- Ikatúpa amba'eporandumi ndéve. - _______________________________ - Ikatúpa amba'eporandumi peẽme. - _______________________________ - Ikatúpa romba'eporandumi ndéve. - _______________________________ - Ikatúpa romba'eporandumi peẽme. - _______________________________ - Añe'ẽkuaápa nendive sapy'aite. - _______________________________ - Añe'ẽkuaápa penendive sapy'aite. - _______________________________ - Roñe'ẽkuaápa nendive sapy'aite. - _______________________________ - Roñe'ẽkuaápa penendive sapy'aite. - _______________________________ - _______________________________ - Ikatu roipytyvõ.
- _______________________________ - Poipytyvõkuaa.
Pe tapicha omba'apóva librería-pe hory.
Omba'ejoguáva he'i ikatuha oujey upe tendápe.
Omba'evende ha omba'ejoguáva ndo- jokuaáiva.
Pe omba'ejoguáva hína peteĩ kuñataĩ.
Pe omba'ejoguáva ogueraha aranduka ovaléva 100.000 guarani ambuekuéra hepyve rupi. a. Añete. a. Añete. a. Añete. a. Añete. a. Añete.
a.
a.
e.
e.
g.
g̃.
h.
i.
ã.e.
ã.e.
ã.
ã.
ch.
ch.
ã. Japu. ã. Japu. ã. Japu. ã. Japu. ã. Japu.3. Ñamoĩmba ko ñomongeta:
ı ̃.
j.
k.
l.
m.
- _______________________________ - Aiporukakuaa ndéve che mbaraka. - _______________________________ - Roiporukakuaa ndéve ore mbaraka. - _______________________________ - Aiporukakuaa peẽme che mbaraka. - _______________________________ - Ndoroiporukakuaamo'ãi peẽme ore mbaraka.
Jaikuaami
1. Teroja ha terarãngue techaukaha
(Adjetivos y pronombres demostrativos).
a. Ñañoñe’ẽjeymi ko ñomongeta.
- Mba’éichapa kuñataĩ.
- Iporãmínte ha nde. Eg̃uahẽke.
- Ag̃uahẽmbaitéma. Ikatúpa amba’epo- randumi ndéve.
- Ikatu. Mba’épa remandami.
- Mboýpiko ovaleko aranduka (libro). -Péva ovale 100.000 guarani.
- Jahechami.
- Ejesarekomikóvarehe. - Mboýpa ovaleupéva.
-Kóvaovale 100.000 guarani avei. -Péva araháta.
- Aguyje ndéve chemoñemu rehe. - Ndéve katu aguyje.
- Roha’arõjéyta. - Vokoiete ajujeýta.
2. Teroja ha terarãngue techaukarã
(Adjetivos y pronombres demostrativos).
ã. Jahechami mokõivéva: Teroja techaukarã
Heta tapicha oiporúvo ko’ã terarãngue oipe’a ichugui pe “V”, ha he’i: kóa, péa, amóa, ko’ãa, umía. Ko arandukápe oje- haipáta umi ñe’ẽ, forma plena oñehenóiva
castellano-pe, upéicha opytaporãvégui.
Kóva, péva, amóva, ko’ãva, umíva. Terarãngue techaukarã
Jajesarekomi ko’ã ñe’ẽ rehe: ko, kóva, péva, upéva.
Ko hína teroja techaukarã (adjetivo demostrativo), ha péva, upéva, kóva
katu terarãngue techaukarã (pronombre demostrativo).
Ko’ã teroja ha terarãngue niko ohechau- ka moõpa opyta pe mba’e oñeñe’ẽha; oikuaauka umívapa opyta ag̃ui (cerca), mombyry nunga (distancia media) térãpa mombyry (lejos) umi oñomongetávagui. Hi’ag̃ui oñe’ẽvagui ha mombyry tapi- cha oñeñe’ẽha ndivegui: ko, ko’ã, kóva, ko’ãva.
Mombyry nunga ichugui ha hi’ag̃uive tapicha oñeñe’ẽha ndivegui: pe, péva, upéva, umíva;
Momby mokõivévagui: amo, umi, amó- va, umíva.
Ko:este, esta
ko’ã, ã: estos, estas
Pe:ese, esa umi:esos, esas
Amo:
aquel, aquella umi:aquellos, aquellas
Kóva: este,esta, esto
ko’ãva: estos, estas
Péva: ese, esa, eso umíva: esos, esas
Amóva: aquel,
aquella, aquello umíva:
aquellos, aquellas
2. Ñamoñe'ẽmi
- Pévanikoyva. -Umívaniko mymba.
- Pévaniko yva.
-Upe sái ivai,kóva iporã.
-Pe vaka ipiru,
umíva katu ikyra. -Amóvaniko yva.
-Umívaniko mymba.
- Mba'épakóva. - Mba'épaumíva.
- Mba'épapéva.
-Kokamisa iporã, amóva ivai.
-Amomitã oñemoarandu,
kóvaavei. - Mba'épa amóva.
3. Jaikuaami ko'ã terarãngue(pronombre):
4. Jaiporukuaa ko'ã ñe'ẽtéva (verbo):
Moĩmbaha mbohasapyrévaramo
En función de Objeto Indirecto Moĩmbaha moirũguávaramoEn función de compañía
Chéve: Ojeporuka chéve Chendive: Oñe'ẽ chendive
Ndéve: Ojeporuka ndéve Nendive: Oñe'ẽ nendive
Ichupe: Ojeporuka ichupe Hendive: Oñe'ẽ hendive
Ñandéve: Ojeporuka ñandéve Ñanendive: Oñe'ẽ ñanendive
Oréve: Ojeporuka oréve Orendive: Oñe'ẽ orendive
Peẽme: Ojeporuka peẽme Penendive: Oñe'ẽ penendive
Ichupekuéra: Ojeporuka ichupekuéra Hendivekuéra: Oñe'ẽ hendivekuéra
Porandu
Preguntar Mba'eporanduPreguntar algo HenóiLlamar PorohenóiLlamar a alguien PoruUsar PorukaPrestar Che Aporandu Amba'eporandu Ahenói Aporohenói Aiporu Aiporuka Nde Reporandu Remba'eporandu Rehenói Reporohenói Reiporu Reiporuka Ha'e Oporandu Omba'eporandu Ohenói Oporohenói Oiporu Oiporuka Ñande Ñaporandu Ñamba'eporandu Ñahenói Ñaporohenói Jaiporu Jaiporuka Ore Roporandu Romba'eporandu Rohenói Roporohenói Roiporu Roiporuka Peẽ Peporandu Pemba'eporandu Pehenói Peporohenói Peiporu Peiporuka Ha'ekuéra Oporandu Omba'eporandu Ohenói Oporohenói Oiporu Oiporuka
TEBPOÃ
1. Ñambohovaimi ko'ã porandu.Jaiporu
marandu oñemborokáiva
(Use las informa- ciones presentadas entre paréntesis)2. Ñamoĩmba pa'ũ opytáva. Jaiporu
peteĩva umi poravopyrã ha jahai umi
pa'ũme
- Mba'épa kóva. - _____________________ (peteĩ vaka). - Mba'épa péva. - _____________________ (peteĩ guéi). - Mba'épa amóva. - ____________________ (peteĩ kavara). - Mba'épa ko'ãva. - ___________________ (mokõi kavaju ). - Mba'épa umíva. - ___________________ (mokõi ovecha). _____________ aranduka chemba'e; _______________ katu che ru mba'e._____________ apyka oĩva nde ykére ipyahu, _______________ katu ituja.
__________ nemba'e, ________ katu nde sy mba'e.
_________ che róga, _________ katu che tio mba'e.
_________ yvyra ipoguasu, ________ katu ipo'i. - ko/amóva - Kóva/amóva - ko/pe - Amóva/kóva - Kóva/amo - Pe/kóva - Kóva/amóva - Kóva/pe
a.
a.
e.
e.
ã.e.
ã.e.
ã.
ã.
ch.
ch.
3.Ñamba'ejeruremi:
Opa ñande saldo ha jaiporu ñane
angirũgui ipumbyry ñaporohenói hag̃ua. Ñamba'ejerure:
- _______________________________ - Iporãmínte.
- ________________________________ - Ikatu. Na'ápe rereko.
- ________________________________ - Ndaipóri mba'érepa.
a.
Ñaime peteĩoficina ahénope ha jaikese baño-pe. Ja'e óga járape jaikeseha ha
ha'e omoneĩta ñandéve. Ja'aguyjeme'ẽ ichupe.
- ________________________________ - Ndapépe rereko baño.
- ________________________________ - Eikékatu.
- ________________________________ - Ndaipóri mba'érepa.
Japoroguerahañaína auto-pe ha pe tapi-
cha oipota japyta sapy'ami. Jajapo ha'e ojeruréva ñandéve.
Peteĩ tapicha oiporuse ñandehegui ñanecomputadora. Jaikuaaukáta ichupe
ndaikatumo'ãiha oñembyai rehe, ha jaraharaẽtahatécnico-pe. Ja'éta avei
jaiporukakuaátaha ichupe oñemyatyrõ rire.
- Ikatúpa japyta sapy'ami tenondevévo. - ________________________________ - Aguejyse pe semáforo jahasamívo.
- ________________________________ - Ko'ápe aguejyse.
- ________________________________
- Mba'éichapa.
- ________________________________ - Ikatuva'erãpiko reiporukami chéve ne
computadora.
- ________________________________ - Mba'e rehe piko.
- ________________________________ - Ha araka'épa reiporukakuaáta chéve. - ________________________________ - Oĩma. Aha'arõta.
- ________________________________