Ioannis Corasii ... In titulum ff. de seruitutibus, commentarii

. -r

•- 3Í- '

•f

1'^ -

' •*'J^

ì

.* tf3S|

’■ â ^ > ■ ■y‘'\¿^'^^^'-'-'-’' ' i' ■ ■

.AÄSfe'"-'-'-ÿ!

--v-í'v*'»¿ ''ÍÑíJ *-i- •

Ä fe * 1 ?»*^

i

I O A N N I S

C O R A S H T O '

L O S A T I S I V R E C O N - i t ilt ic la r if s in ii,i n t i c u lu m f f .d e

ie r u it u t ib u s jC o m m e n - ta r ii,

h a c s e c v n d a e d i t i o n e

rccèns ah ^Authore mult'ts mendti pattati:

Quihns'vera yrhanarum) ¿7* rttfiica- rumferuitutu,omnmque legum eius

materU interpretatio,m lucem yelut € tenehrisreuocatur.

Accefsit deniqiie rerum,in hiice omnibus mc- morabilium,locupleciisimus index.

■V

L F G D V N U

•Apltd GulìelRomlliurf/fubfcuto VcnctQ*

Cum Priuilegio Reeis*

' ' '

E X T R A I C T D V P R I -

V I L E G E D V R O Y .

A R grace ôc priuilege du R o y , eft permisa Guillaume R ouille Li­

braire de L yon ,d ’impi*imer, ou fai­

re imprimer vne foys ou pîufieurs, ___ vn liure intitulé lean. Corraf. Tolojàtis jureconfultiyiH titulum jf. de SeruitHtihs, Commentaríj»

reueu,corrige, & augmenté par ledi£t Corras. Et fai¿t defences de par lediót Seigneur à tous autres Librairesjlm prim eurs, & perfonnes quelcôques, de non imprimer,ne faire imprimer, vendre ne di- ftribuer,en iës païs,terres & Seigncuries,autres que ceux que aura imprimez,ou fai<il imprimer ledit Rouille: fur les peines contenues efdides Iettres:&

ce iufques au temps & terme de cinq ans,à com ­ pter du iour & datte qu’ilz feront paracheués de imprimerrcomme plus-à-plem eft contenu parles lettrespatantesfurcedonnées à Parisle neufuiei^

me de iuilJet, Lan de grace mil cinq cens quaran­

te neuf. ;

Par L e Roy^Maiitre Françoys de Con- nan Mai/ire des JRequeiìes ordinaire d e l’hoiïelpre/ênt:

E t feelê du g r a n d feau^en cire ia u ln c à iim p le q u e ü e .

S A P I E N T I S S I M O .

E T R E V E R E N D I S S I M O D o m in o O t h o n i à C a ftillio n e ,fa c r o -

fain9:s R o m a n a E ccle iì« C a r d in a li d ig n ifs im o , A r c h ie p ifc o p o T o -

lofanO j8c P a r i F r a n c iic ,Io a n - n es C o r a iìu s T o lo f a s

S. P . D .

N T E R I M cum ynmerfìmrU art€i jìm u l atque fcholia in quin- quaginta Pandeéì-am libros ador->

nOj (^ n ti¿ le s pr>eftantij^ir»e,') diuturnif pyecibui doéli etia yiri km e ejjla^irantjytqu>ein firuitutes iurìs partem tjequaquam fatts adhucexplicara^nuper^arauera, è manibui metí emitterem.lndignum rati,de re tam fr<jecU ra,^(yt iìli dicebant,)pretiofa,k meJìudio^

famiuuentuteceUri.quorucertlyolmtati^nontam moremgerere cupieham,qnÀm amplitudini tu^,de mequàmoptimè merita,memorem m epr>ebere^

gratiitqui tanta me humanitate, ^ beneuolentia, Jliperioreannocomplexmesjyt humanim diciiCtut

jieri nihil p o ^ it.i' re igiturmea efje putaut^antmi ito ingrati memorìajoocparuo muñere pmmoniìra*

A X

re:tenui fane,nec luce magnopere digno Jed quod tameincredibilis ohpquij¡Jümm,ecj\mejuerga te ob~

feruantice,tefiimomureddet,Fu!jje ante me noigno ro,qui hoc ipfim argument!gentis accurate pcrtra»

éìarmt:/èd tarn incomptè,yeybosèi ^ infeliciter,

Tf

tè,{arroganter nolimhocdiólum exiilhnari:) at- que apertins, Jiudiof^ muentuti foppetias ferre fiudui. Quantum autem in hoc profecerim, tudi- cabuntalijjìudiumcertèfi^^ egregia qu^edam yo- luntas non defuitj quam tibi yni Moecenati meo, {cm omnia,atque adeomeipfum deuoueo-?)dare,di- c a r c f^ addicere, jcquijùmum duxi. Seruitutes itaque noitraiyà nemine omnium qui haS:cñns cas funt interpretati ) funditus erutos, enucleatáfque¡

nunc quajírecens natas,^ ex profundis tenebrts in lucem reuocataSftiht nuncupo:quas profmgulari tua yirtutCj^ humamtate¡u/íntiiies omnium dignifii- me,yt h i l a r f e r e n a fronte Júfcipia<j te oro ob>

teílórque, Sufcipe precor quos tibi [aero, quóf- que ynt tibi iamdudum exantlaui labores ne ajper- nerís,maiora ac doélioraj/acrare tibi cupientem.

Quod f i feccris, ¡empiterno cumprimis à te de- um¿ius bencjicio,yberrimum yigiliarum mearum Jruélumme confequutum exiÜimabo. Bene y ale, yirtutü

¿7-

1^47-.

E x e ^ iuris \>triuj^ue DoBor k ílo ri

S . P . D .

O A N N E M C o r a fiu m Ilu'c- co n fu lcu m clarifsim u m ,prius q u a m e x i l i o T o l o f a n o fan £èio n IcgCi fc m in a rio ,v e lu ti e x H e - _________ lic o n e V a le n c iä a c c e rfitu s eilet, de n o m in e q u id em cogn ou eram ^ fem p er ta ­ rnen e x o p ta ra m n a n cifci lo c u m illu m v tiq u e de facie c o g n o fc e n d i.v tp o te q u i a liq u o t eius elu cu b racion es iam tu m apud T y p o g r a p h o s e u u lgatas p erleg iilem :in q u ib u s fm g u la re m fu am cru d itio n e m ,8 c la tin i fe rm o n is p u ri- tatem m a io re m q u a m qua: in n o ilr i iu ris in - te rp re ta tio n ib u s o b fe ru a rifa c ile q u e a t,n o n m e d io c r ite r fu iife m a d m ir a tu s .A t fim u l ar­

q u e p ero p a ca fu ccefsit o cc a fio jc u m v t ciues n o ftr i V a le n tin i ad c o tid ian as p r^ leétio n es, fe rc n d ó fq ; in A ch a d e m ia n o ilr a n e ita re o s fo lid ^ d o d rin se latices m a g n o etia x r e c o n - d u ceren tjö c fu b in d e in hac ciu ita tem fe c o n -

a 9

tuliíTetjdici n o p o te ft,q u à m eius o b tu tn m ea o p in io co n fìrm a ta iìt ,& q u ò d iu tiu s m ih i cu e o p r^ fe n te p h ilo fo p h a ri licuit^co certe m a - g is ,m a g ifq u e in d ies iìn g u lo s co n d u p lica ta . D u m en ira fu m m iim in g e n ij fui a cu m e n ,in - cre d ib ile m d icen d i fa cu n d ia m ,d o cen d i peri- tia m / u a u ifsim o s m o r e s ,S c iìn g u la r e m p r o - b ita te m ,atq ; in d u ftria m c o n tem p Ia b a r,p ro - tin u s eu m n o u u a liq u o d T y d u s Se o rn a m e n - tu m o m n ifa ria ru m lite ra tu ra , o m n iu m q u e co h arren tiu m v n d ecu n q u e vircu tu m ad n o s a ttu liíT e p u ta u í.C u m a u te m p riu ata Tua ftu - dia m ihi p ro iu a h u m a n ita te ,8 c c o ita in te r n o s in diiT olubili am iciria co m m u n ica re t,in eas in te rp re ta tio n e s in c id i,q u a s in p r im u m o iìa u i P an d ed taru m lib ri titu lu m e d id it.In q u ib u s feru itu tu m p erd iif]cilem ,n ecd u m fa- tis a n te à p e rtra ita ta m m a te ria m acu tiu s n e - fc ia s,a n o rn a tiu s c la ra m ,d ilu c id à m q u e r e d - d itiitJ n h is a u te m c o m m e n ta r iis ,q u ^ in le ­ g e m ,F r a te r à fra tte c o m p o fu it, A fr ic a n u m n o n m o d o in g e n ij e x c e lle n tia fu ic im ita tu s, fe d eú in te rp re ta n d i fa cilita te fu p e r a u it.V t- q u e o m n ia v n o fe rm o n e c o m p le t a r , n ih il a b ip fo c o m p a £ tu m ,co m p o iìtu m q u e in u e n i, q u o d n o n id em o m n ì lau d is g e n e re d ig n if- iìrau m eiTe cred iderim :8 c fu b in d e in iu ria m

fie ri

T iic rì n o ílra : R cip u b lica : r«s vóíi$<pv\caLÍctitñ

<Íiu Ia te re c ,p u b lic ííq u c (v t in q u iiin t)tab u lis n o n d efcrib erctu r:6 c p r e c la ra in g e n ia díu íin e d a m n o R e ip u b líc x la te re n o n poíTe.

Q u a p r o p te r eu m r o g a u i,& c o tid ia n o p ro p e co n u ic io e ffla g ira u i,v t has fuas elu cu b racio ­ n es T y p o g r a p h is trad eret e x cu d e d a s:q u o d cu m ille recu rarctjV critu s n e ta m do£ ia:,au t e lim a ta :n o n íÍ n t,v t p e ritio ru m e x p e d a c io - n i re fp o n d e re n tjta n d e m ím p u lfu m c o c o á - ö u n ijV e riu s q u à in fuafu vi¿tu m fe faéh iru m tefta tu s eft. H a b e s ig itu r c a n d id e Lc<3 :or, h ff c C o r a fij lu r c c o n m lti C o m m c n r a r iá n o ü n u o íis a m b a g ib u s tu m e n tia ,n e q u e b arb a - rie m re d o le n ria ^ fe d b re u i q u id e m c o m p e n ­ d io d o d é ,p e r a c u te q u e n o n fo lu m ab o m n i

b arb arie re p u r g a ta ,v e ru m e tia m o m n i­

b u s clo q u e n tia : n u m e ris a b fo lu ta , q u x fcc u n d ú m a u th o re m ac-

cep ta m ih i n o n in g r a ­ te refe re s.

a 4

E T

graphorunijin hifce Commentarijs in- terpretatorumy Index.

E x titui.fF.dc Tcruitut.

Riiùrica pagina lO

X. prim/t 30

L. ~\nHs 130

L.feruitutes ij<>

L.feraitutesi^. iji

Modnm 1 7 4

5. InterMÌU iSo

L* r ia 184

$• *S9

X» adcertam i5i

Z. iw cloaca • 194

X. 'ytpotHum 15)8

§* j/ pradium 20ff Ì09

>f/ iVfr 218

X . proparte

§. pro parte X. i'/o» dubito X. s i t a m a n ^ i i i X. Seruitutesiiij.

§ . ScruitiH f . public»

X . Quottes j»

§. SermtHtHm X.

X.

X. Papiniantu X. EÌ f m d o

X . y .

X . siin teree d a t

sil/fui^uSitts

zzo 231

*3 4 2?9 2,5.0

Jio 33J HO 348 3^6^

185 3^0 398 41P 4 2 5

l O A N N I S C O R A S I I

T O L O S A T I S I V R I S C O N S V L -

ti in R u bricam D igeftis de Seruitutibus C o m -

mentarii.

I Homtmm grAtid m co- ferfomtrunu

fiitutum, SeruitHi mere perfmalif

z I{es corperalest^ incor-

foraîes, 14 ea f^ro^rie firuitus

3 Corporum trUgenertt. diet p ^ it.

4 Dijftmtio communif fer^ 15 Serui promn-tnii haien-

Mtittk daUrata* tur.

$ Zádem t>nprohat4. x6 fornt<tlis,^

6 ^ejuaàHEhti ferttitw rio CAufalis.

je*nf>er haret pr¿edio. 17 Fal?ri exemplutn non ne~

7 Noue inte!le£îa l.eifundo., ceJJÀrtum.

8 SermtM Jtnepriedij áomi iS Noua epinio.

namif ytditate Cínñitui 19 Proprietas yocaíulil/nde

potefi. « paenda.

<> Expojttanouel.^ttoñes. zointerpremio noud ád l.

10 Dijfinitio omnif pericia 'ytijrui.

z t Homo dign^iWA creatu-^

II NonajinitioJéruitutif, rarum,

i z ffdu^-uí ,,'{^uadt4- ziS erttw pro dcrehSío há-

¿Íuí JernitHtesjf.iado^ae l>it(«,anproprié Jeruus*

S a

l O I o . C O R A

2-J EnoddUfiouel.^uedJèrHW,

■2 - 4 O p f f ' * f e r u t l e g d t a j i n f i t

á

O p e r a , & ' m i m i i e r i a f e r - t i e r u m ^ a n f e m t a t e .

* 7 0 p e r 4 q u a n à t e n e p t i d e -

h e t i n t .

2-^ ConceJ^io iurtf Jec4ndij ^ Jimiles,anftferuitw.

$ 1 1 I V R I S C . Ioann. FaL epìnìo de»

Popjformm pro turtbM ferjinálihu non dtttur.

31 ExpUnatal.Cdiw.

^tsehitiita UBÍ9§.^Hfda lihertii.

53 Seruitw a perjond rei debita qua,

^^.Cdrcerit perpetui pas^

na»

N r V E R. s V M ius populi R om , quo nos vtim ur,circa tria ver- fdtiir: vel enim ad perfonas pcr- tinetjVel ad res,vel ad aftiones.

l.j.ff.de ftatu hominum. Q u o - __________ , niam autem t hominum gra- im homt^ txa,(vt Hermogenianus dicebat,)omne ius con-

« ;í^4?/itftitutumeft:congruentilsimo ordine,de períb*

cÓHitm, narum iure & ftatu iurifconfuki primum di- xcrunt: quod parum cfíec iura nofcerc,fi perlb- n « quarum cauíTaiusconftitutumeft, ignora- rentur.§.fin.deiur.natLir.in infti.A cdepcrfonis ad plenum tradita d o d rin a , de rebus cradari cceptum eft,in tit.iF.de rerum diuiÌ^lbidcmquc 2< inter estera tradicum,rerum t alias corporales, J(¿s corpi- alias incorporales elle.

rea in Corporales Caius eas eflè definiuit,qus tan- csrporea. g i,& videri,fui natura poÌTunt.veluti fiindus, hom o,veftis,aurum ,argentum ,& deniq-, innu- merabiles alis res.qu^ licet ex accidenti contin-

I N R V B « P F . D E S E R V I T V T , t J

g ì n€queant:quia in profundum maris dcmerf?, natura tarnenij)e<5tata corporales dicidebent.l.

lì quispofthumos«in princi. flSde lib.& pofthu, A c cu riin §.j.de reb.corpo.in inftit. Corporum

+ autem tria genera philofophi faciunt.quedam Corpcrum enim exdiicrctis&diftantibusconftaredicunt:

vt populum,gregem,claiiem,exercitum. Alia ex continentibus,& coniuniÄis, hoc eft pluri- bus inter fe cohsrentibus:vc domum,naueni,&:

aliud quodcunq-, íediíicium.Qu^da vero tradúc Viiita & cógenita,qu? Pom p.iuriiconf.vno ipi- ritu contineri dicit I.rerù m ixtura fF.de váicap.

vt lignum,lapis,homo,& alia animalia fingula.

Incorporales res funt,qu£C nequefub tadtum, ßesimr-i ñeque fub oculos recidunt,iéd in iure hoc eil in forea,, inteileiìu & cenfura animi confiilunt:vt hare- ditas, vfusfruiäus, patäum, o b lig a tio , a d ió , Sc èc his iìmilia.I.j.fF.de rer.diuiiìo.Inter incorpo­

raba quoque funt lèruitutes,qu«vocantur vr- banoru,& ruiìicorum pr^diorum.d.Lj.m fì.62:

$.fì.dereb.corp.quarucognitio,quà vberes iu- ris alumno iìt fru ¿lu s& commoditates ailatu- ra,non eil v t qnifquam dubitet. Verum quod ad

inflitucum noftrum pertinet,iciendum,feruitu- Semitutii temprjBdialédequanos plcnamanu diókuriiu-cemMmis mus,authoreBartoJ.in l.j.huius tituli cui aflèn- diffimtio, (. tiuntur canteri, quoddam ejfefradta inharens,

tpjÌM '\tilitatent rej^icienSyO' lihertAtemfeu ihs attenni íí/w/W»/.HuiusdiíFinitionisverba idem Bart, familiariter prol>at,& explicar.

Quam perindè ac focrofanita legem,interpre­

tes omnes approbauerunt:vt nonmagis verum A poi

l i t o . C O R A S I Ì I V R I S C . "

Apolíinis Pithij oraculum exiftimauerint,nec 5 ten im ínuentuseftha¿tenusquiíquam,qu imfugnA la m & aperto marte,illamaufus lie impugnare.

tío comu- Eam tamen ipfe vel hoc vno argumento,euerti nif drffh poiìè contendo. D iiRnitio bona non eft,qu2C nitients* cum fuodifÌinito nonconuertitur.l.j.§.dolum . fívdc doI.H anc autem iftjufm odi eife probat euidenter.l.j.§.fin.fKde aqua più.arcén.vbi filex agri non inueniatur, agri naturam ieruandam efiepr^cipit Vipia.quaj eft vt ager inferior,fu- periorisaquam adeum defluentem reciperc te- neatur. Q jjo d ins p red io fuperiori inhSret, eius vtilitacé refpicit,& inferioris agri vtilitaté minuiCjSr tamen non eft ieruitus.vt Vlp.illic iè- melatqvieiterum oftendjt.Primùm in verf.Sa- nè, dum ait,Sanè, & in ièruitutibus,hoc idem léquimur.&: infi.dum inquit,Eritque iftaquaiì ieruitus*

Secundó Ìèruitus, non iemper

inh^ret predio.I.).$.pr«terea labeo. ff.de aqua quotid. òc «ftiua.at aqu«du¿lum ieruitutem nemo negauerit. I.j.ff.de feruituti. rufticorum pripdio.

'^ T ertiò ieruitus t conftitui poteft,etiam non reipiciens vicm i pr^dij vtiliratem. l.ei fundo, hoc titu .& patee in ieruitute Pecoris pafcendi, q u s tametiì pr^dialis iìt.l.pecoris.fF.de feruitu.

rufticor. eius tamen commoditas plerunque perfon^ non p redio qu«ritur. A c c u r f in J.j*

§.in priediis, fid e leruitu.ruftic.lìc in feruituec í í a u f í u í Ì.MeIla.§. quidam*fF,de alim en.&

cibar,legat.

N ec

r; I N K V B . F P * D E S E R . V I T V T . IJ •

Nec me fugit, t Scriptores quibus ab omni Comunif æuo perluafum fuit,nifi prædijdominantis ver- JcnJtts ad fetur vciJitaSjferuitutem imponi non poiïè. 1. Leifmdo, quocies.j.in princ.hoc tituM- f i procuraïoiem.

§.mandati.fF.mandat.aliter declanilîèd.Leifun- do.ne obeiletjVC licet iIJic vtilisnô eiïct ièruicus, confticutionis tem pore,in futurû tamen inter- eiîèpoterai,quodiiifflcit.I.fi intantis. f£ de vfu- fru à.n ec enim Ipeâatur tantùmpr*ièns vcÜi- tas. Uabeo. fF. de feruitut.rufticor.vnde futuro edificio feruitus imponi poteft. 1. fi feruitus.§, iin.fF.de ieruitut^vrbanor.

Cæcerum infèrt calumniam maximam,deda- ratio hæc d*l.ei fundo.quæ iim pliciter,& abio- Iutèdicit,etiam ii vtilis non fit lêruitus,eam co- ftitüJ poiîè. Habétque rationem generakm.quç- dam cnim (inquit Labeo)liabere poiTumus,qui- uiseavtilianobis nonfint.

C ^ocircaineafem per fui rententia,f vt ad- uerfus D o â o res verius exifl:imauerira,feruita- tem imponi re6tè poflè,quæ nullam etiam ad- feratdominanti prædio vtilitatem. Confirmât autemapercè hanc meam opinionem l.hoc iu- re.ff.deaquaquotid.5c x fti.v b in o n tantum ad imgandum,red etiam pecoris cauflà,vei etiam amœnitatis,aquæ ducendæ feruitus conl^itui- tur.quo cafu nulla fundi dominantis vtiiitas, fed domini tantum voluptas,confideratur.

Nec quicquam me mouenc fJ .q u o ties al- (juottes leg.quæ certe nec d icii, nec probat,quod xSe- ^ec tit.de runt fcnptoresrled duntaxac per regulam tra- cUrata.

iüt,quoues vicinorum non mtereit, (non di­

ci t

l 4 I O. C O R A S I l I V R I S C .

cit priedi orum:)feruitutis eonftitutioncm non valere.Omnis cnim ieruitus,vel perfonarum of t,

velrerum.].j*hoctit.At<juicum vicini non in- tereft,nec hominum,nec pr^diorum feruitus di­

ci poteft.veluti fi conftitueris mihi,ne per fun- dumtuumeas,neibiconfiftas,aut n eiu stib i fit fundo tuo vci frui-

V tita velit illic lurifconf.inieruitutibus il- lud prxfertim fpe£landum,an eius cui fit confti- tutio interfic. VC fi non interfic,non teneat ierui- tütis impofitio.fi autem intcriit,fecus.iatis au­

tem putauitlex,intercile vicini,(Iicet nulla do- minantis pr^di) vtilitas verfetur)propter amoe- nitatem,&voIuptatem.l.compctic.§.tin.fEquod v i aut dam .Q u a vtopin o r racione, Martia.re- ipódic vclicetp rxdia q u id a m talia fint,vtm a- gis in ea impcdamus,quam de illis acquiramiis, vfusfru<5tus tarnen relinquipofsit.l.ftatuic.inii.

fid e vfüfru<5t>

ßecldrdtsi Eam obrem ,&: in l.eifundo.traditu eft,poiie l,etfm4o» ieruitutem non vtilem fundo conftitui,veIuti

fi aquam ducere non expediat.Iicet enim du6lusaqu« finefruòiufit,tancum tarnen iucunditatisnobisadferrepoteftjVt eum pluris icftimemus,colamus,& amemus, cateris rebus qu2 cum fruólu funt.

lllud fateor,quafdam eiìè feruitutes,in qui- bus nulla prorfus amosnitas,fed fola dominan- tis fundi Vtilitas confiderari poteft.quas ideo VJpia. voluit no vItra conftitui po0e,quam qua tenus ad eum ipfum fundum opus eiTet. v t ierui- tuceSjCalcis coquenàic, C ret» eximendx & fi­

rn il

I N R V B . F F . D E S E R V I Tv T . I J ^

mil€S.I.ergo.§.iinÆdeieruit.ruftic. E tita noue explicaras habes tres Jeges.l.quoties.I.ei fundo.

&l.ergo.aIleg.quas certe D oâio.non intellcxe- runt.

Ex prædiâ:is cum lucuîenter probatum iir, Bar.finitionem defendi non poÎTeitempeftiuuin cftjVt noftrani profêramus. Q jia in re præmoni- tum ledlorem voIo,nullam eiïè tam claram ,&

apertam , quæ inanibus cauillis, Sc fophiiticis quiburdâargumentis,impetinonpofsit.vt me-

10 rito ad hæc foleat vulgo d ic io m n cm in t iure jyiffîmti*

ciuilipericulofam diftjnitionem,raru eft enim omnis pe~

vt non fubuerti pofsit»l.omnis diffînitio.ff.de ricuUJà.

reg.iur.quanquàtn illic diffinitione pro regula accipi verius eft: vt & per fe titulus demonftrat, Sc ex primo eius traétatus refponfo colligitur.

Itaque plenum periculi eflè ducojcertis iê ver- bis aftringere,illifque velie periclitari.Sed quo- niam(vt m vij.orat.inft.Qum tilia.dicebat,)fer- uitushæc verborum eft,nos eam minime iê6ta-*

bimur,exiftimances non ab oratore modo,Îêd à iurifconfulto procul eflè debere, ocioÎîsque dumiaxac Sophiftarum fcholis conuenire.

E go igiturmreruitutisfinitione,fatisciTepu- tabo,rcipfam breuiterquid fît explicarerlucidc fubftantiam rei demonftrare,propriáfque eius ampleûi poteftatcs.Ea enim definitio appella- tur, in iij.librorum ad Herennium (quos alij Ciceroni,ali) C ornificio afcribunt.)quiE rei ali- cuius proprias ample<ftitur poteftaies,breuiter

&abfolutè.qualibus definitionibusrefcrtus eft titijlus.iF.de verbor.lignific.

Ser

iS . lO . C O R A S I ! I VB. ISC* | Seruicutcm quie à re rei debetur,non abfur- deexem ploferuitutis aperfona perfon« debí- t^jfiniemus.Eam autem FJorencinus ini.liber-;

tas.$»j. ff.de ftatu hom i.conftitutionem iurif- gentium elìè d ic it, qua quis dom inio alieno contra naturam fubiicitur. Sic & nos in pr«- • II diali leruitutcdicemus. Serm tH iicm H ttm oiu-.

Seruttutis nfge nttutn, qua praMum, centra nataramr^/icino pro- Ttoua fini"' dio,adeius l>tilttatem^el domini commoditatem, cum ■.

turtsfMdminutioneftrmt,

D ico imprimis Coníiitutio iurtjgentium. quiá eo iure inuenta: funticruitutes.§.iina.devfu&

liabitatione in inftitut.cum 6c ilio rerum do- . minia fuerint diftin6la.l.ex hoc iure* ff.de iufti*

& iure.qu^ fubieita funt íéruitutum.I.j.ff.com- munia priediorum.Dico(^W/«w,)quoniam li­

ne prxdiis jferuitusconftjtui non poteft.d.l«j.

lit à p ra:d io ,h x c feruitus debetur.§.ideo. de ' Natura 0- feruit.in inftit. Dico(contra naturam^) Quiana- ■' tnnia Uhe tura, vt omnes hoaimes liberi naifcebantur.l.

ra prodff- manumifsiones. ff.deiufti.6c iur.§.j.de libert.in xit, inftitut.itapr^diaom nia libera erant.i.li tibi.

C.de feruitutib.Prarterea vt excludam fortifsi- mum illud contrarium quo communem pro- ftrau i, ex !.)«§.fi.ff.deaqua pluuia arcend.poteft quippc fieri,vt vicino prardio ad eius etiá vti- litacem,prardium feruiat, 6c tamen non fit fer­

uitus, fed agri natura:qu^ nifi lex alia di¿ta fit, ea eft, vtieraper interior feruiat fuperiori.d.§.

íÍna.Dico(>/«';íÉ> ^r<«¿ú,)quiafundum vicinum eííe oportet,vt feruitus fit.l.fi^ des ij.6c l.feq.

ff.de ìèruic. vrb.l.etgo.J.fina.ff.de feruit.ruftic.

l.Mel

I N R . V B . F F . D E S E R. V I T V T ,

¡¡.Mella.§.quidamlibertis. ff.de alimenc.& ciba*

leg. A d eo v t in riifticis pra:diis, medium prai- dium quod non ieruit, ipipediat feruitucem.I, qui Iella. §.fina»flF.de ièruic.ruft.pried. D ico ( ad eins ytilitatem,') quod pleriiqj lèruitutes,fundi do minatis vtilitatcm rel'piciat.d»l.lì a:des,& d.I.er­

go. §.fi.D ico {~)/eldomm>) quoniam tametiì fre- quentiusjièruicutes prajdioru ad dominatis p r s à j vtiiitatc referatur : d.Ì.ergo.§*fì.tamc qu$da iunt,quaru c ó m o d i t a S j p e r f o n ^ , d o m i n o n c p c

fundi dom inantis,qu£ritur.d.§.quida iibercis.

v t in feruitute Pecoris paicendi explieat A cc.in J.j,§.in rufticis.ff.de icruit.ruftic. D ico {commo- vcilitatem ,vt voIuptatemjSc amoe- nitatem includamrquia v t aduerfus omnes ofté- dimus,verifsimum eÌl,eam feruitutem cóifatui poflè,quiB nullam adferat vel p rsd io , ve! dom i­

no vtilitatem.l.ei fundo.hoc tit.iì tamcn dom i­

ni aliquO m odo intereiTé pofsitipropter amccni- tatem puta, naturalem aliquam iucunditatem, ac voluptatem.I.hociure.flideaq. quoc. & a :fìi, l.compecit.ff.quod v i autclam. D ico (cumiuris fui dmimtio'ae,) quia(vt Vlpia.fcribit)quifcrui- tutemim pqnitjiuspr^dij & fuum diminuir,al- lerius auget.l.depupilìo.|.fextus.fF.de nou. ope.

* nuntiat.

Nec obiiciatquiipia huicfìnitioni,^^«W tf- ilus V “ Hauiiu^ feruitutes,qu£ incerdum vicino fundo nondebencur*d.§.quidam. & 1.j.§.prj£- rerea labeo.ff.de aqu.quoti.& afti.navtrobique deieruituteperlbn^,nonpra:dij agitur. Q u o d in §.qmdam.aperte tradu lurifcon f.in §.pr«-

b

f i I O» C O R A S H t V ! R l S C .

terea labeo,ita accipiendum docet. eadem I.V l- pia.in §.penul.Ius aqua ducendic inquit,inrer- duni p rsd iis , interdum peribnis daiur. Q u o d pra;diisdatur,extin6fcaperfona no extinguitur, Q u o d datur perfonis,cum perfonis amittitur, 12- Et ita nouc defendi poteft, t ieruitutem Hati- jÌdujÌM j}its <y€<f»£duSlw eiìè.perfonarum,non re- 4i]iu c r rum ,aduerfusom nes.Necobft.l.j.inprin.6c l.fi a(jduBn4 m ihi.§.fin.ftye leruit.ruÌli.fateor enim eas p rs- pruituteS) dioriim efle,vbiprsdiisdebentU r, at vbi non

^Hàndo^ pricdiis,fedperfon£c,perfonarumfunt.d.§.pr$- ferJònarM. tcrca. Se d*§.quidam*

15 E il6caiiaferm tu s,tq u £ à perfona perf Sermtu4 debetur.obid abinterpretibusm erè perfonalis meri per- appellata.qus in feruis conlìiìit.de qua non hic fonalis» agemus,ièd piene icriptum èft,in titu»iF.de ftat.

hom»quoloco Fiorent.in i.ij.feruitutem huiuf»

m odi finit, vt iìc conilitutio iurifgentmni,quit ^uis-‘

dominio alieno ,contra naturam fubfjcitur^cùm enim naturali iure, omncs homines liberi nafceren- tur.l4manumifs10nes.iF.de iu ilit.& iur.6c «qua- Jeseilènt,!. quodattinet.iF.dereg.iur.feiiios na­

tura nefciebat,fed ex bellis(qu2 iurifgentium:

funtjl.ex h oc iure.iF.de iu il.& iur.) iugum illud ieruitutis adinuentum eil.§.j.de liber.c.ius gen- tium.j.diiìin.

14 PJanè neganttomnes,hanc proprie ferui SeriiitHs tem eiIè,propterea quòd feruus proprius fit do-

«erè^fi^mini,addominumque omni iurepertineat:res lalfit an autem proprianem iniferuiat.l.vtifrui.in prin.

rruitusdf iEiì vfus^ru.pe.l.in re communi.fF.de feruit.vrb.

'pefit, pr«d.AddebantAntiqui,hanc ieruitutem dici non

t N R V B . f f . D É S E R V r t V T . l i » non poiTe à perfona perfonsdcbicam ,quando iuris interprecationc ierui t pro nullis homini- bus cenicanCLindil.quodatcinet. nec fecusha- bentar,quàm. fiiartimorcuieilent. I. intercidit.

fF.de condi.Scdemon.l.icruicucem.iF.de rcg.iur. f^^bentur, Fatecurcamen laf.m §.2‘^ue.reruicutemthu-

iufmodi cauililem dicipofle:exem plovfusfru- f^ßafru-

¿ius,qui tune formalis dicitur,cùm forma eius dti- à propriecace fepararur, in rebus alienis conii- flex, ftens.l.j.fF.de vfufr.Cauialis veròjCura proprie- tati adiungicur, dom ino compecens.l. ii cum teftameto. §.fi fundum. fl:, de excep. rei iud.ideo iic di£tus, quod annexam habeat fibi cauliam, hoc eft dominium. A ccurf. in §: j. de vfufru.in inftit.iedhic proprie vfusfrudlus noneft.I.cum in fundo.in princip. fF.de iur.dot»& d. 1. vti frui*

Commune fententiam iuuerit ra tio , produ- Extrmit

¿ta à Bart.in 1. j.hoc tit. v t fit feruitus duo extre- inferuitn ma funt neceilària, vnum quod dom inetur, ai- tibw ne~

tcrum quodferuiat. 1. j.fF. com .pr^d .§. ideo.de cejftria, feruit, in infti. A tqui reperitur ieruus, quando- que fme dom ino. 1. quod feruus. ff* de ftipul.

feruorum.

Addetudeiéruitutibus^taconfeÌToriam^quàm negatoriam, a6tiones in rem competere. 1. j j. fF.

fi ferui. vendi..qu« cum pro rebus corporalibus minime dentur. §. «què*ad fi.de adlio* ad ieruo- rum petitionem non tribuuntur. in feruis igi­

tur n<^ poteft feruitus confiderari.

Denique perfonalis feruitus ad hsredem non tranfit, fed extinÄa peribnaextinguitur.l.

nófolàm *ij^. taIe,fF,deliDer. leg.i,ficut.§.fin.fF.

b a

z o I o . C o R A S I I I V R I S C . |

quib.m od. vfusfruót. amit. m ortuo autem do-^

m inOjtransfundíturin h^redem feruorum do- minium.l.in ratione«inpnncip.fF.ad]»íáI.&no- tiuseft,qu .im vtegeatpi-obatíone. ergoin fer- uis nec quídcm perfonaliseftíéruitus. ,

í ííeocüm vereretur loann. Fab.in d. §• aiqué.

adalterum exemplum íérui|utis mercperíbna- Jis, h o cefta perfona perfoníEdebitíE confiigit. ‘ poreÄ inqníc, ilie dari íeruituá perfonalis mere, quíc germana erit,propria leruiíus, & formalis, tbrmam habens ab alterius dom inio 8c proprie­

täre omnino feparatam. velutiliPam pbiIi fcrui operíE T itío Jegac:c fin t,T itius enim legatarius, nec domipus eít,nec fru<5tuarius. l.ij.ff.de vfu

vfufru¿l.leg.

IT E go vero puto j t nonefíe ad hoc exem- Seruitus pliun confugiendum. & quod verius eftaduer- propne m iüs omnium fententiam , in feruis redé & p r o -, fim íí, prie dici feruitutem. cüm Florencinus Vipia. Sc­

ali) iuris noftriprom ulgacores, hanc íeruorum fu b ied ion em , feruitutem dixerint. I. manumif- Íiones. fF, de iult. & iur. eam tandem finientes, vtílcconftirutio iuriígen tium , quá quis dom i­

nio ah en o, contra naturam fubiicitur.l.Jiber- tas. $.j,ff.de ítat.hom i.

NoM opi- fubcili t quadam interpretatione

■ * ampliusdicerepoíTumuSjhancmagispropriam feruitutem ,quàm iìtrealis.lìueealit vrbana,íi- [proprietà nonàdiffinitione + in o d o ,&

IfoLbuU d ig n o lci jppriá

vocabuliíignificationéjBajrt.inl.omnespopiiIi.

4a ^ coj,xxj.íF,tieiuít.& íur.fcrjibit,necdubium eñ, id

I N R V B , F F . D E S E R V I T V T * ZI

id Vlpiano,Papiniano,PciuIo, cæterisque luri- Iconfiilris tribiitum , v t q u o d icen d im o d o viî funt,& nos vtipofsim us,proprieque dicere vi- deamur.

T ollemus autemparuo negotio^induâas ra- tiones pro com m uni,fîquidceæ inferuitutibus tantum procédant, qua: à reperfonæ , aut alteri rei debentur, qu^ um nàtura vt pUirimum ie- iunÂaeft om nino, & feparataàieruitutibus ,à perfona perfonæ debitis.

Q uocirca verum eft dicere, ieruitutem quic in ièruis reIucer,non eilèproprie ieruitutem ru- fticam aut virbanam; cùm hæc àferuiendo,iIIaà feruado diâ:aiit.d.l.libertas.§-fi.E diuerib quo­

que reftedicemus, feruitutes vfu s, vfusfruâus, vrbanorum,aut rufticorum p rxd ioru m , n6 e f­

fe proprie lèruitutes:faâ:a feruitutum rclatione ad eas quæ in feruis confiftunt.

H inc iingulariter declarantur, t omnia iura quæ d icu n t, rem fuam nemini fêruire. I.vti frui.

ff. fi vfusfruit. peta. I. ih re conllmi. ff.de feruit.

vrb.ea enim obtinent in feruicutibus à rebus debitis, quiE iura funt competentia in rebus a- lienis.l.j.ff.de vfufrud.non item in feruitutibus ieruorum, quæ iura in propriis rebus habemus.

A d rationem, Barto. ex 1. j. ff. commu. præd*

Idem D o d o r in i. j. hoc tit.tentat refpondere, ^ quod cum Homo t fît omnium dignifsima crea- ,

turarum. 1. iuiiifsimè.ff.de ædil.edic, Resque o- mnes vteiferu iren t,naturacom paraueritJ.in^ ’Jtfna pccudum,§. fin. ff.* de vfur.§.in pecudiim.de rer.

diuif.in infti, Deus hoiiiinem ipfum, non v t fer-

b ? î

2.2, IO. C O R A S I ! IVR.ISC''.

uiretcreauic: fed vtdominarecur. A top erafu a ^ vel maiorum fi fa<5èum fit, ve hom o hominum 22, numerum exeat, re<äe feruus dicecur. qui fi ha- SeruHspro t eft pro derelidto, v t ^ alia qu^uis res dcreliäo occiip.\ncis.d.i.quod feruus.Se. 1. j. fF.pro de- halim

inproprie ' Qü®

^ernw* dicebvim, eo tempore quo ièruus á do-

„ m ino pro derelitto habitus eft,cùm domini eiiè 'Explicata ficfierit.l.jj.iF^pro dereli6l. Se necdum ab alio fit 'JmàQr occupatus,non proprie feruus dicitur: cum do- minum neminem habeat, nec ci feruitus finitio conueniat,fcd nec fui iuris e ft, cum ab alio ap- prehendi poisit.pcr.det itaquc ftatus eius. §»fi ab hoftibus,quib. mod.ius pat.poceft. foJ. Et quod

< in d.I*quod feruus.ff.de ftip.feruo.à laboleno fer uus appellatur, faétum efthabita ratione eiuS quod fuit,nó quod nunc eft,quo facilius res in- teliigeretur. i. inllila.§.fi.ff.de acq.rer. do.

E x hispatet,nobifcum non pugnare additam pro communi Ätionem . de aàion ibus confef- Ibria & negatoria,quas adm itió,dari pro ièrui- tutibus à re rei debitis.ncque dominos poteftatis quam habcnt in ièruos ratione, his a<5tionibus v ti polle. A t non ideo iéqu itur, in ièruis nullam diè ièruitutem.eft enim feruitus, ahis tame con­

cluía regulís, vt &tèftam entum folenne, tefta- mentumeft:ataliis ibren nibus,& craditionibus ' moderatum,quam nuncupatiuum*l.hac coniul-

!' riisima.C.detcfta. vtnonm iru m fithuiusièruì- tutis quam in feruis habemus vtilitatem , ad hiE- ' xedcm tr.anfire:licct perfonalis- à re debita com-

m o

I N R V B . F F . D E S E R V I T V T .

m oditas,nontransferatur,non enim vna via terminantur. alioqui nec vrbana, necruftica, proprie Ìèruitus diceretur, ciìm ea( vt neminem clamcft)ad hxredemtr^m ittatur. 1. teftatrix.fÌ.

lì fer. vcnd. -

24 Circa vero exemplum à Fabro oblatum , t de operis ferui Icgatis,nó m ihi vid etu r, efferat fefe quantum volct laf.in d. I.sq u e,operas huiufmo di legatas, in hoc priore ièruitucis genere collo- cari poflc»tum quod nullalìt hoc cafu perfona ièruiens,& in hac ièruitute quam mere perfona- lem vocamusjduas faltem perfonas fubeiTe opor teat,quarum altera domineturalteraferuiat.I.

,Iibercas.§.j.i£de ftathom.I. manumifsioncs.fF.de iu li& iu r.tu m quodex operarumlegato, nulla ieruitus inferri pofsit,alioqui in homine libero, (cuius operar legari poflunt.l.hom inis quoque*

fF.de vfu .& vfu fru d .lega.) itacòftituerecur fer- uituSjquod dicere piane ridiculum eiTec.l.Titio eentu.§.Titio centu.ff.de condi.&dem onftrat.

E x hoc itaque legato dici non poteft >qu£lì- tam eflè lèruitutem, iéd obligationem quandam perlbnalem duntaxac,in qua ideo obferuandum eft,non contra quemcunque pofsidentem,fèd aduerfus perfonaliter obligatum , agi poiTc. 1. fì- na.ff.de conft.pec.l.iìna.§.tìna.ff.de contrahend.

empt.Barto.in I. vt pomum.in£i.fFdeieruir.

Dicebat tamen Aret.in d.§.2quc contra pro- hibentem vti tali minifìerio feruornm legato, iniuriarum adtionem dari.l.qui pcdeni;fm. fF. de adio.empt.Uiniuriarum. $. lì quis me.Se 1. fiquis proprium. ff.de iniur.

b 4

*4 î 0* C O R R A S I ! I V R I S C . 1 T e rtio qiiædam eft ièruitns, t à re perfon« '■

debita.vcl.j.h octit.î.j.S.iîvfu sfru étiis.fF .adî* ’

"^ftufru- fil.habitatio quæ îicet à nemine finiatiir, m efi Ûhs» Ubere m aliéna domo habifandijib ly» O"“ yf»fru6iu fe- I par.itf'tfj.].eunntiquitas. C .d e vftifruiî:.§.penui.

j de vfu ôc habit, in inft. Et m inifterium lèruo- , rum. A ccu rfin l.ii quis binvis-ff. de vfufruâ:. ob ( hanc autem mixturam rei &perfonæ appellauc- runt D oitores iftam feruiturem mixtam : lufti- j nianiftæ præiêrtim, in §. æquè, de a ilio . Adfe-

runt harum feruitutum alia exempîa, Sc quæ in , vfu funt quotidiano.Bii*in L fina. col. iiij.C .d e

condi<5t.indeb. & Fab. in d.§.îEquè.Si m ihi ( in- quiuiît)conceiïèris,vt frumentum in moletrina tua pro me, Ôc vniuerfa mea familia, fine merce?

' de molere pofsim , aut panem in fum o tu o co- quere, vel ex nemore tuo ligna ad vfum meunT neceflaria accipere , autaquam exputeo quem dom i habes haurire,hæ conceisiones Òchisfi- miles férmtutes, funt à re perfonæ debitæ,

Verum circa opéras, t & m in ifteriafenio- iper^cr prætereundum non eft, ingentem

^¡ni(<.rt fm ifcinterantiquos controuerfiam ,an operæ, iruorum ^ n;iìnifteria feruorum ,eiïènt perfonarum vel njeri'i- feruitutes? Q u i perfpnales eas contende-

^ ^ .. bantj ( quorum fignifer A z o fuit ) hac potifsi- . m um .ration^l^ebantiir, quòd m ortuo feruo

?ltgÀtto. operici nàbeo, feruitus finitur* ideo per- fonaìiscuiusea eftnatura, vtextin fta perfona çxtinguitur. 1. ficut.§. final, ff. quib. mod. v f u f

■' fruiÌusiim ittatur.l. nonfolum *§. tale.ff. de li­

ber. Icgat.

Con

I N R V B . f f . d e S E R V I T V T . 2 J

Contra qui dicunt eiìè realem,hanc rationem in aduerfarios detorquent,operarum feruitus inquiunt, m ortuo eo cui debetur non finitur, lèdtransferturin hsredem. l.ij.iniìn. ff. devfu,

& y fufruÄ. leg.ergo realis eft.I.forma. §, quam- quam.fF.de cenfib. cùm extinila perfona,adhuc durer.’ I.vnus ex fociis. fF.de ièruit. ruftic. cuius fententia^aíTertorefíe videtur A ccu r.in l.il quis binas.fF.de vfufruót.

E go vero non diicedo ab his quiB heri dice- bam,firmiter exiftimans,operas non eiTe feruitu tem,nec realem, nec perfonalem. I. Mella.§.fìn«

fEde aÜmen.Sc cib.Ieg. N on imprimis realis eft, quia coh sret p erfon « , m ortuo quippè feruo q u i operamdebet cxtinguicur. nonitem perfo­

nalis, cum ad h^redemcreditoris tranfeat.l.fìn.

§. Lucius, f t de contrahen. empt. E rgo feruitus non eil,quia feruitutes aut perfonarum flint,aut rerum.i.j.hoc titui.

Q u o d enimpertinet adfèruitutem illam ,in KominecoÌìderatam, quam D oilores mere pcr- fonalem appellane : nos iam probauimus, operas huiufmodi ÖC minifteria feruorumjfub ea ^ rui- tutisipecie minim econtineri. opera nanqueli- beri hominis legari poreft.Liij.fF.devfu& vfu- fru¿Lleg.8c tarnen in hom inelibero feruitus ha- beri nequit.l.Tido centum.§. T itio ceritum.ij.

iEdecond.&dem onft.

2 7 Sunt igitur oper^fciufm odi,non feruitutes, i"ed obligationes quard’.m perfonales. I.Caius.iF.

de ann. Jeg.proinde legatis operis, ineptus eiiet qui confefíbriaprofcruitutibus competente.].

b 5

^ I O . C O R A S t l I V R r S C . \

ij.flF. ÍÍ íérui vend. experiretur. agendum quippe!

eft, vt Petr.Bellapert.egregie docet,adione per-i fonali ex teftamento,aut fíprom iífe fuiíTent fti- • pulatione, folenni adione ex ftipulatu, 1. in fti- puIationibus.§. operarum.fF.de verb.obiig. nifi creditor á certio impedirecur , contra qué tune lexperm ittit iniuriarum adione experiri. l.qui pendentem. fF.de adion»empt. 1. iniuriarum.$. fi .-quis me.ff.de iniur.

Q uid au tem in pr^^claris iOis exemplis, á Bai.

&Fab.propofitis,quorum iamiammeminimus?:

26 & aliisidgenus?putainiuribus t lecandi ligna.

Facultas ex fyiua vicina>pifcandi in flumine alterius, &

fecandi U pafcendipecorainpracis cuis? Exiftimantcom- fjtaanfie m uniterD odores iura q u íd am eile perfonalia

%s Helfer duntäxat, quod & A ccuri. prxfenfit, in I. peco^

nitM, ris.ff.de leruit.ruftic.inl.arud Iulia.§. fi quis aii- cui.ff.de legat.j.&inl.M elía.§.íín.dealim ent.&

cibar.lega.

Exemplo eius couentionis, qua adum eft, vt m ihi liceret decerpere pom um , vel Ipatian, aut ccenare in tuo fundo- nam non ideo feruitus im- pofita videtur.I.vt pomum .hoc tit. fed perfona­

lis tantumm odocnafcitur obligatio ex p ad o, quavrgeri poteris ad pr^ftandam patiénciam,

& fie ad implendum , quod in conuentione de- dudum eft, v t illic omncs concludunt, per l.Ca- ius.ff.de annu.leg.

29 Ca:terum hac in rc v e rio r f videtur Bald. &

Fabri fententia, v tiu r a huiufm odi feruitutes iint.lXucius.ff.de feruit.rufti.l.MeIla.5*fin.ff. de alimcnt.& cibar* lega* Ideo pro his confeßbri^,

&

I N R V B . F F * D E S E R V I T V T , 2 7

& negatoriíE adiones competant. Ter.

vend*dantur enim h x c iiira in quencunq; poilef forem, & à quocunqiie vendicantur41, ergo. in princ*ff.de feruit. ruft, contra naturam perfona- Jium obligationum-1. fin.§.fina* ff. decontrahen.

emptio. Lj.§.iiha:respercepco fundo, fT. ad T re- beliianum.

50 E tprohis conceísionibusjtpoíléílbriücom petit.I.j.§.pra:terea illud iun<5l:o.§.permitcitur.fF.-^

de aqua quot.& icfti.quod pro iufibus perfona- libusminime datur4!.fin.if.quor.bonor.

jr Nec obft.tI.Caius.fF.de ann. leg. in qua non inteße-.

agitur de huiuimodi conceisionibus, ied de an- I . c a- nuis legatis, ab herede prarftandis abfq; patien- íVíj, tiaaliqua, hoc eft non quod obligetur ad vilam patienciam, meritò feruitus dici non poteft* in qua dominus prandi) ièruientis, ad patientiam tenetur.l. quoties. fF. de ièruit. Q B od & ilJic A l­

ber, plenè &perrranfennam Lancelot, dee. de­

clarant, vel folue v td ix iin l.v t pomum. hoc tit«

vbi tanquam inlocom agisidoneoplenius hue ar.ticulum exaraui.

Circa vero tenebrofum.§. quidam libertis. I.

Mella.fF.dcalimen.&: cibar.leg.paulo diligétius eft aduertendum. Nam in primis illic M odeftin.

obieitioni àie excitat« non reipondet quod ièr uitusprsdijnon vicino inutjliter relinquatur*

pr^terea hauftus aqu;® feruitutem perfonai dicit contra.lfimihi.§.fin.ff.deferu.ruft.

¿Z E go locum ilium f deprauatum lèmper exi- Emcà*tA ftimaui,quoniam vt vu lgolcgitur,in verfi. nam LMella^

& fi, & c. concludit om nino Modeftin. contra ea.

2 8 I O . C O R A S I I I V M S C . |

ea,quîBante docuit. quocirca ita legendum tex- ^ tum opiner. NamCrfihausîui pecom aâ | a<juamappulfus,eJìfèruÌì(isperfine:tamen et t^ui >/«- m s nm efl, l/tíllter relin^uitur. quali dicat lurifcon i ' iiiltu s,ieruitutem prædi) conftitui non poiïè, ;

* nifi vicino. A t hæc feruitus hauftus non prædij |

’ eft,Îcdperfonæ,vbieiquifundum vicinum non j.

’ h ab ct,reîiâ :a eft,cu i caratione non inutiliter

jrelinquitur. ^

\ Exportas^ N eccbft.d.§.fin.1*lim ihi.quoniàobtinet,vbi [ mi conftituta eft habenti fundum vicin u m , v t A c- '

curf. & alij reilè interpretati funt, in d.§.quida.

Reftituenda eftitem literaiîlainfine, dum vul- g o Îe^itUTihacenima^iiaperjonie relifti^uitur. na.ïti non cohæret prædidlis : quocirca lie legendum.

Hacemma^uèperpnarelinifuttur. &C hòc L ongo- ual.Pariiîenfis,in l.imperium*ff.de iuriidiit.m e-

cum ièntire videtur. '

Denique quædam eft Ieruitus, t à peribna Semttus a rei debita, qualisineo eft, qui agnouitlegatum

; perfcna ea loge reliâum , v t à monumento no recederet, autincertaciuitatem oraretur, veletiam vtte- I ftantis monumento alternis menlibus lucernam : accendcret.î.Titio centum.§. Titio.ij.fF.de con

ditio.&:demonftrat.î.Mçuia.fF.deman,tefta.Sic enim infringitur ius libertatis, equidem non 1 m ultum à fpecicferuientium difFerunt, quibus non datur facultas recedendi» l.ij. fF.de lib.hom.

exhib.

^ Eodem feruiturisgeneretobftri<5lum eum di cere poiïiimus , qui ad perpetuos carceres dam- fa- uatus eft:poena Pontificiis conftitutionibiis re-

1^** ccpta.

I N R V B . F F . D E S E R V i T v r . 2 ^

cepta4c.quamuis.depcen.1n vj.non cciam ciuili- bus.Lmidatis.fF.depcen.l. incredibile.C.illo tit.

qu« non ad puniendos, fed ad continendos ho- raines, carceres haberi voluerunt.l. aut damnu, S.foIent.fF.de pcen.

Ad hanc feruitutem illud non pr^tereundu, hominem ingenuum , cui fimile onus in vim vcl conditionis, velm odi àteftante iniundum eft, legatum capere polIe,nec teneri prxftare cautio- nem,de implenda conditione vel m odo.d.§. T i- ' tio.hoc enim induceret ipeciem quandam ferui tutis.l.ij.fT.de liber.hom. exhib. Q u o d lì condi­

tio inducens viduitatem, àlege reiicitur. 1.fedii hoc. J.fin.l.hoc m odo.6cI. mulieri 8c T itio . ft', de cond. 6c dcmonftrat. quantomagis inducens icruituteni.

Soli liberti, qui alioqui ad feruiedi ncceisita- tem redigi non poffun t.l. qui manumittuntur.

C.de oper.liber. lì legatum agnouerint, iudicis officio compellentur iufsis patroni teftantis pa­

rere.!.M^uia.ff.de man.tefta.Et lì legatum non- dum‘ habuerint, nonparentes eo priuantur. l.li- bertis.§.fin.ffde aliment. 6c cib.legat. E t ita non fuit cognita iure.ff«hsc feruitus, pr^terqdam in libertis.iure tamen C o d .in afcriptitiis,iim ili- buiqueperfonis, cognita fu it.l.folon bs.l. cum iàcis.deagri.6ccen fit.lib.xj.C od.Poirent6calia piura hie congeri,qua: confulto p rstereo , fi- némque huic rubrics tàcio,ne videar non poile manum de tabula deponere. loannes Coraiius Toloiàs Valenti« A llob rogu m , die xvj. N o - ucmbris. 1 ^ 4 ;,

L E X

3 0 1 0 . C O R A S l I Í V R I S C f , ]

L E X P R I M A . = AnteluSdy cjuthus vfmfruS:us,^^>JliS

yrbanaq;, ( f riMicapradia^dccurdté

^prcetercísteros explicantur*

ty Meritorij f»er¡<

í6 Meritoria'yeh'mUí l y Ex^ojtttff mué

hiiU.

18 Seruitutes ’\rh(Lni& i y X vfmfruBw ^aid.

2 yJksfruBns duplex.

3 Nona opinio,

4 P'ftufruÚw ^uomodo con- píHdtur.

5 F x o rfire lin q u A tu rh fttfru Únerid»

a rfusquid.

7 FruElw yfum cmtinet.

8 Frl>ammfrjidinm»

9 stabuU , an jittt yrbana

p radia.

10 Nouadcclaratio.

rustica qua, ^ li) Indurata Lj.jf. defer' ,

hrba, 20 y^írea quid.

1 1 s^rcA hrbanum pres^

dium.

7.Z improbatA omni^fen» : tentiA»^

ii~£xplicAta noue l. l'rhanA inteüeShu §.^demo»

fradíA. í4.Nouaoptnio.

11 stabulum quid, 2^ Sermtna k que praMf

■*3Meritormloca, mmen AceipiAK

^4 TAbernatnsritoriig.

N huiusl.interprecationcjdoda- respaucaícribunt.Nos plura vti- Jiaicitu, &perquamnecefTana di

¿iuri, eapraífebimur, (juagad dif- íiciliora aditú príEÍlare poílunti 1 Q u o m a m ig ítu rtm cín in it hicM artia«

P’fitSyCr víusfruduSjpríÉcognofcendümeíí: vfumfruiíH definitore Paulo lurifcófu lto, í m ejfe alienis rebta

; ^as quid. 'AtendífruendlfiluA rerujiibítantia. l*j. ff. de vfufru.

:n r v b . f f . d e s e r v i t v t . j i

$.j, ilio titu.in inftit* Q uíe finitio Íntegra eft, &

optima, conftans genere 8c difFerentiis, v t illic fiimiiiariter Barto. 8c esteri docent*

^ Tradunt autem pafsim fcriptoresítvfum fru- yjktfru,

¿èumduplicem,fbrma!em, qui a proprietate fe- aa duplex paratiis eft, 8c caufalem qui cum fua caufa, hoc

eft dominio iungitur A ccur.in d.§.j. hunc in re­

bus propriis habemus.l. fi cum teftamento.§.pe- nul.if.deexcep*rci iud.iOum in aIienis.I.j*fF.de v- fufr.Q_u$ doitrina ab omni su p per manus tra­

dita, ad ha:c noftra vfq-, tempora pcruenit, fine aiiquacontrouerfia.

j E go vero+ earn probare nullatenus poiTum, veriisimum exiftimans,non ahum eíTe viumfru.

quam qui à lurifconful. finicus e ft, eum forma- km commentatores dicunt» Ex primis aute ver­

bis finitionis , communis fententi® falfitatem reuincere eft perfacilc. dicit etenim lul. PauJ, v- fum frudum effe ( Im alienkrelfUi ytendi ) manife- ftum inde faciens, vfum 8c fruitionem rei pro­

pri®, vfum frudum non effe, quod & alibi p rs- monftrani lurifcofulti. 1. vti frui.ff.iì vfusfrud.

petat.l.cum in fundo.inprin.ff.de iur.dot.

Nonhabet igitur quisin re propria vfumfru-

¿tum/ed commoditatem duntaxat, 8c ius re fua vtendijfruèndive.l.neceiTario.S.fin.ff.depericu»

&com m od.rei vend, quam nullibi reperiemus vfumfrudum d ic i, nifi relatione ad ine- ptam partis petitionem. 1. fi cum teftamento. §.

il fundum. ff. de exceptio. rei iudic. aut ftipula- lionis conceptionem.l.fi itaftipulatus.§.Titius.

ft.deverbor.obligation.fed vtrobique impro- prie

j a I O. c o R AS r I I V R I s C.

prie vrusiruâ:usdicicur,cum proprie iusfîta- îienis rebus vtendi. d,Lj, nec alius difßnitus tra- ditúfve à lureconfukis reperiatur. vnde qui proprietärem com itatur , melius commoditas diceretur.nectam enobidacculandifunt luba- nus,6¿Iul. Paul, eam vlum fruétum appellantes, cum ad partium verba fe reculerint, quibus vti volueru nt, vterafsius feie explicarenc. Q u a de replenius d ixilib . v*Miicei.c.ii).

4 Cæterum tam t inter viuos p ad ion ib u s, i'lipulationibus, quàm in teftamento, vfustVu- û u s conftitui poteft. 1. iij.§.j.iF. de vfufrudi. §.ij*

illotitul.ininftic, v t accuratius tradlo m l. via.

h o c tit.Q u a in re illud à v o b i S tantummodo no ç ta ric u p iO jtq u o d A ccu rf. iingulanter icriptû reliq u it, inauth .hoclocum . C .f i fecund.nup.

mul. exiftentibus liberis fola alimenta vxori re- li<5i:avideri,quam teftator in teftamento fecit dominam & vfufruduariam bonorum fuoril V ièntentia non in fcholis m odo, fed ôc ia palatiis recepta eft ßart.& ah) in l.T iria cum te- llamcnto.§.fin.ff.deleg.ij.

yxor relì H o c iateor pra:cipuum habituram vxorem, Ûayfufru quoniam fuo iure,fuaque manu & autoritate, iiuaria^ quæ ad fe alendum necelïària luntcapiet.loan.

qmd CT- -^ndr.inaddir.adSpecu.tit.quiiil.fintiegit.§.j.

^uomodo A ng.in l.j.ff. rerum amor, vb i alius iegatanus è capiat, m anuhçrediscaperedebet.i.nondubium .C.de légat. Prætereafipræm orianturfilijsiecidet ad

• càm totus vfu sfru d u s, etiam adfubftitutorum excluiioncm.Bart. inl.ficucinam ios. £ quibus mod*vfusfruôt,amir.

Plane

I N R . V B , F F . D E S E R. V I T V T.

6 Piane coniienit t valde dnkiovCiisü'ii^íuSjfftn'íquo vfuijfiexea di£lio(^;/eW¿)dematLir.H oc enim ab 'yfnjrtt intcreftinter vfum 8c vfumfru<iìum,qiiòd ilio 6ln dijfe- tantùm vcam ur,hocvtam ur& fruamur.Mmus u t, 7 t lucri dicebat Imperator in §.j.de v fu & h a b i.

eft in vfu,quàm in vfutriidu.nanus qui fundi vfum hab et,nihil viterius habere incelligicur, quàm ve inde natis frudibus,ad vfum quotidia num profila indigencia & neceisitate vcatur.l.

plenum.adprincip. fEdevfa & habita. Sed nec alij quoquomodo ins quod habet cocedere p o­

teft. nifi alioqui redderetur iiiutilis vfus,quia putalegatus eiièc vfus fylu « remot«, l.dum s.

ff. de vfufrudu. Cùm tamen vfuFruduarius vendere, locare, aut gratis alteri cedere, de li­

bere per fe,aut per alium frui,etiam citra ne- cefsitatem pofsit.§.j.devfu& habit.in inftituc. . A d h ac dici foIet,vfum in omni fru d u ineflè:

in vfu vero noninefle frudum .l.per feruum.§, j*ff.de vfu & habitat.

8 Prsm ittendu deinde,quid fit vrbanum ,t &

quidrufticum prsdium :vt vrbanas& rufticas ^ feruitutes.quarum hic Iurifconful.meminit,&: capradia^

de quibus nos ampliter d id u ri fumus,intelliga- miis.Et vrbana p rsd ia VIpia.mI.j.fF.con.pr^d.

&c in l.vrbana. ff.de verb.fignific.appellat omnia adificia,habitàdi cauià fada,fiue in vrbe & op- pidOjfiue extra vrbem ,in vicis puta aut in v il- hs.quia inquit vrbanum prsdium non locus facitjfedmateria.Inde inferens quod fi qui or- tifu n t insdifìcijs conftituti,pra:diorum vrba- norum appellacione continencur. quandoqui-

54 10* C OR- AS I I I V R I S C ,

dem propter amoenitatera prxdij vrbani cui fune con tigui,habeantur.

Q iia ratione dicendum ,vt ii non voluptatis 6c amcenitatis gratia,fed vtilitatis haberentur:

vt frudus Sc redditus ortorum ,ad cómodií co- kntis vendi poíTent*quia efíent vinearij,aiu oli- tori), hoc eft vine^ ibidem eflènt incluf^,aiit pliuaindeolera icu herb^ iatiua;,qu« funt m vfu cibario colJigerentur.quoniam tunc pro-- pter rufticosredditus principaliter orti conili-:

tu tiíijnt,nonvrbanaled ruftica praidia dicen- tu r ,v t& illic luriiconful.in ipeciedocet.Nam ea ruftica p rsd ia funt qua: gratia colligendoru fruduum habcntur.

^ A ddit V lpia.ftabulat eiìè vrbana predia,qua stahuU profeiTo aduerfari Neratius videtur, an inter cum ftabulapr^diorum vrbanorumnoeííeíine Ariana ^iibio ailcuerauirJ.eo iure.§.ftabula.fF.in quib.

yelrufii- caufpig.ta.conr.Accur.fefecontorquet,necfi- tAprddU*^^ conftat.Saly.veròcóiìderatillic vrbana arii- fticis non loco,ied qualitatc iecerni.d.l. vrbana.

Ideoputat ftabulaequorum,ad vfum patrisft- milias deputatorum,vrbana ceiiferi.Reliquorú vero animalium,ad rurales vfus,vel pro macel­

lo deftinatorum,ruftica.

A t vero And.Alcia.ind.Lvrbana.aliterléex*

plicatjdocensftabula vt diuerforia fignificant, vrbanaprsdia rede dici.d.l.vrbana.vt aute lo­

ca ilia notant, quibusarmenta & gregesftabii- lantur,rufticacenieri.d.§.ftabula.

Noua Ae- totam hanc m ateriam t in fcriptorunJ claratie. omnium fententiam declaraturus,confidero:vr vrb

I N R V B . F F . D E S E R V r T V T .

vrbana prædia dic.intiir non fu is eiìè ædificia habitatíonis hominú gratia fa<5la,niiï & eaiun-

¿ta quoqi fine continentibus ardiiiciis.quod di- Jucide demóftrat*d.§.ftabula.& fatis aperit.d.1.

vrbana.]bi(in villis 6c in vicis.)

I I Q u o d fiin ftest vrbanum prædium,non lo- ^xpjicata

cum tacere ipd mareriam.d.l*vrbana.Fateor,ve- wowi./.>r- rùnihæc vetbahuncfeafuni habenc,vc vrbana

prædia noniocus icilicec vrbis,ied materia con- tinentiumædificiorum faciac,quafi dicat,ædi- ficia licet no in vrbe,fed extra vrbem longèfint, vrbanaprædianihilominus d ici,fip ro vfu ho­

minis fin t,& ab aliisardificiisno om nino fepa- rata.Vrbanum nanqj prædium materia,& qua- iitas cótinentium æ dificiorum facit,non locus vrbis.l.fiprædium.C.de præd.mino.

Similem ficiun t lurifconfulti interpretatio- nem,cum feruos vrbanos,vrbanam fuppelle¿ti- lem,penum vrbanam ,& vrbanam familiam,no loco led genere,aut opere diftingui volut.l.fer­

uis vrbanis.fF.deleg.iij.l.na quod liquide. J.pe- nult.ff4depen.Ieg.l.quemadmodum.&'de fupell*

lega.l.vrbana familia.fF.de verb.fignific.

l i Circa autem ftabula,t an inter vrbana,& ru-

ftica prædia annumeranda fint?confiderandum staUkm eft,ftabulum proprie non fignificare quod vul-

gus putatjpræfçpe fea locum,in quo eqai,m uli, boucs,afin!, armema,gregéfque confiítunt,fed hominum diiicrforium,&: hofpicium,in quod®

longo itinere fatigati,diuertere folenf.Iicet &:

hinc fattum ,vt Ôcloca illa in quibus iumenta, pecudes,equ i,boucs,continentur & pafcumur.

J í T o . C o R A S I I I V R r S C.

(quod in ea quoque animalia huiufm odi diur­

no irad a labore,com m orari,diuertere,& quafi ftationemhaberefolcanr),ftabula d id a fint.

A t in hac íÍgnificatione, ftabula v ix accipi apud luriícon^reperies.qui genuinam íequuti, h ofpitia& d iu erforia(qu« n u n c vii]gusM¿cr»áí nuncupat)ñabula dicunt.quíque ftabula exer- cen t,h oc eft viacores mercede & pretio reci- stahuU- piuncjabeifdcfuncftabu]arijappel!ad.l.j.§.cau- r¡j, pones. fF.nau.caupo.l.vnic.$,fina. íf.furt.adiieríi

naut.

V . E-i’g o ft querimus an ea ftabula,hoc eft diuer loria,6choípitia,vrbanaan rufticaprxd ia dici

; *** ’ debeantiRe^ondet V lpia.qu odfiin villis fint, r Ana. ^utin vjcis,quiaincotinentibus2dificiis funt, vrbanapradia erunt. vrbanum enim prsdium non locus facit,fedm ateria,hoc eft non defide- ramus locum vrbis,vt vrbanum predium dica- tur.materia enim ipfaa:dificiorum,excra eti.im vrbem pofitorumjputa in villis & in vicis,pre­

dium vrbanum facit.qui íenfus vt nouus ita ve- rus eft ad.d.l.vrbana pr^dia.

In qua, ftabula pro diuerforiis accipienda eflè, lequentia verba manifeftè demonftrant.dú Meritoria í^^tluníconful* (>f/<</;<í»ícr;Vor/<t.)Nam merito- ria *flocadicuntur,qus mercede locantur inqui Iinis,& taberna t m eritoris,ip fa ftabula dicú- Taberna tu r,h o ceft cau p o n s,a verbom ereri,quod eñ merito- <juaftus cauíaaliquid operari.

Inde meretncesjquc turpitudine corporis 2S Meritorj íiierentur,& puen m entón), fáC icer.ij.P h ilip . p e r i, dicuncur,qui proftant,corporéque fuo turp?m

qu¿

I N R. V B. F F. D E S E R V Z T V T . 3 7

qu^ftufaciunt,& merentur«Ec meritoria ~)>ehicuìUy Meritoria 16 + Sueto.in C ahg.dicit qu« mercede locantur. ~)>ehicuU

Etin Vitellio ad eundcmfenrum meritoria cxna- ^ c a n n -

cuU àìxit. cnla.

»7 Q uòdÌìftabulaiIIa,t hoc eft hoipitianoiìnt in villis,vicis,aucin cótinentibus 2djlìciis,fed ab illis omnino feparata,praidia vrbana dici no \ poiiunt.cametfi enim prò vfu hominum iìnc,nó camen$dificiisfuntc5ianda:quodaIceium ne- ' ceflàriumeftjvc vrbanu pra:diumiìt.d.§.ftabii- la.qui ita nouc,&: vere exponendus eft*

18 Icaqueeas ieruitutes vrbanast lurifconfulti

vocant,qu«pr^ diis vrbanis debentur. R u fti- Seruitutes cas verò,qu« pradiis rufticis. V olan i enim in ')>rhana diiudicanda Òc difcerncnda feruitute,an£a vr- ^ ruffi- banarufticane iìt fpedaripr^dium quod dom i- caquadi-- nacur,ièucui debetur feruitus:vtiì illud vrba- untar.

numiìt,ièruitus vrbana dicatunfirufticum jtu- ftica.Lj.fF.de feruit.vrba.prsd.vbi lacius docet feruitutem ftillicidium aucrtendi in aream v i­

cini,eÌIèvrbanam.cìimtamen certo lic certius, Aream prediumejlè rufticum.eft quippc Ipcus iìnexdiiìcio, inqtìoexcutiunturjéc trituratur frumenta,l.fi.§.tì.C.de ièruit, Sc.aq.Hinc confir- matur quòd A ccu r.in I.pacer hli^.fF.de feruitut.

leg.docuit viam,que fui naturaièruitus ruiìica eft.I.j. ii.de feruit.ruft.sdibus tamcn debitam, vrbanameÌFe.

ip E go vero dei" hac com m unitradicione mul- tùm dubito,quòd nullo iure eam fundacam vi- deam. Nam m d.l.),qua maxime A ccur.iv c x it- rin itun tur,A realocum in icdibiis vrbanis va-

c ?

58 IO. C O R A S I I I V RI S C »

cuutn lìgnificat. nos vu lg o curiam dicimus, quem auda<5ter inter vrbana prædia annumera- bo.I. feruicutes quæ. fi domo.ff.de feruit.vr- ba.præd. Si enim orti in edificiis conftituti, vr- banorum prædiorum appellatione continen­

tur.d.Lvrbana. fF.de verb0.fignicat4cur n o n &

areæ,quæinmediis flint æ dinciis,& quæ præ- terea ad fru âu m colligendum ,aut reponendum non habentur?

2'*^ lilu d n on ign oro, f Aream ruri quoque lo- cuni eiïè,in quo frumenta teruntur.quam Verg.

^mà. in j.G eorg.colunailIa r o ta tili,la p id e a ,æquâ- dam eiTe iubet.vt æquata ad trituram magis ha-

bilis fit*

tHtn primum indenti ejì a<^U(tnda cylindro.

Quem locum rufticum efiè icio.d.!.fi.§.fin.

C .d c feruitut.& aqua.At dehuiufm odi Area, Caium loquiin.d.l.j.perperam D oóìores puta- uerunt,

2Í Areæ fiquidem verbo, t non locum in quo iegetes concutiuntur,ied locu in vrbe fine ædi- ficio,Iurifc. intelligunt. 1. Impcratores. I.ferui- tutes quæ.§.fi dom o. l.fed fi inter.§.fi.ff.de fer- uit.vrbJ.fundi.fF.de ver*fig.de quo.d.Lj.loqui fateri cogim ur.quandoquidem agat illic Caius de auertendo ftillicido in aream vicini,quam ieruitutem vrbe frequentifsimèiruri verònun- quam,aut perrarò locu habere experientia iam- pridem edoóci fumus.

Fræterea,fi alterum ex prædiis fpeélandum

¿2 eÌIèt, t ieruicns attendi debere,fuadent verba ThcopbiI«in§.fin.dereb.corp.& in corp.vbi fi-

niens

I N R V B . F F . D E S E R - V I Tv T . 39

niens vrbanaíéruítiítem, E f i ejft-

~\rhMHSi I’iani onera fuñineat. E t fi- niens rufticam,tusejfe dicit, quod

ruñicus,')>tcimonerafttííineat.

Denique,licet feruitus altius tollendi & non tollendi prædium rufticum fit riiftica.Uij.ff.de feruit.ruft.feruitustametialtius tollendi viba- num ædificium,eft vrbana.d.l.j.íEde feruit»vrh.

ÿ.æquè.deadtio.quæ tamen poteft deberi areæ, in qua conculcantiir & triturantur frumenta.

& lìc loco ruftico»d»l,fi.§,fi.C.de fer.&: aqua.

Hue pertinet,quod fi d od oru fententia vera c0èt,& deberes milii fcruitutc itinerisper fun- dum tuum rufticum ,ad dom um m eam ,foret hxcferuitus vrbana infpedo prædio dominan­

te,quod dicere piane ridiculum eft:cumirineris

& v iz feruitutes,etiam dom ui,aut alteri predio vrbano debitæ,rufticic fmt.l.j.fF.de feruit.ruft.

N icol. Neapolit. in d .§. æ quôquicquid in ad- uerfum effutiat Accur.inl.pater filiar, ff.de fer.

legat.

i l Nec tumultuetur t quiipiam, ex. 1. ieruitutes DecUra-- quç.§.fi domo.ff.de feruit.vrba.que itincris fer- tus.§,fdo uitutem vrbanam dicere videtur.nam hoc for-

titer negamus.lllud enim duntaxat lu rifc ó f do- cet,eucui debetur itineris feruitus,gradus,vel cliuosjpropius ianua iure facere poÜè.Præterea ìllic vtrunqjprædium vrbanuerat.nam area(vt eft locus inçdibus vrbanis,cuius ibidc meminit Iurifc.)prædiumeft vrbanum ,vt pauloante de- monftratumeft. E te x v triu iq i prædij nomine, ièruitutemetià-nomen accipcrc non negamus.

i

c 4 ⁱ

4 0 l o . C O R . A S I I I V R I S C .

1 4 Itaque nolo t à folo p redio dominante,cu Noua Opi“ uitus debetur, denominati lèruitutem. N ec à nio,' iblo fundo feruiente,(quaquam ab hoc magij quòmab ilio v b i alterum neceiTario deligendù eiTèt, denominationem contra D od ores face-

^ reni.)Sed ab vtro q u e,t fi eiufdem generis iìt vtrum que,quia vtrumque vrbanum ,aut rufti- cum.In quibus terminis férè femper lu rifcon f loqu u n tu r.Q u od fi alterum vrbanumeiièt,al­

terum rufticum, neutrum per fe fpedarem, fed conftitutionc ipfam feruitutis attenderem.Ad extremum autem vb i non iàtis conftaret decó- fìitutione, fundum feruienté magis ij>etì:arem, v i inde feruitus nomen acciperet,quam domi­

nante, per pr^dida. Sediamfacisanteludiis de- dimus, pergamus ad text.ipfum. Ioan.Corafius T oloiàs Valentia die xxj. Nouem bris. 1545«

L E G I S P R I M A E C O N ­ T E x T v s.

I ElrietM cAufa feruitutis. 9 ^ ccurfO "“ Aliorum de- 2. Perfonarnm feruitutes cur cUrAtioexplofA.,

ß c diflaì 10 lAf.ridicuU coßderAtit- j rftti in (juo difÌet db >/«- li DecUrAtM.^.ß(pits itA»

fruÌiu. l.talem.

4 SlAbitio feruitHi efi. j z Fdcultof aUÌhi tollendi, 5Seruitutes rem,curß c nun- dupliciter contin^it.

CHpAt(gf i^FaI .c t fe^uAcium opi~

6 f'rb a n a O “ rníiicáeferui- nie defenfa.

tutes ju^t i^NoHAdecUrAtioAdßr-

T uXltim telltndi feruitw . u it.^ ltiw tollendi.

8 ^edificare tn f i o cmcun- ly officiedi lumimbm fer

que licet, uitu4*

Mer