3. Base de datos de jugadores de la NBA 27
3.5. Selecci´ on de outputs
I I . Bezliĉni glagolski oblici (Nonfinite Verb Forms).
I. LIĈNI GLAGOLSKI OBLICI (Finite Verb Forms)
U ovu grupu glagolskihoblika spadaju oni oblici koji su ograniĉeni ili odreĊeni podmetom:
My knife cuts very well. Moj noţ seĉe vrlo dobro.
This chair needs repairing. Potrebno je popraviti ovu stolicu.
(Glagolski oblici "cuts, needs" odredeni su podmetima "my knife, this chair", koji se pojavljuju u trećem licu jednine.)
Liĉni glagolski oblici imaju t r i n a ĉ i n a pomoću kojih oni po- kazuju kako se neka radnja vrsi:
a) Pokazni naĉin (Indicative Mood), b) Zapovedni naĉin (Imperative Mood), c) Savezni naĉin (Subjunctive Mood).
A) POKAZNI NAĈIN
Glagolski oblici pokaznog naĉina pokazuju neku radnju kao ĉinjenicu, ili je izraţavaju kao pogodbu, ili pak postavljaju neko pitanje o njoj:
He comes (ĉinjenica). On dolazi.
If he comes (pogodba). Ako on dode.
Does he come? (pitanje). Da li on dolazi?
Liĉni glagolski oblici zavisc od podmeta i zato imaju b r o j i l i c e
(Number and Person).
Broj (Number) pokazuje brojno stanje lica ili stvari. Postoje dva broja:
Jednina (Singular), koja pokazuje da glagol zavisi od jednog lica ili predmeta
(tj. podmeta). Tako ako je podmet u jednini glagol takoĊe mora stajati u jednini: My little brother nants me to help him. Moj mali brat traţi da mu po-
mognem.
Mnoţina (Plural), koja pokazuje da glagol zavisi od dva ili više lica ili
predmeta. Ako je podmet u mnoţini, glagol mora takode biti u mnoţini:
1 1 7
Dogs like meat. Psi vole meso.
Lice (Person) pokazuje o kom se licu ili predmetu radi; tako imamo:
Prvo lice (jednine i mnoţine), koje pokazuje da glagol zavisi od jednog ili više
lica koja govore; ako je podmet u prvom licu, glagol mora da bude takode u prvom licu: "I go, we go, I read, we read, I am looking, we are looking, I went, we went'\ itd.
Drugo lice (jednine i mnoţine), koje govori da glagol zavisi od jednog iii više
lica kojima se govori; ako je podmet u drugom licu, glagol mora takode da stoji u drugom licu: "you see, thou seest (stari oblik), you were looking, you have been", itd.
Treće lice (jednine i mnoţine). koje pokazuje da glagol zavisi odjednog ili više
lica ili predmeta o kojima se govori; ako je podmet u trećem licu, onda glagol mora takode da bude u trećem licu: "he reads, he is reading, he has been", itd.
Pokazni naĉin ima takoĊe d v a g l a g o l s k a s t a n j a (Voices), i to:
Radno ili aktivno stanje (Active Voice), pomoću koga lice ili predmet oznaĉen
podmetom vrši sam radnju na nekom drugom licu ili predmetu:
Somebodv threw a stone (radno st.). Neko je bacio kamen.
Trpno ili pasivno stanje (Passive Voice), pomoću koga lice ili predmet oznaĉen
podmetom trpi od nekog lica ili predmeta:
A stone was thrown. Kamen je bio baĉen.
Oblici pokaznog naĉina izraţavaju se raznim g l a g o l s k i m v r e - m e n i m a (Tenses), koja pokazuju ili vreme u kom se neka radnja dogodila ili stepen, duţinu trajanja ili završetka radnje u vreme njenog dešavanja. Vremena se dele:
1) s obzirom na sastav ili oblik vremena:
a) prosta vremena (Simple Tenses), koja se sastoje samo od glavnog glagola:
he sleeps, I worked, itd.
b) sloţena vremena (Compound Tenses), koja su sloţena od pomoćnog glagola i nekog od oblika glavnog glagola: I am eating, you have come, they would have seen, itd.
2) s obzirom na trajanje radnje vremena:
a) prosta vremena (Simple Tenses), lcoja pokazuju sadašnjost, prošlost ili budućnost na najjednostavniji naĉin, tako da duţina trajanja radnje ostaje neodreĊena, pa se radnja prekida ili ponavlja ili vrši uĉestano: I vvatch, vou arrived,
we have found, she will do, itd.
b) trajna vremena (Continuous Tenses), koja pokazuju da se radnja u sadašnjosti, prošlosti ili budućnosti nije završila, već se nastavlja i traje u momen tu govorenja: I am watching, he was arriving, we have been waiting, she will be doing, itd.
a) Sadašnja vremena (Present Tenses):
Vreme — Tense S t a n j e — V o i c e
Radno (Active) Trpno (Passive)
1 Prosto sadašnje vreme
(Simple Present Tense)
he works (on radi)
he is seen (on je viĊenl
2 Trajno sadašnje vreme
(Present Continuous Tense)
he is working (on (sada) radi)
he is being seen (on je (sada) viĊen)
3 Sadašnje prošlo vreme
(Present Perfect Tense)
he has worked (on je radio)
he has been seen (bio je viĊen)
4 Trajno sadašnje prošlo vreme (Present
Perfect Ccntinuous Tense)
he has been working (on je radio)
nema*
b) Prošla vremena (Past Tenses):
Vreme — Tense S t a n j e — V o i c e
Radno (Active) Trpno (Passive)
1 Prosto prošlo vreme .
(Simple Past Tense)
i he worked
1
(on je radio)
he was seen (on je bio viĊen)
2 Trajno prošlo vreme (Past Continuous
Tense)
he was working (on je radio)
he was being seen (on je bio viĊen)
3 Davnoprošlo vreme (Past Perfect Tense,
Pluperfect Tense)
i he had vvorked (on je radio)
he had been seen (on je bio viĊen)
4 Trajno davnoprošlo vrcme (Past Perfect
Continuous, Pluperfect Continuous Tense)
he had been working (on je bio radio)
nema*
c) Buduća vremena (Future Tenses):
Vreme — Tense S t a n j e — V o i c e
Radno (Active) Trpno (Passive
1 Buduće vreme (Future Tense) he will work
(on će raditi)
he will be seen (on će biti viĊen)
2 Trajno buduće vreme
(Future Continuous Tense)
he will be working (on će raditi)
nema* 3
4
Predbuduće vreme (Future Perfect Tense) Trajno predbuduće vreme
(Future Perfect Continuous Tense)
he will have vvorked (on će raditi)
he will have becn working
(on će raditi)
he will have been seen
(on će biti viden) nema*
1 1 9
d) Pogodbena vremena (Conditional Tenses):
N a p o m e n a : Ustvari ova vremena postoje, ali su bez praktiĉne upotrebe.
SADAŠNJA VREMENA (Present Tenses)
Sadašnja vremena obuhvataju dva prosta i dva trajna vremena radnog stanja i dva prosta i jedno trajno vreme trpnog stanja (vidi podelu na str. 110). Ova grupa vremena obuhvata pravu sadašnjost, tj. onu koja se dogada u momentu kada govorimo, ili nepravu, tj. sadašnjost uzetu uopšte bez obzira na sadašnji momenat. Ovde takoĊe spadaju takva prošla vremena koja pokazuju sadaŠnje stanje ili sadašnje posledice jedne radnje koja se izvršila u prošlosti, bilo da je ona trajna ili trenutna. Prema tome, pojam sadašnjosti je iscrpljen u svim vidovima, a rezultat je preciznost koju ona pruţaju u engleskom jeziku.
RADNO STANJE (ACTIVE VOICE) 1) Prosto sadašnje vreme
(Present Tense)
Prosto sadašnje vreme ima proste glagolske oblike koji se sastoje samo od glavnog glagola. Za ovo vreme svi su glagoli (izuzev po- moćnih i nepotpunih) pravilni, i zato oni prave prosto sadašnje vreme prema jednom odredenom pravilu:
Potvrdni oblik prostog sadašnjeg vremena ima sva lica jednine i mno- ţine ista
po obliku kao i neodreĊeni naĉin, izuzev trećeg lica jednine (he, she, it) koje dobija nastavak ,,-s" ili ,,-es". Tako prosto sadašnje vreme od glagola "to work" glasi:
Jednina
1. I work (ja radim) 2. you work (ti radiš) 3. he works (on radi) she
works (ona radi) it works (ono radi)
Mnoţina
we work (mi radimo) you work (vi radite) they work (oni rade)
Vreme — Tense S t a n j e — V o i c e
Radno (Active)
j
Trpno (Passive)1 Sadašnje pogodbeno vreme
(Present Conditional Tense)
he would work (on bi radio)
he wou!d be seen (on bi bio viĊen)
2 Trajno sadašnje pogodbeno vreme (Present
Conditional Continuous Tense)
he vvould be working (on bi radio) nema* 3 4
Prošlo pogodbeno vreme (Perfect Conditional Tense)
Trajno prošlo pogodbeno vreme (Perfect Conditional Continuous Tense)
he wouId have >vorked
(on bi bio radio) he wouId have been working
(on bi bio radio)
he wou!d liave been seen
(on bi bio viden) nema*
N a p o m c n a : Nastavak sc izgovara kao:
1) ,,s" posle bezvuĉnih suglasnika (f, k, p, t ) : l laugh-he laugh.v [la:f.vj, I look-he look.v [ l u k .v], I stop-he stops [stop.v|, I start-he startv [sta:t.v], itd.
2) ,,z" posle zvuĉnih suglasnika (b, d, g. j, m, n, r, v, z), samoglasnika i polugiasa: Ifind-he find.v [laindzl, I listen-he iisten.v [lisnr], I see-he see.v [si:z|, I care-he care.v fk*:oz|, itd.
Nastavak ,,-es" dodajc se na neodredeni naĉin onih glagola kod kojih je na kraju teško izgovoriti ,,s". To se dešava kod glagola koji se zavrsavaju na jedan od sledećih suglasnika: ,,s, z, sh, ch, x", i ,,g" kad se izgovara kao ,,d3": I teach — he
teach-es ['tiitJVz], I brush — he brushć\s [ ' b r A j/z], I mix — he mix<?.v ['miks/z], itd.
N a p o n i e n a : Nastavak ,,-es" sc ĉita ,,iz". V i d i gornje primerc.
Kada se nastavak ,,-es" doda giagolima "to do, to go", onda donekle dolazi do nepravilnog oblika izgovora ovih glagola u trećem licu jednine: I go — he goc.v [gouz], I do — he do<?.v [d.\z].
Dodavanjcm nastavka ,,-es" povećava se broj slogova u trećem licu: I tćY/ch (jednosl.) — he t<?<7ch<?.v (dvosioţ.).
Kada se glagol u neodreĊenom naĉinu završava na ,,-y", ispred kog se nalazi suglasnik, onda se u 3. I. jednine to ,,-y" menja u ,,-i", i dodaje se nastavak ,,-es": I
try (y — i) — he tr-i-es, he tries; I reply [y=i] — he rep- lies, I crv — he cries, itd.
Medutim. kad se glagol u neodreĊenom naĉinu završava na ,,-y" ispred koga se nalazi samoglasnik, onda se ,,y" ne menja, već se samo dodaje na- stavak ,,-s": I stay
— he stay-s, I plav — he plays, I sway — he sways, itd. Izuzetak u izgovoru je ,,to say": I say — he says [sez].
N a p o m e n a : Za sadašnjc vreme pomoćnih i nepotpunih glagola vidi posebno poglavlje.
Odriĉni oblik prostog sadašnjeg vremena pravi se na opisni naĉin. Ovo se
opisivanje postiţe tako da se ispred neodredenog naĉina glagola koji se menja stavi odriĉni oblik sadaŠnjeg vremena pomoćnog glagola "to do" ("do not" ili "does not"):
Jednina Mnoţina
I do not work (ne radim) we do not work (ne radimo)
you do not work (ne radiš) you do not work (ne radite)
he does not work (ne radi) they do not work (ne rade) she does not work it does not work
Upitni oblik prostog sadašnjeg vremena pravi se takode na opisni naĉin.
Ispred neodreĊenog naĉina glagolakoji se menja stavi se upitni oblik po- moćnog glagola "to do" (do I, do you, does he, itd.):
Jednina Mnoţina
Do I work? (radim li?) do we work? (radimo li?)
do you work? (radiš li?) do you work? (radite li?)
does he work? (radi li?) do they work? (rade li?)
Upitno-oĊriĉni oblik prostog sadašnjeg vremena pravi se stavljanjem upitno-
odriĉnog oblika pomoćnog glagola "to do" (do I not, do you not, does he not, itd.) ispred neodreĊenog naĉina glagola koji se menja:
Jednina