De Dote tractatus ex variis iuris ciuilis interpretibus ... - e-Archivo

ac feparatum abiJlo corpore materiali continens id,quod datur,&c. paísim autem in tota fuá repe- tit-appellat quandoque ius vniuerfale, quádoque quid vniuerfale, íéu intelleduale : quid ergo eft hoc?éftne idem quid intelleduale,& quid vniuer- faledeu ius ? nónne aliud eft ius vniuerfale,& aliud quid intelleduale ? ecquisnónouithoc? nam iura veniunt fuper appellatione rerum,feu bonorum. 1.

rei appellatione:& ibi not-de verborum fignificat.

ac ideo vtres venduntur, donantur, cedunrur, in omnéque commercij,atque diípofitionisgemís ca dunt.tiude hsred-&adio.ven-in ff.& C.& alibi paf fim.nec differunt á csteris rebus, nifi in hoc quod funtincorporales-.quoniam res noftrs alise corpo- rales,aliae incorporales funt.l.j.§.qusdam.ff.de re- rum diuiflnítítut. derebus corpor.per totum. T i- raquel.intrad*ligna.§.j.glof,vij.numefo 1o. Q uod autem eft in telled u ale, non venditur, nec in aliud commercium cadit, fedin mentís noftrsintelli- gentia verfatur, v td ifcip lin s, & artes, & intelle- duale eft de re q u s intelligitur in eo intelleduall, id eft,nom en alicuius rei.Prstereá Ruinus cur d o - tem dicatius reprsfentatum, fidum , imaginatum non perfpicio:Ius enim fingí nuíquam legiffadum fingere fuadente s: lítate leges folent interdum, fed nó ius,quod agit lex circa ius,id certé agit non per fidionem ,fed per veritatem : vtper Bartolum

& Modera• in 1. fi is qui pro emptore. ff.de vfu cap.

vides ergo quódfi Bartol.opin.fequi volueris, ali- qua certa & clara conclufio in hoc tibi non datur, vice verfa f alteram partem fi ampledaris confu- 1o íioneproríusnon carebis-.Nam dominus Alciat.

qui fecundum Azonem concluferat dotem effe ip- iam rem dotalem , nefciensabhis, q u s fibi vide- bantur adueríari, alio m odo fe explicare, dicit, quód ex contradu dotis & pecunis datione ori- tur quoddam ius á re ipía feparatum, quod ipfum ius dos appellat-not^per Bartolum inl. cum pater.

§. pater filis, de leg Jj. 1.licet. de dot.prsleg. & iftud ius(aitipfe)firesin doté data,eft particularis,par- ticulare eft:fi vniuerfalis,vniuerfalerqua de re con- cludit fententiam Bartoí-generaliter haud efíe ve- ram: dum voluit dotem femper effe ius vniuería- le. In aliquo igitur definitioni Bartol. domin. A l- ciat-affentitur; nam concedit dotem eífe ius, ítem

& aliquando ius vniuerfale: nónne h oc antea ne- gauerat?Sed qusro quódnam eft illud ius ex con - tradu,& pecunis datione oriens ? Si dixeris, v ta - perit Baldus Nouellns in trada- de dot-in fecunda parte, numero 5• qui poftquam aduerterat feeun- dum alxquosjcertum ius in abftraéto cófideratum, ab éis dosappellatum: dicit efle illud quod com^

petit ex cótradu dotis,ex quo iure a d ió & obliga o o caufatur :E go refpondeo hoc,in ahftrado, ni- Un eiie:qu1afateor, ficut depofitum, cómodatum, pignus,Sifimilia,etiam vt ius coníiderariáta ■5c do tern;, ^ tl^ c t vt contradus confíderatur,nó pro- u Ul e íadi-iuxta l.confilio.in fine.ff.decur. fur.fed prout eft iuris J«ex hoc iure.ff. de iuftit. & iur. quia ex .p a re fola com m odata, vel depoffta, & fimili, non ontur a d ió vel obligatio. veranos nó difpura mus de dote,prout accipitur pro cótradu,an tun c a n1s:fed, an prout eft d o s , dici debeat ius, vtre-

*pondebatBulgar.

- s repleatur hominibus• 1• prima-ff.folu• matri- BIt n.& ibi not-omnes. acadeó dos comitatur ma- 01־monium, vt vbi matrimonium non eft ibi nulla

!!Leffe queat.l.fin-C.de donatio.ante nup.l-iij.ff.

¿p jure dotium.l.lex Iulia.ff.de fun d■•dot. & l.fi mu 1• r.ff deiure dotium. E tin hac fignificatione vul- gó accipi indubitatum eft. vt ex ilio Plauti lo c o ia Xmphitrio.

N o n eg oiÜ A m m t h t d o te m e jje d tte o , Q u s d os d i c i t u r , fe d p u d i c i t i a m .

E t fie in ftatuto noftro intelligi nemo d u b itat.V e- r£1rn enimuero circa dotis diffinitionem D o d o r e s noftri multas difficultatesexcitarunt:maximé Mo

d e r n • Repetentes in rubr.foluto m atrimonio, quas

hic profequi mihi non videtur neceífarium, quan- doquidem ad fcholafticas qusftiones pertineant•

illam tamé non prstermittam aperire. ( h o c enim fpedat ad intelligentiam vtilem aliquotiurium ) i an,f fcilicet,dos fitipfa res dotalis, vt A zo diffinie-

bat in Summa. C. deiure dotiam.an veró ius quo- dam vniuerfale continens re s, q u s propter onera matrimonij fuftinenda dantur. vt dicebat Bart• in d. rubr.fol.mat-Circa quod in primis fciendum eft 7 fpro opin. Bart.effe magis cómunem, q׳ d o s non

¿t ipfa res dotalis, fed ius quoddam continens res,

&c. hoc enim tenuerunt Alex.Soci.Iaf.ibi, & T h a - masParpal.num.2tf.Rip.nu*45-Franc־N ic ־numero 20J.I0. Annib. Car* Ruin. & plerique repetent. ibi Rapha.Cuman.in confil• cix-domi. A lciat.in 1. La- beo & Sabinus.de verborumfignificationib. Alex.

in confil.xxj.vifo procefíu.collatio.fina.numero 7.

verfic.rurfus-lib.vj.duplicatum confil.xlix. vol.iij.

Bal.in cap.ex literis.col.fin.extra.de iureiuran.So- cin*in reg.ccxv.hsres.in ij. fallentia. Ang.in confil.

lxxiiij־do.Andriola.Aret.in l.Pompo. §-in dotem . colla.fina.de acquiren.poffeís• Alexan■ in confilio cxxv-quoniam abundé fatis.nume. 4. volu. vj.Soc.

inconf.clxxx.diligenter.in ij.lib. vbi hanc o p in io - nem appellat communem & veriorem: & eft dupli catum confilio cxxvj.in volum-j.Socin.in confilio xciij.circa.volumj.Campez.intrad.dot• q u sftio.

cxciij-Bart.m confil.ccxxiiij.pund. & Fely. in c.ij.

colum.iij.extra.de lib.oblat. Azon. autem diffini- tionem quám plures etiam fequuntur,Socin-Inn.in did.rubr.in iij.parte.nume-28.& ibi domin. A lciat.

11 verbo,dos.Bal.Nouel.intrad-dotin Princ.A ng.

&Paul-de Caftr.Ioan.Crot-B ulgar. Camil-vifitain did.rub.Bal.in l.fin.C.de fenten-qus fin.cer.quan.

8 & Bal.de Bart.in 1• j.ff. foluto matrimonio. & f ifta mihi videtur procul omni dubio vera: declaranda tamé vt pernos infrá* Nam in hac re tantas turbas excitarunt feribentes, vt quid vel fecundum Bart.

vel fecundum Azonem firmagdum fit ex d id is D o dorum nihil certi feu clari habeamus : vt taceam plerofque neutram earum, difficultate reí fupera- 9 tos,firmare:quoniamf Bar.&fequaces, qui d ixe-

tintdotem effeius vniuerfale continens,& c-m di- fputationis progreffu, tá arguendo,quam con clu - dendo,appellaí dotem m odo quid vniuerfale 1n- telíeduale, feu i n c o r p ó r a l e, m odo ius vniuerí a!e, vt potifsimé eft videre apud vtmnque.Soc1.& Rui- qui volens in hoc Bartol. mentem clare aperire,fic eius definitioné enucleat, quod dos eft quoddam ius ^{r e pr s f e n t a t u m , h d u m ; i m} a g u 1 a t u m , difterens,

E P H A N N V C .

§.fi mancipia.ff.eod-l.fi pro re-ffde euift. 1 - ^ ״p empta ex pecunia dotali non efficitur dotabs 1 pecunia.C.de iure dotium. Nifi Der partes exp fim id agatur.l.fi ex lapidicinis- de iure dotium 1 f mulier.ff.de pañ-dot.vt per Corn• in confil cch¿*

qusritur-volumi.iiij. Baldns deBartol.itil.Drima numero 9. verfic. non videtur. foluto matrimonio' nifi forte in fubfidium fpeciali fauore dotis-Balduj in confilio ccxxvj.ifta confefsio• volumi.ifi\ Bald Nouel.in tract.de dote,vbifuprá.IoannesBofcb in trañ-de nupt-lib.yj.nume.30. Bapt.de fanño Blsf.

in tradt.de priuil-in fecunda centuria.numer0 7. &

a ñ io qu s in hoc cafu datur ad inftar hypothecaris tollitur,feu excluditur: fi pecunia dotalis per po£

fefsionem offeratur mulieri. Socinus in confil. ce- xxiiij. eleganter. volumine ij. & ficin dote res non fubrogatur loco pecunis vel alterius rei dotalis:

quiequid dixeritBart• in confilio cxxiiij. punftus.’

Item fruñus non augent dotem ,& fententia incer- ta fuper dote non ten et: vt de his infrá dicam re- fpondendo contrariis, quid plura ? vndiaue con- uincitur dotem effe res ipfas dótales, non autem aliquod ius :& fd otisip fiu s ius non effe vniuerfa- 15 le, fed particulare, vt patet exprxdiñis. táetfí dos effe pofsit quandoque particularis,quandoq; vni- uerfalis,prout eft ipfa res dotalis, quemadmodum in legato contingit quod quidem vel particulare, vel generale, vel vniuerfale dicitur prout eft res le- gata• Alexan.in l.grege.de legat.primo. Et pro fo- lutione difficultatisper D oñ oresm otsinhacre.

Primó confiderandum eft,nom ina, alia effe rerum vniuerfalia veftis,bos,& fimilia.iux• not.in l.fi quis in fundi vocabulo.de legatis primo.alia vero iuris t & h sc dupliciafunt. alia importantius,vt aftio, lj. obligatio,feruitus,hareditas.§.primo• Inftitut. de rebus corpor.alia licet fint nomina iuris,id eftáiu re inuéta,tamen ius non important vel fignificant, fed res: fecundum tamen quandam iuris determi- nationem , prster id,quod fecundum vulgarem &

naturalemreifignificatutn prsfeferunt. vt eft hoc nomen dos,peculiurn, bona, fruñus, & fimilia, fic duplicis generis effe nomina iuris, aduertit, licet non fic cxplieitéjBulgarinus in d iñ . rubr. nume.p.

verficulo,& ratione expenfárum damnans gloffin dift.l.quod dicitur-qus dixit,quód dos eft nomen iuris, id eft ius ipfum, feu ius fignificans. Qu* do- ñrina probatur, quoniam peculiurn,vt nomen iu- ris eft,quod deduño ?re domini,velpatrisfamilias habet feruus , vel filiusfamiiiás ex prsmifsis eo- rum.l.pecuíium autem• ff. de pecul.cum concord•

fecundum tamen naturaíem fignificatum, eft id quod datum eft,&c.l.in depofiti.§. fina, ff.eodem.

1-fi choras.§.primo-delegat.tertio. item bona in■־■

telliguntur fecundúiñ nomen iuris,deduño omni sre alieno. 1. mulier bona.ff.de-iure dotium• i • ® ' fignatum.).primo.de verborum fignificatiombus.

l.bonorum-eod. fecúdúm tamen naturaíem ngni- ficatum ipfs res fignificantur,vtcuaque fintxre a- lieno grauats, vel no!1.1־princeps.Lpropr1|.eo. tu.

idem in íruñibus.vt per D o ñ o res in l.fruñus• per ^ illum text.ff.íoluto matrimonio.ita & d o s ,ן yt ó nomen iuris fignificatres dótales omni sre 211eno dotis ded u ñ o ־l.nondum.ff.dereligiofis &fumpt1 funerum.nam impofsibile eftfecundum inris e

7 0 0 D . P H A N . D

Et prster hunc modum confiderare depofitum, com m odatum , dotem & fimilia, effe ius aliquod, eft fomniare: quoniam hos términos habemus, &

prsterea nihil. Contrañus prout quid eft fañ i &

iuris ,poteft confíderari. item a ñ io & obligatio ex contrañu oriens.l. licet. §. ea obligatio-ff-de pro- curat• &ipfa res• Illud quoque confequens n egó, quod dos ius vniuerfale dicendum fit: quia res da- ta in dotem fit vniuerfalis: nam fequeretur quod legatum quando hsreditas relinqueretur, dicere- tur ius vniuerfale:quod falfum eft.Bartolus in l.re- coniunfti-colum-viij-delega-iij.l.cúm filius. §. Lu- cio-deiegat.ij.& quo ad hoc nihil referre in dotem efle datum quid vniuerfale,vel particulare, ex tex.

iu n ñ . ibi gloff. in 1. prima, ff.pro dot.quemadmo- dum in re empta, feu emptione & venditione:qu1a íi fit ven dita res vniuerfalis, id eft h sred itas, inde non magis oritur ius vniuerfale, quám fi res partí- cularis eflet vendita.l.fecunda.C.depañ.l.fecúda.

C.de hsred.& añ io. vendi.

Q uid dicam de eorum argumentis,qux quifque fu s opinionis aflertor facit? vereorne more Ang dabatharum feré fimul pugnauerint. in fumma eo tendunt omnia velut dotem aliudeffeárebus iftis dotalibus fuadeant,feu contra ium probent,quo- rum folutio pendet omnis abintelligentia. 1• íi is qui Stichum.§.quod dicitur-ff-de iure dotium.& 1• prima. §-quod diximus-ff.de dot.prsleg. &1- quod dicitur.ffdeim penfin rebus dot.circa quam co n - torferunt fe om nes,& prsfertim Socin-Innocen. &

Car.Ruin-arguentes pro vtraque parte,& varié in- ducentes illa iura , vt per eos:& demam alter dicit íé malle doceri quam alios docere,alter auté quod aurhoritati Bartol. eft cedendum in re valde du- b ia : N os itaque tenentes cum A zon e, dicemus in 52 primis f res ipfas dótales effe d o tem , prorfus ne- gando dotem effe ius.diñ.l.fi is qui trium. §• quod dicitur:dt¿m ibi Iure confuí• agpellat dotem pecu- niariam:quod íáné de iure dici nó poteihltem ali- bi dicitur dotem numeran•

1.

ff.

íbluto matrimonio-vel dotem dari.1.profeñitia•).

finali-l.fi fponfa-l-íi muiier.ff.deiure dotium. Item dotem coníérri:toto tit. de collatio. dot. & in aliis multis locis,dotem pro ipfis rebus dotalibus poni certú eft.& fic vulgo dicimus, h scres eft dos mea, vt apud Terentium in Andria,

Dos eft Pamphile decem talento.

Itera dos vendícatur-1 in rebus.C.de rei vendic.

& m dominio eius transferendo requiriturtradi- tio. 1• de diuifione• foluto matrimonio. !.dótale.)•

dótale, de fund. dot. Item íéqueftratur.l.fi cum dotem• §. fi autem in fsuiísim o.& ibi notat-foluto matrimonio, item aiiqua re dotali euiñaprsfta- tur,!eu datur aftio euicnonis, vt de re aiiqua par- ticulari tradita titu.venditionis,vel al10-!.prima.&

ibinot.C -de euift.Alciatus in !.pecunia:• ).h sred i-

‘tas.de verborum fignificationibus.l• prima-1. quo- ties-C.de iure dotium-l.mater.fr. eod-l-pater.ff.de euiñ- 1. ferui venditor. 1. fi naue.ff.eodem.l.proin- de.ff.de sdil.edift• N ec in dote fuccedens tenetur ftare colono-1.filio, )•fina, foluto matrimonio, glo.

in 1• diuortio- eodem titulo. Item extinftis rebus dotalibus extinguitur dos ipfa,& nomen dotis-1.

plerunque.in fi.de iure áotium-l-prima. C . eod.l-j.

nari. Ruríus quemadmodum poterit fieri dotalis data pecunia? an etiá iam data pecunia in dotem efle videbitur ? & m agis eft, vt ager in caufam d o - tisreuertatur-Sedinterim alienatio fundi inhihea- tur. Vides ergo ex his claré, quód dotis diminutio contingit in ipfis bonis dotalibus, non auté in ali- quo iure : nam facit vt vnius totus fundus definat dotalis effedtem, quód de dote confiftente in p e- cunia,& fundo, pars pecuniaria definat dotalis ef- fe, & difficultati oriéti ex hoc refponfo, Paulus re- íp o n d it, quód f infra annum alienatio huiufmodi 18 fundi, qui propter impenfas dotalis defiit efle, in - hibetur vt infra illud tempus muliere impéfas pre- diftas offerente, ager in caufam dotis reuertatur;

q u s quidem omnia fi diminutio dotis fieret in a li- quo iure,& non in ipfis bonis dotali bus,Paulus Iu- reconful.non minusinepté quám falso recenferet«

Éft veru quód negat fundum pro parte m inui, fed non ob id negat diminutionem dotis refpeftu vni- uerfi,& in ipfis bonis dotalibus ficrhvt iam dixi.

Q u s autem fit ratio,quód pro parte diminuí,&

deíinere eífe dotalem nequeat,ipíe non d ic it: Sed hoc f dicitVlpian-in difta 1-quod dicitur.ne, feilir ip

cet,abfurdum inde refultet. Cuius h s c funt verba, vid elicet, Q u o d ! citur neceflarias impenfas d o - tem minuere, fie erit accipiendum , vt Pomponius ait,non vtipfg res corporaliter diminuátur,vt fun- dus vel quodeunque aliud corpus ( etenim a'oíur- dum e ft, diminutionem corporis fieri propter p e- cuniam) &c. N on negat igitur ceñante abfurdo, quin dotis diminutio fíat in ipfis bonis dotalibus, v tin duobus prgeedentibus Pauli cafibus.Et vt re- liqua huius textus declaremusfubiicio quefequü- tu r: C sterüm h s c res faciet deíinere fundum efle dotalem vel partem eiu s: manebit igitur maritus in rerum detentione , doñee eifatisfiat. non enim ipfo iure corporum,fed dotis fit diminutio. Ibi er- go admittimus diminutionem dotis ipfo iure herí, vbi non funt corpora,fed pecunia, nam in pecunia ratio adm ittit diminutionem fieri• Proinde fi s fti- mata corpora in dotem data fint, ipfo iure dos d i- minuetur, propter impenfas neceífarias• H oc de his impenfis diftum eft, q u s in dotem ipfam fafts f in t : csterúm fi extriníécus, nonminuentdorem:

Sed ii impéfis neceflariis mulier iatisfecerit, vtrum dos crefcet,an veró dicemus ex integro videri d o - tem datam? Et ego vbi pecunia data eft, non du- bito doté videri creuiífe: His verbis Vlpianus vult diminutionem quidem dotis fieri, fed non corpo- rum : vr pro parte dotalia eífe definant. & expofi- tio literalis e ft: C sterü m , id e ft, fi admitteremus quód poífet corpus dótale propter impenfas mi- nui,fequeretur quód poífet pro parte deíinere do־

tale efle,quod Iureconfult. reputar abfurdumrita exponit g lo f ibi. & diligenter perpende, quód in hoc tota eft qusftio Vlpian.vbi ergo ageretur non de diminuendo pro parte fundum dotalem , fed de faciendo , vt in totum deiineret dotalis eífe:

non negatur, quin hoc fieri pofsit cum im penfs abiorberent totum fundi pretium , vt reípondit Paulus in d.^-quod dicitur.

N ec obftant illa verba ibi fundum eífe, vel par- tem eius , quafi videanturideminferre in vtroque cafu, quód nec in to tu m , nec pro parte pofsit di- T raft.d edote- N n 5 ftus -rtninatíonem dotem eífe in s r e alieno fea alio

uamine,fiue ¡¿ initio contrafti matrimonij, f u e ex poft contingeret.I.fí pater mulieris• ff.de iu ve dotium.I.fi conuenerit.la ij.l.cóueniri.fr.de pac.

dot• quia contra fubftátiam dotis nó valet paftum . 1 cú precario-ff.de precar.l.ius pub.ff.de paft. dot.

jiil.nemo poteft• de legat. primo. & inl. prima. §.fi quis ita• de verborum obligationibus. & dicit hoc domin.Alciat.in diftarubr.in verfic. dos. num-27.

poft alios ibi. dos igitur non eft ius:íed nomen iu - risfignificans res confideratas,tamen fecüdüm iu - ris determinationem:fcilicet illud om ne quód pro vnius matrimonij oneribus fuftinendis accipitur,

&c.& eft nomé indeterminatum, feu indefinitum:

non autem colleftiuumplurium:vt dicebatSocin.

Iun.& male in difta rubr. quare de necefsitate non prsíüpponit pluralitate'mrerum,íéu plurium c o l- leftionem:vt nom é fam ilis, populus & fimilia:fed bene refertur ad totalitatem , feu vniuerfalitatem eius,quod datum eft pro oneribus,&c• Sed hoc nó facit, vt vniuerfitatem plurium rerum, vel capitum neceífarió prsfu p p on at: quoniam & in vna r e to - talitas poteft confiderari-Nunc ex his fequitur d e-

¡6 clararlo & folutio plurium. E tin p r im ista d illud Vlpiani in l.j• §.quod diximus.ff.de dote prgleg.ad ea, fcilicet verba. Sed quod diximus ipfo iure d o - tem impenfis neceífariis minui, non ad íingula cor pora, fed ad vniuerfitatem erit referendum quód non inferüt neceífarió dotem eífe aliquod iu s: fed dicunt illud to tu m , quod eft dos propter im pen- fas minui,nam in iure,vt annum totum , fecundum iam diftam determinationem,dos confíderatur.Et dum Vlpianus negat dotis diminutionem adfín- gula corpora referri, fed ad vniuerfum d o tis : fatis aperté mihi videtur dicere, quod diminutio dotis in ipfis rebus dotalibus contingat , non autem in a!iquoiure:quiaeiusreíponfum concernit dunta- xat modum diminuendi d o te m : vt vniuerfum m i- nuifufñ ciat,licet non figillatim corpora dotis: ver bi gratia:eft in dotem fundus valoris centum ,item

& pecunia vel alia bona: im penis neceífaria? dotis afeendunt ad centum : in hoc cafu fufficit ad dotis diminutionem illum fundum cctum , deíinere efle dotalem,&in eo folo omnem dotis diminutionem contingere abfque eo, quod estera dotis corpora J7 figillatim minuantur-.quiat diminutio fit refpeftu vniuerfi,non autem rerum particularium fecúdürn Vlpianum in d.j.quod diximus• vt & clarius expii- cat Paulus Iurifconful-in l.fi is qui S tichum. § .quod dicitur.cuius hgc funt verba,videlicet,Q uod díci- tur neceflarias impenfas ipfo iure dotem minuere, non eo pertinent, vt fi forté fundus in dote fir, de- finat aliqua ex parte dotalis e ífe , fed nifi impenfa reddatur,aut pars fundi aut rotus retineatur- Sedfi tantum in fundum dotalem impenfum fit per par- res,quas fundus eft,definere eum dotalem S c s u o - lanofter dicebat,nifi mulier fponteinfra annü ma rito impenfas obtulerit.Si pecunia,& fundus in do re fint,& impenfs neceífarisin fundum fafts,N er na ait dotem pecuniariamminui.Quivd ergo h m u- lier impéfas marito foluent, vtrum crefcet dos, an ex integro data videbitur ? Cuius reí manifeítior iniquitas in fundo eft, fecundum S csu olsn oftrs íentetiam: nam fi definat dotalis effe,poterit alie-

E P H A N N V C .

dicitur.§.ibi ergo admittimus.nam loquitur de di minutione aduali,feu corporali rerum, vt patet e~

prfcedentibus ibi,non vt ipferes corporalitcr &r prsefupponens femper ipfius dotis diminotionem fieri: vt Se clarius ibi,non enim ipfo iure corporum fed dotis fit diminutio. & probatur ea quoque ra- tione,quiaalioquin differentia quam inter impenl fas neceífarias,& aliás facit Vlpian-in d-l.quód di- citur.§.hoc de his• & alibi,eífet inepta:quia&cor- porum dotalium datur retentio propter alias im- penfas non neceífarias,feu aliud debitum mulieris nó dotale-l.dotepra:legata-ff-dedot. pr21eg.l.pr0 voluptuariis.íf. deimpenf. in rebus dor.facitl.j.g¿

ibi not. C. etiam ob chirograph.ne ergo inanis íit oportet dicere quód propter impenfas neceífarias

dos f femper minuatur in iuris intelledu,licet non femper in ad u rerum dotalium , & ifta intelleétua- lis diminutio habet effedus fuos in cateris: quia fi dos reftituátur per maritum,cui mulier non folue- rit impenfas neceífarias,códidio indebiti viro da- biturprodotereftítuta:quia indebité fuit foluta in ifto cafu,cum eífet iam de iure diminuta• dida L quod dicitur-j.fm- quod non contingit ftantealio d e b ito : quia tune diceretur debité foluta. vt dicit Ruin.in d-rubr.Item fi doslegatur,&multa impé- fa fa d a neceífaria fint in d otem : in illud legatutn tanto minus venit,quantum continentilleimpen- fa.l.licet.de dot.praleg-Bart.in 1• cum pater. §.pa- ter filia.dé leg.ij.& hoc non ea ratione quia dos fit ius vniuerfale continens debita,& credita,vtdice- bat ibi Bart.& Alexan-in 1-fi res obligata.de lega.j.

fequendo Bal-in l.pradia-C.de fideicom• Sed quia dos in iuris intelledu eft fad a minor,feu fecüdum legis difpofitionem eft diminuta:etiam fi vlla cor- poralis diminutio rerum dotalium non eífet fada.

M odo tolluntur ex his omnes Dodorum difficul- tates,quia vel quód iura referant diminutioné do- tis non ad íingula corpora: non inferunt quód ea fiat in iure aliq u o: fed per dimmutionem vniueríi,

& in ipfis bonis dotalibus, vel per corporalem re- rum dimmutionem, ve! faltem intelledualem: vel item quód iura confiderét dotem, vt aliud ab ipfis rebus dotalibus,nihil facit, vtpropterea dos dica- tur ius vniuería!e:quia vt nomen iuris,diífert, á re- bus ipfis:nam fignificat res ipfas,cum quadam ta- men legis determinatione: vt nomen bona:& idge ñus fimilia iuperius relata, qua tamen non dixeris ius vniuerfale importare,fed duntaxat aliquas res־

Similiter fecundum Bartolum argumentum non concludit, dum dicebat,ideo d o t e m ius vniuerfa- le cenferi,quia frudibus dos augetur-l.fi marito.?.

fin.foiuto matrim- vel aliis etiá augumétis crefcit.

l.etiam.C.de iure dorium- quod eft proprium iuris vniueríalis, vt hareditatis- glo.in l.item veniunt•?•

frudus.ff.de petit-hare.l.pecunia-§-pen.de veroo*

fign-Lhareditatis app.eo.titu.Namid certé negari poteft , t quód fcilicet aá inftar hareditaris 1 o^ - augmétum recipiar:& primo quó ad fruítus, con fiderantur témpora ante matrimonium,confian m atrim onio, & poft folutú matrimonium ira dotis pracepti ante, íi cum matrimonium con hitur, exprefsim aliquid non dicitur de eis, t:

videntur in dotem dari. 1. videamus generan ante matrimomd.ff.de vfu. 1. dotis ftuaus • •

yoz I X P H A N . D

d u s fundus definere eífe dotalis- P rim ó, quia fic intelligendo aperté aduerfaretur refponfo Paul- in d id o §. quod dicitur .vbi dicit claré in totum poífe corpus dótale propter impenfas definere dótale e ífe , vt fuprá retu li: Sed iura iuribus funt concor- o danda,iuxta vulg.& tid e o verum non eft,vel quód tex.Paul.corrigatur ab Vlpiano, vt dicebat Salyc•

& nonnuili alij,vel quód ibi referatur fentétia Se?- uolae: Sed non approbetur, fecundum dominum Alciatum in l.hanreditatis app. de verborum figni- ficationibus•

Secundó,quia in hoc cafu ceífat abfurdummon cenfetur ergo VIpian, idem voluiífe quod dicit in ca fu , quando agitur de diminuendo fundum pro parte arguendo,á ceífante ratione.

Tertió,quare non fuit quaftio de h o c , fed tan - tum an fundus dotalis pro parte diminueretur pro pter impenfas neceífarias:ergo non creditur Vlpi•

refponáiífe de h o c:q u ia refponderevltraterm i- nos quaftionis non decet.l.vt refpófum.C.de tráf- adio-§.pratereá. inftitut-de verborum ob ligatio- nibus- D o d o res in l.j. §. fi quis ita.íf.eodem .aliter igitur illa verba funt accipienda- Et fenfus verus fuit Vlpiani,quód minuere dot״m eft facere,vt fun d u s, vel aliud corpus dótale c ,finat eífe dótale in totum , vel pro parte: quatenus dotis diminutio fe ex téd it: & quia hunc effedum refultantem ex d o - tis diminutioné retuler i t , & m ox illum effedu ad- míttere noluerit quó ad vnum cafum:fcilicet,quá- do agitur de diminuendo corpus pro parte caufa euitandi abfurdum : non negaturin aliis cafibus, im ó tacité videtur co n ced i: q u ó d , fcilicet fundus vel aliud corpus dótale pofsit in totum definere dótale eífe. Hincfequitur clara & certaconclufio:

quód dotis diminutio contingit in ipfis bonis d o - talibus,& non in aliquo iure,pr?terquam cüm agi- tu r , vt vnum corpus dótale pro parte definat eífe dótale f propter abfurdum, quod p ro fed ó eft in hoc:quia mulier in re fuá cogeretur focium adm it- t e r e : quod eft durum .l.nonfifortem . §. centum.ff.

de condit.indeb.l.cu pater. §-dulcifsimis.dc leg.i j*

vel quód vnamet res diuerfo iure cenferetur: pro parte,fcilicet dotalis,pro parte non.l.eú qui ardes, ft-de vfucap. & caufa euitandi abfurdum,licet á r e - gulis iuris recedere. Alexan. in l. fed fi hac. §-libe- ros. de in ips vocan• Bart.in l-fadi.§-padus.ff. de his qui notantur infa. 1. namabfurdum.ff.de bon.libe.

Et in hoc cafu aduer t e , quód licet ipfum corpus dótale,non minuatur, definédo pro parte eífe d o - t a le : ipfa tamen dos minuitur: quia eft corpus in - telled u a ie , fecundum Baldumin l.fina. C.de fent.

i2 qu? fin. cer. quandoquidem f in intelledu iuris(fe- cundüm quem dos eft id,quod deducto are alieno ipfius dotis pro oneribus m atrimonij, &c.) ftatim efficitur minor propter impenfas neceffarias:tam- etíi in adu rerum dotalium non fiat dotis diminu- t i o : qua de re lape folent iura indiftindé loquen- tia dicere, qu od d os diminuitur impenfis necelfa- ru5.!,j.§j.ff.de im penfinre dot.l-j.§.nec ob impen fas.C.de rei vxor.adi-l.dote pralegata.l.cum quis.

in princip-ff.de dot-praleg.& aliis multis concord- nec mcóuenit aliquando in intelledu iuris aliquid eífe quod non eftin ad u rei-l.M?׳aius.§. duobus.de legat. ij. N ec id negatur per Vlpianum in d-Lquod

v

7 0 5 t o l . q u o r u m i l l a d u o n ó p r s t e r i b o q u i n e i s r e í p ó - d e a m , o m i f s i s c s t e r i s v t l e u i b ’ . A l t e r a e f t q u a t e n u s S o c i . d i c e b a t i u s v n i u e r f a l e v i d e r i d o t e m : q u i a i m - p e n f a i n v n a r e d o t a l i f a d a , d e d u c i t u r d e a l t e r a . 1.

d i u o r t i o . § . i t e m f i m e f f e s . í o l u . m a t r i m . d . l . f i i s q u i S t 1 c h u m . § . q u o d d i c i t u r . q u o d q u i d é i n r e b u s p a r - t i c u l a r i b u s n o n c o n t i n g e r e t , f e d i n i u r e v n i u e r f a l i o b f e r u a u i t B a r t . i n l . i n f u n d o . n u m e - 8 . f f . d e r e i v e n - d i c a t i o n e . n a m r e f p o n d e o d o t e m v t v n u m c o r p u s i n t e l l e d u a l e , d e p l u r i b u s r e b u s c e n f e r i , v t d i c e b a t B a l . i n 1- f i n a . C . d e f e n t e n - q u s f i n - c e r . i d e o n i m i r u m f i i m p e n f a f a d a i n v n a r e d e d u c i t u r d e a l i a : f i c u t f a d a i n m e f f e d e d u c i t u r d e v i n d e m i a : q u i a m e í s i s , &

v i n d e m i a e f t f r u d u s v n i u s a n n i . 1. f i f u n d u s * § ״f i n a . f o l u t o m a t r i m o n i o . A l t e r u m v e r ó R u i n , n e g a t u r , d u m d i c i t d o t e m , q u i a d i c a t u r p a t r i m o n i u m m u - l i e r i s - l i i j . § . f e d v t r u m . d e m i n o r i . v e l i m p o r t a r e i u s v n i u e r f a l e . l - c o g i . a d T r e b e l . l - f i f i d e i c o m m i . § - t r a - d a t u m . f f . d e i u d i . v e l c o m p a r a n m e n f s n u m m u l a - r i s : q u z c o n t i n e t i u s v n i u e r f a l e . l . c ü m p a t e r . ^ . m é - f s . d e l e g a t . f e c u n d o . B a l . i n l . p r s d i a . C . d e f i d e i c ó - m i f . A l e x a n . i n l . f i r e s l e g . d e l e g a . p r i m o * q u i a f i m i - l i t u d o f d e m e n í a , m i n i m e p r o c e d i t , q u a n d o q u i - 2 7 d e m m é í á r e p r s f e n t a t e o r u m p e r f o n a m , f u b q u o - r u m n o m i n e m e n f a n u m m u l a r i a e x e r c e t u r , i d e o p o t e f t p l u s d a m n e - q u a m e m o l u m e n t i c o n t i n e r e . d i d o § . m e n f s . í i c u t h s r e d i t a s , q u s q u i a r e p r e f e n - t a t p e r f o n a m d e f u n d i . l . j . § . S c s u o l a . f f f i q u i s t e f t * l i b e . e f . i u f . p o t e f t e f f e f i n e b o n i s l - l i b e r t u s , q u i f o l » 1 1 e n d o . f f . d e b o n . l i b . L h s r e d i t a s . f f . d e p e t i t i o . h g r e .

Se c o n c o r d • q u a d e r e t a b e r n a m e f f e i u s I u r e c o n f • a i t i n l . q u i t a b e r n a s . f f . d e c o n t r a h e n . e m p t . q u e m - a d m o d ü e a d e m r a t i o n e h s r e d i t a t é e f f e i u s , p a f s i m t r a d i t u m e f t• A t d o t e m p e r f o n a m a l i q u a m n o n r e - p r s f e n t a r e , i t e m p r s t e r r e s i p í a s d a t a s n i h i l c ó t i n e r e , & r e b u s e x t i n d i s e a m n o n r e m a n e r e , c u i q u e n o t ú e f t . & t e x - i n d . l . c o g i - n o n p r o c e d i t , n i f i q u a t e n u s f i d e i c ó m i f f a r i u S j C u i f u n t r e l i d a b o n a , f e u p a t r i m o n i u m d e f u n d i e i u s p f c r f o n á r e p r s f e n t a t , a c c i p i é d o a d i o n e s a d i u é & p a f s i u é , q u o d n o n c o n t i n g i t r e - f p e d u f o l i u s p a t r i m o n i j b o n o r ú m v e e i u s , q u i v i u e r e t a d h u c : q u i a t u n c i n e i s n o n r e p r e f e n t a r e t u r a l i - q u o m o d o p e r f o n a v i u e n s , & i d e o c e f f a t i u s i n i f t o c a f u . N e c q u o n i a m d o s f i t n o m e n v n i u e r f u m q u i d f i g n i f i c a n s , i m p o r t a t v n i u e r f i t a t e m r e r u m : c u m i n v n a t a n t u m r e p o f s i t v e r i f i c a n . E x q u i b u s f a t i s f u - p é r q u e p r o b a t u m e x i f t i m o o p i n i o n e m f e u d i f f i n i - t i o n e m B a r t - q u a n t u m u i s r e c e p t i o r e m e f f e f a l f a m . H i n c a d q u s í t í o n e m d e l i b e l l o & f e n t é t i a d o t i s g e n e r a l i , & i n c e r t a i n f e r o q u o d f q u i p e t i t d o t é p r o - 2 8 m i f f a m , v e l d a t a m r e p e t i t i n l i b e l l o d e b e t u r e x p r i - m e r e , q u i d Se q u a n t ú , d o t i s n o m i n e e f t f i b i f o l u e n - d u m , v e l r e f t i t u e n d u m . I t e m f e n t e n t i a d e b e t c o n t i n e r e c e r t a m q u a n t i t a t e m , a l i o q u i n e f t n u l l a : v t e f t t e x . i n d . l . f i n . C d e f e n t e n t . q u s f i n . c u i u s v e r b a h s c f u n t , v i d e l i c e t , H s c f e n t e n t i a , [ Q u s b o n a f i d e a c - c e p i f t i , f o l u e : c ú m i n c e r t u m e f l e t , q u i d a c c e p i f l e t , q u a n t u m q u e a b e o p e t e r e t u r , p r s f e r t i m c ú m i p f e , q u i e x t r a o r d i n e m i u d i c a b a t i n t e r l o q u u t u s í i t d o - t e m d a t a m q u s r e p e t e r c t u r , n o n l i q u i d a m e f f e i u - d i c a t i a u t h o r i t a t e n o n n i t i t u r . ]

E t i t a p e r h u n c t e x t u m t e n u e r u n t i b i B a l . & S a - l y c e t . P a u L d e C a f t r - i n d i d a r u b r . f o l u t o m a t r i m o - n i o . & i b 1 R u i n - n u m e . 9 2 . & d o m i n . A l e x a n • & R i p . c 0 .ff. d e i u r e d o t . l . i n t e r f o c e r u m . §■ c ú m i n t e r . f f d e

p a d . g l o f . i n L f u n d u S . d e f u n d . d o t - h i e r g o a u g e n t

¿otem, n o n f u i n a t u r a , f e d q u i a á p a r t e d a t a v i d e n - t u r - D e p r s c e p t i s c o n f i a n t e m a t r i m o n i o n o n v i d e - t u r q u s r e n d u m , q u i a a d v i r u m p r o o n e r i b u s m a - t r i m o n i j p e r t i n e n t . 1. p r o o n e r i b u s . C . d e i u r e d o t • p r s t e r p a r t u s a n c i l i a r u m , q u i n ó f u n t i n f r u é t i b u s - f. p l c r u n q u e . §• fi f e r u i . f f - e o - & d e h i s , v t d e e s e t e r i s a c c e í s i o n i b u s e f t d i c e n d u m : v t i n f r á i n t e r t i o c a f u , j5 f q u a n d o p o f t f o l u t u m m a t r i m o n i u m p e r c i p i u n - t u r , n o n f u n t d o s , v e l p o r t i o d o t i s f f c c u n d ú m g l o f f . j n d . l . f i m a r i t o . § . f i n . a t p o t i u s f e h a b e n t a d d o t e m a c c e f l o r i é j V t a d r e m d e p o f i t a m v e l c o m m o d a t a m f r u d u s f e f o l e n t h a b e r e . d i d • 1• v i d e a m u s g e n e r a l i - t e r . § . p r i m o , d e v f u . n e m o t a m e n d i x e r i t r e m c o m - m o d a t a m v e l f i m i l e m e f f e i u s v n i u e r f a l e - N e c a l i u d

effe i b i d i c a t u r i n c o n d i d i o n e i n p e r f o n a m c o m - p e t e n t i f p o n f s , a l i a d i n a d i o n e d o t i s : n á i m ó i d e m o b f c r u a t u r . l . f i f p o n f a . Se i b i n o t . f f . d e i u r e d o t i u m . q u e m a d m o d u m e r g o f r u d u s r e i d e p o f i t s , n ó f u n t r e s d e p o f i t a , n e c i n o b l i g a t i o n e m v e n i u n t , í e d p e r o f f i c i u m i u d i c i s a c e e f f o r i é p e t ú t u r . l . i i i j - C d e p o f - M I p e r c o l l u f i o n e m . f f . d e a d i . e m p t • A l e x a n . i n d . l • m a r i t o • § . f i n . i t a f r u d u s d o t i s n o n f u n t d o s , n e c a - d i o n e d o t a l i s d e b e t u r , f e d o f f i c i o i u d i c i s . N e c o b - í l a t q u ó d i n d ־§ . f m . d i c a t u r p r o h i s a g i , & q u ó d f i - n e h i s m i n o r e m d o t e m d i c a t u r q u i s r e c i p e r e , q u o - n i a m & r e s c o m m o d a t a d e t e r i o r r e d d i t a , d i c i t u r n o n r e d d i f i n e i n t e r e f f e d e t e r i o r a t i o n i s . l . i 1 j . § . j . f f . c o m m o d . & t a m e n i l l u d i n t e r e f f e v e n i t o f f i c i o i u - d i c i s , f e c u n d ú m g l o f f i b i i n v n a f o l u t . I t e m , n ó n n e d i c i t u r r e m r e f t i t u t a m n o n v i d e r i f i n e f r u d i b u s ? 1•

r e f t i t u e r e . & i b i d o m i n u s A l c i a t u s , d e v e r b o r u m f i - g n i f i c a t . I . i n c o n d e m n a t i o n e - f f . d e r e i u d i c a t a . l . e x d i u e r f o . § . p r i m o . f f . d e r e i v e n d i c a t i o . & t a m e n f r u - d u s a l i a r e i v e n d i c a t i o n e p e t ú t u r • d i d : o § . f r u c t u s * N e c r e p l i c e t u r , F r u d 9 d o t i s o f f i c i o i u d i c i s n ó p e t i • d i d o § . f i n . q u i a l o q u i t u r i n c a f u p o f t e x a f t a m d o - t e m , & o f f i c i u m i u d i c i s n ó d u r e t p o f t f i n i t a m p r i n - c i p a l e m a d i o n e m . l - f 1 . & i b i n o t . f f . d e e o q u o d c e r . l o c . n a m r e p l i c o , v t i n f i m i l i d i x i t P a u l u s d e C a f t r o i n d i d a 1. i i j . §• f i n a • i b i , a d f r u d u s d u r a r e o f f i c i u m i u d i c i s e x i l l a a d i o n e . q u i a f u n d u s f u e r a t r e c e p t u s f i n e f r u d i b u s a b i g n o r a n t e , q u o c a f u c e f f a n t n o t a , i n d i d a l . f i n a . E t q u ó d f u i n a t u r a f r u d u s n o n a u - g e a n t d o t e m , f a t i s p a t e t , q u i a n o n a u g e n t r e f p e d u m a r i n .1.fin • § • p r a ? te r e á • C . d e i u r e d o t i ú . v t a d u e r t i t d o m i n . A l c i a t . I o a n . G r o . S o c i - I u n i . & m u l t i a l i j t e - n e n t e s h a n c p a r t é - Q u ó a u t e m a d c g t e r a a u g m é t a ,

2

6

d e i u r e d o t i u m . l . f i í é r u o . l . f i l e g a t o , e o . t i t u l o . l . f i e x t o t o . v b i A l e x a n . d e l e g a t i s p r i m o . 1. a d i t i o - d e a c - q u i r e n d a h s r e d i t a t e 1 ״. d o t a l e m f e r u u m . f f . f o l u t o m a t r i m o n i o • n ó n n e e t i a m d i c i t u r , q u o d e m p t i o n i a c c e d i t , p a r t e m effe e m p t i o n i s ? & i d e o a d i o n e s e x e m p t o d a r i p r o p a r t u , f r u d i b u s , & a l i i s q u i b u f e ú - q u e a c c e í s i o n i b u s ? 1 - q u o d f i n o i i t . ^ . f i n - t í . d e a r d i l , e d i c t . N i h i l e r g o f a c i t , q u o d d o s a c c e í s i o n e m r e - c i p i a t , i d c i r c o d i c i d e b e a t i u s v n i u e r f a l e . A l i i s e t i á m o d i s S o c i n . & R u i n - a r g u ú t p r o o p p o f i t i o n e B a r -

P H A N N V C .

p o t e f t c o n f i f t e r e . B a l . S a l y c - & a l i j i n a u t h e n t n r t e r e a - C . v n d e v i r - & v x o r . e r g o h u i u f m o d i f e n t r e m a n e s i n c e r t a e r i t n u l l a . P r s t e r e á n ó n n e d í c i t u q u o d d o s e r a t i b i d a t a , f e d q u i a n o n a p p a r e b a t - p r o c e f f u q u á t a , f e n t é t i a i n c e r t a f u i t n u l l a ? S i e n iíí!

i n a d i s c o n f t i t i í f e t d e q u a n t i t a t e d o t i s , f a l t e m - t a c i t a m r e l a t i o n e m a d e a p o t u i f f e t f e n t e n t i a in c*

t a f u f t i n e r i : f i c c o l l i g i t u r e x i l l o t e x - d . l . f i n . e r e o f ) f u m e f t p r s f u p p o f i t u m B a r t . q u o d i b i n o n c o n f t a l r e t , n e c d e q u a n t i t a t e , n e c d e i p f a d o t e •

V e r u m e n i m u e r o t u n e l i b e l l u s , f & f e n t é t i a ״ e - ?0 n e r a l i s i n c e r t á q u e f u f t i n e t u r c u m a g i t u r a d d o t e m צ d a n d a m , c o n f t i t u e n d á m v e a r b i t r i o b o n i v i r i , v el' q u i a f i c f u i t p r o m i í f a . l . c u m p o f t - § . g e n e r . f f . d e i u r e d o t i ú • v e l q u i a d o s e x d i í p o f i t i o n e l e g i s , v e l f t a t u t i d e b e t u r . l . q u i l i b e r o s . f f . d e r i t u n u p . l . o b l i g a t i o n e v b i g l o f - & D o d . f f i d e a d . & o b l i g • c u m i n h o c c a f u p o f s i b i l e n o n f i t c e r t u m d a r é l i b e l l u m , v e l f e n t e n - t i a m , i d e ó i n c e r t i t u d o t o l e r a t u r , v t t r a d i t u r p l e n é p e r R i p - i n l - j - § . j . f f . q u o - l e . & i n t e r m i n i s B a l . i n l.j.

0 d e d o . p r o . & t u n c c o n f t i t o , q u ó d d e b e a t u r d o s l a t a f e n t é t i a , d e h o c m o x i n e i u s e x e c u t i o n e I u d e x a r b i t r a b i t u r p r o q u a l i t a t e & d i g n i t a t e p e r f o n a r ü , a c p a t r i m o n i j q u a n t i t a t e , d o s q u a n t a c o n f t i t u i &

f o l u i d e b e a t • Q u a t r o n ú q u i d m a r i t u s p r o l u c r o d o - t i s e x f o r m a f t a t u t i f a c i e n d o , p o f s i t a g e r e v i a e x e - q u u t i u a f t a n t e f t a t u t o , q u o d m u l i e r i , & c a u f a m h a - b e n t i a b e a , l i c e t v i a e x e q u u t i u a i n d o t i s c a u f a p r o - c e d e r e . D e c i í ú m i n R o t a f u i t n e g a t i u é i n v n a c a u - f a R o m a n a , c ú m e í f e t m o t a q u s f t i o f u p e r f t a t u t o v r b í s i d d i í p o n é t e : v t i n r e c o l l e d i s A c h i l . d e G r a f . i n d e c i f - c x x . l u c r u m q u o d d e f e r t u r . v b i d i c i t , q u ó d d o m i n i v o l u e r ü t m a r i t u m i n l u c r o d o t i s , n o n c e n - f e r i c a u f a m h a b e r e á m u l i e r e : n o t . p e r B a r t . i n 1^{. fin .}

C . d e b o n . m a t . C o r á n a u t h . e x t e f t a m é t o . c o l • v j.C . d e c o l l a . e t i a m q u ó d e x a l i o f t a t u t o f u i f f e t i l l u d l u - c r u m f i i i i s r e f e r u a n d u m . B a l - p o f t g l o f . i n l . p r o h s - r e d i t a r i i s . C . d e a d . h s r e d . i n f e r e n d o , q u ó d n o n p o t e r a t i l l u d d i c i e x p e r f o n a m a t r i s m o r t u g q u s f i t u m f i l i o , & d e m u m i p f o m o r t u o a c q u i f i t u m p a t r i , v t fie v i d e r e t u r p e r m e d i a m p e r f o n a m f i li j m a r i t u m h a - b e r e c a u f a m a b v x o r e , & i d e o n o n p o t e r a t p r i u i l e - g i u m i l l i u s f t a t u t i e x t e n d í a d m a r i t u m a g e n t e n ! a d h o c l u c r u m , q u o d & m i h i p l a c e t •

S V M M A R I V M . 1 Reftituere ■proprié dicimus quod accepimus.

2 A n maritus dotis lucrum facerepojjit in cajú,quando nunquam dosjuiffetjoluta,(ed tantum promijfa.

3 Verbum rejlituere verijicaturper remiffionem, & ac - cepttlationem dotis.

4 Paftum de non petendo dicitur cotinere donationem reiinpaftum dedüSia.

5 Dereftttutionememiratrejpe£tutemporis, norefye■״

ciu ipjitu dotis.

6 In fiatutofit mentio de dote reftitueda caujdfrequerb‘

tioris contingentia. .

7 Statuto vigente ,quod in cafu dotis reft duende v j * cretur dotem,& vexari non debeat,&c.prormv>.m v ir non lucrabitur,(ecundum A n g e l .ex eo,quo e:

. dat exceptionem,non cenfetur daré aftionem.

9 l e x tollens facultat em agendt, non cenfitur to ere;

cultatem excipiendi.

to t>Hriia ejl aliquid foluere, quam aliquid non

704 D. P H AN. DE

n u m e r o 4 7 - & S o c i n . I u n . B a l d . i n 1. ] • i n i i j . c o l . f f d e e d e n d o . & i n a d d i t . a d S p e c u l . i n t i t u l o d e f e n t e n t . c o l u m . j . R a p h a . C u m a n . i n d i é t a r u b r - B a l d . N o u e l • i n t r a f t . d o t . n u m e r o 2. v b i o p t i m i s r a t i o n i b u s i m - p u g n a r o p i n . B a r t o . c o n t r a r i u m t e n e n t i s i n d i é t a 1^.

f i n a • q u s f a n é m i h i v i d e t u r e r r ó n e a & r e p e l l e n d a , t a m e t f i e a m f e q u a n t u r A n g e l . i b i & A l e x a n . i n d i é t . r u b r . & M a t e f y l - i n n o t .1 2 1 . & I o a n . C a m p . i n t r a é t a • d e d o t . & d o t . f t a t . i n i i i j . q u s f t . i n f i - & F e l y n . i n c a p • f i g n i f i c a u e r u n t . i n c o l u m - i j . e x t r a d e l i b ־o b l a ־N a m B a r t . & f e q u a c e s a d h o c m o u e n t u r : q u i a d o s e f t i u s v n i u e r f a l e , & f i c u t i n i u d i c i o i u r i s v n i u e r f a l i s , v t h s r e d i t a t i s g e n e r a l i s , & i n c e r t u s l i b e l l u s p r o c e d i t , a c f i m i l i s f e n t e n t i a v a l e t : & i n e i u s e x e c u t i o n e l i q u i - d a n t u r r e s , v t p e r g l o f . B a r t o l . I a f o n • & a l i o s i n l . j . f f d e e d e n d o * D o é t o r e s i n l . e d i t a . C • e o d . g l o f . i n l . i j . C . d e f e n t e n . q u s f i n . c e r - g l o f & D o < f t o r . i n c a p . f e - c u n d o , d e l i b - o b l a t - I a f i n d i d a r u b r . f o l u . m a t r i m . c o l u m • f i n a . & i n 1 - a it p r g t o r . § . j . c o l u m . f i n . d e r e i u - d i c - l . l i c é t . d e p e t i t . h s r e d i . S e d i l l u d a í f u m p t u m e f t f a i f u m , Y t p a t e t e x l a t é d e d u d i s í u p r á e r g o & c o n - c l u f i o : & a d l i t e r a m c o n t r a o p i n i o n e m B a r t o l . f t a t t e x t u s i n d i d a l . f í n a . m o x r e c i t a t u s . N e c i f t e t e x t u s e u i t a t u r p e r B a r t o l u m , q u ó d d i c a t i b i f e n t e n t i a m e í f e n u i l a m , v é l q u i a i n e a n o n ׳׳' a t e x p r e f l u m c o n - d e m n a t i o n e m f i e r i e x c a u f a d o t i s , v e l q u i a i n p r o - c e f l u n o n c o n f t a b a t d o t e m d a t a m e í f e : & q u ó d fi c o n f t i t i í f e t d o t e m d a t a m , l i c e t n o n q u a n t u m v a - l u i í f e t f e n t é t i a , & i n e x e c u t i o n e p o t u i f f e t l i q u i d a r i f e c u n d u m e u m , q u o n i a m e g o c o n f i d e r o r a t i o n e m n u l l i t a t i s i l l i u s f e n t e n t i g , i b i r e d d i i n h o c : q u i a e r a t i n c e r t u m , q u i d a c c e p i f l e t , & q u i d p e t e r e t u r : & f i c p r o p t e r r a t i o n e m i n c e r t i t u d i n i s , q u a m I m p e r a t o r i b i n o l u i t d e c l a r a n p o í f e i n e x e c u t i o e : e r g o i b i f e n t e n t i a n o n f u i t n u l l a p r o p t e r r a t i o n e s á B a r t o . a d - d u d a s & l e u e s p r o f e d ó m i h i v i d e n t u r •

P r i m ó , q u i a f e n t e n t i a q u u m a d l i b e l l u m r e f e r a - t u r . l . f i p r s í e s . f f d e p e e n , v t d i e j t R u i n , i n d i d a r u b . n u - 8 8 , i n t e l l i g e b a t u r i b i l a t a e x c a u f a d o t i s q u a m - a 9 u i s i b i e a n o n e x p r i m e r e t u r : q u i a t f e n t e n t i a c e n - f e t u r l a t a e x c a u f a d e d u d a i n l i b e l l o . g l o f • i n 1. h s e n i m c a u f s . d e f ú í p . t u . l . f i q u i s a d e x h i . t f d e e x e > r e i i u • g l o f . n o t . i n 1 .& p u t o . § - j f f f a m . e r c i f c . B a r t . i n . l ׳ j . C . d e e r r . c a l . B a l . N o u e l . v b i f u p r á .

S e c u n d a r a t i o n o n r e l e u a t : q u i a n o n e f t f a c i e n - d a d i f t é r é t i a i n t e r c a f u m , q u ó d n i h i l f i t p r o b a t u m ,

& c a f u m q u ó d f i t a l i q u i d p r o b a t ú , f e d i n e o e f t v i s , q u ó d o b f e u r é & i n c e r t é . l . d e s t a t e . § . n i h i l . f f . d e i n - t e r . a d . n o . i n c . i n p r s f e n t i a • d e p r o b . & i n l - t r i t i c ú . d e v e r b . o b l i , & f e n t é t i a i n c e r t a , q u á f u f t i n e r i p o í f e p e r r e l a t i o n e m , e t i a m t a c i t a m , a d a d a p r o b a t o r i a v o l ú t B a r . & l a f . i n d . l ־a i t p r g t o r . § . j . & g l o . i n A L i i j . i n d . r u b r . T e r t i o t u n c f u f t i n e t u r q u a n d o e x i l l i s p o t e f t p l e n e c e r t i f i c a n : q u i a i n t e g r a m , & c o n c l u - d e n t e m p r o b a t i o n e m d e b i t i c e r t i c o n t i n e á t : S e c ú s f i & i p f a o b f e u r i t a t e m , & i n c e r t i t u d i n e m h a b e a n t : i d e o f i i n s d i s a p p a r e a t d o t é f u i f l e d a t a m , f e d n o n a p p a r e t , q u i d v e l q u a n t u m n e f e i o v i d e r e , f e n t e n - t i a d o t i s i n c e r t a , q u o n a m m o d o p o t e r i t c e r t i f i c a r i p e r r e l a t i o n e m a d e a s p r o b a t i o n e s i n c e r t a s : f i q u i - d e m p o t u i t e í f e p l u s & m i n u s , q u o d d a t u m p r o m i f f ú m v e f u i t p r o d o t e : q u i a d o t a r e n o n e f t i n o m n i - b u s v n i f o r m e : a i t B a l . i n d . l . f i n . n u m . 8 . v e r f i c • q u s - r o a n d o s . C . d e f e n t . q u s f i n . c e r • Se i n v n o n u m m o

7 0 j 43 M *ritus accipiens nomen infalutu pro dote promif■

fa,tanti illam aftimaffe videtur otee in cafa re ¡titu- tionis eiufdem nominis ce fiarte liberatur.

4 4 Statutum non videtur curajfede modo fatisfaciendi.

45 Promiffa fabfiquens poft confifflonem dotis recepta, videtur ^loco foluti onis a manto accipi.

46 Declaratur in hocdtclum Tfutni.

47 Per nouationem, & transfafionem vnim obligatio- nis in al ta m , extincito prima obligationis inter- uenit.

48 M aritus recepto nomine in dotem,retrocedido idem nomen in cafa reftitutionis, liberatur.

49 Statutum de lucro dotis dat&¿m venficetur cum da- tur nomen in dotem.

jo Dotein pecunia promiffa, & creditur ad exigendum m anto dato, v t inde fib i fatisfiat ,an dicatur dos foluta.

51 Quando pro dotepromiffa accedut fideiuffore!,anfia- tutum de lucro dotis data locum habeat.

52 Datio fideiufforum habeturpro quadam fatisfkftione adfaluttonem dotis.

S¡ Quando maritus partem dotis exegiffet, anfit locus ftatuto de lucro dotis.pro partefoluta maritus lucru facere debet.

SS ■Marito non vale'¡i exigere abharedibus mulieris lucrum dotis fibi prcmijja ,an(¿• quomodo confuía- tur.¿' nu.s6.s7.

SÍ Sifiatutum vult virum lucrari dotem inomni cafa lucrabitur etiam dotem promtffam.

i ^ ^ K E S T I T V E N D A . b P r o p r i é r e f t i t u e - fe d i c i m u s q u o d a c c e p i m u s , i n q u i t D . 1

^ g j i y & f / A l c . i i i l . r c f t i t u e r e v i d e t u r ־d e v e r b .(ד g n i • q u e m a d m o d u m v e r b u m r e d d e r e . h a b e t f i g n i n c a t u m r e t r o d a n d i • ! • v e r b a r e d d é d i . d e v e r b . í i g n . & d i c i m u s d a r é n o f t r a , & r e d d e r e a l i e n a - l . j - f e l e g a n t e r . f f - d e p o f . l . p a t e r . § . f i d e i t a f • d e l e g a r . i j . &

p e t e r e qux n o n d e d i m u s , & r e p e t e r e , ¿ n o b i s p r i u s d a t a * l . f i r e p e t e n d i . C . a e c o n d i t . o b c a u í a m . L r e p e - t i t i o . f f . d e c o n d i - i n d e b . & f i m i l i a a f f e r t R i p - i n r u b . d e r e f c r i p t . & i n d - r u b . í b l . m a t * v l t r á a l i o s ib i*

H i n c c o n t i n g i t i n f a f t o d u b i t a ñ , n u n q u i d m a r i - t u s f d o t i s l u c r ú f a c e r e p o f s i t , i n c a f u , q u á d o n u n - 2-

q u a m d o s f u i f f e t f i b i f o l u t a , f e d t á t u m ii b i p r o m i f - f a : q u i a c ú m n o n f u m u s i n c a f u , i n q u o p r o p r i é v i - d e a t u r p e r p r a t d i f t a a g i d e r e f t i t u e n d o , c ú m n i h i l p r i ú s a c c e p e r i t , f u a d e t u r p r i m a f a c i e , q u o d l o c u s e f f e n o n d e b e a t l u c r o d o t i s m a m f t a t u t a i n p r o p r i o f i g n i h e a t u f t r i f t é & c c i p i u n t u r . f i i j . § . h 2 c v e r b a : d e n e g . g e f t . l . c o n f t i t u t i o n i b u s • ff. a d m u n i c i p a l e m - &

c u i n o n c o n u e n i u n t v e r b a f t a t u t i , n e c c o n u e n i t d i - f p o f i t i o . l . i i i ; . § . t o t i e s . f f . ¿ e d a m . i n f e c * v e l v b i q u a - l i t a s & p r a f f u p p o f i t u m f t a t u t i n o n v e r i f i c a t u r , n e c i b i d i f p o f i t i o f t a t u t i l o c u m h a b e t , f e c u n d u m B a l - S a l y c e . A n g e l J F u l g . & a l i o s i n l . m a n c i p i a . C . d e f e r • f u g i t - A l e x a n d . r u b . f o ¡ . 1 n a t r . n u m . 2 2 . & S o c . i n ! • d e d i u i f i o n e . e o d e m t i t u . h o c a l l e g a n t i n i f t o p r o p o í l - t o : & p o t i i s i m e h o c a r g u m e n • v i d e t u r f t r i n g e r e i n h o c c a í u r q u i a i f t u d í t a t u t u m d e l u c r o d o t i s e f t r o r r e f t o n u m 1 u n s c o m m u n i s , f t r i f t é i c á r e o i n t e r - p r e t a n d u m , y t q u a m p l u r i m i d i c u n t , p r o u t r e f e r a n 1 n t e x . i n j . g l o f l . H i s n o n o b f t a n t i b u s ׳. o n t r a r i u m m a g i s p r o b a t u r , v t d e t e n n i n a n t l a f o . i n d i f t a r u b r - n u m e r o ־ c . & i b i l o a n . G r o c . V i n c . S a u k > . & S o c i n .

lun.&

Contra Angelum, quodimbflatutuvolueritvtruque.

M aritus faftines onera matrimoni] in cafa dotis non folutt, imo grautor a , quam cum habet commodum

dotis, lucrum dotis facere meretur.

Quidfifiatutum di fta t, quod v ir dotis partem lucre- tu r,& retineat,:partem vero re ftitu a t,: an in cafu tantum dotis foluta locum habebit?

¡4 lúdatee verba non fa n t interpretanda.

jj. y t rbum retiñere non d e b a declarare,feu modificare verbum lucrari.

¡6 Sed p er modum augendi ius m ariti videtu r appo- fitum.

17 JQfffafifiatM um^ c a tj> T*l '°d lucretur partem dotis quam recepit?

ig Idem , quandoftatutum d ic it, quod lucretur partem dotis penes fiexiften tem .

iq Quando ftatutum loquitur fim pliciter de dote lucra - da,tune ftatutum procedit in promiffa.

20 E xidentitate rationis extenditur ftatutum.

21 Dos promiffa,eft proprié dos fecundum plerofque.

22. D uplici modo creatur d o s.& in effe deducitur.

2¡ Paftum de vendendo,vel donando non eft vedere v e l donare.

24 Statutum diffonens de dote promiffa lucrada,an in™

telligatur de promijfaperftipulationem tantum etiam depromiffa p er paftum.

25 Promiffio dotis f e r paftum v a le t, & d a t, aftionem etiam reffeftu v ir i,

26 Statutum de lucro dotis recipit interpretatione paffl- uam a ture communi.

27 Lucrari dotem filutomatrimonio exa fta poteft vir.

28 Ferbum promiffio in fcripturapublica obligationis, intelligitur perftipulationemficus inftatuto.

29 Statutum de lucro dotis non habet locu,nifi dotis pro- mtffto vel con ftitutio voluerit.

30 Statutum , quod dicit virum lucrari dotem datam fa- lutam,vel receptam,nonprocedit inpromiffa,facun- dumplerofque.

31 Dos promiffa,non eft dos data.

gi Opinio contraria Socini Junio, qua reprobatur , &

numero3%.

34 Limitatur nifi inftatutofit aliquod verbum, de pro- miffa,vnde aliquo modo poffit declarar i depromiffa etiamfinfiffe.

35 Limitaturfacundo quando mulier,vel alius ad dotem

obligaths fuiffet in ^{m ora.}

36 Subhmitatur hoc in mora irregular i.

37 Quando mora irregularis committatur in obligatio•

ne dotis.

38 Data dtlatione ad faluendum dotem, maritus non lu- crabitur dotem in cafa ftatuti loquentis de dote da- taficusm cafa fimpliciter loquentis.

39 Dos ad arbitrium boni viri promiffa poft morte mu- lieris poteft declaran citatis hsredibus m u l i e ris,vt maritus eam lucretur.

40 Dotis ad arbitrium boni viri promiffa declaratiofa- luto matrimonio,per mulieris mortem, retrotruni- turaddiem contrallas.

41 Quando iufto impedimento nonfait dos declar ata, poteft poft mortem mulieris dos declaran, C? arbi-

trari.

42 Limitatur tertio quando aliquo modo dici poteft ma rito fiaffefatisfactum de dote, vt in 4. cafibus infra firiptis.

prié in fuo cafu verifican, q u ó d , fcilicet, maritü reftijuat, fiaccepir,fi non accepit fecus: vtnó pter eá vetet virum, lucrari dotem , feu partem* d ° ' tis promiífs iuxta difpoíitionem prim¿ partís fl°~

tuti.hoc voluit Ruin.in difto conñlio cxxxiij v iti' nume.4-inlib.iiij•

Tertio, dici poteft, quód in t ftatuto fit mentio 6 de dote reftituenda: quia,vt plurimum dotes iam antea folét eífe maritis foluta:, ciim matrimonium diifoluitur. Sed quodexprimitur caufa frequétio ris co n tin gen tis, non excludit cafum minus freI quenté.glofin l.j.C.de rap-vir. & ibi Hyp. Marfi &

inl-j-C.de his qui ad ecclef& in c-j.de confefin vj

& Andr.Barb. ad hoc multa adducit in confilio vj.

volu.j.& ita argumentatur Socin.Iun.vbi fuprá, in qusft. de ftatuto volente virum lucrari dotem da- tam ,vt infrá dicemus,Rolád.in tract.de lucro dot.

in qusft.xj.tenet contrarium,pluribus rationibus

& quidem m a le, illis enim patet fácilis refponíio*

& refolutio per prsdifta. Occafionehuius qu*I ftion is, ponam alios cafus ad hanc materiam lucri dotalis,non valde difsimiles á pra?cedenti.& in pri m is illum Angelí in confilio clviij. vifo punfto- vbi confuluit t yirum dotem haud lucrari promif- 7 fam,fi ftatutum dicat, quód in cafu dotis reftituen d s vir lucretur d o tem , & vexari non debeat, &c- nam dicebat Angelus,quód ftatutü illud non con- cedebatin dote,lucrum viro,nifi in eo cafu,in quo eifet in cafu reftitutionis:in quo cafu tribuebat tá- tum exceptionem , mandans non vexari, &c. Sed cum non fuiífet dos foluta,non poterat dici, quód elfet dos in cafu reftitutionis,ex prsdiftis, & quod vir niteretur exceptione fe defendendo, fed imó dicebatur agere ;ideo ftatutum eum in hoc cafu non adiuuabat:quia ad eum,tanquam exorbitans, non erat extendendum. Porro,fi fatis clare confti- tiífet ibi ftatutum voluiífe, viro dumtaxat exceptio nem daré,refté confuluiífet Angelus,quoniamf ex 8 eo quod lex dat exceptionem , non eft temeré ar- guendum, quód & aftionem dedifle dicatur:l.pri- m a. §.primo.ff.de fuperf-l.cui damus.de regulisiu- ris- Sicuti t tollens vice vería facultatem agendi, 9 non cenfetur poteftatem excipiendi tollere. Ang- confilio cclx.D eci.in confilio viij.Caftr.inl-prima- C-de ord-iud.Alexand.in confilio lxxxij.volum-iij- Aret. confilio lxxv-Bartol- & Caftr.in l.prima. ft.de exceptio-& ideo Ioan.Crot.in rubric-foluto matn monio. dixit,quod non eft tanta ratio,quód ftatu- tum velit,virum lucrari dotem promiífam,vtillarn ab hsredibus mulieris exigepe pofsit: quáta,quod maritus,qui dotem recepit,don cogatur eam red- dere hsredibus mulieris: quoniam f longe dunas 10 eft aliquid íoluere, quám aliquid non lucran.qu¿- do quidem pro reftitutioné dotium receptarum>

quas plerunque m ariti, mulierum caufa, totas w ornamentis,&inanibus e x p e n f i s earum cito ab.u muntjfacilé poffentfacultatibus lab i: ideo d e 1n

c a f u , a d a l i u m d i í p o f i t i o : & p r o u i f i o f t a t u t i n o e e

extendenda.Sed vereor,ne f in cafu Angelí vtru que ftatutum voluerit, ex eo quód ftatutum' virum dotem lucrari: hoc enim non importa! - ceptionem tantum, vt pluribus contra Imo • p bat Corneus,1n confilio cxxvij-quamuis-nume.

volumi.fij. jsjeC

Iun-& d-Alciat.in dll.reftit11ere. &Hierony, Cagn.

inUj-nume.17.verfic.nec eft mirum.C.de paft.int.

empt.Angelus in confil. cí£xx־ prsmitto- & Caro.

Ruin-plené confulendoin£° n^^ cxxxiij.vifis.vol.

iiij.& Salycet.in l.fi confiante. C.^de aonatio. ante n uptias- vbi dicit iftam opinione eífe tutiorem : &

eam fequuti funt modernisfcmporibus cLomim in R ota-vtper A chil.deG rai-indecifcxix.dote pro- miffa. q u s videtur fuftineriea ratione :quia licut lex vtitur dicere, quód dosreuertatur adm ulie- rem etiam cum nunquam fuit foluta: fed tantum promiífa.l.fina. C-foluto matrimo.ita quoque fta- tutum vtitur dicere, dotem reftitui, etiam vbi eft tantum promiffa : & par eft poteftas v is, atque fi- gnificatio,quó ad hoc, verbi,reftituere, vel reuer- ti:quia vtraq; prsfupponiwsqué dotem iam fuiffe folutam : ergo ídem ius debet reíultare in vtroque cafu:vt arguit ponderando adhoc dicta l.fina. S o - cin• Iunior in diót.rubr.in fecunda par-numero na.

Refpondetur prstereá ad diftam ponderationem de verbo, reftituere, quo vtitur ftatutum de lucro dotis,aliis m odis.

3 Prim ó, fecundum prsallegatos, f quod verifi- catur remiísionem,&acceptilationem dotis.argu.

l.iij. §.nunc de effeftu.l.nihil.( } lib.leg.l.fi quis ac- cepto.ff-de conditio.ob cauf.l.fi mulier. ff.de con - ditio. inftitu quód maritus rem itien d o, yel acce- ptam ferendo dotem promiífam ,fatis dicitur d o - tem reftituere:quia remittere, eft dare,dicit Ruin, in difto confilio cxxxiij.colum.ix.ad fin.l-pecul.ff.

4 de pecu.& q uód proptereáf paftum de non peté- d o , dicitur continere donationem rei d ed u fts in paftum ,adeó quódindiget infinuatione.glo.in l.fi quis in obligatione.de regul.iur-glof.& Bartol.in 1. Modeftinus. de donatio. Alexand.in 1-fi creditori.

C.de paft-& verbum,reftituere,importataftum re tro fimilem.Bald,in 1-cum etiam. C,de rebus cred.

&Ruin-in confilio cxcvij.caftis. nume.8.1ib,j.quia reftituere eft retro ftatuere, id eft,1n eü caíum rem conftituere, in quo eflet, íi nihil eorum , adnerfum q u s fit reftitutio, faftum fuiífet,1. quód fi minor.§.

reftitutio autem.ff-de minor.1, j.C.de fen. paf,& re- ftitd.reftituere, de verborum íignificationi- poteft ergo verifican in dote promifía remittendo eius aftionem & obligationem -

Secundó,poteftrefpóderi,quodconfideratfta- 5 tutum reftitutionem , & f de ea meminit reípefta

tem poris,quando, fcilicet, venit tempus dotis re- ftituends:non autem refpeftu ipfius d o tis: quia in veritate tam leges quám ftatuta nihil aliud confi- derant,quám dotem conftitutam,vel in efle dedu- fta m : non autem habét reípeftum ad traditionem vel reftitutionemdta refponderunt domini de R o ta,vt per Achil. de Graf. in d .d ecif exix- dote pro- miffa• Q u s quidem refponfio tum máxime proce- dit,quando in ftatuto prius difponeretur fimplici- ter de lucro d o tis , dicendo abfoluté, quód vir lu - cretur dotem ,feu eius parté, & demum aliam par- tem reftituen dam effe diceret: quia pars illa de fe, non im portat,quód dos íit foluta:ergo verificabi- tur in promifla. pars veró fecunda, quatenus fup- ponit dotem íolutam ,qus debeat reftitufnon de- bet difpoíitionem partís p r ím s, volentis abfoluté lucrum dotis fieri,alterare:Sed fatis eft ipfam pro-

J¿ec obftant illa verba in cafu r e ftitu tio n is, &c. qu* nomine dotis füerant prom iils, & aKquando

ciit