H O L f e G O p iá p u d Appianum A lexádri.lib.i.de Bellis ciuilibus.
Sc ex A ugufti. Gefaris funere apud DionemNicamm in vitaA u gu fti C «faris videre lic e b it . Id certocon fta t, virorum refte de rep u b. m eritorum tantis Jcü impenfis aliquando celebrata fuiffe fu n era, vt cum tantum fumptum propria bonorum facultas non pa
teretur, á fifco aliquando atque á plebe,collatis num
mis decorata fuerint,& id videre licet apud liu iú lib . i.in funere V ale rij,P . Agrippa* Menenij ,& Q J F a b ij Max. alijsque pluribus. Exter? quoque nationes quo
m odo fortifsim orum virorum funera cdeb rauerint, p le n s omnium funt h ifto ri« ,& quidem q u c':n princi
pibus Scytharum & A egyptiorum , poft mortem cele
bran dis recepta fuerint,abunde teftantur H erodotus lib .4 -& .’-hiftor.& Diodorus Siculus.lib.i.rerum A n - tiquar. Grtecorum etiafn celebrium funera a C icer.in O ra tio n e pro Flacco breuiter,& ab Euripide, in W f- p o l.& Polixena,necnon Ariftophane declarata funt.
Lacedjm oniorum á Xenophonte i*jaiit * Á d car m ea venio.C arm inis funebris canédi m oré apud R o manos vfitatum fuiffe,indicat quoque C ice r.iib ro i.
d eleg.P rim u s autem tibia funebre carmen ceciniffe O lym p u s in Pythoni s funere ab Arifioxeno traditur, R eferente P lutarcho in M ufica.arque id á R o m a n is etiam ohferuatum fuiffe legim us apud Biondum R d - m f trium phantis lib .i. Q u in & primum Borufsi? re
gem ,vt funera celebraretur mutuis com effationibus cum iufu & can tu,abfque moerore,fumma cum h ilari tate & gaudio.ac fi alterius v i t i proferrent exépluín, cooftituiffe relatum eft ab Erafm o Stella antiquitati!
Borufs?£ lib .i.Q u o d etiam apud C h riftian o s vfurpa- tum fuiffe teftaturH ieronym us.in epitaph.Paul$-Sed ne qnis cantu mortuos fep elirifoiitos fuiffe n o n fo lú apud Rom anos,verum eriam alias gétes-m iretur,hac perfuafione id faftum efle M acrobio authore vt Salui na lib .i. teftatur,fciendum eft,quapoft corpus animte a,d dulcedinem originis m u ficf ,id eft,ad carium redi
re creduntur.Alex.autem A ph rodifeus hac de caufa id inftitutum effe autum at,vt lugentium lu ftu s dulce dinem ufica; remitteretur. Ludos quoq; gladiatorios apud veteres exhiberi folitos effe,Hom eri authorita- te,in funere P atrocli:& V irgili) ,in Anchif^ confiar;
Q u o s primus omnium Brutus eXhibuiiTe,a L iu io,fib . 17.cótra tamen fentiéte V alerio,iraditur.Poftea etiam referete L iu io li.i5.tres M arci A em ili; filij,T itu s quo que Flaminius,tefte eodem li br.41.& T ib eriu s in h o
norem defu n fti patris fpeftandos p rjb u eru n t,vt áit Suetonius in vita T iberi j .Glad iatoru m au tem fpefta- cu la,eo quód cruenta funt,iufta de caufa C on ftantin i conftitutione fublata funt.l.vltima 'C .d e G lad iafo .li- b ro xo.Exequif,authore Seruio,diciintur,dum p orta
tu r cadauer:Funus,cádauer ardés:dum crematum eft, reliquia?:& buftum , dum conditum eft fepulchrum . Lam enta prioribus tem poribus im m odica fuerunt:
poftea vero primum apud Lacedsrmonios a Solone, deinde apud Rom anos legibus ri.tab.conftrifta funt.
Q u o ru m h « c le x ,referente C icerone,í . de legibus.
fuit:M ulieres genas ne radúto-.neve leffuro funeris er g o habento.Leffum inteliigit lugubrem eitilationem , in quam fententiam eo magis induftus eft,quód idem S o lon vetu erit.illeen im ,tefte P lu tarch o , vt omnem im m odeftiam cohiberet,fletibus in prim is profpexit.
lacerationes etiam.fe c f dentium,&qua? Iuftum pro
uocare folent,ploratus & lamentationes flebiles in
2
-lie n o funere penitus fuftulit. Q u ?,in q u it,n e fiant no- ftris quoq; legibus prohibentunnifi q> noftris legibus h o c additum fit,vt ij qui legi non fatisfecerint, tiq u á m olles & effoeminati dánentur.Q u a etiá in fententia P lato it.d e legibus fuiffe videtur,qui nimias eiu latio nes nulla ratióe admittendas effe céfuit pertinet etiá huc Charód?Caf3na?i d iftu vt refertur apud Stob? Ú, qui m ortuum non lichrym rs,at bona recordatió e,co
M e n a ; 445
li debere afferuif,& idcirco Germanorum inftitutum celebratur,qui,vt refert Tacitus,in libello de m orib.
Geim anorum ,lam enta ac lachrymas cito, doloré tar- deponút. C erte C icero inTufcul.quseft.eos maxime, q u i fe gratum facere mortuis arbitrantur,fi grauiteE lugeát, ridet,aitque eam effe muliebrem fuperftitiona q ua dijs im m ortalibus,facilius fe fatis fafturos exiftm mantjfi eorú plaga percufsi a ff lifto s fe & ftratoseffe fateantur. Poftea autem abolitus nimijs lamentatio-, nibus id introduftum fu it quod¡Feftus Pompeius re
fert ahtiquitus obferuaturn fuiffe,vt mulieres condu
cerem ur, que non fine laudibus lamentarentur deffU ftu m , alijsque lamentandi modum pr?irent. p rob at- que ex N eu ij teftim onio pr?ficas fuiffe diftas, quafi p r?ftftas: tradidi tque Seruius, in Comment.in.s. Ae
neia. alios á lácrym is fe non continuiffe, antequam as pratfica pronunciatum effet,Licet,id eft,ab¡ré permif- fum eft.Cum prim o de mortui laudibus cuiuis dicere bceretiidqUe in nimiam libertatem excrefceret, lex eá á Solone abrogata eft,& p ofteaa Rom anis cóft¡tutuiri fuir,referente C icerone.i.de legibus.ne dem ortui laü d ib u sn ifiin publicis fepulturis:necab alió quam qui publice ad h ó c cóftitútus effet,dici liceret-Cuius q u i dem confuetudinis meminit etiam P olybius,h iftim e li.c.ait enim moris fuiffe,vt vel filius, vel alius ex m o f tu i genere eius laudes decitaret. Huius autem moris primú authore extitiffe Váleriú Plutarchús tradit,irt P ublicola.is enim mortuú c o lle g i maximis laudibus profecurus eft,atque ab eo tepore apud Rom anos có - fuetudine receptó fu it, vt celebriú virorú mortes fu nebri orati óe decorarétur.Fueritneante V alerij tem
pus id apud G recos receptó, maxiihe dubitat Plutar- ch u s.L iu i9 lib .i. extiteritne ille aoud Rom anos haru etiá orationú inuétor,nó minus hefitat.Poftea vero id apud R om anos obferuaru fuiffe, ex O ratióe M arcelli filij in obitú M arcelli patris:ex Augufti,in m orté a u if v refert Suetonius in vita A ugufti,& T ib e rij,e x T ib e ri j',in patris: & multis aliis fune bribus laudationibus fatiscoftat. C ú vero de fetniuftulato eorpore loquitur C ic e ro , com buri folita veterum cadauerain dicat, Sé idipfúm m ultis in locis oftendit V irg iliu s , tum Ver®
in hoc,quod habetur lib.s.Aeneid.
Pofquam collapji cineres,& flamma quieuit, Relliquias vino & bibulam lauercfauillam, Offaqtte leña cádo tekit Chorineus aheno.
I llu d tamen Perfis & A egyptiis p iaa ilú vifum effe re
fert H erodotus, lib.j. hift-cuiús quidé perfuafionis rá tion é fi quis defideret,ab eo d érequirat. M oré auteril hu n c apud R om anos primus ex patricijs C orn elius Sylla,cum C a ijM a r ij corpus viftordiffipariiuffiffet, in fuo cadauere,ne idem ei contingeret, obferuari.te—
fte C icero n e,lib .i.d e leg. voluit. & hunc non diu dif- raffe teftatur M acrobius,Iib.7.Satuma.qui fu o tempci re id receptum non fuiffe tradit. Q u in & apud gentes aliquas pr«ciofiffim asveftes,quibufque maxime q u ir in vita deleftatus fuiffet ornam entis, ea v t fimul curS homine com burerentur,vfitatum accepim us,vt patef apud Poetam ,lib.4.Aeneid.in funere Alifeni:
Purpureafque, in q u it, fuper vefies velamine notÁ Conticium. Atq-, eo more obferuato, Dido eas veftes,;
■r o u m oSjQ U l liu ii
um equos, verum etia feruos & clientes,quos fum mo amore profecuti fuerant,in rogum conficiebant,vt vt uere eft apud fulium C^farens libr.á.bel. G al.capit.s
ÉFiiij
maxime autem cxecrandus ille Indorum abufus,qui cum cadauere vxore omniú charifsimam comburere fo liti funt, vt refertur ex N icolai Iit», de moribus gen
tium apud Stob fum Vngi quoque foiita efle apud ve
teres cadauera idem Poeta, libro 4.cum de Mifeni,Di- d o n is ,& Euryali funere agit, fatis indicat, liquet id- ipfum ex Enniano verficulodib i .
Tarquinii corpus bona f amina lattit & v n x it.
Q u o d fi forte ro g e s , quo resh^c pertinet? audi, quo remdeducam-.eo nimirum,vt oftendam,no immerito re fte celebrandis exequijs beneficia apud veteres in
dulta fuifle-.quorum hic Iurifc. mentione facit, cú eni tá multa a veterú legib.in funefé refte curando obfer uádá requifita fint,vt quidem ne principum viroram , tantum ábeft, Vt priuati facultas legum obferuationi fufficeret: alterum committendum fuit, vt vel credi
tores debitis bonis, áU: mortui iu ílis honoribus de
fraudarentur. Q u ia vero viui id, Cicerone.!. T u fcu . q u s íl. autore, maxime curare deb'ent, vt in m ortuorü fepulcurís, confuétudini & fama? tribuantfatis:eaque veteribus infita fuerit opinio, vt refert Plato -4.de le g ib u s, vt fi qua rati one per fortunam liceret, m ortuos debita laude profequerentur, contra prius h o cta n - quam piaculum ne committerent, valde laborarunt, maluerunt itaque, reftiusque & equitati 8c honori fe confulturos putarunt,fi vtrique ia isfacere p erfortu - ham non liceret,creditori debita querti m ortuo iuftas p aréta t io n es d en egare. V t aút temperatis mo -tuoru m parentationibus m erito hee beneficia conceffa funt:
ita quoque is,qui bonorú facultatem ,& progeniei re
ceptos mores excedunt,vitra funeri debitam partem nuila ratione beneficium concedi potefi;debet itaque Iudex asffimare fnmptus funerum pro facultate vel di gnitate d efu n d i, atque ea ratione aceipiédurrr e fllu - rifconf.refponfum in 1. funeris ÍXde religio. Stfum pt.
fun. funeris,inquit,fumptus accipitur quicquid caufa corporis, veluti vnguentorum erogatum efl.H inc illa apud Rom anos le x ,v t C ic e ro ad A tticu m lib ro n . quae fumptú fepulcrorum definiebat, qua i s , qui eum m odum fuperaffeutanta pecunia quantam p rs te r m o- dum im pendiffet,rnulftabatur.Q uanuis enim (vt P la
to . d.loco cenfu it) tam mulierum quem virorum fu nera celebrari conueniat, id tamen vt m oderate fiat, nec confueta m agnitudo excedatur, neque m inora fi
ant monumeta, quam á maioribus fieri fbüta iut,m a
xim e (ludendum efl.Ideoque ille certis legibus fump
tum funeris cóc!ufit,ne videlicet agger atrior eflet eo tum ulo quem viri quinque diebus totidem cóflruere poflent.Lapides quoque fuperflrufti non nlaicres ef
fent,quam vt poflent d efu n d i laudes quatuor h e ro i
cis verfibus editis(quos Ennius longos appellar)com prehendere.Elationes quoq” e non hreuiore aut lon g io re tempore intus fieri voluit,quam vere m ortuus fignificarijCognofcique pofsit. A tque vt hum ana fe habent omnia, triduana elatio m ediocris Platoni ad fepulchrum v if a e f l ld igitu r pro lege feruari o p tat vt qui maximi funt cenfus,in furius & fepulchrum ne vitra quinque minas impenderent: qui vero p ro x im i, duas:qui tertij,vnam minam an h ib eren t.& ita fin g u - lorum im penfa m oderata con flitu eretu r.Q u od ,vt e- tiam apud Lacedfm on ios reciperetur,maxim e lab o- ra u itS olon .isen im (tefla n teC iceron e.i.d eleg .)cu m iam funeris fumptus modum excederet,plurim a q u i
bus tantum fumptum tolleret,prarcepta flatu it. V n de Rom ani,cum eorum populus maiorem arquo im - penfam in curando funere adhiberetJianc le g e m , ex Solonislegibustranslatam ,i n ¡¿.tab ui.redegeru nt:
H o c plus ne faciro-.Rogú afeia ne p olito .V o lu it pr£- terea Soló,P lutarcho teile in Solone, ne pluribus quá tribus veflib. vti liceret, nec cibum nec potú plufquá oboli afportare, nec calathum cubito maiorem habe Fe:bouem quoque im m olari nolu jt,nec quenqwaig ad
544 P R I V I L E G I I S
alienum monumentum accedere,nifi qUd tem porefo nus effertur Q u o d ipfum etiam Pittacus in terd ixi^
fertur. Apud Rom anos quoque alia ad dim.nuendam fepulcrorum .mpenfam flatura fuiffe,á C icerone - de legibus,traditum eft:N e fcilicet opere teftorio orna reficeret,nec hermas feu vt ali, legunt hermos imnod nere:nec operofius effet fepulcrum , quam decem tri bus diebus perficere poffent. Et vero a-quiffima eft tu Platonis, tum aliorum legiflatorum de fumptu fune
ris diminuendo fententia: cum enim authore Platone d.loco,anim um immortalem effe,eunque ad deos pro ficifci credendum fit, corpus vero quod tanquam ima ginarium quoddam nos fequitur,fepulchro celebrari, certe rem fam iliare atterere tantopere non debemus*
quafi arbitremur, hanc carnis m olem , qusefepelitur*
noftrum illum effe quem ploramus m ortuu, cum ille qucfepeliri putam us,hinc alio fecótulerit. Atq-, hüic confonat quod ab Euripide,in Polya pronunciatú eft.
¿Í fj<ofTtX S»*VIC
K-f-m.-}hj; ivA* pxturro c i u i * ? .
N e c enim m ortui co'rpus(authore,Cice.fib.i.Tufcu.) aliquid fentire putandum e f i, & h o c aptiffiraoapo- phthegmate á D iogene probatum e f i, tcfte C icerone d loco, is nanque cum fe proi jci inhumatum iuffiffet, atque am ici o b ieciffen t, volucribufne & feris obiici visfminime vero,inquit, fed bacillum prope m e, quo abigam ,pbnitote.Qui poteris, inquiút illi, num enim fentiesiQuid igitu r m ihi(fubiúxit Dlogenes)ferarum laniatus oberit nihilfentienti? Laudatur igitur ¿ T á cito, In libello de moribus Germanorú, recepta apud Rom anos confuetudo,quibus nulla eft in funere am- bitio:apudquos id folum obfefuatur,vt corpora cla
rorum virorum lignis certis crement:flruemrogi nec Vefíib’us nec odoribus(quod apud alias gentes obfer-;
üatum tradidimus)cumulant,monumentaquoqueard dua & operofa afpernantur-Celebrantur & Aethiopú mores,vt minimum cadauertbus tribuétes,Diodorus Siculus li.4.rerum Antiqu. Q uid,quod apud omne*
celebratum eft C y r i regis dictum , t a i tui’ “
r v q f l ; Ira ? t s xSj tÍswuQt í S í T i límtí ar fJWTt
cm í
5
7* yk atWibm Sed & hoc maximi beneficij lo c o d u x ir,fi corpus ei rei mifeeretur qua:omnia bona producit. Poftremo Diogenis diftum nó effe dimittendum exiftim aui: Laertius in vita Dioge.
C y n ici, qui,fi canes fuum cadauer lacerarent, Hyr
canam fore fepulcuram reflatur efi •• fin Vultures, Iberam : at fi nullum animal v orau erit, ipfum tem
pus pulcherrimam fepulrurá fo r e , corporea prateio- fifsimis rebus fole & im bribus abfumpto.Frontinum- Iegim us,extniivetuifle monumentum his verbis:Im - penfa monumenti fuperuacua eft,memoria noftri du
rabit,fi vitam m eruim us.Virginiu:R ufus,nonfolunt extruijfed carm inibus ornari v o lu it. V n de de vtroq»
quid íentiret cófuIíus,Plinius,libr.9 epift.omnes qui magnum aliquid memorandumque fecerunt.non m®
do venia,verum etiam laude dignifsim os iu d icau it fi im m ortalitatem quam meruere,feftentunvifturiq?
nominis famam fupremis etiam T itu lis prorogare in»
tantur. A cce dit & hoc,q u od Manibiis non rite condi tis,& funere m oderate celebrato,domus vmbris o lv noxias reddi veteres exiftim auerint,vt exemplo Phi- lofophi A th en od o ri conflat,qui infamem & pefti|en tem dom um ,funere rite perafto á teterrim e monftro liberaffe legitu r apud Plinium libr.7 e p iflo .R e & e a4 tem etiam á noftris Iurifconftil.refponfum eft fun^r*
rite celebrando merito concedenda effe beneficiad. 1 quis fepulchrum. § . Prsetor ait.D.de relig-fr ^ n’Prl‘
fiine.hoc tam é obferuato,vt modus decens adhibea- tur.nonenim quibufeunquefum ptibusinfunus ím - penfis hac aftio n e contra creditores lib ere r t i ice- bit:fed ita demum.fi m oderatus fit.Ideoque Iurncon.
MarcelluAjin l.i.D ,ad l.Falcid. refpondit, nó ampuus c r e d i t o r v m
P R O L E G
&>r.cedendum effe quam quod fufficiat ad fpeciem m odicam monumenti, & id quidem nifi interdiftum eiTet, f* p e videre liceret m ediocris fortuite homines, quorunque facultas creditorum folutioni facile fatif- faceret,gloria» vmbram quandam fe ft antes,(vt omnes gloria ducuntur,tefteCic. pro Archia ) tantum monu
mentis confiituendis,& ijs que ad mortui fepulturam áttinét, inipéfuros effe, vt ex omnibus bonis id faltem corradere non liceret, quo miferis creditoribus fieret fatis.quod quá iniqiiiim futurum fit, nento eft qui am- bigat.atque in hunc finem & illud á Papiniáho libr.4.
R efponfum tendit.iri l.feru o alieno §.firi,n£.D.deleg.
r. Ineptas voluntates defunftorum circa fepulturam, veluti veftes, vel fi qua alia fuperuacua, vt in fúus im
pedatur,noy afere.Hgc enim aftio,q funeraria dicit ur arteftanteVlpi.in l.at fiquis.§.hac aftion.D.de religio.
& fumpt. fuñé, ex bono & * q u o oritur, ? quitas ex d i
gn itate eius qui funeratus eft,ex caufa,& non ex teni- pdre dijudicatur, bonum , ex rebus impenfis. Q u ip p e nori pius imputandum eft fumptus nomine quem fa~
ftu m eft,fim odice fáftu m eft. debet nanque haberi ra
tio facultatum eiu s,in qué faftum eft:& ipfius rei,qu?
vitra modum fine caufa com fum itur:& fi res egredia
tu r iuftam fumptu um rationem, nihil refert an v o lu tate teftatoris qu id impenfum fit,- an minus, nam ylti- mú elogium bonis moribus riori debet aduerfari.Por
ro h * c a ftio ,v t& iliu d p3ucis attingamus,ei com petit qui debitos fúptus fepeliédo m ortuo, & exequiis m o
derate celebra dis ádhibuifceó tamé aio, vt eos recip et ínterdú enim ei qui fúptú fecit, reftitut.denegat vtpo te fi,' pietatis gratia illos prsfticerinno Hoc animo qua fi recepturus.Q uo autem animo feceris,arbitrio iudi cis perpendendum relinquitur.d.I.at fi q u is.f.ig itu r iftim an d u m .H ic autem diligenS leftor animaduer- tat,Innocentium Pontificem tertium exaftiones pro exequiis,& nubentium benediftiontbus prohibuiffe, confirmatis tamen piis' coñfuetúdinibus. C ?teru quá quam iuftam fumptuum rationem egredi impéfas fu
neris non patiatur P r*to r,iis tamen qui modum ex- cefferunt,hanc aftionem funerariam non denegauit.
Illud enim quod m ediocri fumptu t impéderetiir,hac aftio n e repetent:hoc vero quod iuftam funeris im pé- fam excedit,ne creditoribus,aut aíiis quorú intereft, fiatiniuria,ipfi luent.Sednon orrlnibus,quorum fum
ptu exequ if celebrat* funt,hanc aftionem Pretorem indulgére putandum eftrnam qui alterius mádato fu - nerauit,non habet,tefte V lp ia .in d ift.l.a tfi qúis.§.má dato. funerari arrifed is, fcilicet,qui mándaúit funerari dum:fiue foluerit ei cu i mandauit,fiue debeat. D atur autem h ?c aftio aduerfus eos ad quos funus pertinet ait naque Pretor,in l.fi quis fepulchrum. §. Pr?to r ,it.
D .dift,titu.S i funeris caufa fumptus faftus erit,e1us recuperandi nomine in eum,ad quem.ea res pertinet iudicium dabo.Priuilegium quoque Funerari? a ftio nis,fiue is cuius bona v?neunt,funeratus fit,fiue p ro ponas alium e f f e funeratum,quem defunftúsfuis im penfis fepeliri cogebatur^ lege indulgetur.hac l.no- ftra.Sed quod,dices,priuilegiú funerari? aftion i ad- h *ret?íd fane funeri refte celebrato beneficium Iu rif c o n f tribuere aufi funt,vt etiam omni credito protu
lerin t, fim penfa funeri s.D.de relig.Sc fum pt.fun.fune crariam aftionem cum bona foluendo non fun t.hoc, tamen priuilegium an ad hypothecarios: referri pofflt creditores, certant interpretes, nos eorurrifequimur fétentiam qui docent,hos creditores,qui in funus de
fu n fti debitoris im penderunt.(licec preferantur om ’ nibus hcredibus,legatarijs &chirographa'ri]s credi
toribus )credere ijs,quibus hypotheca ex pafto con- p étit.tum qu ód Im p e.D iocl.& Max.refcripferint,in 1. eos.C .qu i pot.in pig.hab.Eos qui acceperunt pigno
ra,quum in rem aftionem habeant,priuilegiis omni- b tisqujperfonalibus aftionibus com petunt,p:*rer-'
O M E N A . ^
ri:tú q> a M etianolurifconf.refponfum fitpn d.Um pé fa.impenfa funeris femper ex hereditate deducitur:
qu? etiam omne creditum folet pr*cedere»cum b o n i foluendo non funt.Quippe fi defunftus bona fua ali
quibus obligauit, eatenus imminüiffe patrimonium fuum cenfetur,quaternis h ypothec* nomine obliga
ta funt.nec mouemur V lpiani Itirifcdnf refp ófo, qui ait in d .l.a tfiq u is.§ j.Si colonus v,el inquilinus fit is qui m ortuus eft,nec fit vnde funeretur,ex iriuei£fc¡*&»
illatis eu m funerandum Pomponius fcribit-.&fi quid fnperfluum rem anferit,hoc pro debita penfione te- neri.Inueftortim nanque obligatio riec certa,nec de
terminata eft,& ex eis ¿ricjüiliñus poteft vendere, alie nare aut alio titu.trarisferre q u * voluerit, antequam ihanus iniefta fit,& pigrioris iure incluía boria fue- rint.ítáque mortuo iarni colono,ex bonis defunfti de fúm itür quantum fatis Mit aci eum funerandum , nec quicquam caufari poterit lo c a to r, qtii fibi imputare debet cur non iuiferit viuo conduftore illata conclu- di.Funeris' igitur im penf* ipfam K*reditatem dim i
nuunt,& ex eá pr*ripíuntur,5¿ ab' eá feparantur-.& ex eo quod fupereft , debita h*redítariá perfoluunturi Q u * re t nunc forte q'uiípiá,cui incumbat curd fuite- rádi?íllaitaq; Vel ad eum fpeftat,qué teftator ád hoc elegit,d.l.fi quis fep u lch fú .f funus.l.nulli.C.deepifc.
& cle.in noü de eccle.Inn.C0nft.19.qui fi rió fatisficit volutati defunfti,om ni emoíumétd priuátür,vel feri p íos hsredes,fi defunftus de haere iiihil ftjtuerit,ea res cótin git.Q u od fi némo feript* fit,ad legitimos v e l cdgnatos qúqfcúq; fuo ordine quo fuccedut, hoc on°
deuoluitur.Q uoties támefi mulier dotata d eced it, ex d ote,q u* penes virii rem anet, & cite ris mulieris bo
n is jp pdrtíóe íuneráda eft,veluti,fi in doté céntú fint, in h íre d itate ducétá,duas partes h*res,vná vir có fe - rétmec i r é alieno,ríec pciisférúorú rfiariumifforu,riec ét légatis deduftis,l.Celfús.cú quinq; fubfe. D.de reí.
¿c fum.fune. H ac igitur ratióe m aritü,& h*redé in fu ñus cóferre oportet, plane maritus funeraria fió cóue n itu r,fim ulieriin matrimonio doté foluerit,idq; M ar céllus fcrib it:& eá fentéí iá verá effe teftátür Vlp.in l.fi prorata D .d.ti.in his tatú cafibus inquibus hoc eifa cc re legibuS permiffum eft.Quod finuH ados effet, tune ómné impéfam patré príftáre débere A tticilínius aiti aut h*redes easS mulieris,puta emácipatar.fí neq; h s redes habet,peq; patef foluendo fit,maritú,(nquátiim fácere poteft,pro hoc cóueniri fefpóíum eft, in l.q> fi.' D.d. tír.ne ir.iuria eius videatur quódam vxorem eius ififépultam relinqui: aliud autem obferuari,fi poft di- iiortiú alterí nupta deceíferit,traditú eft in l.fim ulier.
Dom.eodém.narain ea hypothefi mafitus licet dótems lucrifaciat, impenfam p rifta ré non co'gitur.Quod ad funeraria» aftionis' natúram attinet,hoc pro colópho- néadiungeriduní eft, aftionem hafic non annuam ef-' fe,fed perp*tuam :& h *redi citerifq u e fuccefforibus
& in fucceffbres dári.í.fi filiusfam. §.h*c aftio.D .d.ti., Explicata nunc vteufique huius aftionis natura, ad a i teram legis n oftr* partein defcendimuslin qua tradit Vlpia.pariii referre quá aftione fumptus funeris cau-.
ia faftus petatur.femper enim funeraria,hoceiqpriui iegium funerari* aftion is agenti competit,fiue fami li * ercifcund*,fiue e i ilipulatri, fiue funerariaaftio inftituatur,eo raniéñ obferuata,néqu¡s5abiÍciédi pri- u ilegij caufa ftipulatus fit.C^nando autem quis priui
legium reieciffe dicatur, controuerfum eft- á quibuf- dam enim traditur,vt á Barto.ad l.fi Stichum 5.}.& ad r.aliam.D.de nouat. fola'nouatióne legitime fa fta ,
8
c hypothecas & pigriora liBetSri, vfurafque non cur- Tere, atque p cenas ftipulatione com prshenfas non com m itti: veruin priuilegia á iure conceffa,nifi id ia nouatione expreffum fu erit, fuum vigorem retinere.Q uorum q uidem fententia ex eodem refponfo quo ip íi fuám opinionem confirmarunt, n& difficulter dilui