Epitome Juris Canonici, juxta decretalium libros gregorianae collectionis explanati : quam, in usum maxime discipulorum, e suis libris collegit auctor ipse / nempe vitus Pichler e societat e Jesu ... ; pars prior

Texto completo

(1)r. - -,. \. f ■:. X. - n*-.

(2) l ib r e r ìa. JIMENEZ. Mayor. 66. MADRID.

(3) c^ ß , i o o /J. V. <i.... ;. ‘ ->,: c. ;*--r 'X^.

(4)

(5) E P I T O M E. JURIS CANONIGI, Juxta D ecretalium Libros G. r. e. g. o. E. r. i a x. n. p. C. a l. a. n. o. l a. l. e c t t. i. i o. n. i s. ,. Q.uam> In u fu m m axim e D ifcipulorum ^. E fuis Libris collegit A m äor ipfc, N E M. P E. R.P.VITUS PICHLER E Societate J e s u . Sac. T h e o lo g ie , 8c SS. C an on u m D o c to r , horum que in D ilin g a n a ^ & I n g o lih d ien fi U n iv eriìta te o litn Profeflòr^. F A R S. P R I O R ,. V E N E T I I S , M DCC LV. Apud Nicolaum P^zzana, Superiorum Permijfu^. Vriwlegh».

(6) •:f' •. ►rr.

(7) ^ jfo g r a fh u s. L e ñ o r i.. \P k o m en Juris C a n o n ic i, a. V ito P ic h le r , R ,R . inter J u r i s c o n s u l t o s ceìeberrím o, in lu cem editam ,, m agna u b ilib e t, quo perv a fit, cu m lau d e e x c e p ta m , potiííím e o b tiitorem ac iperfpicüitatem , cum -mirifica brevitate co n ju n d am , hac prim a «ditione Italica exhibem us ti bi ^ L e¿lor benevole, m u ltis , quibus aiH uebatG erm anÌG a, m endis typograp h icis ex p u rg atam . A liquot praeterea p rò arguuacnti varietate in n u im u sC o aftitutionesnovifilm as B en ed .X lV . quie iiro dicriint, |>oftquam C LPichÌcr dìetn cxtrem ucn obierat. Afe iis autem , u t rcligìoie praeftitit erga illas, q u $ a perioribasPontificibus perfeàae fuerant,, n e Ìa tu m quìdem u ng u em iifceiTiffec A u ó lo rn o fter; f i, fe fuperftìte adhuc^ em anaflèat ; qaód fentire n o s cogic tu rn perfpe<ila m orum ejus acvicae p rob itas, tu m p ö ftrcm a, quibus h an c Epi to m e n xlauiìc ^ verba , iiim m am ejus obedicntiam Apoftolicsc S e d i, veritatis iiugiftrac , redolentìa . Probe item n o fc im u s, quanti t e e E pitom e fit facicn d a; V k o r m n « n ta , quibus SS. CaA. «. ñOBUm.

(8) lìonum ñudíum inagnopere co rd ifu ír, de qui nodlurna ciiurnaque m a n u il-. lam v e rfa ru n t, judicium id e x titit, aliorum etiam audloritate confirm atu m : eadem a Juvenibus perle(ila , una cum aureis fapientiflìme Poncificis hodiedum regnantis feliciter Operib u s, quas ad Jus C anonicum attin e n t ; nihil adm odum videri ad eos in Jurifprudentiaperficiendos poileam plius defiderari. V e ru m ta m e n , u t facilius in A dolefcentium anim is infid erent potiora ialtem , quae indicatis ab hac E p ito m e A u d o rib u s , Operibuique Pontificis O . M . continentur ; neceflè eiTet, u t qusepiam inde Inflitu tio exprim cretur, & Canonicae Critices R cg u lis, & vigentibus nunc Ita li® ufibu3 a c c o m m o d a tio r. H iec por ro , u t aliquando e v u lg e tu r, optand u m m axim e ; ncque id laboris prxtermiiTum iri c o n fid im u s. In te rim , am ice L e d o r , vota itudium que erga te noftrum ne defpice ; ac diu fofpcs atque integer vive.. £L£N -.

(9) E L E N G H U S. T I T U L O R U M . L I B E II. "P. IM Ü. S.. P. R o Iego m en a . pag. i T I T ü L U S I. D e Summst T r in ita te , & F ide G ach olica. 27 T I T ü L U S II. D e G o n ftitu d o iiib u s. 3» T I T Ü L Ü S III. D e R e fc rip tis . 7^ T I T U L i r s I V . D e Con fuetud ine. T l T U L Ü S V . D e poftulacione P r a la to ru m . 97 T I T U L U S V I . D e c U a io n e , & ele^tl p o tefta te. lo a T I T ü L U S V I I . D e traiislacione E p ifc o p i. 116 T I T U L U S V I I L D e a u ito m a te & ufii P a llii. iiS T I T U L U S I X , D e R e n a n tla tio iie . 1 30 T I T U L U S X . D e fupplenda n egligen tia Praelatorm n. 13 4 T I T U L U S X I . D e cemporibus O rd itiatio tiu m , & qu alitate O rd iiia n d o ru m . 1^6 T I T U L U S X I I . D e rcrutinio in O rd in e fa cie n d o . ijo T I T U L U S X I I I . D e O rd in atis a b E ß ifc o p o , qui ren untiavit E p iic o p a tu i. ly j T I T U L U S X I V . D e * ta te & qu alitate , & ordine prieficiendorani. T I T U L U S X V . D e Sacra U n i^ io n e. ly S T I T U L U S X V I . D i Sacratnentis non ite ra n d is. lio T I T U L U S X V i r . D e F iliis Presbycerom m O fd in a n d is, v e l n o n . 161. A. 3. T I-.

(10) Elenchus Titulorum . T I T U L U S X V lH i D e fervis non Ordìnandts, & eorum maiiumiflìone. i6^ T I T U L U S X I X . D e obligatis. a d ratiocU nia ordìnandis vel non.. 166 T I T U L U S X X . D e corpore vìtiatis ordinaridis vel non. i6-/T I T U L U S X X I . D e B ig a m is non OrdU nandis. i6g T I T U L U S X X I K D e Clericis peregrinisi. 171. T I T U L U S X X U L . D e Officia Archidiaco^ n i. 171 T I T U L U S X X I V . D e Officio, Archiprefb y te ri. 174 T I T U L U S X X V . D e O fficia Primicerii ^ T I T U L U S X X V I. D e O fficia Sacriftie ^ 17.6. T I T U L U S X X V I L D e O ffic ia C a fto d is .. 177*. T I T U L U S X X V III. D e O fficiaV ica rii.ib ^ T I T U L U S X X I X . D e Officio & Potefta-. te Judicis. D elegati . 284 T I T U L U S X X X . D e O fficia L e g a ti. 15J4 T I T U L U S X X X I . D e O fficia Judicis o r d in a rii. 197 T I T U L U S X X X I I . D e Officio Judicis ..lO ii. T I T U L U S X X X I U . D e m ajoritate j & obedientia. aiy, T I T U L U S X X X IV ., D e tregua & pace ... ziC.. T I T U L U S X X X V . D e P a itis . ' ^ í9 T I T U L U S X X X V I . D e T ra n ik a io n ib u s... »34.. T I T U L U S X X X V I I . D e Poftuland'o., 25 T T I T U L U S X X X V I i r . D e Procuracoribus.. a 40. T ^.

(11) "EUnchus ICituhrum.. T I T U L U S X X X I X . D e Sindico. U 9 T I T U L U S X L . D e his , quae v i memfve caufa fiutit. T Í T Ü L Ü S X U » D e í a m tegrum R eftk u rione. * í4 T I T U L U S X L II. D e alienatione Judidt mutandi caufa. x 6i T I T U L U S X U I L D e A rb itris.. E K. S E C U H O U S.. T T T T. I T U L U S I. D 2 M i c i i s . i( 5í I T U L U S n . D e Foro com petente. 1 7 5 I T U L U S I I L D e oblatione H b elli. 3 1 * I T U L U S IV . D e mutiús petitionilHis518. T I T U L U S V . D e L itisC onteílation e. 5 1 1 T I T 17L U S V L U t lit e non conteftata. non procedatur ad teftium receptionem > ve l ad íéntentiam d efin itivam . 3 1? T I T U L U S V IL D e Juramento calu m n i*.. ^z6.. T I T U L U S V III. D e D ilatioiiib u s. 319 T I T U L U S IX . D e F eriis. 334 T I T U L U S X . D e Ordine Cognítionum . T I T U L U S X r D e Plus Petitionibus. 338 T I T U L U S X I L D e Caufa PoíTeíTionis & Proprietatis. 339 T I T U L U S X I I L D e R eílitu tione SpoUatorum . 3yS T I T U L U S X I V . D e D o lo & Contum a c i a. 3íT+ T I T U L U S X V - D e eo , qui m ittitur in polTeffionem cauf^ reí fervandae. 573 T I T U L U S X V T . U t lite pendente nihil iiinovetur, ^7». A. 4. TU.

(12) V-Unchus Tituíoru/» : T I T U L U S X V II. D e Sequeftratione Pof: leflioiium & F ru d u u m . 3 7, T I T U L U S X V I I i. D e Confeffis. 380 T I T U L U S X IX . D e Pïobatiouibus. 39a T i T U L U S ' X X . D e Teftibus & Atteftationibus.. Sû t T I T U L U S X X I . D e Teftibus cogendis » vel non., 4ivt T I T U L U S X X I I. D e Fide Inftrumentorum* ■ 4J7T I T U L U S X X I I L D e Pi*fumptioniB«s.43jT I T U L U S X X I V . D e Jurejurando. 430 T I T U L U S X X V . D^ Exceptioaibuj. 4 j? T I T U L U S X X V L D e Præfcripttonibus . 4 <?0 . T I T U L U S X X V I I . D e Seiitentia , & lejudicata o 5:17 T I T U L U S X X V H Í. De- Appellationibus, Recufationibus, & R e k tio a ib u s.. 51^ T I T U L U S X X I X . D eG lericU peregrinantihus. J4i T I T U L U S X X X ; D e Confirm atione utiU , vel im jîili J4Ï. L IB E ^. T É H T lU ^.. T I T U L U S I; D e V ita & honeftate C ie. ricorum , y 4^ T I T U L U S II. D e G ohaB ’tatione. Clericorum & M ulierum . S4? T I T U L U S III. D eG lericiscon ju gad s. y js T I T U L U S IV . D e G lerids non refidenti-. bus in Ecclefia vel Praebenda. T I T U L U S- V . D e P r æ b e n d is & Dignitatib u s. f68 T I T U L U S V L . D e CkrLco ægrotante vel HcbLlitatQ.. f93. rt-.

(13) Ekììchas Titulorum . T I T U L U S V II. D e liiftttLttionibus. «io» T I T U L U S V i li . D e Conceflione pr*bend x de Ecclefia non vacantis. 60^ T I T U L U S IX . N e Sede vacante aliquU tnnovecui-. C it T I T U L U S X . D e hls , quae fiunt a P re lato fine confenfii G apitulì. T I T U L U S X I. D e h is , q u * fiunt a M a jori parte C ap ituli. «5 18 T I T U L U S X n . U t Ecclefiaftica benefici! fine diminutione conferantur. 6zi T I T U L U S X IIL D e R e b js E cclefis alienandis, vel n on . 6z^ T I T U L U S X IV . D e Precariis. 63S T I r [7 L U S X V . D e Com m odato. T I T U L U S X V I . D e D epofito. 647. T I r U L U S X V I L D e Emptione Sc VciidU tio n e . 6<i6 T I T U L U S X V I IL D e Locato & Condu¿ ìo . 670 T I T U L U S X IX . D e Rerum Permutatioae 62^ T I T U L U S X X . D e F eu d is. 694 ^ eiiq u i T itu li transfemntur a i 'Partem. pqßmorem,. A. S. NOI.

(14) NOI R IF O R M A T O R I D e llo Studio d i Padoa ^ ven d o veduto per la Fede d i Revi/ìone», ed Approvazione d el P. Fra Paolo T o m m afo ManuelU Inqaifitor G enerale d el San to U ffiz o di V enezia nel L ib ro intitolato. Epitome J u r is CaNOftifi ju xta Decretalium Libros GregorianmColleSioms explanata j quam in ufum maxime dijcipulorum e f u is JJbris collegit ^ u B or Tpje , nempe ¡{."P, V itu s V ichler e Societ.Jefu , noi> v ’ effer oofa alcu n a contro la Santa Fede C attolica,, e pa rim ente per A tteftato del Segretario N oftr o , niente contro Principi j e buoni coftum i , concedemo Licenza, a Niccolò. Pezzana, che poiTi elTer ftampato olTervando g li ordi* n i in materia d i Stam pe, e preièntando le folite Copie a lle Pobbliche L ibrerìe d i Ve nezia} e di Padoa.. A. D at. li i. Novembre 1753-. Gio\ Emo 'Proc. ^ if .. •C Marco Fofcarini I{av. “P roc. I{if. £ ^ Iv ife Moceaigo 4»® i{av. Proc. i { i f R e g . in L ib . a c. 3 1 . a l n. i t i . Gio: Girolamo Zuccato Seg, A d i 3. D ecem bre i 7y3. R e g 4ftrato a l M agiftr. Eccell. d e iliE fe c. con tra la Beiiem m ia. ; *Aivife Legrenzi S'tg. DE^.

(15) D E C. R E T Ä L I U M. GREGORII PAP^ IX. L I B E R. P R I M U S .. P ro le g o m e n a . s u M m a r i u m ,. varie accipitur. a Q uid ß t J u s naturale, fi t im m utàbile, 3 Q jiid é r quotuplex fi t J u s p o ß tiv u m . 4 &" quotuplex J u s d iv in u m . j Q uid J u s gentium proprie improprie ä tä u m . 6 Q u id ò -q u o tu p le x fitj us civile^ quihuslihris comprehenfum t à r quomodo alUgetur. ^li-> quod datur stiam extra Corpus Juris. 7 ^ i d j u s cixoonicumi e ju s fia is ,é r o ^ e B u m . 8 Quibus libris comprehendatur j quomaäo cêtur,. Q uam haheatauBoritate D ecretum G ratiani. 10 Qjâm reliqua$. volumiaa in Corpore J u r is canonici contenta. Ubi etiam d e l{u b ric a , 11 Q â m habeat T rid en tin u m i & alia Conci-. ita.. i r Decjarationes Cardinalium , *3 *4 Jy ^êgulce Cancellaria : Decifiones i i i ! 0 " B u lh riu m M agnum.. A. 6. i 6 'Qfinrh.

(16) t T?r<ììegomena. t 6 Quafìtio J tts canonicum fit okfervandum m utroque fo r o . Jy J u s canonicum fubinde fuf^letur a Ju reciv i l i , d r vicijjtm J u s civile a canonico. X M inis zli\& J u r is a.cceptioiiibus iiotatu digniores fuiit i . quando jusfom itur pso poteftate aliquid agendi aut om ittendi, vel akerum obligaiidi ad aliquid duid u m , faciendum , vel omittcnd u m , vocatutquejifcf aBJvum,, cui refpondens ex parte alteriusobligatio d a iid i, facien d i, velomittendi aliquid > appellatur pajfivum, vel debitum . Siautem illapoteftas alios obligandi ad aliquam a<£tioneTn, velomiffionem. pridicipîterrefp icit b o n u m ó cutilitatem obligantis, nominatur jus proprietatis, ac aliud eft ius in^rey feu reah^ quando nempe res.ipfaalicui eil devinjila >, feu ob ligata, paritquc aÓlionem realem ^ vi cujus, rem talem ranquam- fuam poteft co ara Judice perfequ*,, & vindicate a.q.uocuniqueUIiuspoireffore vel detentore : aliud vero jtis ad rewy ièci Perfonalei quando nimtrana nonlpfa rem imme diate alicui eft d e v in iìa , fed perfona, iìve ex conti vel quaiì c o n tra ilu , five ex d elirio vel Qiialì d e liilo paritque attionem perjonaletni feu cordiSioficm , id e ft, jus cogendi perfonam in Jud icio ; ut fatìsfaciat. Si quis habeat tale jus in re feurealepropr.etatis» quod ordinarieper tradi* tionem aut apprehenfionem a^lualcm acquiritur, n o ii percontra<iium vel conventiojiem * ut poffic libe.edifponere de r e , utendoj deitruenda, alien an d o, itaut per neminem propter jus, quod habet in tali re, im p;diri a libera diipoiìiione jaoflìt, nuncupatur dominium piena-»: fi vero ^ìfpoaere valeat d e ie non perfec1;e, fed Ìòlain. ■sei.

(17) 'Pntegomena.. 5. v e ld e fu U fta n tìa & proprietace j utdc«nìnus <1^ r e f u s i l i re fe u d a lia u te m p h y te u tic a , v e l Cplmo de fru itibiw & m ilita te illiu s , u ti feu datarius auc em ph yteuta > v e l alius quoque in eadem re ju s h a b e tj p ropter quod Ubere de iU a d ifp o n e rc a e q u e a t, d icitu r d o m in iu m im p erfeñ u m y feu noti p le n u m , u ti teu d u m , e m p h yte u iìs, ^ d e i cornm iff u n j y ZM ijurarealia-, u d fe r v itu te s , 6c polTcfli» eíFciííive fu m p ca, ièu pro ju r e , quod oricur ex rei deteiicione, vocacurque poffejô j u r i s .. z. SUmitur jus pro jurilprudervtia, ièu juris nem peCaiioiiuiiiàc Leijum, fcien tia, q u arn U lpiaiius 1.1 .ff. de L ^ l. vocat artem aQui àr beni » Imperator veroj nempe Juftinianus ,$ .i. appellac Divinarumatque Humannrwnrcrum titianìy jujìiatqueinjuft ifcieiitia m i e x quo testi» apparec praftantia JunfpruientiaE. 3. E t buie lo co p ro p riu lim e accip itu r ju s p r» R e g u la ju ftt, feu p ro C a n o n ; v e l L ? g e . E i in h o cfe n iu ju sd ivid icu r in N a tu ra le & P o iìtivu n u iftud vero in D iv in m n & H u n ia :iiu n : h o c v e ro in jus G e n t iu m , C iv jle r a , &: C a n o n ìc m n .. ^ D ico I. J a s naturale re£le dicicur eilè vo/«»tas Dei necejâriù obliântis, intimata per lume» rationis^ a De» ut authore naturie omnibus infiturri. Sicut enim prom u lgalo LegisHumanae jnoii eft lo t a le x , i t a & lumen rationis, per quod. nobis ■>nnotercit voluntas D ei obligautis > non eft totum jus naturale, fe d i^ u m u n acu m D ei volu n . tacepartialiter iU udconftituit, Dwfinitum pau lo ante jus naturale eft propi'ie i k abfoiuie ta l e , q u ia p rsc ip ic illa , q u s íuntintriníéce bona & eiTentialiter 5 uti fune colere & amare Dcum> obedire eidem prascipienti & c . atque ideo ueceiTario facienda : ac e contra prohibet intrinfece & eflentialiter m a la , uti fimt blafphemare «dille D eu m , pejerare» rneütiri& c, acque i d ^ aecef-.

(18) 4 ^ 'Prolegomena. neceflarto om ittenda. Atque hoc Jus naturale oB/olu tum tiiim m uta biU , ita u tn e c D e u s in e o d iip e:ifarevaleat, cum eflentias rerum mutare non p o ifit, nec ex eiìèntialtter honefto facere iiihoneftu m , aut ex eflentialiter vel intrinièce inhonefto facere honeftum vel bonum . D b d , abfolutum \ nam aliud Jus naturale eft feu fub certis conditionibus lantum obligans > ve l in certis tantum circumftantiis : quod contin g it , quandö m ateria Juris naiuralis dependet a dominio vel poteftate D e i , aut M agiftratus hum ani, vel etiam hominis p r iv a ti, obligation em , q u $ alias efl'et Juris natui'alis, iibere rem itte n tisj vel licendam dantis : ficoccilioinno■centis tantum eft prohibirá Jure naturali conditio n a to , nifi n em p eD eu s, in cujus domink) plena elt vita faominum, dederit poteftatem occidend i innocentfim : fie rem alienam , poftquam prsI'cripferis, U citeretines, quiá Jus naturale retentionem tantum prohibet íub conditione , nifi M a giftra tu s, incujusdooaiiitoalto funt resfubd itoru m , per leges iuas -ex juitacaufa tfansferat dominium rerum ab uno in a liu m : fie licite n o n fo lv is, quod alteri prom ififii, vel ex contra ctu d ebes, -fi promiíTarius vel creditor (ponte l i b i rem ittat ; quìa Jus naturale folum fubhac-coad itio n ete a d ílriu g it, niíi a lte r , in cujus poteöate hoc e ft , tib ioU igation em rem ifen t; iic ,q u ia obligatio juramenti vel voti tantum eft Juris nacuralis ac D ivin i üib conditione , nifi Superior Ecclefiafficusin legeJium ana, quam quis fibi per juraraentum vel votura p o faic, tollat hanc legem h u m a iu m , in quam Superior poteftat^m obtin e t , per diijscnfatioaem ; liin c ea Icê fublat a , cui iiiniritur obligatio N aturalis & D ivina juramenti vel v o ti, conibcutive c eilatobligatio itto m en ii vel v o ti. A ique hoc Jus naturale coi^ dilio-.

(19) 'Proiegùmeìta, f i3itlonacuin dici poteft mutabile, nìmirum. rm~ catione impropria & in d ir e ita , eo quod per mutatas circum ftajìtias, vel ccrtas. conditioiies po-» fi6as> mutetur materia veV objedlum Juris naturalis : confequenter nec Jus naturale amplius obligat y v e l potius prò circumftaiitiis. mutata?in aterisi, v e l fubhuiufm odi conditionibus. pofitìs , nuaquam obligavit ÓcKincm utatiodicitur iòluittim propria v e lin d ire iia . SicetiamJus- na turale permittens aliquid non d atu r p rò circuniftantiisj. in quibus illud prohibctur vel praci-' pìtur a L ege P oiìtiva,. Divina;velHumana.. Por ro ad Jus naturale non m odopertìnent prìiKÌpia & d iilam in a quaedasn. gen eralia, uti funr,, declina a m ah '.fac bonutn : quod, tibi m n vh jìerìf. alteri nonfecéris.àrc. fedetiaiixalia., q u s e x illis in particulari per iieceflàriam. confequentiam vel. cvidentcr deducontur, u tifu n t* Deum efjje colea^ dum j farentes- homrandas, non occidendum, m tr fejirandum y nonfurandutni no» adulterandum adcoque tam prscepta affirm ativa, quam negativa > ciixa materiam. particularem . 3 D ico i . Jus PofftiVum v o ca ta r, quod aliquid ponìt ultra e a , q u * Jus naturale p r z d p i t , vel' }»ohibet> v e l perm ittit : S iD eas aliquid Ubere{\x'p^r^àdz^îQà^Vo¡ìtim»lDà>inum : fi homc^ eft "Pofitivurn Hiimazium . Adeoque ju s Pofitivura: libera D ek vel hoininum voluotate intraiutìiunv c f t , vica ju s praecipiuntur vel prohibentur noft iotrinfece & neceffaiio bona aut mala (hiBcenima d ju s naturale pertin en ti & n eceflario .p r^ ip iu a tu r, quia b o n a , vel prohibentur, quia ma la Ìù n t} fcd c x iib e ra i^sgislatoris diiiwfitione;, cum potuiflera: noti pr*cipi». non pirohiberi., 4 - D ico 5. fa / Divinwn(atimê:l?oftivumiTam n aturale, quamvis etian>fit a D e » , ut A u tie re « a tu rx cordibosooiìn s iaficu m , ordiaarle a o a.

(20) 6 Vrolegomend. appellatur D ivin u m , quamvis revera iîc ) e íl, quod a D eo ip fo lacu m , ¿cprom ulgatum eftveí per M oyfen & Prophetas in antiquo Teftam ento j vel a C h rifto D eo hom iiie, eiufque A p o fto lis, ill novo Teftam ento , five dein fcrlptum five tradicum fit. Itaque ju s D iv im m eft V eibam D e i , & præcepta in utriulquc Teftaraenti tab u lis, feu Scripcuris Sacris comprehenfa , vel per Traditionem Divinam propa^âta . Vetus Teftam sntum , quod Uuravic uique ad C hriftl adventum & m ortem , com pleilebatur triplicis generis præcepta. !. C^remonialia, quæ prseícrifcebant modos Deum colen d i, máxime per Sacri£cia & m ultiplicis generis hoñ ias. 2. ]uílicia~ lia , quæ ordinabaut regimen Politicum ReipufcliC2e}udaic2B, prsefertim in ordine ad adminiÂrandam juftitiam cam incauíis C rim inalibus, qaam in C iviU b u s. 3. Moraiiay ncmpe Decalog i} < 3c fim ilia ; quamvis enim hæc fînt Juris Natiiralis, & in eo fundencur , tamen u£ eorum vim eíív:acLus& clariuscognofcerent paflionibus excæcati m ortales, illa fpecialiter etiam , Sc fenfibili modo promulgare voluic D e u s . Ciremonialia poiiiiimum in L ev itico fiuit prodita : ju dicialia vero in E x o ä o . U traquefuntabrogaca, & expirarunt per mortem C h r ifti, ut CathoUci omnes intelligunt c . j . Hebr. ibi : translata facerdotio neceße f u i t , ut etiam legis translatÌ9 f,s r e t . Concordat c.^.deConfiit. M oralia tarnen perfevcrarunt j utpote juris naturalis. Opponunt J íícretid ; Papiûae tenenturobièrvare difcrimen ciborum , abftinendo a carnibus die veneris & c . ficut oU m Judæ iabftineredebebanta carne fuili a : -ergo apud Catholicos viget adhuc lex cæreiîioniaÎis. R . Imprimis Catholici nonobfervanc iUud difcrimen ciborum , q u od ju d æ i, quia non fvoÜ beiib caraem .fuiiU m caatum , be fcmper,.

(21) V io leg m en x . 7 fed omnem carnem ac c;rtis taiitum dlcbus , D einetfi idemomnUio obfervarent, nom am eli obfervarenc utpraecepcumcaeremonifalc aiitiquar leijis, ièd tanquam legem in uovo Teftam ento de novo lacam ab Eccleiia /( j D ico us Gentium i proprie diiûm , e ft, quo Gentes qua tales mutua obligatione, ex confenili tacito vel expreñb fibi impofita , conibciantur in ordine ad e a , q\xx adcom m unem corum.felicitatem & com m erciuni pertinent. V e! brcvius: eft jus abhom inibuspro commodo humani com m erciiinventum . A d hoc percinetjus legationum , vi cujusadinittunturle g a ti, & d i m iccunturincoliim ei; jus B elli ad vindicandain iniuriam , veldam iium ab alio populo illatum» vi cujus Bellum debet prius denuntiari per officialem ,an tequ am in ch octu r: foed erapacis& in d u ciaru m , cum rationabiliter pecuntur : jus commercii quseftuofi apudexteras & non hoftiks in tiones See Necefle tainen non eft , ut onisnes lim pliciter gentes confpircnt, modo a liq u s , magism orat® , ica confocientur. E t hinc barbar« G en tes, quisnuiiquam confenfiiìè fa¿â contra ria probant, jure Gentium non obliga iitur. Sed undeprovenit ob ligatio-jurisG entiu m , cu m h » in fe ipfas jurifdiíílionem vel poteftatem legislativam non habeaut, fed fin gu ls G entes fintfupremse Poteftates, nec a liis, fea íim ul fea feoríim furaptis fubje<ftíe? R . E& ilio principio juris naEuralis : fides ditta eji fervanda : fidem aiitein Gentesdederunt fíbi m utuo, dum conveiierunE vel expreífis verbis in qua»dam mutua commercia, vel tacite m oribus, aut ufu cotiñanti, quo modo pofterioriplcium quefit, &: prom ulgaiur. i.Jus hocdiffert a jure n atu ra li. i. Quia ortum habec a libera gentium plurium volúntate, non a D eo «t conditore natura h um an*. t.Q u ia non ob ligate.

(22) § "ProÌegmena. Jigat G en tes, nifi quae illudreceperunt v c l vo lúntate expreiTa, veltaeica p e r ufum & : confiieEudinem declarata. 3=. Q ^ ia, quae praedpit v d proh lb et, nonfuntincrineceaceiTentialicer ho> nefta aut ìnEonefta,.fed contingenter tantunt&c.D ix i. fus-Gefjtium proprie dtìlum y aliq u ien im dicuntuE in communi ufu effe Juris Gentium » quod proprie tale non e f t , quiacitra: ulTamobligatioaem:recepta iùnt a p u d & ìntcsCTentes vel om nes, vel con; plures Ìàltem m i ulùs panis pra d bO i conftru¿tio*dium i- m um tioeìvitatum ,rcrura d iviiìo feu dominiorum^ d ìflà n ilio , contra riu s non p a u c i, u tiem p tio , vendìtio,. locatio, c o n d 'u i l i o & plerique: modi «iquirendi, quae, lìcut p ro-fine non Ijrabent communem Gentium inter fe fè lid ta te m , ita n e c m utuam inter illas, obligationem ind ucun t, fine qua,, tanquam neceiiario e fiè ftu , tam ea nulla-datur lex, feu Ju& proprie dicium v 6 D ic o y . Jus civ ile in C. dicitureiTe, quod quiiquePopulus ve l Civita«fibi proprium conftituit . Per antonomaiTara , & ex recepto u f a , per illu d Ìntellig.itur ju s Bômanorum . Fundatur proxim e in. voluntare Legislatorishum ani remote autem in ilio prin cipio naturali : leg isla to ri juße imperantiparenä u m e ß . R efp icit tafitiim unias R cipublic« bon u m , & p.'inicuìariscoiiim unitati&i'elicitatem t per quod diiFert a jure G en tiu m . D ividitur i a Commune^ quocìapud noshodie eft ’Bômanumy ve l potius ì{omano Gexmanicum i atque obligat omnes Im perii Rom ano-Germ anici provincias, u r b e s, & populos. E t 'vaVarticularey, fe u 5 i<*tutarium y quod eft vel Provinciale 1 velM «»¿c ip a k i eoquod tantum uniuspravindiB vel C i vitatis Imperiali« fubditos adftrin gac, uti jus Bav a ricu m j Saxonicura, Lubecen'ejusR om anum com-.

(23) 'Proteg’ùtnenet. 9 commune pro cHverfîtate Canditoram iortiebaïur varia nom ina, & modoiLetc 9. modo. Vlebifcrtum t modo Senatus confultmuy moàoBêfponfa 'Prudentum, mode Ediâufn PratoriSytnodoF/afituw 'Pyw cipis y vel Coirfiitutio appellàbatur ; quanivis-hodie communi uiu otnnes= hæ ordinationes promi feue vocari-ibîèant ¿eges. E t quia: popuîus. hodieno{>ampliushabetpotejftatem legesfèi:endi> fie deÎcrihipoteft jus C iv ile : eft' jusP oiitivum , authoritate Princij^s, ve l M àgiftiutus Sæcularis conditunrâdPoliticam R cip u b licæ C iviU s^ b crn atio n em , pacem , ac felicitarem tem— poraîem civium confervandam & proinovendara immediate ordinatum . l i b r i , iii quibus continetur jus C iv ile com m une, vocantur Corpus juris C ivU is, quod com pleiiitur qua tuor volumina.. i.Tnftitutioncs. a. D tgeftx. 3. C odicera. 4 Authenticum iêu Novellas . Qi^lbus additur Teudum , feu. duo libri Fèutiorum^ Inîtutiones ( vel Înf.ituta Ì; fùnt quafî quoddam^compendium îegum , prima eleiirenta Scientiæ L egalis exhibens, aathoritatejuftiniani Imî>eratoris feiiioris, qui zxiioïiom^&\cç..lmperator lalutatur a Juris-peritis ex Digeftis èc Codice Juftinianeo an tiq uo, aliifque a n tiq u io ü b u iC o a ilitutionibus c o l l e i t u m a c in quatuor lib i'o s,, certis titulis & paragraphis- d if t ln ilo s , d ivifu m . Quando citatio fit ex Inftiturionihus,. pri m o loco ponitur §. deiüde inhunc.m odu,m inter easIn fiitutis. de « a p iiir. v e llo co initii ponitur numéros v.g. §,% .lnjï.dem p tiis . vel ponitur & in itiu m & n u m e r u s fie ; §.ii2tereasz, Infi.de nupttis. Si quid allegetur, quod habetur initio tic d i ante poniturT^r. quod' dénotât principium v.g. p r.lnji.d em ptiis^ ïnftitutiones nonnumquam expriinuntur per uni«am litseram. L vel S...

(24) IO Vrolôm efia. Digefla, G rsce ‘P aWdeBa, vocantur, quia Im perator omnia vecerum juris confultomm refponf a , quibus au£loritatem juris tribu it, in y o. libros d igeifit, in triavolu m iu ad ifp erm os. i.V ocatu t Digeflumvetus^ conftan si4. libris. i.D ìgefium Infortiatum i forte fic diitu m , quiacoticinet L eg€5 d eT eftam en tis& u lcim isvolu n tatib u s, qu» fune fortiflìmae, vel quia verfatur cnz^fortuitas fuccefìiones : com pleilitur 14. libros . 3. Digeflum »ovumy quodabiblvitur r i. libris. H i libri habent plures títulos, tituli leges, & leges longiores fub fe §§. Quando citaiitur D ig e fta , formatur du plex j^. vel majufcula littera D. v e lG r s c a littera «*. priin olccoalleg atu rlexp eriitteram /.deinde ìnicium,vel numerus,vel initium Se numerusiìmul legis j fubinde etiam §. fi lex fit lo n g ìo r , tum adàiturff. demum titulus libri feu R ubrica, hoc mo d o : l.]u r is Gentium 7 . $ . ait V rator 7 . f f . de Va» B is . v e l: 1.7. § . 7. ff.d e V a B is vel l.J u ris Gen tium . ait Vratorff. de V a B is. Subinde poft §. ii lo tig io rfit, a d d itu rK h.e. verbum* ubi res h abetur, v .g . Sed cum ff'. d eT a B is. Codex modernus, & Juftinianeus , quem ex triplici C o d iceantiquiori. G regoriano, Hermogeniano, & Theodofiano concinnavit Juftinianus, quadam ex illisexpunêns, alias autem & fuas Sc anteceflbrumleges inferens, com pleilitur la . li bros. Modus citandi fere eft id em , qui iiiD ig eftis , nifi quod loco ff. ponatur C. vel Cod. Sc quod fubinde Codex per majus C. ftatim allegetur primo lo c o , Speciale e ft, q u od , filexaliq u a in lib .X . X I. & X I I . com prehenfacitatur, addì fo le jtnum eruslib r i, hacratione: h C. d e ju r e F ifc ilib .io . Ceterum quafdam?v(öUi//4/ (nem peConftitutionesIm peratorias) in epitom enreda¿tas quibufdam titulis Codicis inieruit Irneliu s, q usappdlaiuurw 4 '«fi6f^í/í’r f , ficcitantur: Jlutbs.

(25) Trolegdmena. 11 \Auth,hona damnatcrum C.de bents frojcrtptorunj. v e lfic : I.generaliter C. de Upifc. é f 'Cleric, autb. H æ aurheaticæ in tantum obrinent vim juris, ill quantum cum fuo fonte coniònant. ûthentìcum ( alio nomine )continet novem Authenticas Collationes, quæ diftinguunm ïix ititu lo sér capita i quandoque etiam in Vocantur hæ conftitutioncs l>lovel/^, vel;«/ vijfimumy quiaeas fccit Juftinianus poft Godicem fuum editum . Modus allegandi eft hujufmod i : tôv. ( v e l hf . ) i i 8. c.^. v .ß a u te m . Vel: cap. ß jg itu r i. V ß autem Ìn(oi>. ii8 . v ù ì ^ o v . n 8 . deh(£redib. abinteßato. V e l: in Ruthentico dehißredib. ab intefl.cap. ß igitur collât.^, V e l; authenticadeh<sredib. ab inteß. coüat. 9. t it .i.c .z . Notandum tarnen, quod, quando citzam r authentica ) plerumquenon intelligantur iftæ , fe d a liæ , quasdixim usCodici eile infertas a b lrn erio : iite fu b nomine l>lovell. allegari folen c, quæ fune numero 168, Feudum , feu liber { vel potius duo libri feudorum ) comprehendit confuetudines feudales, par tim exobfervacionibus, quas inicio collcgerunc iìneordineduo CoiifulesM edioIaneaíes, Gerar dus N ig e r, & O bertusdeO rco, partim exC on ftitutionibus quibuiHam Im peratorum , Conradi II. Henrici II. Lotharii III. Friderici I. depromp tas. D ivid u n tu rh ilib ri ini/>«/o/iftiin capitu la {?Xû.vozzni capita) hæcruriùsin Quan do cirantur, ponuntur initio libri feudorum per unum F. vel duplex f f . majus, velvocsm Fe«rf. quamvis fubinde etiam prius cap. exprimatur , vcl etiam F e u d .v ù F . omnino omitratur , expreiTo tarnen titu lo , in huncm odum : F .i.tit. ò.cap.%. v e l; i. F F .iit .B . cap.r- v e l: cap.z. defuccejßonefeudi §. in alio, v e l: cap. fiha faalÌ9 de/ucceßione f e u d i , v c l: cap, 2- de fuc»... e S i-.

(26) Ti 'Prólegom na. ■ceronefeudimafibusfeudorum ( a c t cmfüstuáiTtiòusfeudcrum .,;)Poft hos duos libros fubjangicuf alittS) -qui'VDcatur^tti;;/«/ de feudis-: 'quiiamnes obtinent vim ju ris, ex<^ptis-textibos, q o i poft li b r i li , m u lló n o s, ufqnead lib ru m V . e x ta n t, quia adie¿li fu n t.a C u ja d o Se -aliis lurii&onüikis Papienfibasjjoris condendi poreftate deftirutisjiúii ¿ c his authoritatem rribuat «fiis & confuetudo. ‘PrsBter red ta ta jurisiCirilLs volumina danrur adhuc a lia Coníticutienes , vim juris obtinentes in Im perio Romano-.<jermanico , in ordi nario Corpore J u r is non cla u fs , uti i . Bulla A u r e a , per d ta ri fo lita . i . Capitulatio Casfarea. j.P a x P rofan a. 4.Pax Religioía-j nem•pe Pontificatio Paflavienfis de anno i j j i . fir m ata A uguífa anno l y y j . & extenía per l a ftm m cn cu m ^ ad s O íhabm geníÍs, quod per “P . O. exprim i f o k c , anno 1^48. in q u a certanmi Se¿larnm , nempe initio liitheraase , poftmcK dum & C ¿ ld n I a n 2 , liberum exe.'citium i a li a perio penniflum eft p rste r R e lig b n em C ad ioItcara. y. O rd in a tio 'ju d id i Camene Imperia.l i s . 6. Ordinario judicii Aulico-Im perialis . 7. Nem efis, Ordinario Crim inalis CaxoDiUi . S.RecdTus Im p e r ii,'p er ini ríales l i c t o ^ inaÌo£3tIa J {.J . ifenocari io liri -, quos eriam C o n itìtODones Im perli Dominant. 7 |D ico 6. jM s CaJMÒevm 5 a G rx ca t o ■xMtù, L a r io e ,T ^ a la m denotante , a p fe lU v a m , (^ a c o o tin e t r ^ u la s ab E cd efia propo£tzs a d O iriftìa sìp c ^ x ili-a ^ o o e sin ordinead & lk tn te m iòpem atuialem d iiigciklas, fic d e ia ib i poteft : eft ^ i^MÙTum a Ponri£cìbiis 1 E ix lefig Caxbolica* oomioe rradhiMn, Tei coafti-ta o u n , ve l approhatnm 1 quo a cio n e s & n w r e s C h rifiza n o n im a d cu ltu m i^ T in a m , ad o rd io ca p flin k n n ia fia £ a £ c d e fia & c o > a d p a ce m ¿ c ja -. fti-. «.

(27) l^rùleg&meiut. 13 {lltlam iii.p(ûlo£delicoQ& rvandam & augetidaiUjUlrimato autem a d á n cm fupematuralcm a tero® ijeatkodittis dirigim m r . Uxide 4 if e r t a |ure C ìtìU ex. p a rts cauê eiHctecttis, guae £& Sum m osPoniiS^ ) C h rlfti ia te n is V k a iiu s ] ex partèiubjeétì-, ieu ilio ra r a , qui jure Canonico obligantur, -qui iu n t 'omaes ¡omnino Chrifliani |)cr totum Orbem d iffiiiì, quoafqae .-nulla jjoteftasSsrcúlaris perfilas leges ièp oteft .exteadere; atque exparte finis» qui eft homines dirigere a d Deum per fidem & p ia opera; ad honefte vìvend um fecum ipfo, ju fecu m jiro x tm o , acu kim ato a d fceatitudinem anim * fupernaturalem & a ternam confèquendam. E x quo pra^ftautilEmo fi lie elucet emlaeos p r s fta o d a , utllitas , a c ne> ceflitas juris Ctutonici, -ûod .etiam appellatur V ont^citPn t Ecclefiafiicum i Sacrum . E t cum ex £ae Tuo principali & immediato dirìgat a & b n e s fd d iu m a à r e é ìe p ie & )u fteT Ìven d im i, patety quod.H alntas Canoatcos fit .direstivus, c a nièque nter praüicus » a ¿ ^ o i^ rvero fi deli um^ quas im m e d ia te d iii^ t, -fintejos objeBum T taki im m ediatm n&princip«ile> co q a o d a clu s eliciti juris C a a o m d firn Regulz» CanoDesjIrgesi pra?cepta. .Undemelius TocaturJPrs^mfM) iqoae eft ^Kdes vìxtucis iíireüeáiia& s practica y ■ñcaea ^érsy qu am S riaiíÁ ft csm QOQ tam.TOgDÍñopem » 1 dem ooáratáoaaa T«h: 3tisp e r& o s a ¿ ia s in ten d at, -q u am d iiectio aem morum à i a ^ o o u r a jgn m flaiH m . S J X c o 7 . JfB C a o o D Í a n n la C 9rp«rr j ^ Í 7,p n x it ¿ c 6 cto cio a zm & rtB r, rla g fig n co n ria g t l a s a ñ a , z . O e c tsru m G r a z i a l i , x . ( ^ i o f o e i U fares D e c r e c a H a m G s ^ o m P a p z I X . 3. D r c r e t a iis n B o i ñ ^ ü V I I L 4.< ^ m c a t i i a s c e » & tu tzo o es Q o x s n i i s V . E x tñ r a g a a te s lo a s a is X 2Ü L d. F a r r a r a g a n to G o m o n e s . D i z i «. frvia.

(28) »4 Tíolegom efia . Prout defaHo àrcumfertur ; nam anthac iblutn G ratian i Decretum crat in corpore juris Canoniiri, cxcluiis etiam Decr«talibus G regorii IX . & ideo, tjuanáo eorum fiebat ciratiojaddebatur vox extray ve l e ju slo c o litte ra X .x . u t in d x a re tu r, ■¿Ccapitulum citatum non in Decreto rcperiri, ied extra illud v.g. r. dileShts 19. extra de Vrabendis. < ]uod & hod iej fed raro , a quibuiHam obfervatu r; ficu t, quando fit citatio ex fexto Decretaliu m , addi folet ac debet in 6. y. g. c*. /icet de fep u ltu risin ó . h .e . i n f ^ t o ^ ^ BecrttuQ ^ quod G r a t i a n ^ Monachus Bono■nieniisOr^^JPîediiti j circa annum i i y i . e x 5 S. L itte ris, SS. ‘feitrum fententiis, Suramorum Pontificum variis^t*fponiis, & ConciUorumtuni •Generalium turn Pa^fûlarium decretis, quin ¿c €x juris C ivilis quibufttó^.;extibus,coUegit-, iiludque, quiá ad co n cilian d ó sfi^ '^ iiftj Ipeciein conira iio sfu a m quandoquefe n ^ á Ü Ü ^ d je c ic , Concordiatn difcordantium Canonum ap p ella vit, di viditur in tres partes. Prima com pleilitur 101. iiiftinBiones, divifas in Cánones, y e l , ut a--quibut* âm vocantur jí’íi/’iía/^âtque iic citari folent: can. jus Gentium 9. D. i. vel can. 9. D. i . vel D . t. iân.jus-Gentium^.vúDifi. i. c. g .v ú c .^ .d ift, i. Secundaparscontinet 3<5. caitfas^ feucafus controverCos, qimrum fere iingulae habent plures ÛfcfiioneSi i ñ s auiem Canones^quos iterum aliqui vozzm. capitula. C itantur fic : Can.fijuftus 30. c a u f.i. q .i.v tX c .fiju flu s i.q .i. v e l i . ^ . i. Ca«. fju fiu s quiá per ilium . N o ta , vocabulunrTiiaT^ ikpiflim e non ex prim i fcripcoj licet pronuntiari debeat : ut autcm fcias, num cifra indicet numerum vel C ffw w / , attendere debes, utrutn ilatim fequaturlittera ít\x q u a ftio \ fi entra fequitur prxcedenscitra, etiam folitariepoiita, .■j3¿iiificatquotamc4«/rf,«(»/íCíí;?»«w. yr.g.n.q. 3.. Sx E « -.

(29) Prolsgomena ¡ rf c. "Eupijemium. Rurfus n o ta , caufa 33. q. 3. fubdividi in 7. äiß. dcVœ nit. tra¿^ n tes, quæ fie allegantur: can. h m ic ïd k r .tir .d . i . de pcenit. ve l c.homicidior. d ifl.i. de pasnit.vù dep^nitn d. I . c. homicidior. T e r tia pars inicribitur d& confecrat. & habet y. difttnä. divifas in ca-^ mnes-i quos iterum aliqui appellant capitulaM odus citandi eft hujuiinodi : can. FUius D ei 8. difi. A- deônfecrat. v d c a n . fi/ius D ei d.A,* de confecr. v e b ^ cofêcrat. d .^ . c .8 . In fine Decreti rccQwikiViUX cánonespœnitentiales » .4 7 in quibus pro gravioribus criminibus publicîs lîatuitur certam tempus & modus agendi p§nitentiam : fed horum Caiionum rigor hoc tem-. pore antiquatus & fere abolitus eft . SequunIMVpo^Qd.Canones^pofiolorumi fie d i t t i , quia ab ipfis Apoftolis traditi fuat : eos coUegic S. Clem ens Pontifex Romanus , D- P etri D iicipulus. In corpore ju ris woiid recenfentur 84. quamvis Baronius recenfeat tantum y i. taiiquam Authentieos cum Turriano ( qui inte grum de iis librum conicripfit ) & ingens opinionum varietas circa illorum numerura reperiatur apud Audlores. A liq u i abjerunt in defuetudinem , ut can. ^6. ubi jubetur, ut b is ia anno celebretur Epifcoporum Synodus : nec enim faciunt Jus D ivinum , ièd folum E ccleiiafticum , utpote ab Apoftolis iblum ut E cclefiæ Prælatis conditi. Decretales ( intellige epifiolæ variorum Pontifìcum , adpropofitasfibi quæftiones reípondentiu m ) ju íT u & au ítoritateG reg. IX . p e r S - R a y mundum dePennafort Ord. S .D o m in ici, Pcenitentiarium ejuídem Pontificis, colleilæ & vu lgatae anno 1230. conftant ex y. lib r is , divifis in Titulos , qui ordinarie fub Bîbrica , quæ præ m ittitur, habent plura capitula. E t hi libri V ic h k r Comp. Pars I. B ex-.

(30) 16 VroUgotnena. explicantur m fcholis tanquam Jus Eccleiiaftic u m U n iv e rfa le , in Foro & Ju d iáis obièrvaiid u m . C ita ri folen th o c m odo: c.fuper litteris x o . X v e l: £•.lo . deBêfcr.'VÚ: c.fuperlitteris de Bêfcr. In libro I. p o il generalia principia Juris agitur precipue de modo couftitueudi Praelacos , & ordinandi perionas E ccleiiaftica s, ipfijmque Judicem Ecclefiaftlcum : in II.d e ProceiTu Jud iciali: in III. de Clericorum. tum Sarcularium tum Regularium vita » rebus, obligationibus : in IV . de Sponfalibus & M atrim onio : i n V .d e D e li i l i s , eorumque PcEnis. Quae omnia in d iilis V . libris D ecretalium comprehenfa esprim ere iòlent unico hoc verfu : J-udex : 7 «A’x iu m : Clerus: Sponfalia : Crimen. S.extus D ecretalium , ita appellatus , quod quintûe libris G regorii IX . tanquam com plem entum additus fit a Bonifacio V III. circa annum 1300. colleiiius fuit ex Summorum Pontificura , G regorio IX . pofteriorum , R e Icriptis & C onftitutionibus, item ex duorum C onciliorum Generalium Lugdunenfium D ecretis: com ple¿títurpariter j . lib ro s, quirurfus dividuntur in Títulos ( eofdem quidem , quos habent y. libri D ecretalium G reg. IX . a t non omncs , cum plures fint omifli ) ifti flutem in capitula: unde & eadem hie citan d i ratio ob iervatur, additis tamen in fine vocibus in fextoy ieu in 6 . nimirum fie: u t^ u is a j . de Ele¿i. i» 6. v e l: c.u » . deBigam is in 6. £i vero prius ex libris G reg. IX . fu it aliquid ci tatum , & quidem ex eodem titu lo , v. g. de EleBione, non amplius. rcperitur titulus , fed ponitur illiu s loco vox eodem. v. g. 15 . eod. in Id quod etiam obfervatu r, quando prius itiic aliquid citatum ex Jure C i v i l i , pofteaex Jure C an on ico, v e lv ic ifiim , quando utrumque. jus.

(31) Jus habet títulos ejufdem rationis v. g. i. r^. feq q . jf. de Trocuraíer. c. eod. in 6. Clementina { conftitutiones ) audtorem habent C lem ent. V- quis eas vel ante-vel in-vel p<^ Concilium generale Viennenfe in G a lliisa n n o 13 10 .celeb ratu m ale la ta scom pilarl juflit j iedi m orte prseventus non vulgavit : publicavit ta men ejus Succeflbr Joann. X X II. Avenionexefidens anno 1317. Conftant itidem j*. libris « iifdem titulis j licet paucioribus, qui rurfus d ividuntur in capitula. C itan tur hoc modo : clem , un. ( unica ) de renunt. vel : Clem, cum illu¡io de. renunt. v e l: c. un. de renunt. in Clemiatinis^ v e l: de renunt. cum illufio in Clement, Extravagantes Joan n. X X II. fic appellata:, quia diu extra Corpus ju r is , quafi incerta lède vagabantur, ác a d iílo Joanne iùnt ed it* nu m ero v ig in tí, habent iterum s', lib ro s, diftributos in eoidem títulos fed vald e paucos, & in capitula i more Clem entinarum , Decretales imitantium , in quaruna modum etiam citan~ tu r , nempe fic: Extravag. J can. X X I I. 3. de f^.S. ( h, e. de verborum fign^catione ) v e l: Extrav. ad conditorem , 3 ../ oann. X X II. d t V. S. ve l : c. ad conditorem de V . S. in Extravag. Jean. X X II. P ro voce Extrav. fubinde ponitur fy lla b a ex^ vel littera X Extravagantes communes j fic nominatsB, quist a pluribus Pontificibus e d it* , adeoque pluribus communes fu n t, & d i u extra Corpus ju ris V a g a ta ; habent itidem y. libros , & commu nes cum Decretalibus titu los, licet piuciores. C ita r ifd e n t ficut E xtravag. X X II. cum hoc folo diicr'm iine, quod locó Joan. X X II. addatur commun* vel inter communes, vel in comm, V. g. extrav. ambitiofas int. commun. de reh. E cfle j. non aUert. v e l: e, ambitiojfi) int. extraña. B ^ cm m ..

(32) 18 ’Prolegomena', comm, de reh. eccl. non alien, ve l : in extrav, comm, ambit, de rebus eccl. non alien, ère. A tque ex fiisPartibusconftat hodie corpus ju-ris canonici; m m Liber V II. (Ìèptìm us) D íítc talium conftans ex Conftitutionibus pofteriorum Pontificum , a Petro M atthæo J . C Lugdunenii colleilu s 5 licet Corpori Juris fit in ie n u s, pars tamen J urisC an o n icin on eft, n ecvim JurisCanonici ob tin et, cum ifta colle«5tio non fit faiiia alicujus Pontificis a u iio rita te , fed iblum illam habent v im , quam independenter ab ifta colle¿lione obtinenr, iicut Bullæ 3quæ continentur in hu lla rio , de quo poftea. Pariter Para Juris C a nonici non funt Injiituthnes juris canonici a L an celloto J.C. confcriptæ, & corpori ju ris adjlc i ib litæ . Idem judicium eft de Glo¡[a, ôc iSlot is f quæ rcperiuiitur in corpore Juris v e l l>lotis illujïrato. G lo fia , quæ eft uberior textuum explicatio in margine appoiita, fa ita eft ab A cculilo J.C. Notæ autem adjeilæ a D ion yfio G othof. J .C . quando in te x tu v e l G loflaoccurx it litt. I. /ignificat infra, quando litt. S. figni£cat fu pra quando litt. C . lignificat contra. G lofla fundat quidem magnam auftoritatem & probabilitatem , ita ut cujuslibet alterius D o¿loris opinioni præferenda f i t , cedit tamen plurium D oitorum confeniui, vel etiam uniusD o£toris o p in io n i, fi hæc meliori nitatur Juris fundam ento, ubi adveriàtur G lolîœ . E xtra Corpus juris canonici dantur adhuc & aliæ iàntftiones Canonicæ , nimirum 1. liber C on cilii T rid . x. Bullarium M agn u m , uti & aliæ Bullæi, quæ identidem a Summis Pontificibus eduntur. j.R e g u læ Cancellariæ Apoftolic æ . 4. Declarationes Cardinalium . 5. D eciiioiies Rotæ'*Rom anæ. Quæ quantam habeant au<aoritatem, decUrandum quoque e f t , prius. tamen.

(33) Prolegomena. . ^9 tamen de i i s , quæextanc h\ corpore juris tan quam partes illius, 9 D ico 7. Decretum G ratiani per fe non ha bet auíioritatem legalem , feu vim juris dedlìv i in Foro & Scholis : quamvis i n eo contenta retineant vim illa m , quam habent fo n tes, ex quibus deiumpta Îùnt ; quia C om pi^ tor G ratianus ,utpote vir privatus caruit poteftate legis condendae, necejus operi au¿íoritatem legalem ullus Pontificum attribuit. Illud tamen jufla G regorii X III. ab erroribus ita purgatum e ft, ut Cánones in G ratiani D ecreto contenti cenfeantur effe conformes fontibus, feu Icriptis originalibus, ex quibus colle(£ti fu n t. U nde lì textuS) in d i¿lo D ecreto repeÊus, ex ,SS. litteris lit defum ptus, habet a u ilo rita tem D iv in a m : fi ex Conciliis Generalibus, vel particularibus qui d e m , ipecialiter tamen approbatis a Pontifice a liq u o, vút'&.Decretis SummorumTPontificum, vim legis Eccleiiafticae: fi ex SS.Patribusy m ajorem quidem probabilitatem , quam aliorum D o¿lorum fententiæ , non tamen vim le g is, quiá SS. PP. in materia diiputabili cenientur eflê inliar D o ilo n im privatorum : fí ex Conftitutioni bus Imperatorumt vel jure civ ili , tunc obtinent vim juris in fora etiam EccleíÍaftico j quan d o iiipplet defeitum Juris C a n o n ici, nec im m unitati Ecclefîafticæ contrarium ftatuit , nihilque déterminât circa res & perionas Eccle iiafticas, vel quando approbatur ab Eccleiia , aut communi uiù : lì Gratianus de iùo aliquid a d d it, propriam dicendofententiam , facit pro babilitatem , licut judicium alterius viri periti. 10 D ico 8. Reliqua Volum ina in corpore juris canonici compreh^niz y nempe Decreta le s, <í. D ecretalium ,Clementinas, Extravagan tes Joan. X X II. & Extravagantes communes, B 3 imo.

(34) 20 'PreUgoìnena. im o fingali Ulorum textus decìfivi pollent auiftorìtate legali , nifi vim Juris am ifcrìnt per coniùetudinem contraiiam j vel per conftitutionem recentiorem . R a tio : quia hæc volum ìjia ( & finguli eorum textus decifivi ) a L e gislatore Ecclefiaftico e d ita , vel approbata iìmc in vim Juris, ac per modum legom ad dirigeodas a ilio n es C hriftiauorum . Q ^ r e s , q u id lìti^ a W iT ijj& cu ju sa u iilo rita lis I . R ubrica fio d iifta , q u ia , pHm ìà lte m , lubris exprim i iblebat litteris, eft d u p lex , una tituU rum i dXizcafiomim à: capitulorum . N eu tra in D ecreto G ratiani habet vim Juris, quia au ilo rem non habent Summ. Pontif. im o nec G ra tia n u m ,fe d a lìu m ig n o tu m , poteftatelegiCia tiv a deftitut«m . R . R ubrica titulorum ( feu ip fitit u li) in a liis Juris Canonici volum inibus, a contineat iènfom feu orationem p erfeikam , v .g . haec, ut EccUJiafiicaBeneficiaJì»e dim inutione conferantur, obtinet auiloritatem legalem : non v e r o , ñ orationem perfe¿lam non contineat, u t i hae : de confiitution. de confuetud. de pqfiuJando See. licet & iftæ in dubio habeant magnam audìioritatem interpretatiram , & d eclarativam . V . g. ex e o , quod c.cum Monafterium de eleü. ponatur in tit. d e E k ü . non de Vofiuiat. reikeinfe r tu r , quod in ca fu didti capir, fuerit celebra l a E lecliio, non P oftulatio. G l. in d .c ^ v .p o fiulan tis. E t hinc dicitur rubrum explicare ni~ grum . R . 3. R ’ j^bricxCapitulorutn, quæ conti nent fummambrevem m ateria in texm Tubjeclo' com prehenfe, atque ideo etiam Summarium ve l Summaria appeÜantur, vim Juris non ibrtiunt u r , nifí in quantum concordant cum textu fubfequenti,adeoque d oiirinales tantummodo fu n t, quiá additæ funt non a Pontificibus L^gislativam poteftatem habencibus, fed avariisD o^ loribu s,, uti.

(35) 'ProIeg9me»ít. 'i\ «tí Abbate Panorm itano, Joanne Andreæ pro majori legentium com m oditate. II D ico p . Cofjc.Trid. qu od an oo i5'45'. inehoatum , ¿c finitum , complures Fidel artículos contra L¿ítheranos & Calviniftas defin iv it, íimulque plurim a ac íaluberrlm a fecit morum d ecreta. Quoad artículos F idei définîtes eft; infallibilis auitoritatis , & ab omnibus Ghriñiajiis ubique recipi j atque conftanter retineri deb et, utpote congreâtum , d ire itu m , & approbatum a P ap a, in tallib ili in rebus Fidei Ik>¿iore ; quoad Decreta morum & refwmatianes autem pollet au<iioritate L e g a li, & Jus Novií^ iîmum acu n iveriàleco n ftitu it, ubicumque prom u lgatum , ve l contraria confuetudine autpri*vileg io A p ofto lico derògatum ei noti e ft; cum in E cclefía D ei non fit major poteftas legisla t i v a , quam C o n e.G enerale fù o C a p iti, R om . P on tifici, un itum . E t hæc intellígenda quoque veniuiit de aliis ConctUis Generalibus ‘L egiti m ise qualla oitodecim a Conc. N ic. L uiquè ad T r id . celebrata fu n t, & a me récen fitaìa Curfu TheohgitS Volemicts^ quem tn aliisquoqtte m ateriis, Juri Canonico affìnibus , u tiliter inipicies propter H æ reticos, quibus circumdam ur. A liu d eft de C on ciliis Particularibus, nempe unius tantum N a tio n is, Provinciæ , v6l D içcefis ; hæc en im , præterquam quod nullos Fidei artículos definire va lea n t, leges & decreta morum ac ftatuta non prou n iverfali E cclefia, ièd iòlum prò certa n atione, p ro v in cia, D ieceiï condere polTunt, nifi a Pontífice approbata & receptafuerint pro tota E cclefia: fic a Leone IV . c a n .i. difl.ô. recepta & approbata iùnc A n cyran u m , N eo-Cæ fareenfe, G angrenfe, A n tiochenum , L aod icen fe, &quaedam a lia . C e ïerum Cofifilta Generalia legitim a funt , quàs B 4 con-.

(36) 11 VioUgùmena » congregâtnr auáloritate Summi Pontif. convocatis omnibus Chriftiani Orbis Epiícopis ( licet non omnibus comparentibus ) quibus praefidet ÏÊpa vel p c r íe , vel p eríü osL egatos. U n d e & Oecumenica, quaíi Orbis terræ C o n cilia , dicunt u r , aut V ie»aria. YÔñii^Varticularia fu n t, quae celebrantur convocatis folum certi diftri¿lus Epiícopis aut C lericis. Quando a P a p a , vel Patriarcha íeu Prim ate aliquo j con vocantur in tegras N^tionis vel R egn i Epiícopi , dicuntur iâtionalia : quando ab Archiepifcopo convocantur fui Epiícopi íuffraganei , A b b ates, & C lerici totius Provinciíe j Vrovincialia : & quan d o abE piícopo convocantur Abbates & C leri c i fuæ diœ cefis, Diœcefatia ve l Epifcopalia. 12 D ico 10. Declarationes S.Congr.CardinO“ hum i quinerape conftituti íunt a Papa Xnter■pretes Conc. T rident, quoad decreta m orum , adem pta omnibus aliisfecultate G loflas, annotationes., commentaries, & quod vis interpretationis genus in prafatum Concilium ed en d i, probabilius tune faciunt Jus univerfale ( alias certe non ) fi lint comprehenfiva ^ h .e . comprehendantur in verbis C o n cilii, leu fi lint fecundum propriam & communi ufu receptam verJborum lìgnificationem , atque eam folummodo declaren t, non extendant, ac iniùper Papa prius con fu lto, hujufque expreflb in litteris nomine datæ íin t, uti Hatuit Sixtus V . Ôc G reg. X IV . C a rd .d e Luca in anmt.. ad Conc.'Trid. di/c. i. t;. 17« N otât autem Pelliz. Man. fr. 4* ». io8 . ex S alas, quodCardinales.raroconfulant Pontìi c e m . Requiritur præterea, ut producantur in fo rm aA u th en tica, h.e. u tlìg illo S.C ongregat. Cardinalium m unitîç, & a C a r d in a le P r æ fe â o , ac Secretario fubfcriptæ lin t, ut ordinavit U rt o u s V i l i , anno 1(531. C ard, de Luc. l e . P el liz,.

(37) *Prolegomena. liz. I.e. Si prom habeant hastres conditiones, iuiitdeclarationesauthenticæ , & v i m Juris obtin e n t, Îàltem lì dentur generaliter ¿cfin e reftriilion e tacita vel expreiTa ad certum locum ; quia cenientur effe daîæ al> ipfo Poiitifice : id quod confirmât quoque P raxis, præièrtim Rotæ Romanæ , d iila s declarationes reverenter Ôc abique am biguitate recipientis, & m erito, q u ia, lì fint comprehenfivæ, cenfentur efleipfum Jus T rid e n tin i, jam antecedenter conditum & p r o m ulgatum d eb ite, ad quod retrotrahuntur et iam Quoad cafus præteritoSi arg-iiov. 145. in f. non vero Jus N ovum . Idem fere dicendum eft de aliarum Congregationum Ronianarum , uti Congregationis fuper negotiis Epifcoporum é r }\egu/ariumi Congregationis Congre gationis de Indice Ukrorum prohibitorum, Con gregationis de propaganda fide y Congregationis S. Ojficii Inquifitioms contra Hæreticam pravitatem & c . declarationibus , quod nempe tune tantum iortiantur vim Juris, quando explicant Jus Commune > nempe fi habeant très p ræ iiila s conditiones. Ceterum Sanch. S alas, Fagnau. alii D D .a p u d & c u m P. Schmalzgruebsr in disert, proœm. ». 3S6, o b lè rv a n t, haud ægre deierri dictarum Congregationum declarationibus, li cet figlilo & iubfcriptione de-biia munitæ non producantur, modo refèrantur a probatis D o¿loribus, & aliunde non reddantur fu ip e ilæ , v .g . quod aJureC om m u iùj proprietate verbo rum , vel retta ratione recedant ; tune eaim in p ra xiabiisn on iacilereced en d u in elïe aju n t. 13 D ico I I . I{ûlefiCaf2ceIIarii€, hocnommQ a p p e lla ta , ve l quod magna earum pars concernât expeditionem litterarum Apoftolicarum , quæ fit in Cancellaria P ap ali, vel quod in Cancellarla A poftolica publicentur , vim Juris univerCiB ; lis.

(38) í4 'Pfùìôm ena . lis non obtinent quoad e a j q u æ ip eilan t a d e x peditionein litcerarum in Cancellaria faciendamy icd ib lo s C an cella n e Officiales ligan t : bene ta ftien quoad i l l a , quæ generaliter ftatu u n t, v.g. de refervationibus & refîgnationibus Bencficioïu m , de difpeniàcionibus & indulgentiis impefrandis 5 de triennali & annali poíTeíIbre bene£ cìi & c . etiam obfervandæ in J u d icio, m oda producanturim petratæ a S .R .E . V ice-C ancelL iù b plu m bo . Ch.oy¿íz-í'n\earumd£mBê¿ul. rubr^ 77.12.z3. Id prætereafpeciale habent hæ R e g u l a , quodin mortevSummi Pontif. ex p iren ;, ac Sede Papali vacante nullam retineant v im , do nee aSucceflore iterum reiùicitentur &reaiTum antur ve l om nes, v e l aliquæ tantum , vel et iam quibulHam a d d itis, ad libitum recens e le iti Pontificis, qui altero mox ab efeitione die eas inftaurare fo le t. Ncque extra Curiam R o m . pro m ulgati fo le n t, iìcut aliæ Leges ; imo elïeà:um nullitatis aiftus in contrarium gefti ibrtiuntur ctiam ante hanc publicationem . Initium fumpfiiTe dicuntur circa tempora Joann. X X II. 14 D ico l i . Decifio»es quæ nih il eft aliud quam T rib un al R om . Pontificis ad decidendascauiàslitigioiàs ordinatum , conftans ex ii.P r æ la t is , partim Italis & H ifp an is, partim G a llis & G erm anis, iiique in Jure verfatiiìimis qui vocantur Auditores I{of(e, eoquod in orbem. fedentes audiant controveriìas ad iè d ela tas, exa m in en t, & d ix im a n t, faciunt quidem jus inter ^ r t e s litigantes, ficut aliæ fententiæ Judiciales, jnon tamen inter a liq s, ve l jus unìverfale ; quia huic tribunali lion reperitur concelTa poteftas Legem vel Jus novum cond end i. Fère ficut deciiiones Cameræ Bnperialis non faciunt ju s, n i fi inter Partes litigan tes, licet majoris cenfeanlu re fíea u ílo rica tisj quam ijifenoiim i T rib u n aliu m ..

(39) Vroiegomena. ij lìu rn , áC j fi plures extant uniformes íuperea dem quíeííione, indicant coníuetudinem & f t y lum Curi®, cui & a lii Judices non immerito iè conform ant, u ti & D o ilo res. 15 D ico 15. Bullarium-, u tvocan t Magnum ^ quod aufpicio Sixti V . prim itus vulgacum a Laerciò Cherubino JC. R o m a n o , Ócpoftea abejus fi lio A n gelo M aria Cherubino continuatum & augm entatum , diverlàs Romanorum Pontificum Bullas & co n ftitu t. extravagantes com pleélitur, majori auòìoritate prsditum non e f t , quam Bull x ,/ i n Bullarium non relata , utpote a nullo Po*ntificum in vim juris approbatum . Sed quam auitoritatem debemus tribuere Bullis extravagantibus in Bullario non contentis, & poft il lius vulgationem hinc inde ed itis, & q u * hodie dum adhuc emanant ; R . Si de illis certo conftet, & f i n t promiflgatae pro tota Ecclefia debito mo d o , faciutir jus univerfale : at quia ik p ed e iis non certo & legitim e conftat, an nempe vere & fine fiibreptione em anaverint, item an iùis originalibiis concordent ex em p ia, qu 2 circumferuntur, an pro totaE cclefia l a t s , prom ulga t a , & uÌu receptae fin t, fepe juris amíloritáte deftituuntur, & n e g lig u n tu r. V .C ard.Tuíchum litt.E . conc,6y9. n. i. 2. Ceterum B ulla Pon tificia differt a Brevi Apoftolico per h o c , quod illa fitfci'iprura in m em brana, p lu m b o d e i^ ibus pendente munita , iàlutationem cum narratio n e, & conceifionem Papas & c . continehs : iftud vero fit diplom a ftu reicriptum a Papa, (a u t PoenitentiarioM agno) em anatum , ficque fcriptura modica in parvis conceflà negotiis, in papyro frequenter fcribi iò lita , cera rubra' annuloque Pifcatoris fig illa ta , ac figno Secrecarii n ota ta , & iubicripta. 16 D ico 14. Jus Canonicum (non C iv ile , fi B ^ hoc.

(40) 7.6 Tro/ômena, hocdiicrepat ab ìlio ) in utroque fo ro , ecclciiaftico ó c fe c u la r i, obfervandum eft i . quando agicur de E ccleiiisj peribnis, vel rebus ecclefiafticis, peri». 10. deconfiit.c.Of decenfib.in6. R a tio eft J quia Legislator faecularis nullam in hisciu fis h abetjuriid iilionem , u te x c la ris textibus tenent omnes. 2. Quando agitar de reiu s ipiritualibus5 v .g . d e ^ a trim o n io & aliis Sacram entis, debeneficiis ecclefiafticis & D ec im is & c . c.^ . deju d ic. c. 12. de fen t. excotn. in 6. R a tio eft eadera . 3. Quando agitur de peccato c.jìn . de fr a jc r . R a tio : quia ubi agi tur de peccato coram D e o , agitur de re falutem anim sE fpiritualem concernente. 17 D ico ly . Q uandoagitur de materia pro fana , C lerico s, aut animarum falutem non con cernente , V. g. de Contraéìibus, Teftam entis , aitibus civilibus & c . & Jus Canoaicum difcrepat a Ture C ivili , quodlibet eft obfervandum in Ìuo fo r o , canonicum inecclefiaftico , & territorio temporali P ap * . C iv ile in politico Se f^culari arg. can. 6. difi. 96. c. 7. d?* 13. qui fila fini legit. R a tio eft , quia in hujufmodi materiis nec poteftas fsecularis ab ccclelìaftica, ncc ifta dependet a fe c u la r i, ac neutra alteri fubordinata. 18 D ico Quando juscanoiiicum in m ateria profana nihil decernit, ve l tantum d u b ie, jus vero civile circa illam d ifpon it d a r e , fequi op onet jus civile in foro etiam eccleiìaftico: & viciflim , quando jus civile nih il decernit vel tantum d u b ie , jus vero canonicum diÌponit d a r e , ftandum eftdecifioni juris canonici in utro que fo r o . Ita regul$ inftar tradunt Do£iores ex c. I. d eì^ .O -lSl. u b i; ficut leges non dedignantur Sacros Canones im ita ri, ita é r Sacrorum Jìatuta Canomm'PrincipumconjìitutionibUiS adjuv.m -.

(41) D e Summa Trinitate. ly m n tu r . Jcaque jus civile íiipplet defeiílum juris can on ici, & jus canonicum fupplet defeá:ura juris civilis J quando defunt propri« leges. D ix i , in materia profanai n am iì jus civile aliquid diiponat circa res vel perfonas eccleiiafticas > nullius eft au¿loricatis, nifi ejus leges contineant merum favorem vel privilegiu m , u ti in auth. Item nullaC. de E p ífc .é^ Cleric, ubi E cclefia & Ecclefiaftica perfona pronuntiantur exempca ab exailionibus & oneribus per Saculares M agiftratusimponendis : talis enim fa v o r , nullum onus habens annexum , in concedente non requirit jurifd iilio n e m , fed etiam non fubdito concedi poteft : vel nifi tales leges juris civUis a jure ca nonico v e l exprefle fint approbata > vel Ecclefia ufu recepta : fic jus canonicum approbavit leges civiles de cognatione legali > matrimoniura di rim ente, I{ubr. & c. de cognat, leg ali. T. I. T. IT. L. U. S. I.. D i Sum m a T r in ita te , & P i d e Catbolica^ S. U M M. A R I Ü M.. Q u id de SS. T r in ita te , ¿ t - fra c ip a is Fidei noßrds Myßeriis credendum. a Q ß id intelligatur per Fidem Catbolicam. 3 Qînam teneantur edere profeßionem F tdei . 4 Q,uam p m a m incurrant illam omitientes. I. *. U m juris canonici finis fit fiddes dirigeV - i re, ad-.Deum, unura & tù m m ip e r quem I{eges regnant, é r Legum conditores jufia decernunt. Vrov. 8. & ad felicitatem fupernaturale n j} qu« nonnill per Fidem fupernatuxalem j cpgno-.

(42) Títulu f L cognoícítur 5 & per media D ivinitus revelata ^ tin e tu r , reificante omnia de FideCathoIica, ejufque prascipuo o b jeilo : Summa Trinitate , initium capitur. Per SummamTrimtatem intelli^ tu re n s iiicreatum , ineflàbile, unum & iìm pkx ■ in N atura feu eiTentia, iùbiìftens tamen in tribusPerfoiiis ( P a tr e , F ilio , «ScSpir. S . ) quæ quidem inter fe realiter diftinguuntur, cum efK n tia tamen D ivin a in iè iìm pliciifim a realiter identificantur. Sicut autem datur d iftin ilio iij PerÌbnis, ita & in proprietatibiis Peribnalibus atquepræ dicatisR elativis, u tv o c a n t, quæiùnt generare y generari, procedere. N am Natura D i vin a nec generat, nec generatur 5 nec procedit, fed 'Pater gen erat, Fi/ias generatur a P atre, & Spir. S. procedit ab utroque, Patre & F ilio , tan quam ab uno principio ( non a duplici ) adeoque ab una iÌ3Ìratione a t t iv a . Omnes autem tres Peribnæ îùnt coiiiùbftantialeî j coæquales, quælibet omnipotens, æterna, im m enlà, D e u s & c , non tamen tres funt DU > inim enii, æterni, om nipotentes & c . fed unus unicus. Unum itaque D eum in T r in ita ie , & T rin itatem in unitate venerari oportet J ut nos d o cet& ju b e tF id esC a tholica in Symbch S. ^ th a n . in c.f^rmiter c. datnnamus h. t. x. c. un. in 6. ^ Clem. u». eod. O bi & alia Fidei noftræ m yfteria præcipua ipecifican rur, à n o b i s credendaproponuntur, u riiè candam T n n ita tis perfonam , D ei F iliu m , Pa tr i confubftantialem , aflumpíiíTe N aturam hu manara J ac in ea pro nobis paCum , & mortuuni eiTe, refurrexifle, afcendifle in celu m & c. in S a crifid o Miflæ offerri & immolari Jeium C hriiium iubipecie panis & v i n i , in corpus & f a n guinem C h rifti per veram transfubftantiationem CDiiverfî : dari unam Sanciam C atholicam Ec-= d d i a m e x t r a quam nulla û lu s fperanda, & qua.

(43) D e Summa 'Trinitate. qax iTt m fkllibilis in defiiiiendis ac declarandis Fidei veræ a rticu lis, a D e o re v e la tis& c . Undef faltem im plicite ac generaliter credenda lunt prorfus omnia firm iflim e, quæ ab Ecclefîa C a tholica proponuiîtur credenda} nimirum a b E ccleiiæ fuprém ocapite5 C hrifti interris Vicario» Îjve dein proponat in Conciliis Generalibus y iiveex tra i l i a , loquenstamen ex Cathedra^ u t ajunt J h .e . invcJcato D ei a u x ilio , & debita di ligen tia ad hibita, intendens decere totam E c fíam tanquam Caput Eccleiîæ , <Sc Paftor univerialis al> ipib C hrifto conftitutus. » Per F idem hic non in td lig itu r a ilu s F id e i,. quo firmiflime am pleclim ur per afienfum e a , qu? D ivinitus revelata nobis ab Ecclefia proponuntur credenda, fed objeilum F id e i, live res aD e o K velatæ & a nobis credendæ ; adeoque intellig Ítu rF id e so b je ¿liva , im o Fidcs maxime hic fu m itur pro iu m m a,& colle£Honepræcipuorum Fi dei noilræ articulorum , quos EccleiÎa non folum a nobis credi in ípecie cupit interius, féd etiam aquibufdam per publicara profeíEonem teneri exterius præcipit ; quos articulos C on c. T r id i & Pi us IV . qui illud confirm avit , in cen^m form ulam red eg it, iècundum quam hodie W ofeliio Fidei externa & publica a quibuiHam quand-oque fie rid eb et, utidicem us. Per Catholicam v e ro , quæ vox iderâ fo n a t, ■¿cuniverfalis ^ in te llig itu rilla fides, quam tenet & trad itE ccleiT a ¡{,omatja ; hæc e n im io la e ft, & ièm per vocata fu it C ath o lica , ièuun iverfalis, tefte S. AuguiL. Í. de vera Breiig, c. j . etiam ab inimicis & A d veriàrils fuis; quod hodiedum adhuc videm us: li quidem moderni H æ retici, utut honorificumhoc nomen fummopere invideant E cckfiæ R o m a n e, ejuiquem em bris, tam en , fi inteliigi v e lin t , C»~ tbolicam^ appellare d eb en tj ac & n t : fie ia In -.

(44) 30 'Tìtulus 1. InjìrumeKto p a d s Monajierienfìs Romanie E cclefi$ addiiìi-' pluiquam ocfluagies appellantur Catholìci-, nefcio qua v ia d ig e n te , cereri vero vocantur Jlcatholici , 'Protefiantts , I{eforMat i i Confejfioni ûguftana a d d ici & c . nec iinm erito, quia tefte Vincenti© Lirineniì , E>otì:ore anciquilìlmo , l. cm t. Haref. c. 3. vere proprieque Catholkum eft tenere, quod ubique, quod fem per, quod ab omnibus creditum ejì . Sola autem Ecclefia Rom ana fu it ubique & per totmn muiidum diffuià , extitit fem per a temporibus C hrifti » ver* Ecclefiae auiloris , & q u o d crediditunus ejos verus alum nus, credidere omnes , atque fic fola fuit , & adhuc eft j Catholica ièu univeriàUs quoad locum , tem pus, & d o c ìr in s u iiita te m , adeoque eft il la E cclefia, contra quam p o rt* inferi numquam pravaluerunt » nec deinceps prs'.^lebunt j jux ta C hrifti piom iilionem ìAatth. 16. 3 D ico I . Publicam Fidei C ath o lics proféllìonem juxta Formulam T r id e n tin i, & P ii IV . cum juramento , fe in E cclefi* R om an« obedientia permanfuros edere tenentur fequentes . i. Promovendi ad Epiicopatus >. in prim a Synodo P ro v in c ia li, cui interfuerint . a. Provifi. de Canonicatibus & Digiiitacibus in Ecclefia C athedrali intra duos menfes a die pacifica &: fru iiifèra p oflèfiio h is, 3. Provifi de beneficiisj cuxam animarum habentibus , pa riter intra duos menfes a die a d ep ts poflefiìo n is , T r id .fe jf. x j . c. t . de ref. é r fejf. 24. c. 12. de ref. Rurfus 4. Pr«elati Regulares 5 & y. non tantum Doà;ores , M agiftri , R e gentes, & quicumque artem aut d ifcip lin am , facram ve l profatiam , docere vel profiterivolu n t , fed etiam qui ad gradus littera rio s, & licentiam docendi in A w d em iis promo/ericu.piunt.

(45) De Summa Trìnìtate . 31 p ìu n t, ubi nempe C onllìtut. Inju»Bum P ii IV . & Í/Í Sacro/aficia P ii V . funt uiù receptse. 4 D ico z . Provifi de canonicatu ve l dignitate in Ecclefía Cathedrali , item provili de beneficio curato j fi intra duos ineniés ab ade pta polTeilione culpabiliter om iferint edere profeflionem F id e i, non poiTunt irudlus facere fuos poft illu d bimeftre perceptos , donec di<ftam profeffionem em ittan t, fed eos non obftante profeflìone poftea fecuta tenentur ero gare in pauperes y aut in Ecclefîæ fabricam . i.P ro b a b iliu s etiam ante fententiam Judicis. Pars prim a habetur T r id . fejf. 14- cap. i z . de ref. cit. A lte ra probatur ex eodem Tridenc. quia noluit , ut provifi faciant fru ilu s fuos poft bimeftre perceptos , nifi iùb conditione intra ìd tempori« em ilfe profeflìonis : ergo ifti fr u itu s , poft lapfura duorum meniìum percep t i , donec em ittatur profeflio F id e i, non funt in abfoluto dominio proviforum : ergo iùnt res alien a: atqui res aliena debet reftitiii an te omriem ièntentiam : ergo . Objicies cum Sanch. Barb. & P. V vieftner h. t. n. 48. T r identinum privans fruiiìibus ob non emiiìara profeilionem Fidei eft lex poenalis ; fed lex pœ nalis non ob ligat ante fententiam Judicis» iàltem declaratoriam crìm ìnisj arg. c. 19. de H<eretìc. in 6^ ergo : R eip . neg. maj^ non enim tam eft lex pœnalis : quam conventionalis & conditionalis : quia fru¿lus non conçed it, nifi fu b conditione emilîæ intra duos meniès profçifionis ; fere fiçut contrahentes fubinde ad ÿciunt fuis conventionibus certas condiciones , fub quibus , & non a liter y veline tranferre domimum rei in alteru ra. T IT tJ -.

(46) T. I. T. TJ. L. U. S. II.. X)e Conßitutlonibus.. S U M M A R I U M . I Coiiflitutiònes fu n t leges . Dìfferu»t a prji^ cep tis. I Q uid fit le u . _ 3 4 f 6 ejuj materia. xAn etiam aSìuj interni. 7 Qute fo rm a . 8 p Promulgatio efldeejfentia Ìegis . F ieri de-. bet probabiliter in f in o lis 'Prffüinciis , ut ubique obliget lex Ecclefiaflifa nniverfalis. IO jicceptatio l^ isn o n efid e ejus eßentia. II iz fy a liS i ejficiens , ¿p effeB us legts. 1 3 lueges Ecclejtctfiicas univerfalesfe r t Vapafolus. 14 'Particulares etiam inferiores P r a la t i . I s Leges Civiles Univerfales Imperator 3 a t non folus . 16 ’P a rticula reS ifeuS ta tu ta'P rin cip is érSta^ tus Imperii i etiamjuricommuni contrarias. ty 'Potefias Legislativa tam eccleßaßica quam fcecularis refiringitur ad fitUm f ìr u m . i8 Omnis Legislator bumanus obligare poteß per kgem fuam etiam in confcientia. tÿ Imo omnis ie x , etiam humana neceffario obligat in confcientia faltem ad a liq u id . 10 Q ui fit effeäus legis irrttantis. 21 IX Iêx ßm pliciter prohibens non hoc ipfo irritât aBum . » 3 L e x ßm pliciter irritant aBum m n hoc ipf^ irritât eumdem pro foro etiam interno. 14 Q iiodfit fubjeüum leg is. Quotuplex ejus cef/ a tio . 3-Í L e-.

(47) D e Conßhutionihux. 33 >y Legislatdr an teneatur legibus f u h , 16 j i n p u eri, puella legSjus bitmanis. ,A a ebrii ignorantes legem 17 'Peregrini legibus locorunii ubi morantur : .A n legibus f u i dom icilii. tAn vagi l^ ib u s locorum^ ad q u a v en iu n t. 30 w/iw Clerici legibus civilibus. 31 3z Quomodo L e x interpretanda é r inteUh' g en d a . 33 sAn per interpretationem extendi pojjit, 34. u/in quoque epiikia habeat locum , 3 ; Quotuplex fit interpretatio legis. ^6 Quando L e x cejfet ceffantejine* 37 Q uis in lege dijpertfare pojßt. 3S ^ n valide fine Jujia caufa. 39 Q^<e ignorantiaeiwufet ab obfervantia le g h . 40 E t an m etus. 41 i<lecil(ai nec iße impedii effecium Legis irrttantis,. §. I.. D e effentiai caufa Materiali', dorm ali: F inali L e g is .. P. E r Conßitutiones in K u h n c z pofitas intellig u n t u r , quovocabuloj utpote breviór i , deinceps utemur : ley quidem isepe iüm itur p ro jure C iv ili < ut a SS. Caiionibus diftin¿ lo , & id eo Juris C m lis interpretes appellantur legißee: at nos fuirtimus in am pllorì iìgniiicatioiie, prout com pleiliturjura tam ecclefiaftica quam c iv ilia . U nde ap p a ret, quam nobilém ifteT itu lu s tradat m ateriam , utpote per totum jusutruroquediffiiiàm , & generalia princi pia j non modo Juriftis, ièd etiam T h e o lo g is, fcitu perneccflaria com pleilentem , ac per aliquot e ip lic a n d a a i. D iffe r tL e x a P ra cep to , feu man-.