hladnom katodom
decay - raspadanje, opadanje, raspad, gašenje; raspadati se; truljenje; tru- liti; razlaganje, erodiranje; razlagati se; ~, abnormal - abnormalno pri- gušenje; ~, advanced - duboka trulež; ~, chain - lančani raspad; — constant - konstanta raspada, recipročna vrednost srednjeg života radioaktivne supstance (fiz.); ~, diffusional - difuzni raspad (plaz- me); ~, exponential - eksponen- cijalni raspad (opadanje, gašenje); ~ factor v. decay constant (fiz.); ~ family v. decay chain; ~, metastable - raspad metastabilnog stanja; ~ modulus - modul opa- danja, kod prigušenih oscilacija vreme za koje se amplituda oscilacije smanji za l/e (e = baza prirodnih logaritama) (mat.); modul raspa- danja, kod radioaktivnosti sinonim za srednji život (fiz.); ~, phos- phorescent - opadanje (gašenje) j
fosforescencije; ~ product - pro- izvod radioaktivnog raspada (fiz.) ; ~, radiative - radijacioni raspad; ~-, radioactive - radioaktivni ras- pad; ~ rate v. desintegration rate (fiz.); ~ series v. decay chain (fiz.); ~ time - vreme radioaktivnog raspada (fiz.) decayed - raspadnut, istruleo, ero-
diran
Decca - fazna sonda Deka (diferen- cijalnohiperbolični sistem radio-na- vigacije u kome prijemnik meri rela- tivne fazne razlike između signala primljenih od 2 ili više sinhronizo- vanih prijemnih radio-stanica (eh.) decelerate - usporavati, smanjivati
brzinu
deceleration - usporavanje, negativno ubrzanje, kočenje; ~ valve - us- poravajući ventil (mai.)
decennial - desetogodišnji
decentering - necentričan položaj, položaj van cexitra, rascentriranje deehenite - vanadat olova (min.) deci prefiks koji znači deseti deo
(desetina)
decibel - decibel, deseti deo bela, jedinica za jačinu šuma (zvučnog); ~, adjusted - nivo šuma u predaj- niku izražen u decibelima
decigramme - decigram (desetina grama)
decilitre - decilitar (desetina litra) decimal - decimal, desetni; ~ computer - decimalni računar, decimalni računski uređaj (eh., mat.); ~ fraction - decimalni deo (mat.); ~ logarithms - deci- malni logaritmi, Brigsovi logaritmi (mat.); ~ place - decimalno mesto (mat.); ~ point - deci- malna tačka, tačka koja razdvaja decimale od celih brojeva (kod nas se češće koristi zarez) (mat.); ~ system - decimalni sistem, koji ima za osnovu 10 (mat.) ; — sys- tem of angular measure - deci- malni sistem za merenje uglova
(mat.)
decimeter - decimetar (desetina metra)
decimetre waves 191 defective
decimetre waves - decimetarski ta- lasi, elektromagnetni talasi čija je dužina između 0,1 i 1 metar (eh.) decinormal solution - decinormalni rastvor (koji sadrži deseti deo mola na litar) (hem.)
decipher - dešifrovati, resiti, odgo- netnuti, protumačiti
decipherer - dešifrator
decision - odluka; ~, go-no/go - odluka ,,ide-ne ide"
declination - deklinacija, nagib; uga- ona razdaljina nebeskog tela od ne- beskog ekvatora (astr.); ~ axis - deklinaciona osa
declivity - nagib, padina, strmina, kosa, pad
declutch - iskvačiti, otkočiti (mot.) decode - dešifrovati
decoder - dekoder, dekodirajući ure- đaj, dešifrator; ~, CF v. coarse- -fine decoder; ~, coarse-fine - dekoder sistema sa grubom i tačnom skalom; ~, TBCF v. time-buffe- red coarse-fine' decoder; ~, time-buffered coarse-fine - de- koder sa grubom i finom skalom i elastičnim držanjem
decoding - dekodiranje brojeva (u registarskim sistemima) (eh.), de- šifrovanje; ~, sequential - sukce- sivno dešifrovanje
decolour - skinuti boju, lišiti boje, (iz)beliti (thnl.)
decolo(u)rize - obezbojiti decomposable - razložljiv (hem.) decompose - razložiti (se), raspasti se decomposition - razlaganje, raspa- danje; ~, acid - razlaganje kiseli- nom; ~, chemical - hemijsko raz- laganje; ~, hydrolityc - hidro- litičko razlaganje (razlaganje pod uti- cajem vode); ~ of the acetylene - razlaganje acetilena; ~, pyrolytic - pirolitičko (toplotno) razlaganje; ~, thermal - termičko razlaganje (raspada); krekovanje .
decontamination - dekontaminacija, otklanjanje zagađenja
decoppering - uklanjanje bakarnog sloja; čišćenje od bakra
decoupling - razvezivanje, rastav- ljanje; rastavljači uređaj (mai.); smanjenje sprege
decrease - smanjenje, opadanje; sma- njiti (se), opasti, opadati; ~ of volume - smanjenje zapremine; ~ to zero - smanjiti, opadati do nule decrepitation - prskanje, npr. kris-
tala pri zagrevanju (thnl.)
deduce - izvesti, zaključiti iz nečega deduct - oduzeti, odbiti
deduction - dedukcija, izvođenje; zaključivanje na bazi nečega; odu- zimanje
deductive reasoning - deduktivno rezonovanje, razmišljanje koje polazi od neke pretpostavke ili činjenice i logičkim putem vodi nekom zak- ljučku
dee - duant, v. cyclotron (fiz.) deep penetration electrode - elek-
troda sa dubokim prodiranjem (zav.) ; ~ penetration gas wel- ding - gasno zavarivanje sa dubokim prodiranjem; ~ space - duboki prostor, popularan naziv za prostor izvan Sunčevog sistema
deexcitation - deeksitacija; skidanje pobude, smanjenje pobude; ~, collisional - smanjenje pobude pri udaru čestica; ~ of metastable - smanjenje pobude metastabilnog stanja
defecation - prečišćavanje (specijalno: šećernih rastvora) (thnl.)
defect - mana, nedostatak, greška; defekt, kvar; neispravnost; neis- pravnost kristalne rešetke; ~, crystal-lattice - defekt (kristalne rešetke); ~, Frenkel - Frenkelov defekt; ~, Fresnel - Fresnelov defekt; ~, impurity crystal- -lattice - centar primesa (nečisto- će); ~ in manufacture - (po) greška pri izradi; —, lattice - defekt kristalne rešetke; ~, radia- tion - radijacioni defekt; ~, Shottky - Šotkijev defekt; ~, spot - lokalni defekt, lokalizovani de- fekt; ~, stochiometric lattice - stohiometrijski defekt rešetke; ~, substitutional - supstitucionalni defekt; ~, vacancy - vakancija defektne praznine
defective - defektan, neispravan; ~ equation - nepotpuna jednačina,
defective 192 decreasing: defective
jednačina izvedena iz druge jedna- čine, koja nema manji broj rešenja od početne jednačine (mat.) defectoscope - defektoskop (instru-
ment za traženje defekta)
deferred call - odloženi razgovor, odložena veza, odloženi poziv (tel.) deferrization - uklanjanje gvozda iz
vode
deffecting coil - otklonski kalem, kalem za otklanjanje (els.); ~ yoke - jaram za otklanjanje (elek- tronskog snopa) (eh.)
definite integral - određeni integral, kod koga su granice integracije naz- načene (mat.) ; ~ proportions - određene proporcije (zakon određe- nih proporcija) (hem.)
definition - definicija, objašnjenje reci ili rečenica; tumačenje; odre- dba; sposobnost optičkog sočiva da reprodukuje fine detalje slike deflagrate - trenutno sagoreti deflagration - naglo sagorevanje uz
prasak (thnl.)
deflect - skrenuti; saviti; prelamati (zrake)
deflection - skretanje, ugibanje; ot- klon, izvod; defleksija; ~, acoustic - akustička defleksija; ~ beam - defleksija snopa, izvod snopa; ~, light - svetlosna defleksija; ~ sensitivity - osetljivost otklona deflector - deflektor, otklonski sis-
tem; ~, A-field - deflektor A polja; ~, B-field - deflektor B polja; ~, digital beam - digi- talni deflektor snopa; ~, electro- optic - elektrooptički deflektor; ~, electrooptic light beam - elektro- optički deflektor svetlosnog snopa; ~, electrostatic - elektrostatički deflektor; ~, perovskite electro- optic - elektrooptički perovskit def- lektor; ~, TIR v. total Internal reflection deflector; ~, total in- ternal reflection - deflektor na bazi pune unutrašnje refleksije; ~, Wollaston-prism - deflektor na bazi prizme Volastona; ~, Wollas- ton-prism digital light - digitalni svetlosni deflektor na bazi Volasto- nove prizme
deflectron - deflektron, katodna cev sa elektrostatičkim otklonom def locculated graphite - pahuljičasti
grafit (hem.)
deflocculation - deflokulacija (išče- zavanje ili uklanjanje pahuljica iz rastvora ili smeše)
defoaming - uklanjanje pene; ~ agent - sredstva koja sprečavaju stvaranje pene (thnl.)
defocus - defokusiranje; defokusirati deformation - deformacija, promena oblika, izobličenje; ~ curve - kriva deformacije, obično u zavis- nosti od vremena
defrosting - uklanjanje (otapanje) leda, odmrzavanje
degas - degazirati
degassing - degaziranje; ispumpa- vanje gasa, evakuisanje
degauss - razmagnetisati degaussing - razmagnetisavanje degelatinize - prevođenje gela u tečno
stanje
degeneracy - degenerisanost, stepen degeneracije (fiz.); ~, mode - degeneracija tipa (oscilovanja); ~, orbital - orbitalna degeneracija; ~, spin - spinska degeneracija degenerate conies - degenerisani
konusni preseci, nastaju kada se ravan preseka kreće (mat.); ~ quadric surfaces - degenerisane kvadrične površine, zajedničko ime za konus, eliptički cilindar, hiper- bolički cilindar itd. (mat.) degenerative feedback - negativna
povratna sprega (els.); ~ trigger circuit - kolo okidača sa negativ- nom povratnom spregom (eh.) deglutinate - odlepiti
degradation of energy - opadanje energije; <~ of radiation - opa- danje zračenja; ~ of tunnel diode - degradacija runel-diode, starenje tunel-diode
degras - mast vune (thnl.); ~ (moellen) - degras-ulje, dobija se iz ovčje kože (thnl.)
degreasant - odmašćivač degrease - odmastiti
degreasing - odmašćivanje površine metala pre galvanizacije, lakiranja i slično (mtl.)
degree 193 delivery
degree - stepen, jedinica za ugao (mat.) ; jedinica za merenje tempe- rature (fiz.) ; ~ of a polinomial - stepen polinoma (najveći stepen na kome se promenljiva pojavljuje u polinomu) (mat.) ; ~ of a term - stepen člana, zbir stepena promenlji- vih u članu (mat.) ; ~ of accuracy - stepen tačnosti (mat.) ; ~ of an equation - stepen jednačine, naj- veći stepen koji se pojavljuje u jed- načini (mat.) ; ~ of an expression - stepen nekog izraza, najveći ste- pen koji se u izrazu pojavljuje (mat.) ; ~ of angle - stepen ugla, 1/360-ti deo kruga (mat.); ~ of arc - stepen luka, 1/360-ti deo kruga (mat.) ; ~ of correlation - stepen korelacije; ~ of dissocia- tion - stepen disocijacije, deo ukupnog broja molekula koji su diso- cirali (hem.); ~ of freedom - stepen slobode, broj nezavisno pro- menljivih sistema u kretanju (fiz.) ; ~ of hardness - stepen tvrdoće (hem.) ; ~ of inversion - stepen inverzije; ~ of maser saturation - stepen saturacije maser a; ~ of neutrality - stepen neutralnosti; ~ of precision - stepen tačnosti; ~ of redundancy - stepen redu- ndancije, stepen rezerve; ~ of safety - stepen sigurnosti; ~ of saturation - stepen saturacije dehumidification - sušenje dehumidifier - aparat za umanjenje
vlage u vazduhu (kod tf centrala itd.) (thnl.)
dehydrate - dehidrirati (hem.) dehydration - dehidratacija, sušenje dehydrator - uređaj za sušenje; sred-
stvo za sušenje
Dehydrite - sredstvo za sušenje na bazi bezvodnog magnezijum-perhlo- rata
dehydrogenase - dehidrogenaza, fer ment
dehydrogenate - dehidrogenirati (hem.)
dehydrogenation - dehidrogenacija. oduzimanje (uklanjanje) vodonika
(hem.)
deionization - dejonizacija (uklanja nje jona)
deionize - dejonizovati
deka - deka, prefiks koji obeležava 10 dekatron - dekatron, dekadna cev Delanium - vrsta vrlo tvrdog veš-
tačkog uglja (thnl.)
delay - kašnjenje, zadrška, usporenje; ~, carrier-storage - kašnjenje izazvano sakupljanjem nosača; ~, code - kodno kašnjenje, proizvoljno kašnjenje; —, coding v. code delay; ~, group(-path) - grupno kašnjenje, grupna zadrška; ~, pro- pagation - kašnjenje rasprostiranja, propagaciona zadrška; ~, propa- gation-pair - srednje kašnjenje pri uključenju i isključenju; ~, round- -trip - dvostrano kašnjenje, dvo- strana zadrška; ~, stage - kašnje- nje po stepenu; ~, start-oscilla- tion time - vreme „ćutanja" kvant- nog generatora; ~, suppressed time v. code delay; ~, turn-off - zadrška pri isključenju, vreme is- ključenja; ~, turn-on - vreme uključenja, zadrška pri uključenju delayed automatic gain control - automatska regulacija pojačanja s vremenskim kašnjenjem (eh.); ~ coincidence - koincidencija za kaš- njenjem, brojački uređaj kojim se registruju impulsi koji se javljaju u određenom razmaku jedan iza dru- gog (fiz.); ~ neutron - zakas- neli neutron, javlja se po prestanku lančane reakcije fisije u reaktoru
(fiz.)
delhi hard - legura ugl. gvozda i hroma, otporna prema rdanju (mtl.) deliming - odstranjivanje kreča sa
kože pre štavljenja (thnl.) deliquesce - preći u tečno stanje (pri
apsorbovanju vlage iz vazduha) deliquescent - delikvescentan, spo-
soban da pređe u tečno stanje (ras- tvor) pri stajanju na vazduhu deliver - dobaviti, isporučiti, snab-
deti
delivery - dobava, isporuka; protok, napajanje; ~ air chamber - do- bavna vazdušna komora (av.); ~ arrangement - uređaj za raspodelu, uređaj za isporuku, raspodeljivač (eh.); ~ connection - napojni
delivery delivery
spoj, vod (els.) ; ~ head - visina pumpanja; ~ line - potisni vod, vod (linija); dobava, isporuka, snab- devanje (mot.); ~ loss - gubici dobave; ~ main - vod (linija) dobave, isporuke; ~ outlet - izlaz dobave; ~ pipes - pritisni cevni vod; ~ rate - količina isporuke; ~ time - vreme isporuke; ~ valve - ventil za dobavu; ~, valve spring - opruga ventila za dobavu delphinine - alkaloid iz istoimene
biljke (thnl.)
Delsterol - preparat na bazi kristali- sanog vitamina D 3 (thnl.) delta - simbol za malu količinu u
matematici (mat.) ; ~ electron - delta-elektron (fiz.); ~ function - delta-funkcija, specijalna funkcija u kvantnoj mehanici (mat.); ~ iron - delta-gvožde, alotropska mo- difikacija gvozda, stabilno između 1403°C i tačke topljenja (hem.) ; ~ matching transformer - trans- formator za podešavanje vezan u trougao (el.); ~ rays - delta- -zraci, sekundarno zračenje elek- trona koji izazivaju jonizaciju sre- dine, a koji nastaju usled prolaska nuklearnih čestica kroz materiju (fiz-)
delustrants - sredstva za uklanjanje sjaja kod tekstilnih vlakana (thnl.) demagnetise - demagnetisati, raz-
magnetisati
demagnetization - razmagnetisanje; ~ curve - kriva razmagnetisanja demagnetize - razmagnetisati, de-
magnetisati
demagnetizing - koji razmagnetisava dematerialization - anihilacija (fiz.) demitase - telefonski aparat sa zajed- ničkim biračkim i mikrotelefonskim delom
demodulation - demodulacija demodulator - detektor, demodula-
tor; ~, product - detektor proiz- voda
demount - rasklopiti, demontirati demountable tube - cev koja se
može demontirati (rasklopiti) (TV) demulsifiers - sredstva koja spre- čavaju emulgiranje nekog ulja (thnl.)
194 density
demultiplier - delitelj, demultipli- kator; ~, frequency - delitelj frekvencije
demy - standardna veličina pisaće hartije 151'2" X 20" (trg.) denary system - desetni sistem, sis-
tem koji ima za bazu deset denaturant - denaturator, sredstvo
koje se dodaje nekoj supstanci da ona postane neupotrebljiva za čovečji organizam (npr. metil-alkohol je de- naturator etil-alkohola) (hem.) denaturated alcohol - denaturisani
alkohol, špiritus
dendrite - dendrit, kristali u obliku drveća (krist.)
denickelification - uklanjanje nikle- nog sloja; selektivna korozija koja napada nikal
denier system - denije, mera za tek- stilna prediva, označava težinu 9000 m dugog prediva u gramima denitration - denitracija (hem.) denominator - imenilac (mat.) dense - gust, zbijen; neprobojan; ne-
prozračan; ~ slag - jedra (gusta) troska (zao.)
densimeter v. densitometer