Animaduertendú tamen t eft,q> legatarius non poteft effe teftis ad pro . bad um legatum fibi factum , 1. om nibus.C. d etefti.cu m alleg.p erF el.in c.in íu p ér. col.$. de tefti. V iíiim fuit.col.fi.lib.3.& g probare,fe h xred em ínftitutum fuiffe, dtlegatarij 4)- Dec.in d.l.fi.
InBitutio fa c ía de filio & nepotibus,quantum a d nepotes, habet vim fubBitutionis Vulgaris tantum .ibid. Subfiituti non intelliguntur pofiti in coditione, etü m fiñ s fid e ic o m m iflu m f u e r it in iu n B u m .ib id e m.
CAVTELA XXnil
1.verbis, ff.de verb.figni.tX: vbireditu r adius com m une, lex noua etiam correftoria recipit extenfionem glo.in c. m axim evbi iublata fignificatioe vocabuli,caiiis de quo fit extenho, com prxhenditur. de c 1 e¿t.Ce appellatióem Falcidix ad Tre. bellianicam p orrigi, certum eft p ern ot. com m uniter approbari dicit Alex.in 1.Marcellus, ff. Proponitur, t Caueat tamen vidua, né fub p rxtextu 4 huiufm odi confensns filiorum ,vel licentix datg á v i. ro,nubat intrá annum luftús.nam hoc eft contra b o nos m ores.d.l.i.& ideó licentia viri,v el filiorum co- fenfus non prodeffet.argu.l.fi quis inquilinos.^, fi. licét quidam exiftim enthoc J>- cedere de iure ciuili, fecús autem efle de iure cano, gl.in d .l.i.cum alijs allegatis perFrede.de Sen. Se- 3 eundum rem edium eft,tquod m onacho relinquatur. annuum nomine alim entorum ,ita quod Abbas fe nó ingerat circa illud.l.feruo alieno.cum glof.ff.de lega, j.Bar.m d.^.'treshxredes. de E p ifc .& cleric.Lferuos.ff.de ali.de cib.leg.
Nam feruáda eft voluntas teftato. ris,quando de illaaperté conftat.é.difponat.in audi, de nup.1.in cod iti5ibus.ff.de condi.& dem on.& qui. libet rei fu x poteft quá velit legem imponere. tiés.C.de don.que fub m od.c.veriim .de condi.appo. amp; quilibet rei fu x eft m oderator & arbiter .l.fed. Scii lege.é.confuíuit.ff.de peti.hxred.l.in re mandata. de in of.tefta.& xquum non eft,quod monafteriú ha. beat bona teftatoris inuiti,id eft, illa centum qux re. licta funt,fi virgo nuberet,quia inuitus nemo cogitur bené f a c e r e .c. N am qui exequutor teftamenti effe n onpoteft, habere po .. teft ex teftamento facultatem nominandi Sc eligendi, 1. cum pater,^.hxreditatem .Sc ibi hoc tenetBart.ff.de lega.z.Bald.in authent.ingrefsi.C.de facrofanft. eccl.
Poteft enim exequutor á teftatore coititui adreftituendum ablata Scturpia lu- cra,vt per Anch.in c.2.de tefta. N am caula adiefta, facit recedi á propria fignificati- one verborum , Sc dilpofitionem extendit, l.fi feruus l e g a t u s .. f f de lega.3.cum allegatis per Iafonem inrepetit.d. 4.fína.C.c o - m u.de legat.Iuramentum enim m inoris,folum to llit impedimentum oriens ob m inorem xtatem^-vt^er Abba, confil.
7 9i.in fin.lib.2.Et n otan d um eft, t q u od d iñ a rem edia non o p ^ jn tu r , v t hxres vel legatarius feu fideicom - niiilarius prohibitus alienare,non p o ísit vendere pro vita redim enda,vel pro liberatione hxredis proisihi-. Poflet etiám á principe id im petrari,quod negari non d ebet,vt fcribit C.Augu- ftus.lib.10.devitaf11a.Lj.ff.de cad.pun. Sed fi mulier velit alibi fepeliri,rem ediú eft, quód fibi (vbi bbuerit) eligat fepulturam,c.de vxo re.cum ib i traditis per D o fto.
In prasfenti.libr.2.de quo vide etiám per Iafo.in l.i.ff.de lib .& pofthu.quin etiám ad reuocationem prioris teftamenti fufficit feribi claufulam codicillarem in fecundo teftamento cum illis verbis,O m ni m eliori m odo &c. E t optim um erit introducere vfum inferendi in teftamé- tis talem claufulam , faluoiure m utandi voluntatem non aliter,ñeque alio m odo,quoniam (vt dicitur in d. l.ftipulatio hoc m odo.)contra bonos mores eft hom i ni libero liberam teftandi poteftatem tollere vi clau- fularum ,quas interdum deteriores notarij fcribütin teftamentis ex capite fuo,vel aliorum perfuafione,ma gis quám ex mente teftatoris.vtperBar.in l.j.coi.3.ff„. N am itá iurans, fi pofteá mutaret teftamentum, incurreret periurium ,vt per Ioan.And.in d .c.quod femél.
Ipecialiter dicere,quód cancellatum eft,m utatum , Sc additum m eo & eo loco dcc.per d.l.diuus.^.fta fena- tus.ff.ad legem C orn.de fal.cu m ib i not.per Barto.oc per Abb.in c.cum venerabilis.in fi.de reli. Sedt fi teftator alienatione legatum n olit adimere,remedium eft,q u ó d íáltem poft aliena . tionem declaret fuam voluntatem coram teftibus co dicillis vel fimplicis declarationis inftrum éto,l. cum 3 feruus.ff.de adi.leg. Et notandum eft,tq uód licét codicillis hxreditas da- g ri vel adim i non pofsit,tam en quando inftitutio vel fubftitutio eft d u b ia , poteft teftator declarare v o luntatem fuam codicillis,cum declaratio pofsit fieri etiám coram duobus teftibus,vt not. glof. in I. hxre- des.^.fi quid poft.in ver .poffe.ff. de tefta.
S e d fiis tq u i decefsit hxreditate non adita, erat m inor, v t hxredes eius hxreditatem confequantur:remedium eft, quod i eo cafu ex claufula generali,ISi qua iufta caufa &c.pe . tant reftitutionem in integrum aduersus hxreditate non aditam á m inore.I. Pantonius.ff.de aequi .hxre .1. qúi duós.ff. de reb. dub.. communis opinio,fecüdúm Paul.de Caft.in d.l.fi in- opin. fim ti.& Corn.confi.312. Et nota tempus ad petendum reftituti- onem m integró,nunquam currere nisi á die fcientix, etiam fi laoerentur centum anni, quia tempus peten- a x re.atutionis in integrum,ab initio eft vtile.l. fi. C. de temp.in inte.refti.cum relatis per Alex.d.conf.169. Vifis & circúípeftis. co - lum .2.Si vero ad com m odum alterius fecerit, prgfii- m itu r d olo m alo m utatum fiue fa ftu m teftamentu, .. lt;Sc com petit aftio Sc exceptio d o li,d .l.j.in fi.ff.de dol. excep t.D iftinftionisilla eft ratio,quia vtilitatem pro . priam quxrere non eft dolus.
Si tam é verus dolus interuenerit, v t indigno hg- redi pofsidéti poteft á fifco hgreditas.ei auferri.glJln- gul.in 1.quoties .ff.de hxred.inftit.cum alleg.per Bar .. ba.m c.presbyter.de pecu.cler.
N á beneficio inuentarij non cogitur hxres habere ratam venditionem , nisi quatenus ex hxreditate lucrum fentiat:vt g Bar.in l.cu m vir.ff.de vfucap.& per Doc. Nam quifq; p rx fam i tur aftu facere velle eo m odo qui ipfi vtilior eft, l.j.ff.de fol.l.3. Nam p o- teft frater legis municipalis beneficio cedere, & c o n - fentirequod foror ab inteftato fuccedat, 1. iudex. ff. de m ino.l.fi quis in confcribendo.
Sed profuturus fratri modus eft, quod fo ro r cedat,& donet ipfi fra . tri omne ius quod habet feu habere fperat in bonis paternis,vt per Paul.de C a .& alios D o d . in d . l.ficu. 3 i99-Q.uxrit.tSed v t padum vires habeat,rem edm eft, quod in inftrumento inferantur verba, h x c , Vifis Sc in fp ed is,feu auditis, interpretatis, & plene cognitis verbis Sctenore teftamenti.fecundiim Bar.Ange.in d. J.de his.& Ange.inl.tresfratres.ff.d e p a d. N am re m ittere,donare eft.l.fi quis delegauerit.ff.de nouai.c£i allegatis per Soci.conii.iS9.
Bald.in l.fi quis p resbyter.C .d e Epifc.óc cie.cum alijs relatis per Barba.in c.cu m in officijs.c0.L7.de teftam.
Statutum,ne vxor teftetur fine confenfu mariti, an fe e x tendat ad teftamentum ante fa B u m ,qu ca ipfa poft fta.
M .C aton e,fem in ahxres inftitui nonpoterat, v tid é C icero aft.^.in V errem ,& Aulus Gellius lib.zo.cap.t. Sea quid qu od idé Aulus Gellius difto lo co , legis illius V o co n ix xquitatem probat, quam graui cenfura I1b_3.cap.21.de ciuitate Dei, damnat di- uus Aurelius Auguftmusrllle enim, Q uid,inquit, v ti- lius plebifcito V ocon io de coercendis m ulierum h x - reditatibusr hic vero ait,Nam tunc, id eft, inter fecó- dum & poftremum bellum Carthaginenfe,Iata eft il. T itius, ff.de tefta.m ilit.qdpulchre& ad^pofil tum reipo nd itC u m an u sad l.fi quis, ^.iuffum.ff.
Q uid quod impares opes,inficieres reddút m aritos, &: v x o - rum ,ybi deferbuit amor,d.efpeftores, quibus non tá- .. quám legitim é coniunriis, fed v t ancillis abutuntur: .. eoi^ magis,fi opulenti* accedat potentia, vel generis claritudo.Atqui quando d ux aut plures cauf§ in lege, ftatuto vel coniticuiione exprim untur, illarum vna ceñante,nonceflátpcena vel difpofitio legis,ftatuti, aut conftitutionis illius,l.fi non lex,ff.de h^red.inftit. l.inter.^. qux tutoribus.ff.de excufat.tuto.de quo plu ribus agit Tiraq.in lib.ceñante caula,in zz. lim itatio . ne,eaq; ratióe nó obftáte videm us quod dicitur atrox delictum non cenferi,neque caufam mortis parétum datam effe,fi nondum confum m ato m atrim onio c Ó- fenfus parenuimacced.it. Iuris.Sic licet alienatio faria de bonis pupilli p ipfum p u p illu m ,fit nulla,cüm fitfariafíne folénitate requi- iitaitamen cófenfus pupilli & tutoris pofteá accedés, fi in pupilli vtilitatem pofteá fiat, eam confirmat. Sciendum eft (inquit Canon ex facro concilio T o leta n o ,in c.ftatutum,^. fi. 27.q.2.)quód coniugium deíponfatione initiatur,cfi- iunftione perficitur.
Quanuis enim coniunx prohibeatur coniugem ad donandum blando fermo- ne inducere,Sc donatio viciisim fafta, inanis eft, né fé m utuo amore ípoliét.l.j.ff.de d onat.intervir.& vxo.
Caput 8
Et tandem decidit,quód fi ideó deleuit vel calfauit illam difpo- fttionem ,quod diftam fuam vxorem indignam repu- tau it, etiám ad legitim am tutelam illa non adm itte- tur.Sin autem illam particulam caflauit,volens inte. N am fi poteft eam excludere per indireftum , videtur quód etiám p o fsit d irefté, prohibendo né adminiftret, quia ex ccquipollentibus quid fiat,nihil intereft, Alexander t ju o q u é c o n fil.140. 1.dicit,qu ód mater nori adm ittitur contra voluntate patris ad tutelam, vt ex his, infi.in auth.
Tertió,quia cüm tutor perfonam pupilli reprjfen- tet vtfiftu s dom inus,l.interdüm,^.qui tutelam ,ff.de 4 furt.l.qui fundum,^.tutor, ff.d e víucap. Contrarium tamen videtur ex eo, quód maritus neque direfté,neque per indireftum aliquid in pr§iu- dicium bonorum aut voluntatis fo x v x o r i s ,teftamen f to foo cauere,vel conftituere poteft,vt laté not.
