quodintcrun, quod non loluatür pnacipale, folaantur reddiíus ad rationem 14. pro miiliario , vt conftat ex d i d a proroiíiiore,cuius verba imM.Item vea/, cuatrocien- tos duades que defde luego le qnedam obligados a fa~
garlos imtes en vnapaga, dejde oj dio. de Ufecha ds*
' § ¡ . u & f í i o n e s
Ha carta en tresannos,y entre tanto que no fe ta f aira- ren fe le han de dar iriterejjes a ra^en de catorfe mti el, millar ,f ara ayuda a fuiíentar las cargas del matrimo- nio^ defde luego quedam fennalados en vnas cajas que fueren del dicho Melchor de Zettallosfu padre , en la
•villade Efcalona'.laí quales queda obligadas,} hjpothe- cadaskla Jeguridad y faneamicnto.y paga de los dichos omirecientosducados. E t cum per plurcs annos ctíá vltra trienniunifoluerentur per me redditus anmji, magisreípiciens vtilitatem mex íbroris, quam p r o - priam , maritus eius venali animo , & intcntionc ¡ c o n í ü m c n d i bona doialia, petit executioncro pro toto p r i n c i p a l i d i d o r u m 4oo.ducatorum í ego ve- ro i n oppofitione propoíüi duas excepnones, quarum prima f u i t , quia aut ipíe habebat elcdib- nern & facultatem petcndi.&recuperandi debitara principale ad l i b i t u m , & t u n c , quod contraduseft vlurarius , & redditus funt computandi cum p r i n - cipali. Sivero cledio cít debitoris (prouCvcmcn eft)non poteft pro principali petere executioncaij,
& íbluendo redditus annuos íatisfaólum eft dotis promiíEoni. Secundaexceptio erat,quia obligado.,
& e x a d i o debiti principaiis eft defignata in ipía do- rao, & non in aliÍsbonis,&fie quod in ipfa domo - delignata íblutioni erat facienda cxccuuo , & n o n
i n raéis proprijs bonis.Et vt in ommb.faciam i u d i - cium huiusiniuftae l i t i s , referam fundamenta i u r i - , dicaharum exceptionum 5 in quibus corififiit de- feníio caula;, & propnj honoiiSy& pro fundamen- to primas exceptionis facit d i d u m confilium A a - c h a m n i 93. vbi promifsio redditus éft víuraria, ctiam caula dotis , quando maritus poteft d o t e n - exígete , ídem ttnct Aretinus conf. 152. pertomm, Bat bacía ccifóá.hu?».^. in fm.volum^. Se al ¡os re- fest & íequimr Surdus de alimentis, t i t u l é , d. priui- leg.íg,num.i,Qiñ&c.falubruer.devfirM' procedk 5S propter rctardatam folutionern, & quoties maritus poteft hberc dotcm recuperare,nulla eft retardado,, ex parte debitoris, & per coníequens redditus noa- debentur, quem textura late deciarat in propolito Felicianus deSolis , di cenféus. libr.z. eafit.^.nH- mer'.i9.
Rurííis confinnatur ifíafententia , quia aut illa obligado foluticnis tributorum eft perpetua, vel p temporalis adtriennium j íieft perpetua, arbitrio debitoris, non poteft creditor petere executioncm.
{n-o principali, cum folura kabeat exadioncm ad rcddítus. Molim libro qmrtode Hifpanorum primo-' gcn.capite quinte, numer. quinto , verfcnlo >fed que-, niam. Koéxigne-ídemnMÜ teddttibm ^ libro prime*
qpía¡síionf decima o ñ a m , numer. tricefmoquarto. &i hhr fecundo, qu&ftioneprima^numer. 4. quia ciedlo eft debitoris, fi eft temporalis , ad triennium , eo tranfado fuit obligatio é x t i n d a refpedu reddi- t u u m ) & tune ciedlo eft debitoris. V t i n íimiíi ca- fu refoluit Tiberius Dccianus conf'jz.voliim.tiqni loquitur de eo qui promífit íoluere decem, d o ñ e e foíuat centum , & refoluit quod talis ciedlo eft de- - bitoris , & íoluendo ceníum non poteft compclli 53 debitor foluere príncipale , qued in tantum eft
; veru m ,'quod non vale bit partís conueñtio in eon- trarium, & íi í a d a fucrit, redditus computabuntur in fortem pnncipalcm, vt tradit Felicianus, fupra libro primoKdíj cenfbfis > capitefepiimo, numer.quin- to, ver/iculodeinde. 6c Rodnguez fup. quia alias cf- 54 , í e t a b f u r d u m , quod el]et in facúltate creditoris,
petere príncipale, vel redditus, ad libitum íua: vo- luntatis. quod i u n & ratíoni conírarium eft ex tra- ditisper D o d o r c s í u p r a , qua declaratio eft coij- ucniens verbis feripturíe dotis , i b i . Ten elentre ta- to pagara réditos a razj>n de a catorce¡ofi-oá ver'oum, 5^
intenm , eft r e í p e d i u u m obligaticms, & íiCut (o ..
lutioerat facienda in tribusannís in d i d a domo}
fequi'tur quod redditus íulum per illud írieíiniuiB debebantur , quia verbum , en el entre tanto, eft tempérale & fignif4i.at icicra qviod intedm
Q o r n m u n i m n c o n t r a Q o m n m n e s * (5vcl cIütvcc,quíB(ll¿l¡6nes important coniiitionem.
9 Bai-c./» L i . C J e legibmMinfi.ffJe wndtuvntbm,
¿# demonjlraitonthm.Sc in propriis vcrbis tradit T i - bcrius Dccianus , dttio conjilto 77, rwm,6. volnm.
2.¿¿ quoricícunque tempiií cíi appofítum i u o b l i -
^ gatione intcJligitur fauore-debiior.s & grada ipíius.
57 § . o m m , iniiitnt. d e m r h m m , ihv.Quiatotm ts Mes arbitrio folaentis t r i b m d é e t ^ o U i ^ ú o í x t trien- nalis jíimiliccr etiam íblutio, q u » reiultat ex ínter- u í u n o medij temporis cnt triennaiis, quiateropus jglimitatuaiinconpradibusrcmper ftat pro forma, auchenticaquae íijpplicatio vbi gloJf.C.de fredhM imp.oJJercHdis.Oecia.iMis confil. 34. « « . vénm.Z.
5 ? & l i c pcrmi0um ad tempuspdft teinpus ceafetur p r o h i b i t u i n . / , / ? ^ líber»m.§.Smham.jf.deJUt» Ub.
quia alias promiílio temporalis, ceníeretur fada per tempus iudetenminaturo, íi perpetuo etiet d u - 60 ratura quod repugnat verbís c o n t r a ¿ l u s , & ihtétio- n i contrahentiuai,quod declarat Baidus in l. E m t - lim largiamis, mfm. ó.ff.de m i m n b u s S í o i ^ O d d i . confil. \ i.num.S i . & per conl'equcns t r a n í a d o t r i - ennio á.dic promiílionis dotis3icdditus ccníüs non debcntur5& íi funt debití.íequitur quod non p ó í - fit fien executio pro principali. Et confírmamr hxc íententia ex traditis per M a i o l u m conftl. 20.
nam.i. vbi dicic, quod dle per triennium promilit fpruare paccm , quod t r a n í a d o trieanio reman et 52 liberatus./. eumqui Kdendts.ff. de verbomm , vbi te id pus appoíitum in contraílujinteilignur de pro- ximojíine aiiqua exteníione. Et ratio elt, quia con- - tradusíiíntftridiiuris.vbioaiifluGQ feoíper habe- tur pro omiñoJ.quidcjmd asiringcndx.Jf. de verho- rpm}Sc tradit Maiolusef/z/j'/.^p.www,52.Simón de l3xxú$,cmfil.jj.mm-.^.vh\ numAAiút^VLoá na- tura temporis iimitati eft cxrludere aliüd tempus, curn femper ponatur pro formajVt txadit Cephalus, conf.l.ó^, num.^.voUm^. & eonf.q-j.namer. zo.vo-
* Prasrerea corroboratar i í b fententia, qi^ia G d b - , ligatio íblutionis tributorum^non elíet tcmpc.raiis, íed perpetua, fruííra e í í e r a d i e d u m . c e r t u m tem- puSjVt cieganter coníidcrauu Tiraquclhiss de retra- , tlttcotiHent.§. i.í¡lof.2.nHm.<\\M 43- vbi dicu quod - femper dies adijciiur obligationí, mero fauore de-
bituns; alias feqtkretur, quod fruftra effet adie- d u m certum tempus contra l.fttjmnde.jf. de kg. 1 .
& fie eíTet inutüis & illuforia , & íuperuacua ob-
^5 ligatio, fi poft tempus deugnatum duraret,& a chis agentium operaretur contra iñtcntionem cotitra- hentium, contra l.non omnis.ff.Ji certum petatnr.U , . ebltgationpim fnbjiaritia in ptncipio.jf . de ñttiombtu
ÍS? c!¿/í^/íowfo/í.ex qua doctrina docet íingularitcr Búdus,in l.edita.verfa./edhie.C. deedendo . q u o d aíhimatiua,limitata ad tempus.inducit negatmatr»
poft tempos,&quod non procedit ex vi argumenti á contrario ículu, ícd ex propria natura temporis i i m i t a t i , /./c^p. C. de praferiftione triginta vel ¿¡ud- diragintaannorum J.fi vnas.§. i.ff.de p q u a s o p i - 67 nio á majoritate rationís procedit i n c o n t r a d i b .
cenfualibus qui funt fttidi inris, vt tradit Felicia- ñus de Soiis^decenfépts Itb. i.cap.^.nnm.-j.vhi dicit,, / 0 q u o d i n his contra d i bus non veniunt viur^, etiam
pdft morara, quia íeruanda eft padio ftrido mo- do fine aiiqua exten^one, ñeque i n his promiffio- / mbus dotahbus eft aliquid peculure^quia padio 8z
promilfio ad vnguetn íeruanda eft , vt in termims docet CafteÜus , líki-, qmtidianmm.c* 2 4 . nmn.
4 4 . E x quibus rationibus, & fundamentis pro hac mea ó p m i o n e fuit iudicatum, non obftante, quod 69 dodifTimus nofter conciuis Licentiatus Bernardi-
nusOrtiz de Figacroa,meritifriraus nunc faici pa- tronus in Regaii Cancellaria Granatenh, dura fuiffet aduocatus huius ciuitatis, fauore mese í r r o - í i s , & íui maritt,defendifi'ct contrarium.Enterum i n caufa appcllationis,fuit d i d a íententia cófirma- ta, quod i u tantuin eft vermn j quod licét d i d a í b -
luti© cributorum non fuiíTet limírata,rcd pcípetua, adhuc non poteft ticn executio pro principaji3qma íi e l e d í ó eft d e b i t o r í s , í'olucndo redditus libera- 7o tur, fi eft creditoris, crgo contradus vfurarius , ve fupra probatura cft5quas exceprio eft legitiixia , &
de contentis i n lege f i e g n i , & diximys in qk.tyj..
a num.ófi.
Sed ciato & non conccíTo i'i fípe prsiudicio ventatis quod d i d a proraifsio dotis, haberet para- tam executionem, pro d i d o c a p i í a l i , n o n poteft íieri executio jin prtprijs bonis,quia bona obiigaca.
pfololutione)& pro íeairitate debiu fuit ¡pía do- mus paterna,ibi: Las (¡nales dichas cafas que dan obli- gadas ehypothecadus alaJ"e¿ttndad,y¡ancarntentoy pa- ga de los dichos qHatrocunto's ducados. Et lie pecunia eft i n o b l i g a t i o n e , d o m ü s vero in foiuaone, & pe?
c o n í e q u e n s , agendum eft contra rem 'deftinatara íolutioni,non vero execurio ficri poteft i n pecunia, íta probar text.ftngulam in l . ftqmsflípdatHsfmnt n%
decem m melle.^j.jf'.defilmiombM.vhi illud expreí- fe tenet Álbericus nam.fm. qui loquicur de eo q u i caufa dotis piomiíit quinquaginta in certis rebus, '
& reíoidit, qaod bona dCitinata folutioni, í c m pe- 7 3 tenda, non vero pecunia numerata , pro q ü a í e n - tentia per iliam iegcm coiiíuiuít íoannes d é / M ó n - te Sperelo. confí. t'jó. num, 2. quia licet pionnf-i74 fio íit in pecunia, non £|ebet ebnfiderari ipfa pecu- nia, ícd res qax fuit defigftaia íülucioni.7. qmdam tefia. (jy.jf.de leg. i .quia queraadmodura almdpro 75 alio,inuitó.creditof.eíoiot non poteft./.2.$. mutur s ííatto.ff.dérébHi-Qreditis.ita hccaiiud pro abo inmto.75
debitore pen poteft,vt cradit Parladoras, lib.z. te- rmn qítottdíariaram.captt.fm^.pan.f. i-j.nnmer, 16.
cui veriíItmíE réfdlutioui non obftant verba tex.. in dJ.qmdam te/ta.c)p, tkfio.ibi: Refpondi verojimilms ejjepatrem familias demonjlrare potnu hueredibm vo- l'mfjej'vnde áureos quadnngentospne incenimodo reí familtaris contrahere pojfenf .quam conditiénemfidei-
cemmijjo imecijjé.vhi lolutió iegati facicnda,cx fon- 78 do d c b g n a t o á teftatore,denotar demonftratíonem potius quam deeifionem & cauíam tinálem./, L u - ctHSfiti priñeif .jf.eod.tit.LLucius.ff '.ds adtmendts le- qatis. I. Faulo Calimacho. 2J. §.fin.jf. de leg.y i b i : 1 Sed demonjhatnm vbi accipr,'cpoJsu,qmz reípondeo quod illa uira procedont in vítnnis voiuntatibus, 7^
v b i dcmqnftratíb r e í , ex qua íblüi debet legatum, non eft He fubftant¡a ipfius,vc tradit Gutiérrez lih. ~ 2.pp.qtoáfí.5 6• 'mm-1 • SajUzar,^ v/tt & ¿onfuetudine tap.ii.níim.zo.¥cnet¡mí conftl.14 f .pmm .z.. Gigiis, conf.6^ .mm.fLZ. Decius, 183.quod íceos eft ir» con- 80 tradibus vbi ftnda interprctatío íit,vt in d.l.fiqms v ííiptilatus faerit decem in melle:qmi abíurdurn cJler, quod illc qui promittit decem in tricico, f .luat in 8 r meiie,, & éconuerfojKaximein.promiffionibusdo- tabbusjn quibus poft fadara generaíem promiífio- nera,decem mili, ducatorum, poftea íiibícquomur verba ípecialiademonftratiua.in quibus rebus í b l u -
tio eft facienda , quod ad vngucra feruandum eft. '' "
Ex quibus venit intclligenda lex s o . T s u r i , v b i ^ 2 precise in re deftinara,&d,efignata5pro melioratio- n e . 3 . & quintí facienda eft íblutio, & non in alijs rebu?, vt tradit Angulo, de m e l i o r i t i o n i b u s » « / . 4 . 83 gloff.q.mm.i* vbíMzticngogleJf.i.tit.Ó.líb.^. Re-
cop.Sc íi res fucrint maioris vaiuris, in ómnibus pro gj.
rata,eft deíignatio facienda,quia e t illálcge Tauri eft hodie corredus t c x t J / í l.peteji.zj.jf'.dc Icg.i. vt 85 tradunt Dodores in d.l.io.Tatiri.Sc Angulo^ glnjf.
5 .nt*m. i . v b i Azcu.«í<?íw.2. quia licet ex text.
non amplfns .26. § .cam honor tan.jf.de leg. 1 .eledio íit ^ bseredis, quandp bona legata non recipiunt com- modam diuiíioncm.ibi. Si'tiaturditer indmife¡mt,
•velfine damno dmfio earum fieri non pefsk^ñimaíio ab herede minino praislada e(l,& poftea in l feíjí dteit Paulus Iureconfídtus:peteft antem hares vel in pancto- rsbns ? velin vnare reíÜiámpartem legatario dar' re,
cuius
üuius contranuai diíponit Míi. Lio. ihi: En las cofu que eltejtador vmare ¡ennk U doU dicha mtjwra del , u m o , y quinta . Et tic ia ó m n i b u s rebus pro rata, non vero i n v o a r ^ t a t i t u m q u x íit valojis 3. & 5.
g / cum lex d i c a t , ^ las sef^> vade praciíc m ómnibus rebus defipnatur pro lertio , & quinto, hcicnda cít 1 folutio, quiaad veritacem Gopul'Uiuam requiritur vtri«íquc fA<aivcrúa.s , Lfthxredtfnres.jf.de cond.
iníHí. & fie nuper i n lite valdc centrouerfa fuit i u - dicatum fauorc Marifcalis C a i e l k contra d o m i - numíoannciai Pacheco de Rojas^per d o f t i & t n u m
^ L i c e ü t i a t u m Sánchez de León praetoreni huius c i - uitatts,me defendente, & patrocinante catiíam d i - dei Mariícalis Feidinandi de Ribadcneira , rcieda, opinione contraria, quas mtebatur, vt íolutio cffet tacienda/.n re primo loco nominata , pro folutionó - dsdi tertr,,& q u i i u i , ' ^ non pro rata, m alus, quia gp. ardo íerijpcurse deSgnat ordiné VGluntatís^/.^eííw.
f j e vpifmBti J.cum fater.jf. a te feto.f. de legát. 2, tcxt.tn l.gsneraUter.i¿\.§, quid ergo.el.i.jf. 'defidei- cemmijpirüs líhrtaf, -vhiíi pecunia r e h d a p r o rc- dempilone íeruorum non íuíHciat, ad omaes fer- líos manumktcndGs,neque hares,neque legatarius habentelectionem , icd ordo í c r i p t a r s ícruandus , eft,cmus pulchra verba funt liKd. Quid irgs ftflmes
fuit ferms regatm mamtmttterc , & ad qmrmdam pretmm fajfiaat íd fied retittum eft, sd amninm vera
« I «í« ftifílct'it,ítn cogendMpt (¡Hofdam tnafutmrttcrc, &
futem^debere eum cogi^vel eos quorum fretium fada - tm manumittere^ qms ergo ftkmet, fotim manu*
mittaKtar,virarte^ iffs légaiari»s elígetenos mAnn- mtttat^n bares?& finajjis qms retie dixcrit erdinem p n f t m a feqttendum. E x que tex.iutendebat aduo- '' catus contrinus,quod bona primo loco nominata,
i n d i d a mclioratioae erant pr«ftanda p r o tr.eliora- tione ab o r d í n c l i t c r « , c u i u s contrariuro d e f e n d í , &
9 i o b t i n u i , quia dle text.loquitur circa perfonas, Í n - ter quasc*ditaftetlio,& lie primo nominatus cen- fe tur magis áAedim,l.quoties.f. devfisfraclií. quata íententiamjprobat tcxt.m Lcttm pater.j^>§. a te pe- sa marite. ff. de legatis % . vbi incer perfonas, ínter - quas cadít affedio ordo ferípturg defignat ordi'nem
Toluntatis, i b i . S» quos Uberos kshmerts illü fr*dui re - linqmst&ibi non ejje datam elellioHem.fed ordineftri- ft*r<*fa¿íam fubfittmionem reffondi. Ecce vbi ínter perfoaas procedit, de loquitur regula quod ordo feriptuf ® defignat ordineca voluntatis, non vero,
$>4 tuca res, quod eft diueríutn . L q . § . f e d h * s . C.de vsrb.fign. vbi afsignatur differemiainter perfonas,
& r e s , m á x i m e , quia non e i credendum, quod te- fíator habuit maiorena affedioncra, & d ü c d i o n e m circa rem primo loconominatam,in melioratione, quam circa alias res, máxime quia res prius deíi- gnata,erat cení'us redimibilis, q u i n o » conueniebat perpetuitati meliorationis, & vinculi, íicut reliquag res ímmobilcs,& magis frudiferae, & U c c t alias vo- luntas dubia declaretur ex ordine feripturae, vt d e - 95 ect Bart.i» amhmt.hoc Amflini enim primo ctp.defi- deicommifiis. Se ibiBald- n t m . n . Imola inl.fifu»- dum.§. bis verbis.jf . de legAt. 1. t a m e n í n noftroca- f u , nulla eft dubia voluntas teftatoris, cumillc qtii plures res defignauit , noluit vna cjTc contentura , ineliorarum,&: fie dicit d. l.to.Tmri,q\xo¿ foluatur melioratio, in rebus defignatis á teftatore; & fí res deíignatae fint maioris valoris pro rata, ín qualibet rc(dum recipiat commodam diuifionem) meliora- ,^6 tío foíucoda efl:,& licet verum fit quod etiam cadat
a í f e d í o circá res,ficut circa perfgnas, vt in Uex ques
tmores.C. de adra in if tai hf) c tí^terarfi .I.pcttf. §• .frñtre»
l.cttmpater.^-ltherüs.jf. de hg.ij:tnfunde, jf. de n i vendicatione . illu.d proccc|ii gerfcraliier ioquendo, non vero ab ordine lucrar, circa res, ícd folum circá perfonas, vt loquitur text. in d. l:gener<sitíter.§,qHiii ergoM in d.lqnoiks.f. de vftfrutlu. & l.cun? pater.
§.Átepeto marite, qua; iura lcquuutur m aífedionG pCrfonarum,qu£cdeducítur 5c colligitur ab ordine litcr®, non vero in a f í e d i o n e rcruili , 6c licet íIIüíÍ éliet exprellum de iure communi, de íure vero Re- gio Hiípania;,contran'iim eftdeciíüm in d j . 20. &
t n í . i p . T a m . x b i pcftquamfuit d i f p b í i t u m ^ a r c n - tcs haberc ius mcliorandi filios, vcl nepotes m teiv 97 t i o , & qumto boñoruro , & poífe illam mclioratio- nem deíignare in ceñís rebus laareditarüs.ibi. Sena- ' ikr la dicha mejora c» ciert,i cofa,o parte deftf haz.ier,"
¿/rfjftatimlcx íiibditjí'o» tantoque no exceda el dtch®
tercio de lo que m¿ptan38c fíe in exccííu eft nulla mc- i i o r a t i o , non vero in rebus defignatis , quia ia ómnibus eft di¿Va melíoratio deíignanda , pro ra- ta dida? meliorationis, dum res dcísgnatae recipiant commodam diuitíonemjquod quidem iuri & ratio- nj videtur confonum , & verbís. & voluntati tefta- toris confentaneum : & fie cum íimilis cafus de fa- d o Contir.gat menti tcnendum e f t , qua? opinio continnatur ex tráditis per d o d i í s i m u r n Se celcbra- tiísimum lunsconfulium loannem Baptiftam C o - ña.m.,de qpíi¡)(a & rdta per lóo.qtt^fliones.
V l t i m o pro coippíemcnto nofirís quíefti©nis jjg ammaduerteudum eft , ' quod fí inter legacarium &
h*;redcm , moueamr lis 5c controücriia íuper folu- tione reddituum,6¿ hseres opponat, quod íegatuti»
íit víurarium,vt diximus in prima opinione,cC lega- tarius dicat Kontrarmíaj ex íundamentis lecunda?, quod in talí cafu ecnrroueiiia v í u r s eft dirimenda cüram iudice Eccieíiaftico^um ad eum fpedet de- c.larare,sn d i d u m legatum íit vfürariüm, cum fit cjucetio inris,vi late refoluímus in qu, 897. nn, ¿58, máxime in tot varictate o p i n í o n u m . Si vero con- 99 trouedia non íit inris,fed h d i , & petira executioae pro legato,coíam iudice fírcuíari, perviam cscep- tíonís allcgetur vfura ad refcifsioncm contradus, tune peteru faecidaris r e d o iure cognofecre, vt fuit10(3 d e d í u m i n Scnatu Catalunise 11. menlis M a i j 1579.
& 24.Dcccmbris i^yg.vt tradit D o n L u d o u í c u s d e Peguera ín fuís decííioníbus criminalibus. c*p.io.k nn.i^.Sc fi í u d e s Ecclcílafticus inhibeat íudící fe«
culari per cenfuras,vt n©n cognofcat i n d i d a cania erit notorius caíús v i o l e n t i x , & rcwíflb proccíTu ad Kegalem Canceliariamj reroittetur ad iudiccm fáe-»
cularem, quia licet crimen vfurarum lit Ecclehaftí- cum,vt tradit C o u a r r 3 , v a r i a r u m cap.3. (ctiain íi cania ventiletur inter laicos, vt tradit Lapus gatio}ie$6.&gloff.in clemente,de itidie.verb.de vfit*
m ^ t i a m quando dubium eft,an centradas fit v f u - rariusjvcl non) tamen quando eft qu«ftio f a d í , &
notorie conftat quod contradus fit vfurarius, tune íudex fiecularis coenpetens eritmee poterít Ecclelia- fíicusilliinhibere,vt ténct C o u a r . / á p r . e r ik^z.par.
cap.6.ttu. i p . lulius Claras recept.fentent.qHAU.^-j,
& Michacl Agía, de exhibendis auxilus, ipfmdame*
te ij.verjic.qmbks tamen, vbi etiaui ainpliat, lÍGet qusflio fit iuris,dum tamen non príncípalítcr, f e l per viam exceptionís opponatur, quam dicífreom- munem opinionera ex voto Guidonis Pap®, cenJíL i 8 o . » « . 2 . q u o d egolatiusrefolui in d. q H . ^ ^ . a n ^ 658, vbi ínuenies refolutionem, & pradticam.
S V
C o m m m i t m c o n t r d C o m m u n é ' s .
S V M M A E . I V M <
Lm[tikrum prceccdentiftm, ejuadruplex ettvmtM^dedarAndiseflringeridijHp- flcndi.ñmfliítndi.
Qualjtates pofitA in vna claufula cen*
fcntur re pe tita in aliis,
% Clmfsíla appoftta in niedio^ velinfinereferturad omnia.
4 Repetirio indncitur per coniunttionem verbo- ',/ • ••, fam. i "):-J ' • •
5 Repetitionis, qmlitAtis repetenda , cadem debet . ejfe ratio.
6 Repetitio procedit^x conicclarata volmtate teña- toris. v' i: , • v 7 CongrHitds,&commoditAS eji animadnertenda, in
repetkione.
8 Diffinm mprafátione qMmdo cenfeatm repetitum in contrñ&ibm.
p Conditio íjans tacíte inerat non eenfetur repetita, quando datur diuerfitatü ratio.
10 Repetítio qualiter(it facienda , (¿¡ ex qr-iihns verbis indttcatttr,
11 Repetitio excluditur ob trescaufaf.
I 2 Repetiiisnts natura esl,'vt repetat qaalitatesdntece*
dentes.
13 Relatio femper vi de tur facía cum ómnibusfuls quá- litatibiis.
lAf ReHtionts natura e¡i patentü v'efitatis.
t S Qlípd eontinetur in termino relato¿óntinetur in ter- mino referente.
16 Mafculínitátis clmftila eenfetur repetita in fe-' quentibus,
t" Teflator qui in vna parte teftamenii, fecit mentio- nem de fitiis namfalthm , cenjetur in reliquis claufnlisjdem feciffe.
í 8 Doüoyes pro prima opimone referuntur^.
¡i'p Pf&cedentia^declardntfe'qtieñtiíii ,20 y^na cUnfula dedarat altam,
21 Tejlator videtpir exdadere faminas vlterioris gra- das qmndo proximas exdnftt^
i i Lex. Caio¡de álimemis,& cibariis legatis, dedard- tur*
i 'l Legatum eenfetur translatum cum oneire f m . 2^. Contraria opinio refertur } quodfosmina non cen"
feantur cxdufe-
„25 Tetfator non prafumitur cogitajfe de mafeulis,1 quando illpid omifit.
2.6 IndpiJto.vMus edfus eft etclujlo alterius.
27 Verba tejlatoris indubio fmt refeirenda , ad iuris commmis intelleBum,
2§ l á m i n a ¡ u n t capacesfuccejfionis > & maioratus, &
ex pr&fumptionibns non fant exeltidenda.
2p Repetitio non datur,contra ms commune-¡inmate"
ria exclíifiukfíxminarMm.
go Trohibitio alienaiionis contjraiuscommunÉ, non
• extenditar.
^ 1 Lexffib condttione.ff. de haredibus infiit. declara*
. ' tur. '., ; ' " ' ' •'' "
32 Condttio appopa in infiitutione^non eenfetur repe- títa^infMbfiitHtione.
33 MafcptlinitMis non eenfetur réfe'titd, claufu' 34. Lex^uA.conditio.ffJecondmonibus^ demmflra-
tiohibus,declaratur.
35 C a f a de fado refertur circo. proMÍftsnem~ Capella-, ' tiia^oppidideFMU-Robtefy. . 3(5 Tefíaiof. jemper eenfetur diltgere fues confangtii-
- neos. J ' i
37 Troximitas fradus vel m.iior coninnllio perfo- narum% conf deranda ejl in prouijicne Capel • lanií^. ' • > ' \N - • í8 CenfnzMincusdui efl ih fecundo (jrdift.cum q'Mtto.
' & alter qui efl infertio, mm. quarto, Junt té eodem gradu , quia comfutatío fit a remo- tiori,
3.9 Confanguineis vocatis , abfque gradm wentione, pafertur^quieíl magis conmndus..
40^ Confangmmtatts maioris comunüto \ efl confide-' randa,
, 4f Computatio deiure Canmico , & C m í i , quando conftderatar, ' >
42 C a f a de fago refertur circa promfionem Capdla- ni<e.
43 ConfangttincisvHatn , inteíligitur defroximiori- bus,etiamfnonjitexpYej]pim.
44 Difpoftum prafumnur, quod teflator difpofnifetfi de eo eafufutfet interrc.gin.tHs.
45 ConfangmneHs'propinquus eenfetur magis dile- 46 ludex naturalem ratsonem, femper inqnirere de*
bét.
47 Interpretatio qu&fit per pundum' fadonis, J i c i ¡ w necefaria, & ofeMttur rmgk ratione , qnam verbis;
48' Cafes omtjfus a tefatore.habetur tro exprejfafiibfl"
fiente cadem rattene. ^
49 Conhsndio fanguinis mouet teflatorem ad legan"
dum.
50 Teflator magis uidetur diligere confanguineosv quamextráñeos, .& proxitonorem, quam remo"
51 Legmum rdidum cenfanguineo pauperi,magis vi"
detur rdidum cdntemflationefanguinis, quam pietads.
52 Legatum relidum vni pauperi cenfanguineo de f¡ímiliai fl dúo concurrant , vnm magis pro*
finquus , alter magis pauper, debet'nr magis
propinquo. ( 5 5 Caufa aéctdentalis non debet precédete natnriilem*
54 Ratio naturalis práualet.
55 Confangui'neus proxtmior pauper,pr&fevt'íiT cúnfan"
gumeo remotíori pauperiori,
56 Capellania efl conferenda confmguineo proximiori, l'cet patronus nominauerit remetioreth,
$7 Verhum,^\\\i$Jntelliqiturde mafeulis.
58 Lex 3. § . filius.Jf, deliberis7 &poJlhumis)dedara'' tHr' . '. • ' •
5^ L e x qua conditio.ff.de condition. & demonfiratio"
nibus,declaratur*
60 Defcendentmmappellatióne v e n i m t f a e m m a , £ i aliquando mafculi,fecmdumfubiedam ma~
teriam. 1 . 6l~~J:cemina qua defeendit eX filio maiori, pr&fertur
wafeulo alterius linete.
6t Linea vltimi poffefori.s prafertur cxtévis, & non fit iranftus a i altam.
¿3 Origo reí cónflderandá efl.
64 Capitulufto'i. de natura fice'ejf. feudi., declara^
tur.
Fosminarum exclujio eenfeturfadaprepter mafeu- los eiufdem linete..
66 Lex z.tit.15.part.ijdedáratur.
67 Claufula 29. maioratus de Cifaentes, declara- tur.
68 ConditioJinon habeat filias, verijlcatgr, filio moX"
, tub, ' r , 69 SubflitUtio alicuifadaflfine liberis deceferitiexpi"
rat tínico filio fuferslíte.
j o Conditiofemelextinda,non reumijeit.
71 Sitbíiituño femel extinda per natimtatcm fdij maf 'culi.nniplius nonreuiutfcit.
71 Teflator fe refiringens ad t'num cafum alium exdit- ditf* • ' . .. - . .
_ i ^ F i i m