8 Lucrum exfirmaftatuti debitum, eftmagis neceffa- rium quam ex patio.
Q V A E S T I O LIX .
Q V AE R O, An ftante ftatuto de lucro f d o 1 ־ tis, 11 vxor damnatafuit ad m ortem , & bona eius fuerint publicata propter vnum ex d elid is de qui bus inl.quinque Iegibus.fF.de bon.damna.videli- cet maieftatis,vis publica;, parricidij, veneficij,&
de ficcariis,maritus pofsit petere á fifeo quod fibi debetur ex beneficio difti ftatuti de lucro dotis.
Q u sftio h s c decifa comperitur per Bart. in did:.!.
quinqué legibus. vbi ten et, quódfi in itu m f fuit 2 padu m inter virum & vxorem de dote lucranda,
& maritus eam confecutus fuerit, quó d poterit fe tueri exceptione retentionis f contra fifeü , quia, 3 cui damus a d io n e m , m ultom agis exceptionem , vtper glo.ibi.Si autem non habuerit,poterit a g e- re contra fifeum, &fummatim f cognito quód fit 4 creditor, fifeus tenetur ei foluere lucrum dotis. 1.
vt res. §. res.íf. de iure fifei. Sequendo Barto.idem voluit Alber.de Rofa.in trad. ftatu. in iij.parte. q.
v.vbi prsmiffa quarta qusft. An ex d e lid o vxoris dos publicetur. in quinta qusrit,quid fi vxor fecit padum cum f marito de dote lucranda, 8c matri- 5 m onio conftante tAdemnetur de hsreíi,nunquid dos publicetur, vel eam maritus lucretur e x p a - d o .E t dicit eiTe diftinguendum, aut vxor erat hse- retica ante contradum matrimonium,& tune pa- dum quod fecit cum marito non va let, quia f in- 6 terdida íibi erat facultas adminiftrandi, & alie- nandi.l.m anichsos.C. de hsreti. l.ex iudiciorum.
íf.de accufatio. Aut non erat tune hsretica.,fed exinde fa d a conftáte m atrim onio, & tune fecus, quia delidum vxoris non habetnocere marito. 1.
poft contradum . ff. de donation.l.fí quispoft- hac.C.de bo.profcripto.Cui fententis pariter af- fentit D.Ioan.BaptM . de S. Blaíio in trad. de pri- uil.dot.inprinc. priuil. xciij. Si ergo ftante p a d o vir lueratur d o tem , quando fada fuit publicado bonorum f vxoris,igitur & fortius debet lucrari Í1 ך ftatuto ita caueatur, cíun validum íitargum en- tum affirmatiué de p ad o ad ftatutum.l.non im - pofsibile.vbi fcriben.ff.de p ad . & in materia pro- pria ftatuti, de qua qusrim us, ita tenuit Angel.in trad.malefi.in verb.át eius bona pubiicamus.ver.
an vxor damnata.& Socy.in conf.cxxj.col.iiij.ver.
fecunda ratio,vo.iiij. vbi inquit quód íicut quan- do publicatur dos propter delidum vxoris in ca- íibus de quibus ind.l.quinque legibus. vir petere poteft quod lucrari debet ex p ad o,vel ex ftatuto.
Idem et;á quando confifcantur bona m ariti, vxor petere poterit lucrum,quod íibi debetur in bonis mariti ex difpofitione legis,& fubdit quód quam- uís Bar.in d. 1. quinqué legibus. loquatur quando lucrum caufatur ex p a d o , tamen ídem erit quan- do caufatur ex difpofitione ftatuti, cum de p a d o ad ftatutum(vt didum fuit)validum íit argumen- tum ,eo máxime quia lucrum T ex forma ftatuti de 8 bitú,eft magis aeceíTarium quám ex p ad o,vt pa- tet e x iis ,a u s dicunt Iaco.de Are.Bar. & alij in l.íi cum doté.§.íi pater.ff.fol.ma.& hanc parte fim ili- ter ampleditur Anch.in c.decreuit.de hsret. in vj.
C am p.intrad.de dote.a.lxxx. in viij.priuil.dot.&
Affi.in c.j.in ver.condénatorú,n.4ó. q u s fint rega, SV M - S V M M A R I V M .
¡ Statutum de dim idia dote lucranda locum non habet in bonis fubieftis reftitutioni fideicom m ijji,fim u - Iier habebat alia bona ,in quibus poterat fe dotare.
} Dolus mulieris dantis in dotem m arito bonajubiecla ñdeicommiffo operatur, quod v i r ratione dotis eui- fta poterit agrre de euiftione fuper reliquis bonis vxoris , & m m confequi lucrumfibi a lege m unici- p a li conceffum.
Q V A E S T I O LVIII.
Q V I D
autem Í1 mulier habebat alia bonali- bera,in quibus poterat fe dotare, an de bónis fub ן iedis fideicommiíTo datis f in dotem ,poterit con fequilucrum dotis?Bal.in conf. cccclxix.vol. iiij.
formar hanc qusftione,& decidit quód non,quia illa qus habet aliundé vnde fe dotet, non poteft dotis caufa fideicommilfum euertere vel minué- re,per tex.authent.res qug.Ccommu.de leg. & in corpore vnde fumitur. & Bald. fequitur Aymo in conf.xix.col.fi.fed melius in conf.clxxxvj. in fi.vbi inquit hoc effe notabile didum.Idem voluit Paul, de Caft.in conf.lxxvij.in viij.dubio.vol. ij. Socy.in conf.xxiij.col.j.cum feq.vol. iij. Curt. Iun. in conf.
cliiij.in fi.& fi dicatur quomodo erit confultú viro reípedu lucri dotis, refpondet Bald.vbi fuprá,
ג q u ó d fvir ratione dotis euids poterit agere de
euidione fuper reliquis bonis mulieris,& hoc mo do ei poterit fatisfieri pro dida dimidia lucri do- tis. Quód &placuit Aymo in loco fuprá citato, necnon & Alex. de quo ipfe mentionem non facit inconf.clxxvj.col.pe. volu.vij. quando intercefsit dolus tradentis dotem,qui dicitur adefle,quan do grauata reftituere qus habebat alia bona, voluit daré in dotem res fubiedas reftitutioni,& íic frau daré maritum lucro dotis eueniente conditione mortis ipfius vxoris,vt voluit Cyn.Bal. & Salyc.in l.j.C.deiur. do.quod voluit Corne.in conf.cxl.co!.
ij.vol.ij. quem refert & fequitur Aymo in confil.
cxciij.col.ij.in prin.in verf.ác quód ex tali.
S V M M s A R I V M .
1 Statutum de lucro dotis locum habet etiafim ulier f it condemnata , & eius bona publicata fifeo propter vnum ex quinqué deliftis de quibus in l. quinqué le- gibus.ff.de bon.damna.
2 Retentione lucri dotis tra d ita ׳poterit v t i m aritus con- trafificum ,fibona mulieris propter vnum e x d e li-
¿lis de quibus in d ift.l. quinqué'legibus. fuerint p u - b lie ata.
3 A ftio n em cui dam us, multomagis exceptionem.
■f Bona vxoris etfififeo ׳publicata fu erin t propter vn u m ex cafibus de quibus in dift.l.quinque legibus.tamen maritus,cui dos promiffa ffiit cu pafto dotis lucran- da,poterit agere cotrafijcum, & fu m m a tim cogni- to quod f i t creditor, confiqui debet lucrum dotis.
5 M a ritu s lucrum dotis ex pafto non confiquitur in bo- nisd.otalibus ,fiv x o r ante m atrim onium h tretica erattficusfi conftante matrimonio incidit in haré- fim .
6 Haretico inter d ift a eftfacultas adm iniftrandi, ©“ alie nandi.
7 Argumentum de pafto affirmatiué a d ftatutum eft validum.
fuerit maritus,íiue vxor. quod d icit notádum Ca fententia: pariter aflentit L u c.d eP en .inl.princil p es.in xliiij.cafu. C .d e princip. agen.inreb.libro xij.vbi dicit quód vxor prsfumitur prius innau- fragio decefsiffe quám maritus, vbi agitur de dol te reftituenda per d.§. fi maricas. Secus vbi agitur de donatione habita inter eos. N am tune prsfij.
m itur priusdeceísiffe donator. l.fi inter virum.ff*
de reb.dub.Et idé inhfret Anch.in conf. ccccxxx- viij.col.fi.& Marf.in rub.C.de prob.num.416.
Pro cuius confirm ationeaccedat quodnotant Petr.-& Cyn.in l.D eon ob is.col. pe.f& ibi Salyc.in ? fi.C.de epif.& cleric. vbi dicunt quód fiante pacto in ito inter virum & vxorem quód ea decedente maritus lucretur certam partem dotis ,fi ambo intrant monafterium maritus lucrabitur dotem, per text.in did.l.qui duos.de reb.dub.
Limita f tamen iftam opinionem procederé in $ term inis de quibus fuprá, videlicet in ftatuto 10- quente de vxore d eced en te, fecus fi ftatutum lo- quereturde vxore p rs moriente: quia túc fi ambo m oriantur,nó dicitur maritus fuperuixiffe. ita di- xit Paul, de Caíl.in d. 1. qui dúos. §. fi maritus.per te x .in 1.q u o d t d e pariter.ff.dereb.dub.vbiquo- - tie s requiritur aliquem prsm ori, n ó fufficit quód fimul moriantur, vel qu ód n ó appareat quis prius m ortuus fuerit, im ó debet apparere quis primó ab humanis decefferit.Iáé vult ipfe Paul.de Caftr.
in l.fi inter.col.ij.ff.de reb.dub. dicens quód fief- fet cafus, in quo requireretur alterum fuperuixif- fe, vel prsmortuum fuiffe,non fufficeret eos fic fi- muí decefsiffe.Hoc etiam tenuit Horao.in d. conf.
ix. quem fequuntur Prspofi. Alex.in c. fin. coLiüj.
de donat.inter vir.& vxor,& Moderan rep.rub.eo.
tit.§.lxxiiij.col.iij vbi mouentur hac ratione, quia cum ifto cafu ex prsm ortevnius& fuperexiften- tia alterius occurrat,& purifican debeat condi- tio lucri,non poteft dici vnum prsmortuum alte- ri,ex quo fimul decefteruntldeo non occurric nec purificatur conditio lucri, vt eft tex.qui fecundum eo s fíe debet intelligi,in d.Lquod de pariter. cuna l.feq.ff.de reb.dub. qu ia ex p rsm o rts vxoris,& fu- per exiftentia viri deber maritus lucrari dotem, vt d id a t ftatutum , ergo &c, Nam cum ifti fimul m ortui fint,ifta facultas impedir ordinem pnoris
& pofterioris. 1. Arechufa. ff. de ftatu homi. Se per confequens conditio lucri non eft purificara,&fie non debet habere locum ftatutum. Pro qua limi- tatione facit etiam quod dixit Petr. Cyn. & Salyc.
in d.l.D eo nobis. vbi volunt quód fi f fadum fue- 8 rit padum inter virum & vxoré, quód qui eorum fuperuixerit,lucretur dotem , vel donationem an- te nuptias, íi am bo intrant monafterium neurer lucrabitur: quia neuter alteri túc diciturfuperui- uere.Q uod & voluit Anch. feauendo Cyn. vbi fu- prá in conf.cclxxiij.colum.pe.in fi.&in conf.cccc- xxxviij.circa fin.Moder.in d. reper. vbi fuprá, col.
iiij.& Anan.in d.c.fina. de donat.inter v i r . & vxor.
6־ V M M A R I V M .
1 Occidens vxorem excluditur a lucro dotis ,fecundum communem.
2 M o r tis appellatione,intelligitur de natural¿.
¡ Legis natura hcetfit daré formara futuris r.egoti:!■
S V M M Si I V M .
I Statutum quod vxore decedente fine liberis maritus lu cretur dotem, vendicat¡ibi locum,quando maritus
& vxorjimul decedunt, quod amplia v t nu,$.
2 Stiptdatio de dote lucranda Ji mulier in matrimonio decejferit,locum habet ¡ i maritus (¿rvxor•fimulpe- rierint.
4. M aritu s & vxor,¡¡ fimul moriantur ad donationem validandam pr ¿fumitur p r ¿mortu tu donat or.
5 Palium f i efl initum inter virum & vxorem quod ea decedente maritus lucretur dotem •fiambo intrant monafterium, maritus lucratur dotem-df num.S.
6 Statuto¡i caueatur,quod vxore p r ¿morientefine libe- ris maritus lucretur dotem ,¡lambo fim ul morían- tur maritus excluditur a lucro dotis.
f Pr&mori aliquem vbi r equiritur, non fufficit quottfi- muí moriantur , v e l quod non appareat quis prius mortuus fu erit, Imo debet apparere quis primo ab humanis decefferit.
Q V AE S T I O I X .
ST A T ftatutum quód vxore decedente fine f liberis maritus lucretur dimidium dotis. N un- quid tale ftatutum vendicet fibi locum,fi maritus
& eius vxor fimul decedant,Ba|f .in l.qui duos.§,fi maritus,de reb.dub.tenet quod fic,per illum text.
2 iunda g l.f vbi ftipulatio de dote lucranda, fi mu- lier in matrimonio decefferit, locum habetfim a- ritus & vxor fimul perierirst.fi non probatur quód ea íuperftes fuerit viro,& idem fequuntur ibi Pau.
Alexandón addit.ad Barto.S¿ Socyn.Irnó dixit ibi Paul, de Caftr, hoc etiam locum habere fi nullus ante alium emiíiffet fpir!tum,& hoc cóftaret.Hoc 3 tenuit f glo.in l.cum hic ftatus. §.fi ambo.in verb.
fimul.ff.de don.inter vir.& vxo. Probatur quoque h s c opinio, per text. iu n d a gloff. in 1. fi poffeffor.
in §.fí eodem . in verb. decefífiint, ff. de r eligio.&
fumpt. fuñe, vbi fi eodem m om ento tem poris vir
& vxor decefferintjLabeo ait in hsredem viri pro portione dotis dádam effe adionem funerariam:
quoniam idipfum nomine dotis ad eum perue- nit.gloff.in verb.id ipfum.exponit ,fcilicet portio d otis, & fubdit. Pone enim talem padionem fuif- fe v t maritus dotis dimidiam lucraretur fivxor decefferit in m atrim onio,8i dubiú fuerit,an priús decefsiffet in m atrim onio, an poft. Refpondet gl.
quód prf fumitur mulierem prius d eceísiffeid eó- que fumptus funeris ad hsredem viri pertinere.&
iftam gloff. ibi dixit notabilem Aiberic. de R oía.
Hanc quoque fententiam tenuit H omod. in conf.
ix.col.j Bal.in 1. pro hsreditariis.col.iij.verf.fed poffet dubitari. C. de hsred. adione. Idem dixit Bald.in d.l. fi poffeffor. quem fequitur Cremenón fing.lij.vbiinquir, quódfi ftatuto caueatur,quód mortua vxore in matrimonio maritus lucretur ter tiam partem dotis, & ambo fimul moriantur, vel ex naufragio,vel ex ruina domus , & nefeitur quis anterior & poílerior fuerit mortuus, quód fauore ipfius lucri prsfumitur mortua vxor,& fie habebit locum difpofitio ipfius ftatuti. & adhoc dicit fe allegare optimum tex.ia did . 1. cum hic flatus.§.fi 4 ambo.de donat.inter vir. & vxo. vbifi fm aritus &
vxor fimul moriantur ad donationem validádam prsfumitur prsmortuus donator , íiue donatus
O t X I.
in l.iij.in p r i n .col.ij.in fi.ff. de iure iuran. & D o m i- ñus meus Ruin.in confi.clxxix.colu.fi. volu.j. 8c in confi. ccij.vol.ij.8c in confi.cxxxviij.colú.v. volu.v.
vbi dicunt,quód non valet ftatutum , f fecundum communem opinionem , per quod perm ittitur <
fi!;״ r ־־~ ״ ״ ״ ״ r־:*
s r 1
tomen v t evite tur m ateria delinquen¿¿,' reftrin g i- tu rad pretérita.
4 Statutum permittens quod fili o fpurio relinquipojfit,fe- cundum communem non valet.
s Negligentia inferiorum non deuoluitpoteftatem a d fu
. - 2 r^*־ mwvu
"*״*־ nüando illa negligetia dolo se caufita fuife filio fpurio relinqui p ofsit: quia fecundum Bal periore (h a fuper 10re. * l.eamquam.C.defideicom.&• T m r ,1 י־״ u: !r j
9־ 1
ftt¿fupertore. l.ea m q u a m .C .d efid eico m ácT m o ;n T
7
״£ * ; - -; i n¿ Beneficium fentiens ex delicio alterius, comraodo il- fta.d areturm ateria delinauendi * JIJ' “ e t e ־ liuspriuaturftdoloseprocurauit dehñum có m itti. Secundó facit quod not. Abb ín C D״f t ״I ft- *
7 S ta tu to¡thceatimpuneocciderebanmtum,procurans vlti.notab.de concefiprsben vhí ״ afti• Jn
dolos e bannum alterius vt illum occidere valeat, no d1cit,auód exnepl¡o־ nrlo ,־״f • pCr ‘ u m tc x r. j gaudetpriuilegioimpunitatis. deuoiuitur ad íupenorem / ״ ל ״ ל P° teftas « 6 g VafilUlicetnonpriuenturfiudoquandodimiftruntdo feprocurauitillá n e e l i e e n t i á S ״J d ? 1°
minuminpr&hopropter eorum impotentiam: ta - lus fibi D ro d e ffe , debe td o - men fecus quando eorum culpa caufita fi.iffet ipfi re.Et etiam in q u it, quódfipro « r t o d u S ״ * ־ 9 Donatio inter virum & vxorem etfi morte confirme- ' S - ״ commifí° «US bona debent ad certam *
turttamen canon confirmabitur , f i v x o r a m a rito interfiña comprobetur.
10 Beneficium vacans,vel vacaturum cum morte violen- ta,licet veniat in impetratione beneficij vacan tis, v e l vacaturi per mortem T it f i t amenfecus, f i im pe trans fu it caufi mortis :quia im petratio non v a le t.
n Maritusoccidens vxorem,fecundum communem, p e r d it ius ei fuccedendi.
12 Succedere quis nonpotefl ei,quera interücit.
¡¡ Pañum fañum inter virum & vxorem de dote lucran da,locum non habet,fi vx o r fuerit a m arito occifí.
14. 'Pramium ex maleficiofeto quis non debet reportare.
Ir Verba legis generalia, etiam infauorabilibus debent refirriad bene raer entes ,non autem ad odiofos v e l indignos.
« ״ v w u v , t l . L < 4 í l i ~
perfonam peruenire,fi illa perfona dolosé procu- rauit illius deliétü,non debet cófequi bona. Sub- dens quoq;,quód fi exftatuto liceret impune o cci dere bánitum ,9 f dolosé procurans bannum al- 7 terius vt pofsit eum occidere, non gaudet priuile g io impunitatis.8c cum Abb. tranfit Lancel. D e c . in l.fi ab hoftibus.§.íi vir.ff. fol. matr. vbi dicit hoc de fafto habuiíTe in ciuitate Senarum.
Tertio accedat qupd voluit Prspofi.in c. ij. col.
ij.de feu.fine culp.no!» amitten.vbi licet f excufen 8 tur vafalli vt non priuentur beneficio feu d i, fi d i- miferunt dominum in prslio propter im poten- tia m : tamen non excufarentur fi ex eorum culpa prouenit talis impotentia.
Quarto facit,N am licet donatio f inter virum 9
& vxorem morte confirmetur.!.j.& ii j.l.fi maritus.
16 Papanonpr&fiimitur velle prouidere in d ig n is, quia la ij.lpapinianus.l.cum hicftatus,in prin.ff. de do odisfinoncomprahenduntur in g ra tiis. *י ° '"י" ”״־ "י״־•’ז' ' " י י“״ “־י ~c ’־ :—
17 Vxorem interficiens priuatur beneficio alia accipiedi.
18 Pcena maior imponitur fecudum canonem interficien t i vxor era,quam matrem.
Q_V AE S T I O L X I.
1 D V B IV M offertur,A nf ftatutum d elu cro d o tis locum habeat,fi vxor á viro interfe&a com p e- riatur,& breuiter agendo tencas quód nó.Prim ó, quia verba huiufmodi ftatuti dotis funt proprié intelligéda,vtlatédiximus fuprá inq.ij.poft Ang.
&al'03 ibi citatos. Sed appellatione mortis pro- 1 prié venit t naturalis.l.ex ea.§.infulam. ff.de verb.
obli.not.Alex.in l.infulam.ff. folu. mar. 8c in confi.
ij.col.j.volu.j.Cüm ergo verba ftatuti d icát,q u ó d per morté vxoris maritus lucretur doté.debét in - telligi denaturali,8c non de violenta illata per ma ritum in perfona vxoris:aliás,id eft, fi fecus dice-
remusjftatutúdaretmateriam delinquendi mari Sexto confirmatur ifta opinio ex not. per Bart.
tis:quia aliquando dedignati cü vxoribus, vt v o - in l.cum ratio.§.fi.ff.de bon.damna.vbi t quis non hxntati,8c irs fu s fatisfacerent,8c dotem lucraren poteftfuccedere ei ,quem ipfe interferir, 8c cum futjinducerentur ad occidendasvxores. 8c id eo Bar.tranfitDec.in citatoconfi.dxxv.
fienda eft neceífario ifta reftriaio, iuxta 1. con u e- Séptim o,accedendo propiusad términos qug- j nire.ff.depaft.dotali.8cea qu s not.Bar.&Bald.in ftionisnoftrs,eam decidit tex.ind.§.íi vir.vbipa-
Lcum lex. ff.de legib.vbit hcet de natura legis fit ftu m ffa ftú inter maritum 8c vxoré de lucrando ג daré formamnegotiisfuturis:ramenad futura nó dotem nó habet locum ,fivxorá marito fuerit in - porrigitur,fed ad pretérita reftringitur lex,quan- terfefta:quia,vt dicit text. non eft sq u ü virum ob do alias daretur delinquendi occafio 8c iftud di- facinus fuum dotem fperarelucrifacere, quem di fuit Odofre.8crefert 8c fequitur Salyc.in í.jj. cit notandum ibi Bar.in fi.adftatutum de quo nüc C.de genera.abolitio. Accedat quod volunt Iafo. traftamus.8c Bar.ibifequütur omnes Scribé. quia T rañ .d e dote. F f in co a na.int.vir.8c vxo.Tamen ea non cófirmabitur mor te,fi vxor á marito interfefta cóprobetur:quianó videtur de hoc cafu cogitatum in tereo s.H in cd i- x it Anan.fequendo ho^diftum Bal. in c. fi. col. iij.
de homicid.cum quo tranfit ibi Fely. 8c in c. in no- ftra.correlarioxxxvij.infi. 9 fitq u is im p e tr a tb e 10 neficium vacans vel vacaturum morte T itij, licet veniat beneficium vacans cum morte violenta,vt per D ofto.in c.fufceprum.de referí p. in vj. tamen fi impetrans fuiffet caufa mortis Titij,non valeret im petratio.
Q uintó, dixit Bal.quem communiter feqnútur Scriben.in l.j.col.fi.ver.extráqusro.C. vnde vir &
vxo 9 f maritus occidés vxoré perdit mero iure n ius ei fuccedendi,8c Bal.etiá fequitur D ec.in có fi.
dxxv.col.j.Ratio eft(fecúdum Bal.)quia qui occi- dit,videtur fuá culpa diuertiffe, vnde nihil lucra- tur.l.confenfu.C.de repud.Idem voluit Bal. in cóf.
xxvj.in fi.vol.iij.
morte defundi ceffauerant, tam ex teftamento quám ab inteftato auferuntur bona. Eadem ere rationeidem dicendum eft,quód marito, quino״
vindicauit mortem o c c ifs vxoris, auferri debeat dos,quá lucrari debet ex forma ftatuti. & ita per iftum tex.in terminis qugftionis de qua tradamus decidút ibi Bar.Bal. Ang.ac Alex. in addi. ad Bar
Secundó probatur ifta opinio per tex.in LMar- cel!us.§.fi.ff.ad Treb.vbi hsres grauatus freftitué 3 re hsreditatem ,fi non defendit necem teftatoris perdit com m odum quarts, qusapplicatur fifeo•
ergo & maritus lucrum dotis.
T ertió,per tex.in l.ei qui.ff.de iis quib.vt indig.
& in l.cum m ortem ,iunda gl.in verbo, pertineat ff.de iur.fifci.vbi fi maritus, ad quem pertinet dos propter padum ,m ortem vxoris n ecats nó defen derit,priuatur h sred itate,& ibi illa iura ponderat Bar.ad términos m aterisd e qua agitur poft Iac.
de Are.ibi per eum citatú,& etiam Ang.in d.l.cuni mortem.Hanc quoque partem tenuit Bar. & Ang.
in l.fi ab hoftibus.§.fi vir.fffol.mat.& Luc.de Pen.
in l.mulieres.col.ij.ver.item nota.C. de incol. li.x.
Limtandam tamen exiftimamus hancconclu- fionéprocederé ,vbim aritustfciuiffetoccifores t vxoris:fecus fi ignoraret,arg.text.in l.fi ideo.C.de iis quib.vtindig.vbi excufatur h sres, qui non eft vkus necem d e fu n d i, fi e sd is audores reperire non potuit,cum nulla culpa in eo detegatur. Pro quo etiam facit tex.in 1 .cum fratrem.C. eod. titu.
& ideo dicút f Bar.& alij in d.l. fi id e o , hocfacere S ad excufandum findicos,qui non denuntiarunt maleficia ex forma ftatuti, eo quia non funt reper ti m alefadores,quod & voluit Barto.in l.diuus.ia ij.col.penul.circa fin.ff.de cuftod. & exhib. reor.St Aiber.de Rofa.in trada.ftatuto.in ij.par. q.lxxij.
S e c ü d ó ,lim ita fe a m non procederé,quando 5 alius prsueniffet maritum in vlcifcendanece vxo ris,perea,qus not.Iaf.in l.j.col.j.verfi. fecundó li- mitarur.C.de iis quib.vt indig.per tex.in i.fororé.
eo.tit.vbi non imputatur hsred!,fi non vindicauit necem defundi,fi fuit ab alio prsuentus:&inquit ibi Iaf.in d.l.fororen1:fecundüm Bart.& alios, hoc facere adexcufationem findicorúf villarum, qui 7 non denuntiarunt,fi fuerunt ab alio prguenti.Hoc idé probatur ex iis q u s feribit Alex.in cófi.cxxiij.
col.ij.ver.fecundó reípondeo,vol. vij. vbidecidit, q> licetf maritus priuetur lucro dotis quando non g adhibuit medicum vxori, q u s mortuaíit :tamen hoc fallit,quando fuit prsuentus á fratribus, vel a patruo m ulieris, qui medicum adhibuerunt, per didam l.fororem.&no.per Bar.in l.j.§. eieganter.
ff.de liber.agnof.Pro cuius confirmatione faciunt etiam qu s dicentur infrá in q.lxvij.
T ertió ,f limita etiá ipfam conclufíoné non pro 9 cedere,fi pater mariti fuiffet ille, qui vxoré filij oc cidiffet,quia maritus non teneretur vlcifci necern vxoris contra patrem,quod probatur ex iis qn? ¡n fimili determinar Iaf.in l.j.colum.ij.C.deiis quib•
vt indig.vbi inquit,quód etíi h sr e s, qui adiuit ns reditatem teftatoris occiíi inulta e i u s nece, tan- quam indignus priuetur fuccefsione: tamé quo iftud limitatur non habere locu m in filio inlntuto h s r e d e : quia fi eius pater occidit teftatorem, lius inftitutus non debet accufare patrem, n£CJ 14 f inconueniés eft,vt quis prgmiü ex maleficio fuo
reportare habeat.l.relegatorum,in fi. ff. de inter- 15 a id .Ite m , & quia verba legis t generaba debent refetri ad m erentes, non autem ad indignos vel odiofos,etiam fíeffemus in materia fauor abili,&
in vltimis voluntatibus,vt eft tex.notabilis in l.Lu cius.§.Lucius Titius.ff.de lega.ij. per quem dixit Bal.in c.fi.inj.col.de prsfump. quem fequitur Iaf.
5>ג ind.§.í1vir.col.j.& M arf.c0nu.xciij.c0l.ij.9t P4- pa non prsfumitur velle prouidere indignis, quia odiofi nó cóprshenduntur in gratiis. 1. teftaméto centurio.ff.de manumif.tefta.Et idem in terminis huius qusftionis dixitBar.inl.eiqui.ff.de iis quib.
v t indig.Bal.in l.j.§.fed nec retentio. in fi. C. de rei vxo.a&io.Aret.in §.fuerat.colú. vj. infti. de a d ió . Camp.in trad.dot.in v.par.q.i j Bal.Nouel.in tra- d a .d o t.in viij.par.priuil. xxxj.Marfi. in 1. nihil in- tereft.in prin.ff.ad 1.cornel.de ficca.& in cóíi.xcii j.
col.j.& ij.Io.de Amic.in confi.ix.col.vbi atteftatur D od.cóm uniter itatenere.Boer.in decif. ccxliiij.
col.pe.& Dec.in citato cóli.dxxv.col.j. vbi inquit,
*7 adeo t effe graue delidum interficientis vxorem, etiam punitur vt aliam vxorem nó habeat.c.in- jg terfectores.xxxiij.q.ij. & 9 m a io rt pcena á cano- neimponiturinterficient1vxorem,quámmatré.c.
admonere.xxxiij.q. íj. & pro tóprobatione huius quf ftionis vide q u s d id a cóperiuntur in q.lxiiij.
S V M M A R V I M .
1 Lucro dotis priuatur maritus , f i vxoris necem non vindicauit.
2 lla res f i non vindicauit necem defuntli,priuatur ccm modo hareditatis.
$ H aresgrauatus reftituere hareditatem f i non deftn- ditnecem teftatoris,perdit commodum quarta, &
applicaturfifeo.
4. M a ritu s commodo lucri dotis non priuatur ,fiv x o ris occifires ignorauit.
ן Sind1ci,qv.i ex firm aftatuti tenentur maleficia denun tiarefiigm funt excujatione f i malefactores non re-
perierunt.
6 M a ritu s non excluditur a lucro dotis ob necem vxoris non vita fit ab alto fiiitprauenttu.
7 Sindici non denuntiantes maleficia f i ab alioprauenti fuerint excufimtur.
8 M a ritu s licet priuetur commodo lucri dotis , f i vx o ri infirma non adhibuit médicos: tamen hoc fa llit , f i prauentusfuit afratribus,vel dpatruo mulieris.
9 M aritus lucrum dotis con fequitur , f i non deftndit ne- cem vxoris occifit a patre ipfius m ariti.
C tV AE S T I O L X I I.
1 P O N E,ftante ftatuto de lucro dotis, t 9 vxor fuit occifa,& maritus eius necé nó vindicauit:nü- quid maritus ex beneficio d id i ftatuti lucrabitur dotem . Breuiter videtur concludendum q> non.
Primó per tex.in l.íi fequens.§.cum ex part¿. ff. ad
% fylleia.vbi f hgres inftitutus pro parte,& cui pari- ter fuit fadum legatum , fi non defenderit necem reftatoris.Diuus Seuerus& Antoninus refcripfe- runt tam hsreditatis portionem quám legatum auferendum:hsredibus autem , qui in Ylcifcenda
Cifci necem defunft 1 contra proprium patrem : & m um caput ita voluerit Mathefi.in difto notab fi ipfam adeat ea multa,non redditur indignus, & lxxiij.quem fequitur Iaf.in d.l.j.colÜ.j.C. vn vir &
fubdit quód hoc fuit diftum fingulare Alber. de vxo.& licet Alex.in d.§.fi vir. videatur impugnare R ofa.áqu°d id ia t 1nrub.C-eo.t1tu.de ns quib. vt M athefi.in p afto vel ftatuto:tamen aduertendum indig-& ita teneas fí cafus tib í cotingeret m fafto. cenfem us q> refpeftu pafti Alexá. bene loquitur^
quia non eft verifimiíe q> mulier cogitauerit de ta S V M M A R I V M . li cafu:refpeftu veró ftatuti non habet locum eius
r e p r o b a d o ,cum ip fem et,vt diximus,ten ea t qüod t Maritus occidens vxorem repertam in adulterio ,flan d ix it M athefil.quód fi lex vel ftatutum deferat lu -
teftatuto vel confuetudine fie difponente non lucra- crum d o tis ex alia caufa
quám
ex d elift0 ,tu n c ma tur dotem,quod declara,vt in nu.6. ritUS lucretur d o tem .2 epramium legale perdit, quifibi i su dicit propria au- .
cloritztte. ^ s V M M A R I V M .
^ jQumfaciens lege permittente,peena. non meretur.
4 Vtrficcedens vxori deficientibus agnatis, licet eifucct 1 Marituspriuatur lucro dotis fivxori infirma no ad-
¿ere non pojfttfiipfim occidit ,tamenfecus fia lege hibuit medicum,vel imperitum,&nu.6.
uel ex ftatuto hoc eipermittatur. ^ 2 Paria fin t occtdere,vel i n f i r m u f i n e medico negligere.
¡ Declaratio ad. tex.m l.interdum.fi .quijure .ff.de flirt. 3 Emptori non datur athofi eius culpa mancipiü mor- tuum f erit,quia medicum non adhibuit, vel malu.
a y AE S T I O L X I I I . 4. Occidens teftatorem, vel euminfirmumnegligens,om
*ti commodo fucceffwnis tanqua indignas priuatur.
J Q V I D fi maritus f occiderit vxoré repertam / Vxor prafumitur mortua culpa mariti nonfubmini- in adulterio, ftatuto vel confuetudine fic permit- firantis de medico,vel malo, & ideoperinde indi- tente, An lucretur dotem?Bald. Paul.Imol.Roma. gnus reputaturi.fi eam occidifik.
Aret.& Alex.in l.fi ab hoftibus.§.fi vir.flf.folu.mat. 7 Dominus qui non facit currare jeruuminfirmumpriua- tenent non,per tex.in 1. interdum. §. qui furem• tur eius dominio,ó'feruus efficitur líber.
ff.de fur.vbi qui fibi ipfi ius dicit propria auftori- S Donatio fk5la per vxorem viro morte non confirma- 2 tate, perdit prarmium legale. f Idé voluit M athe- tur ,fi don atar ius ei non prouidit de medietnis &
fil-innotabi.lxxiij. alimentis.
Verum e ft<£Bar. Ang.& laf.in d .§ -fi vir, tenue 9 MaritusquiaujiigittemporepeftisvxoreinfiriKanon 3 runt cótrarium:quia qui facit a f t ú f lege perm it- prouifo fibi de alimentis&medtcinis,priuatur lu-
tente,peenam non meretur.l.Graccus.C. de adul. ero dotis.
Ad idé facit quod fcribit D ec.in 1. j.col.i j.in fi. verf 10 Maritus ingratus erga vxorem dotem non lucratur.
4 quintó lim itat.c.vn . vir & vxor, vbi inquit, t < j l i- n Maritus, quinan fuftinet onera matrimonij,fhtclus cet in cafu illius legis q u s vult <3׳ deficientibus a- dotis non lucratur,
gnatis vir fuccedat vxori,fi m a m ’ interficiat vxo- 12 Har edibus vxoris ínicumbit onus probandi maritum ré,notl poísit eifuccedere,quia videtur fuá culpa medicum non adhibuiffe,& nu.if.
diuertiffe: tamen hoc limitatur procederé nifi 13 <ts4][erensharedem non firuaffe voluntatem defuntti, maritus potuiífet interficere vxorem de iure com atque ideopriuari debere reliáis fibi fitin , habet muni,vel ex forma ftatuti, quia tunc non deberet probare ,quod rogatus voluntatemfuam non adim- priuari fuccefsione,nec alio lucro,per no.per Bar. pleuit.
in d.§.fi vir.Nec obftar,fecundú eum, text. in d. §. 14. Donanti incumbit onus probandi donatarium ingra- 5 qui furem.quia refpódetur t ,<$ illud ibi e ft, quia tumfiaffe,vt a commodo rerum d.onararum exclu-
agitur de remifsione p cens,quzodioía eft,& q u s datur. £
erat d e b ita r a t i o n e deiifti,pro quo captus fuerat 16 Negatiua debet probar i per obiicientem culpam.
fur,vnde difpofitio illius §.qui furem non debet ¡7 Tefiisdeponesfuper tali negatiua debet reddere ratio extendí ad cafum d e auo fuprá. v nem fui ditti,etiam non mterrogatus.
6 Tu autem pro cócordia diftingue, f fecundum 13 Heredibus vxori* non fff.cnprobare maritum medí- Alex.in d.§.fi vir.q» aut traftamus de lucro legali, cum nonadhibuiffe ,fid quod potuit adhibere, quia vel ftatutario, quod debet ratione d e iifti, & ifto erant in loco,quod declara,vt in nu.22.
cafu procedat fentétia Bal.ac aliorú, qui eum fe- 19 Statuto f i caueatur quod minor non pojftt contrahere quuntur:aut veró á lege, vela ftatuto defertur lu- fine confinfuproximiorisfialiquis allegara contra crú ex alia caufa,quá ex delifto,prout eft ftáte fta Slum inualidum,& vultfifindare in ftatuto, debet tuto, q> vxore pramoriente maritus lucretur do- probare,quod ille erat minor,& quodhabebatpro*
tem:& ifto c a f u f i v i r leg e,ftatuto, vel confuetudi- ximiore prs.Jentcm,que de facili poterat adhtbere.
Ue ita permittente occidat vxorem,tunc lucrabi- 20 Tutori,qui non conuertitpecuniampupillarem in em- tUrdotem, cum illam non lucretur propter deli- p tionem pr&diorum,culpa vel negligentia ne aferi- ftum, fed fecundum communem doftorum fen* bitur,nifi o fien datur quod erat pr adía venaha qua tentiam,propter onera matrimonij, vt per glo. 3c emerepotuiffet.
f^oft.in l.fi donaturus■ §.fin.ff. de condi.cau.da.8c 21 Poteftatt non poteft afcnbi culpa,quod non ccepit male ca qus diximus fuprá in q.iiij.& hoc cafu faluatur factores, nifiprobetur quod tilos cap ere potuiffetfi opinio Bart.& cum hac cócordia pertráfir Camp. voluiffet.
1ntraft.dot.in v.par.q.v.8c Curt.Iun.in d.l. j.C.vn. 23 Locus infignis appeüatur,qui habet forum meri &
rir & vxo.col.ij. licet ante Alex. quó ad iftud vlti- mixtiimperq.
col.fi.vbiconcludit,t 9 donatio fad a Der vxorem 5 viro morte nó confirmatur,quando donatarios ei nó prouiait de medicinis,& alim étis.cu culpa pof fit imputari marito cur mortua fuerit,& 9 fi mari tus peftis tempore aufugeret vxore infirma,! noa prouifo fibi de alimentis & m edicinis, priuaretur 9 lucro dotis q u od ex forma ftatuti debetur.Idédi- xit ipfe Ripa in l.fi.colú.ij.C.de reuocan. dona.»
maritus ingratas erga vxorem f nó lueratur doté V ltim o facit.t Nam vir, quinon fuftinet onera 10 matrimonij,non lueratur frudus dotis.l. dotis fru U fius.ff.de iure dot. ergo nec proprietaté eiufdem dotis,cum fubfiftat:& militar eadem ra tio , arg.¡.
fi ante.iuada glo.ff.fol.mat.Ita dixit Bal. in confi.
cclxxxix.in prin.voiu.j.
Sed quia dubitari poflet cuiná incübat onus pro bandi maritú adhibuifle medicó vxori. An hsre- dibus vxoris 9 non adhibueric ,v e l ipfi marito 9 adhibuerit,! ideó dicaris,9 obiiciéti culpam ma-12 rito fp ed a t onus huiufmodi probationis, 9 ipfe nó adhibuerit medicó vxori. Et primó per ea qus dicit Bar.in cófi.cxxxvij.ftatuto ciuitatis Gualdi, qué fequitur Corn.in d.cófi. xj. col. pe.! vbi dicit, 13 (j qui aíferit hsredé non feruafle voluntatem de-
£unfii,& propterea priuari relifiis fibi fafiis in te ftamento fecúdum términos authen.hoc amplius.
C.de fideic.habet probare negatiua,fcilicet cj ro- gatus voluntaténó adimpíeuit: quia qui fe fundat in negatiua,tenetur eá probare.l.in illa.ff.de verb.
oblU.fi quis. C.de fabricenfibus.lib.x.Idem voluit Saly.in d.authe.hoc am plius, qué fequitur Cor. in confi.cxx.col.fi.vo!.j.& ideo dixit Corn. vbi fupra fe cófiiluifle apud Sp oietó, fl eft inftituta Titia,
& miunfiü e: nó nubat fine cófenfu Caij,& Sem pronij,& ficótrafecerit, priuetur omni cómodo fibi relifio á legitima fuprá ,& to tó difió refiduá diftríbuatur amore D e i , nó fufficit probare 9 illa nupferic,nifi probetur 9 nupferit fine illorá voló- tate:Ergo idé dicendum in cafu huius dubitatio- n is ,9 hsredibus vxoris incübit onus probationis ipfius negatius.qu ód vir vxori infirms medicum non adhibuerit.
Secundó facit quod feribit idem Corn. in prsfa to confi.cxx.coló.ij. vbi qui affirmat donatarium ingratum , | & fie non prsftitiffe alimenta perita 14 donanti,ei incumbit onus probandi, aliás non po teft difius donatarius priuari rebus donatis.
T ertió ,f in terminis hoc voluit Bar.quemom- 1$
nes alij fequóturflnd.§.fi vir.vbi inquit,quód hsc negatiua debet probari per obiicientem culpam m arito,& cum ifta fententia tranfit Alex. in confi- lio fupra citato cxxiij.col.j.volu.vij.vbi!exprefse dicit, ifta negatiua, quód medicus nó fueritaa hibitus vxori infirms per viró, debet probari per eum , qui fe fundat in illa , per not.in d. 1. in illa- &
plus,q>!teítisdeponés fuper tali negatiua debet !7 reddere rationem difii fui,etiam nóinrerrogatns:
vt per Bar.in confi.Ixxiij.át Bal.in l.cum h:.§-Pfx"
tor.ff.de tranfac.Hanc quoq; partem ampleaitur Bar.cum qua alij concordant in l.fi feruó.ff.de v״r bo.oblig.ac idem Bar.in l.idéq;.ff.pro focio.Corn.
in d. confi.cxx.col.fi.& in d ifio con fi. xj. col .oen a..
! Et
acuertas,qaód
nonínfficit probare
quod m- r- Q V A E S T I O L X I I I LI Q V A E R I T V R ,! An maritus beneficium lu- cri dotis ordinaturn á lege municipal¿ confequa- tur,íl vxori infirm s, ex cuius tefirm itate mortua fit,non adhibuit m edicum,vel imperitam. Et non laborado vbi nó expeditintrepidé tenendu eft9 i non.Primó per tex.in l.fi feruó,!in prin.ff.de verb.
jobli.vbi paria funt occidere,vei infirmó fine medi c o negligere. Sed m aritus, vt diximus in q. lxij.fi occidit vxorem lucrum dotis perdít,ergo & íimi- liter fi vxori sgrotanti medicum non adhibuit.
Secundó p e r text.iunfiagl.in verbo culpam, in 3 l.quod fi nolit.§.fi mácipió.ff.de edil.edic.vbifem
p torin ó datur a fiio íim ácípm moríuü fuerit cul7 pa emptoris,qu!a non adhibuit m edicó,vel maló.
Tertió probatur ifta opinio per tex.in l.iij. i un- fia glo.in verbo euipam.ff.de iis quib.vt indig.vbi diuus Pius illú indignüm decreuit,qui manifeftif- fimé comprobatus eft id egifieivt per negh'gentiá
& culpa fuá mulier,á qua h sres inflitutus erat m o reretur dicit gl.in verbo culpa,non adhibédo m e- - dicó,vel m alúJdem dixit tex .iu n fia g ü n !.necef- farios.§,fi,in verbo iniuria.ff.4? syllania. & gíof.in d.§. fi mancipium. in verbo medicum. & Bald. in 4 confi.xxvj.volu.fij.vbi in q u it,! 9 teftatorem occi
densvel etiam ,quod minus eft,infirmó negligéns om ni com m odo fuccwisiorfisjtanquam indignas,
deftituirur.
Q uartó hoc decidir gl. in pacho d o tis , in l.fi ab hoftibus,§.fi vir.ff.folu. mat. quam ibi auream eífe dicit Bal.& q u s ab ómnibus recepta eft, .vbi dicit, 5 9-fi..maritus nó fubminiftrauit vxori infirme tm e -
tíicum,vel imperitum,q> eius culpa mortua prsfu mitur,&perindeindignas repucatut acfi occsáif fec,& in terminis ftatuti perLictam glof. ibi idem firmantomnes D oct.
6 Pro cuius confirmatione ! accedit quod volfic Bal.ac a fj in l.quod in vxo:é,C.de neg.geft. ybi di c u n t 9 ־ maritus tenetur vxori fubuenire de alim é tis,& m edicinis,& ómnibus aecefíariis.-qiiia quá- diu durat matrimoniú,tenetur fubire onera eiuf- dern,& fi ea nó fupportet,non poteft doté Iucr2ri, neq; ex pafio,neq; ex ftatuto. Ic^voluit ipfe Bal.
in auth.aos data, col.ij. C.de fecun.nup. quéfequó tur Scribenrin d.§.ií vir.& inipeciePau.de Caft. di cens hoc m étitenendó quia quotidianü, & iftó cafum habuit de fa&o F lo reo s. cü ipfa quoq; fen tentia tráfit ipfe Bal.in cóíi.liij.col.ij.vol.v.Abb.in cófi.lxxxv.in fi.vol.ij.Sccy.incófi.cv.coi.fi. vol.iij.
Alex.in cófi.xcj.col.ij,voi.vij.ck in cófi. cxxiij. col.
j.eo.vol.Corn.in cóíi.cxx.col.fi.vol.j.& in confi.xj.
col.pen.vol.ij.&in cófi.cij.col.fi.vol. iiij. Camp.in trac.dot.in v.par.q.i!j.&inj.Luc.de Pen. inl.m ulie res.col.i j.C.de incol.lib.x.Marfi.in 1. nihil intereft.
col.j.ff.ad l.corne.de ficca.& in confi.xciij.colü.ij.
Io.de Amic.in cóf.iij co!.fi.& in cóf.ix.coljj.Boer.
decií'.ccxliiij.col.pe.Arer.in§.fuerat.Infti.dea&i.
coí.vj qui etiá adducit fimile de dño,qui non fecit 7 (vt debuir) curare feruó íuó in infirnriitate,! & ex-
peliit eú de dom o,quia priuatur eius dom in io, &
feruus efficitur líber,per tex.in l.j.§. fed & feimus.
C delati.liber. tollen. Pro cuius corroboratione
tem illos inquirere.
Fabrí,Jim loco non reperiunturjnueniendifihnt in lo- cis circumuicinis.
Tutor idóneas Jinon reperitur in ciuitate,debet in locis circumuicinis perquirí.
Iuris ignorantia jficutnon excufdt mulleres, & rufiicos in lucris quando potuerunt con fiere peritiores exi- fiem es in loco:Ita etiam quando non extabant in lo -
co fid in locis circunfivan tibus.
Adulteresficut vadu n tad ciuitatem pro indulgentiis,
& rufliciadnem us pro lignis-.itaquoque accedere deben tadciu itatem pro eonfiiliis,qu3d lim ita v t i n nume.rq.
Difcuffio bonorumfitorum extra prouinciam etfifieri non debe0t,:tamenfecusJibonafita efjentin territo rio confinante cam iterffidiíHone Principis.
A la r :tus non abundan! facultatibus non tenetur m it- tere pro medico a d loca circumuicina.
Item & quando tutus non effet accejfus a d loe a cir cum uicina.
Culpam obiicienti marito,quodpotuit habere medicu .inloco vicino,incum bit onus probandi.
Probandi onusJpeSlat ajferentt mulires v e l rufiicos p a tuiffie confulereperitiores in locis circumuicinis.
Q _y AE"S T I O L X V.
P O N E quod in loco nó fit f m e d iá is , vel fie * vnus,fed imperitus,quod idé eft,vt volunt feribea te s in l.fi feruum,in prin.fif.de verbo.obli.per tex t־
iu n d a gl.in I.9 fi nolic.§,mancipiú Jf.de §dd.edic.
AnmarituSjf ne priuetur lucro dotiSjteneat m it- ־ tere extrá lo có pro m edico perito? Bart. in 1. fi ab hoítibus.§.ñ vir.fF. folu. mat. videtur fentire quód nó,dum d1cit,debet probare 9 medicó potuit ad- hibere,cü in lo co eflent m edici,aliás fibi non im - putaretur.Idé fenritjpíe Bar.in d.l. íi feruunr!. cum inquit,quód debet probari quód m edici erant in lo c o quos poterat adhibere,& non adhibuit. Sed exprefsé 9 non cogatur maritus m ittere in alium lo có , voluit idé Bar.in l.idéq;.fF. pro focio. qué fe- quitur Alex.in cóS.xcij.col.ij. vol.vij. lo . de Am ic, in cófi.ii j.col.fi.qui mouetur etiá ex na. per Ange.
in l.hac edidali.§.bis illud.col.j. C. defecun. nup.
vbi dicit,quód quando rei fa ftim a tio eftfienda, 3 tunc per arbitros eligendos ab vtraque parte fieri d eb et,8c,ñ non funt in concordia, tunc iudex p o - teft cl!gere.§.quod autem.in authé. de non alie. 5c dúos debet eligere infignes fi inuenit,aliás fufficit vn u s, non tamen cogitur iudex extrá ciuitatem peritos inquirere.
t Contrarium veró tenuit idem Bar. in l.conti- 4 nuus.§.qui infulam.fF.de verb.oblig. vbi dicit, 9 fi fabri non repetiuntur f i n lo c o , quód inueniendi S funt in lo cis círcunftantíbus,per tex.ia 1. diuus.ff.
de tu:.& cur.dat.ab iis.vbi fi tutor t idoneus nó re 6 periturinciuitate,deber perquirí in locis circum uicinis.& per iftud didü Bar. Alex.in d.§.fi vir, te - net cótra Bar.in locis fupra citatis.Pro cuius cófir m atione faciunt feripta per D o d . in 1. iuris ig n o - rátia.C.q admitti.& per Tiraquel. in tra. de retra.
char.dccccxxxvj.nu. 10. vbi ficut t iuris ignorátia 7 in lucris non excufat mulieres, & rufticos quando potuerüt confulere peritiores, vt putá quia morá T ra& .dedote. F f 3 trabe
¡«n eflent in loco medici,aliás fibi non imputare
# r r.ira Bar.in d.f.fi vi?.& in d.l.fi feruü.qu! ab ora- j ft>us eft receptuSjvbi etiam inquithoc effe notan
in ómnibus cafibus in quibus vis alicui quid 6 iirpatari quod non feci t per alium , vt habeas n e- ce'ífe probare,quód aliás inueniebat per quem de 7 facili facere poterat. Q nod & voluit Alexan.in c i- taro confi.cxxiij.col.ij Socy.in l.j.ffi.col.pe.ff. de verbo.oblig-in verfi-íecunda con clu íio, vbi dicit,
״ , ad conuincendum aliquem de negligentia m a- 9 eiftrorum vel peritorum,oportet ofiendere quód fu loco erant magiftri,S: periti, per not. per Bart.
in d.l.fi vir.Idem voluit Corn.in cófi. ccxl j. col.iij.
vol.Íj-vbi in fimili poft Paul.de Caft. per eum cita- 10 tum t diciri9 ftante ftatuto quod minor non pof- fit contrahere fine confenfu proximior!s,fi aliquis vult allegare contracfó inualidum, & fe fundare //
jn ftatuto, debet probare 9 ille erat m inor, & 9 habebatproximiorem pr־efentem,ita quód pote 12 rat de facili illum adhibere, cú hac fentétia etiam tranfit ipfe Corn.in confil.dj.col.fi. volu.iiij. D ec. 14.
inconfi.ccccxxx.col.j.duplicatoin confi. dcxxxij.
& in confi.dlxij.col.fin.vbi etiam pro hac parte al- 1j legat notata per Bar.inJ.tutor qui repertorio.^. fi to poftdepoíitionem .tin fi.ff.de adminiftra.tuto. vbi culpa & negligentia non 2fcríbitur tutori,qui non conuertitpecuniam pupillarem in em ptioné prz diorü,nifi oftendatur 9 praedia erant venalia, qug emere potuiífet.Pof¿remó hoc idé voluerút Cam.
intrada.dot.in v.par.q.iij.Ripain l.in illa col. pe.
ff.de verb.ob!ig.Do,meus Rui.m confi.xij.coló. v.
ver.ccmprobatur.volu.v. vbi etiam in fimili dicit, 21 quód non fufficit | probare ad conuincendam ne
gligentiam Poteftatis 9 ipfe non ccepit malefa- dores, fed debuit etiam probare quód illos cape re potuiífet fi voluiflet.
n Limita tamen hác probationem f non fore n e- ceñarla in ciuitatibus, & locis infignibus: quia in eisprffumótur efíe,vt in c.ftatutó.dereícrip.in vj.
&in l.fi duas.§.eftauté. de excufa.tuto. ita voluit Bart.in d.§.fi vir.& D o d .in d.l.fi feruum. Alexá. in citatocófí.cxxiij.col.!j.vo!.vij.& Cam p.inloco de quo fupra etiá dicit fufficere marito adhibere me dicum bene difciplinatum,etfi nó antiquioré.Sub 23 denslocum infigné appellari, t quando habet fo- runa meri & mixti imperij,per not.per Ang. in d.l.
fi feruum.vbi Ang. hoc non dicit. fed credo 9 vo- Iuerit allegare Alex.in d.$ fi vir. etfi etiam hoc vo Iuerit Bar.in l.in bonoró.ff.de bono. poflef.& Bal.
in Liuris ignorantia.C.qui admitti. Et fic ex his re manet claréprobatutn,maritum priuandum efle lucro dotis,fi non adhibuit medicum vxori infir- m$,qua: mortua fuerit,fi faciié adhiberi potuit,&
nonfecir.
S V M M A R I V M .
1 Medicum non effe in loco vel effe ,fid imperitum idem efl.
2 Maritus lucro dotis non priuatur ,Jiextra locum pro medico perito non mifitfid contra,nu.4.(¿ S.
} AEfiimatio rcufi penda efl per arbitros eligendos ab vtraque p a r t e ,&,fi concordes non eru.tper dúos in- fignes arbitrio Iudicis eligendos, hoc intelligitur, f i repertamur in loco,altas non cogitur extra ciuitn
circumuicina,aliás fecus ,v t fi eíTetbellum.Quod probatur ex diftis per Roma.in l. fi dúo. ff. de ac J*
au5.hsre.vbi dicit, 9 ״a, q u s dicta funt per Bal iñ d.!.iuris ignorantia.C. qui admitti. videlicet f mu 13 lieres velrufticos teneri accedere adloca circum uicinapro confulendisperitioribus,procedütvbi tutus daretur acceffus,& Roma, fequitur A! 4 ־. in ipfal.iuris ignorantia.col.ij.Vnutamen omittén- dum nó cenfem us.9 fi quis impingere velletñnari ' to 9 poterat habere medicó in locis circuu!c!h4 9 ei incüberet f onus probandi,iuxta ea qus tra- u dunt Saly.& Corn.in d.l, iuris ignorantia. &T¡ra- quel.in dicto trac.de retrae, char, dccccxxxvj. vbi dicunt 1 9 et,qui affirmat mulieres yel rufticos po ¡5 tuiffe cófulere peritiores in locis csrcüuicinis, ín-
cun¡ibitonusprohádi,qúoá fubdit Tiraquel. mea titenendum .
S V M M A R I V M .
1 M a r itu s commodo lucri dotis priu atu r.fi vxóri pefte infició, non prout d it de medico, & aliis neceífariis,
quod declara,vt nu.y.& 8.
2 Va pillas derelinquens dominurn in bello humano per- d it fiudum,declara v t innu.y.& 10.
3 Filius negligens liberare patrem a captiuitate firma- tur eius Juccejfione.
4. Idem Ji eum agrura non curauerit.
6 Pr&pojitum filium f i quis nonprotexerit ( cum poffet) in p a r i caufa fitElori habendus eft,aliasfecus.
9 Cafu fortuito ( quem culpa prstceffit) quis no tenetur, f i citra eamculpamcomigiffet.
11 Vulneratus m ortifire quis dicatur.
12 M a ritu s lucro dotispriuatwr.fi aufitgiens aloco Vefli firo non traduxerttfecum vxorem,fed eam dimifit in eo loco,in quo m ortu afit, ea tamen volente cum ipfe accedere.
Q J ^ A E S T I O L X V I .
D V B I T A T V R , An maritus f commodo lu- 1 cri dotis priuetur,fi vxori pefte iníect? medicú nó adhibuerit.Qusftionem hácin fpecie deciditRi- pa in traft.peft.in 1j.par.in fi.vbi d ic it, 9 in tátum maritus tenetur fubnenire cóiugi morbofs de me d icin is, cibariis,& aliis neceífariis, iux. not. inl.
quod in vxorem.C.de neg.geft.quód fi tépore pe- ftis aufugeret dimiffa vxore morbofa, & nó proui fo fibi de alimentis & medicinis, priuaretur lucro dotis,quod ei ex forma ftatuti debetur, fecúdúm Bal.& alios in l.fi ab hoftibus.§.fi vir.fol.ma.& pro hac parte,fecundú eum,facit tex.in c.j.quih.mod.
feu .am it.vb if vafallusderelinquésdominúinbei 2 10 humano perdit feudú: ergo idé in marito relin-
quente vxoré in bello Dei,necnon tex.in §. fi vnu.
in auth.vt cum de appel. cogno. vbi fi filius f negh 3 git liberare patrem á captiuitate, & fimiliter alij) qui vocanruradalicuiush?reditaté,priuáture1us fuccefsione,& idem fi eú f ggrum non curauerint, 4 vt in glo.ibi in verbo,neglexerit, per tex. in l.uj.0•
de üs quib.vt indig.
Verúm quia diéta decifio non ita pafsim ínteln genda eft,ideo declarsndá exiífimamus,vt ea pro cedatjf quando vxor laboraret morbo peftíscu- rabili,fecus fi incurabili. Q uod probatur primo, arg.text.inl.om ne de!idút.§-pe.ff. deremilit•' 1 fi quis prspofitú fuum nonprotexit (cú poffet j ^ trahebantin aiiqua ciu ita te v e llo c o iníigm ,vbi
prsfumitur adeífe copia peritorum, vt in c. ftatu- tum.de refcrip.in vj. Ita & fimiliter quádo non ef- fent in loco peritiores,fed in aliis locis circúuici- nis : quia ficut mulieres vaduntad ciuitatem pro indulgentíiSi& rufticiadnem ora prolignis: ita&
debent accedere ad ciuitatem pro coníiiiis. Ergo pariter dicendum eft,quód ad loca circumuicina accedere debet maritus, velm ittere pro medico.
In hac difficultate feedere diftinftionis concor da has opiniones,videlicet,vt Prima opinio Bart.
in d.§.fi vir. & in d.l. fi feruum. ac in 1. idémq; pro- 8 cedat.quando f medici effent in partibus longm- quis ita 9 commodé accedí non pofsit.O pimo vé ró Bart. ín §. quiinfulam. quando in partibus c>r- p cúuicinis f effent m ed ici, vel medicus, ira in ter- m inisnoftris diftinguit Alex.in d.l.fi feruú.inprm.
in fi.coi.vbi dicit B a lita fentire in d.l.iuris ignorá tia.dum loquitur de ruftico, qui tenetur venire ad ciuitatem pro confilio peritorum, vbi locus nó fit valde remotus.Eriftam concordia etiá facit idem Alex.in d.l.iuris ignorátia.col.ij.in ver. & fecundú prsd ifta limita. Quam& fen titin d .§ .fi vir. dum allegat Roma.in l.fi duo.de acqui.hsre. Pro cuius cófirmatione faciunt qu s no' nt But.& Imo.in c.
ij.col.viij.de conftitu.vbi dicunt, 9 fi effet aiiqua lex dubia in loco,& íuper ipfa dubietate effet c ó - m unis opinio,vel effet quis in lo co vbi effet copia peritorum,céfetur effe in lata culpa íi ignorat ip - Tam cómuné opinionem,vel id quod ab alio feire poterat,& idé dicit fi effet in locis circunftátibus
& propinquis, quorú homines conuerfarentur in ciuitatibus & locis propinquisfin quibus effet co- pia peritorum ,fecus íi inrem otis partibus álocis vbi funt p e r iti, quia tüc non diceretur exiftens ia tal! loco effe in lata culpa, fi ignoret ipfam cóm u- nem opinione,vel quod ab a! '0 feire poterat. Cui
!o acced atqu cd f voluit Alex.in confi.lxxxiij.volu.
vbi dicit 9 licet difcufsio bonorum fitorum extrá territorium fieri non deb eat: tamen fí fint in terri torio confináte cú iurifdi&ione Principis, & fic lo cus fit vicinusjtunc debet fieri Éífcufsio. Q uod &
voluit idé Alex.in confi.xcj.col.ij.in fi.vol.vij. B o- logni.confi.xviij.col.pe.in fi.& D ec.in lfi.col.pen.
ff.fi
cer.pet.Facit quoq; quodfcribitFely.in c.pro pofuifti.iniij.col.ver.fallittertio de proba.& inc.fignificafti.el ij.colij.ver.fallit tertio,de homicid.
vbi inquit,9 licet regula fit 9 m edici vel alij peri ti debeanteffe plures ,tñ fallit íi in loco reperi- retur vnus folus peritus: quia tunc fufficit de illo, nec tenetur quis tranfmittere extrá locü pro alio, per doctrinan! Bar.in d.Lidérnq;.Quod tamen in- telligédú dicit nifi occurreret aliquis cafus valde arduus,puta fi ageretur de morte hom inis: quia tune oporteret mittere ad alia loca pro fupplédo numero peritorú,nifi ealoca effent valde remota.
11 Limita tamen quod dictum fu it,f maritú cene- rim ittere ad loca circúuicina, quando abunda- ret in f&cultacibus, ita 9 expéfa non foret eidiffi- c ilis , aliás ei non effet imputandum, ira in fpecie dixit Pau.de Caft.ín d.§. fi vir. col. íi. qué fequitur Alex.in confi.cxxiij.col.ij.in prin.vol.vij.
~I2 Secundó lim ita prsmiflam conclufionem f lo - cum habere, quando effet tutum mittere ad loca
vxoreíana fecum, fed ea iré voléte dimiffa in loco p eftifero, íi moriatur tune ex p efte, perderet lu- crum dotis.ita Ripa vbi fuprá.
S V M M A R I V M .
1 M a ritu s,q u i vx o ri infirma medicum non adhibuit, J i p r au ecos fid t a fratribus aut agnatis vxoris,lucrum
dotis non am ittit.
2 StatutumJifit in d ú lta te ,q u o d villa teneatur denun- tiare maieficium infra certas dies,alias quod ea te- neatur: fi interim alius accufauerit, v e l iudex in- quijtuerit,villa excufatur.
3 D en m tia to r,fin o n denuntiauit deliclum , quia p r a - uentus ab alio,non punitur.
4■ H ares, qui non vindicauit necem defimEli, licet p riu s- tu r commodo hareditatis: tamen J i f iá t prm entus
ab alio excufatur.
5 Patronus,qui nonpraflat alimenta liberto, etfipriue- tur iis ,qu a fib i dsbentur ratione libertatis liberto cenceffa : tam enfireperiretur alimentatus a ter- tio non priuatur iure libertinitatis.
6 D onatio etft propter ingratitudine donatarq, qui non p ra ftitit alim eta donanti, per donat orem poffit re - ti0cari:tamen Jecus f i ktertiofuerit alimentatus.
Q J A A E S T I O l x v i i.
P A R I T E R & q u srit י Q uid íi maritus f vxo- 1 ri infirms medicum nó adhibuit, quia prsuentus fuit á fratribus,vel parétibus,aut aliis agnatis vxo ris,an amittat lucrü dotis ? C ondude q> n o n , vt in terminis decidir Alex.in conf.cxxii j.col.ii.verf.íe- cundo refpódeojvol.vij. vbi exprefsé d ic it, quód quando fuerunt adhibiti m edici vxori infirms ab agnatis mulieris, q>maritus nó priuatur cóm odo lucri dotis.Pro cuius cófirmatione faciüt q n s di- xit Bart.in l.j.§.eiegácer.ff.de liber. agn. vbi fi fta- tutum f fit in ciuitatéT q> villa teneatur dentsntia- 2 re malefició infra certos dies,altas q־ ea teneatur, fíinterim alius accuíaueritvel Iudex inquiíiuerir, villa excufatur.l.edi<9:o.§.ij.ff.deiure fifei. Idé v o - luit Bart.in l.diuus. la vltima, col.pen. verf. quid fi talis denut1tiator.ff.de cuft. & exhib.t reor.vbi in- 3 quit,q> fi denuntiator delició non denütiauit,qaia preuentus ab alio,vt puta ab iniuriato accufante, nonpunitur.& cum hac fentétia etiá tráfit Alber.
de Rofa.in ij.par.ftat.q.lxij.& Ang.in trafi.malef.
in verbo neenó ad denuntiationé. Yerf. qui-díifuit findicus?Pro qua parte faciüt etiá q u s diximus fu prá in q.lxj.f vbi firmauimus,<j licet hf res,qui nó 4 vindicauit necé defunfii,priuetur cóm odo fu s hg reditatis :tamen fi fuit prsuentus ab alio, excufa- tur.f Poftremó accedat,Nam nos videmus, quód S fi patronus non prsftat aliméta lib erto , priuatur iis,q u s fibi debétur ratione libertatis liberto con ceffs.l.diuus,la ]. deiur.patron.l.fi patronus.ff.de bon.liberto. & tamé fi reperitur alimératus áter- tio,non priuatur patronus iure libertinitatis, per tex.in l.alimenta,in prin. §.j,ff.de lib.agn.quemad hoc póderat Cor.in conf.cxx.col.ij.verf.eft & ter- tió ponderandü,vol.j.! & ideo ex hoc infere, cp'i- 5 cet donatio propter ingraritudiné donatarij, qui non prsftitit alimenta donanti per donatoré pof- fit reuocari,iuxta glo.in Lfi. C.de renocan.donat.
Tamen ipfa donatio non poterit reuocari ex virio T rafi.dedote. F f 4 íngrat 2ri caufa fsfiori habédus eft:fi vero refiftere non
otuericparcendam eftei:ergo idemir* m arito.
^ secundó facit text.in Lité qusritur.§.exerc!tu, i u s ¿ g ״'n verbo, nó denuntiauerit.ff.!oca. vbi fi condufior difeeísit á colonia exercitu veniente, Se per milites ex hoípitio fen eftrs, & e ste r a fub- l.ita fuerint, Labeo ai::, fi refiftere potuit co n d u - non f e c i t , tenetur :fi vero refiftere non potuit,tune fecundum gl.non tenetur:fed m erces pro rata eirem ittitur.
Tertió accedit tex.in c.ij. in fi. & ibi Prspofi.&
7 alij,defeu.fine caLnon ám itté.f vbi fi vafallus do- 0finum fuum in pugna dim iferit, & cum eo non laboran erit, íi potuerir,am ittit beneficium feudi:
finautem,fecus.
Qaartójita in fpecie declarar Pau. de Caft.in d.
2 S.fi vir ,vbi inquit,quód licet maritus t priuetur la ero dotis, quádo non adhibuit vxori infirms m e- dic ú 5 qui a ex hac negligétia in dubio mortua prg- fumitur:tamé fecus eft, fi cóftaret de có trario,vi- delicet 9 in om né euentó fuiffet m oritura, v tp u - tá fi erat infirmara pefte,vbi non valét m edici nec m edicinsj& taliter,quód fecundó comm uné cur- fum infefii moriebantur:quia tune nó perderet lu crum dotis.arg.l.& in te tó , ibi dum dicit,nó fa fiu rum ,ita fio b id res m alégefta eft. ff.de im p sn .in reb.dotal. fa é t & PauLfequit Alex. in conf.cxxiij.
coldj.verf.tertió refpódeo,vol.vij.& idédixit Soc.
in conf.cv.col.fi.voliij. vbi refert aliás ita confuí- tum fuiffe per folénes Boéfc. arg.d.l.& in totam .&
l.fialius.§.eft & aíia.verf. idem a it , ib !,sq u é peri- turis s d ib u s , & per notata per Bart. inl.fi quis in graui, in prin.ad Sylleia. vbi íi vafallus dom inum omnino perituró dim iñtin b e llo , quáuisei opem ferret,excufatur. Q u s fentétia confirmatur ex iis, qus dixit Bart.poft Guliel. de Cun.inl. fi vt certo.
§.fed interdum.ff.cómoda.quem fequitur Bald.in conf.cxlv.col.iiij.in prin. v erfp rstereá , vol.ii j. vbi 9 quis t non tenetur de cafu fortuito,cuetn prgcef-
fit, íi m odo citra eam culpá contigiffet.Cui a c c e- dat quod notant communiter DoéL in 1. quod te.
ff.fi cert.pet. vbi in aaionib us reali'ous íi debitor reiconuentus á creditore fuit ab initio b o n s fi- dei,fed pofteá fuperuenitmalafides, íi res exínde pereat, debitor liberatur,íi eo m odo fuiffet in te - ritura penes creditorem.
Vltimo corroboratur h s c fententia ex notatis per Scrib.in d.c.j.quib.m od.fcud.am itt. vbi íi va- 10 íalius t derelinquat dominó in p rslio m ordiere
vulneratü, nó priuatur feudo, & fecundó Bald.ibi 11 is mortiferé vulneratus dicitur,! cuius curado eft
impoísibilis,fecus fi pofsibihs, arg.l.mantus.ff.lo ca.& nota.in Lfi ab hoftibus.§ fí vir. Q uod & d ixit Curt.Iun.in tra&.feud.in iiij. part.in j. caufa. & fic Bal. & eum fequentesintelligunt notata in diéto
§־fi vir, procederé, quando curatio eratfacilis, fe- cus fi im poísibilis,& ita etiá intelligit Ripa ibi fu- prá,dum allegat text.in dx.j.qusb. mod.feu.3mir.
qui,vt á D oct.concluditur, procedit quando va- íállus poterat adiuuare dominum,& non aliter,&
fimiliter dum adducit tex.in d .§ ü vnum,exprefsé loquens in eo,qui liberare poterat captiuó.Vnum tamen m em oris mandandun» duxim us, quódfi 12 maritus! aufugiffetpropter peftem non tradu&a
