Cap. si pater, de testament. lib. sexto, Et. Cùm in bello. l. Qui duos. ff. De reb. dub. Commentaria

u

^{l l í U S}

l . & . l . S i p o f f e f f o r . S . i . f u p r á . D e r e i i g - o .

& f u m p t i b . f u n e r . N e c e n im a b lu rd é d i c e m u s , i l l u m in n eu tro ftatu d e c e f s if f e :v t de p a t r e , & fil io e o d e m m o m e n t o d e f u n & i s f e r i b it Z a z j .in .l. Q u ó d fi fi­

liu s , p e n u l t i m . f c h o l i o , i n f r á . D e cap t.

& p o f t l i m . r e u e r f . & . l . f i n a l . C . D e le n - te n .p a fs is .p ro m d e o p o r t e t d e lib e r a r e d e f i l i j f a m i l i á s m ilit is in teftati p e c u ­ l i o caftrenfi :q u o d n e c e H a rió ad h e r e ­ des p atris p e r tin e re in teiligitu r^ n e ab fu r d é q u id q u a a liu d d e c e rn a tu r. P r s -

2

. terea c o n f id e r o f inteftati filijfam iltá s

caftren fe p e c u l i u m ad p atre m ip fo i u ­ re re d ijffe ,n o n m o r t u o d e m u f ilio , fe d v i u o a d h u c e o , c ú m m o r e r e tu r . N a m c ú m b e n e f i c i u m i u d i c i o , Sc v o lu n ta t i m i l i t u m fu e r it c o n c e f f u m , n o n v t o m ­ n i m o d o quafi p a tre s fa m iliá s in ea re h a b e re n tu r .l.fin a h i n f r á , A d T e r t u i - l i a n . e t e o ú fq ; ius p a t n s c e i f a u e n t , q u o a d v te r e tu r iu r e co nceíT o filiu s.i. p e - n u l t . § . H s r e d i t a t e , m f r á . D e caftrenfi p e c u l i o ú u s patris re te n tu m p ro r u m pe re tu n c c o e p it, c ú m n u llu m fili) i u d i - c i u m effe p o t u i t , h o c eft, c ú m m o r e r e tu r:et q u o t e m p o r e c e r t u m effe i n c i p e r e t,e u m n e c v í u m f u i f f e c o c e f f o iu re , n e c i a m a m p liú s v t i p o i l e , a r g u m e n t o

l. S i filius h s r e s ,veriic-.T u n e quúeotcpore:

f u p r á , D e l i b e r . & p o f t h u m . l . f i n a l . f f . D e c o n d i t i o n . ín ftit u tio n . c o n i u n d a g lo f. fin a l. in v e r f ic .S e d c e r t e ,i n .l .f in a . i n f r á , Q u a d o dies le g a .c e d it . F a c it ele gans text. c ú m g l o í.h n . in.l. i .§ . Sed f e i - m us. C . D e latin a h b e r t . t o l l e n . D e m q ; c o n d i t i o eius fu c c e fs io n is f e c u n d ú m p r in c ip a le s c o n ftit u tio n e s talis fu iffe v i d e t u r , fi fu o iu re n o n vtarur filius, c a ftrenfe eius p e c u l i u m re d e at i p i o iu re ad p a tre m , c r e d a tú r q u e re tr o in e iu f- d e m p atris bo nis fu iffe .

1

. Seruu m filij, v e r f ic u l o . C ú m e n im iure i u o , íu p r á , L P one A P w p o n e b a t u r á b i : Sed cuta fa tur J- £¡e nibil ie peculio iixeric filiu s ,in ír a , D e caftré co.firenfi.pe- fi p e c u l i o . Q u s c o n d i t i o , v i u o filio .p a tu l. t r e m a d m i f i t a d e i u s i u e c e f s io n e m ,ar­

g u m e n to diift.

1

. final, v e r íic u lo . N a m

anteperijflet. yi

fu p e r io r , fu p rá , D e c o n d itio n .in f t it u . E r g o ,fi m o r ie n t e f i l i o , p e c u l i u m ciu s ca ftre n fe ad p a t r e m r e u e r te b a t u r :c e r - té , p atre Sc fil io fim u l e o d e m m o m e n ­ to d e f u n d i s , c o n f e q u e n s f u it d ic e r e , ró r u m d o m i m a á m o r ie n t e f il io f a m il ia s ad m o r ie n t e m eius p a tr e m reu érfa.

P r o i n d e h s r e d i t a t e m patris l o c u p l e ­ t e m p e c u l i o r e lin q u i. V n d e fi fili) i e r - u o caftren fi lib e r t a t e m p a te r a d f e r i - p fi f f e t : c ú m i m p e d i r i lib e r ta t e m , T er ty llia n u s r e fp o n d it ,f i filiu s p a tri fu p er uiuer.etm on i m p e d i r i , f i filiu s , v i u o p a t r e , d e f u n d u s e f l e t . d . l . P r o p o n e b a t u r , i n f r á , D e c a ftr e n .p e c u i. E g o n o to v t r i f q u e f im u l m o rtu is,fi n i h i l p r s f u m e r e - t u r , p r o c e d e r e e tia m lib e r t a t e m .

E t c ú m M a r c e l i u s p u t a u e r i t n e c e f ^ ^ ^ fa r i u m q u o q u e h s r e d e m fe ru u m filij cj4^ £(”0> ? p e c u l i a r e m p atri e x ifte re p o ffe ,fi filio

p a t e r i u p e r u ix if fe t .d .l . P r o p o n e b a t u r : E g o & f i n o n f u p e r u i x i f f e t , i d e m e x i - f t i m o . N a m fi p ater fil iu m m i l i t e m r i ­ te e x h s r e d a f f e t , & f e r u u m eius c a ftre n f e m ex aiie h s r e d e fe c ifie t : aut ex p a r ­ te f il iu m , ex p arte e u n d e m fe r u u m h s red es in ftitu ifle t:p o fi:e a a u t e m in “b e l - l o i d e m p ater fim u l c u m filio p erijffet:

r e i p o n d e n d u m fu it,fe r u u m p a tri e x te ft a m é t o n e c e f f a r iu m h s r e d e m e x if t e ­ re :c ú m p atri n o n p ro b a r e tu r fu p e r u i­

x iffe filius: n e c q u id é fu p erftes i l l i f u i f f e cre d e n d u s e ffe t ,e ó q u ó d h o m in is d i f p o f it io f u iffe t ,a r g u m e to .§ . Si L u t iu s , in fr á h a c . l . c o i u n d o . § . Si quis a u te m .

1

- E x f a d o , i n f r á , A d T r e b e l l i a n .

Id q ú e e tia m a n n o ta n d u m eft: c i r c a l . e

xcdfirc

e a , q u s i c r i b i t M a r t i a n u s i n . l . E x c a -

fl.ff.Deca*

f t r e n h ,i n f r á , D e caftrenfi p e c u l i o S c lu

ftren.pccul.

r e c ó fu ltu s P a u lu s in.l. Q u i r e s .§ .R e m a u t e m ,i n f r á j D e l o l u t i o . & n o fter T r y

p h o n in u s in .l.p e n u l.$ .p a te r .in írá , D e

L.penult f

c a ftr e n f.p e c u ls o iv b i c ú m ele g a n te r d i

Pater.fF,De

i p u t a r e t , an lib e rtas te ft a m e n t o patris

cafiren. pe

d ata f e r u o ,q u e m filius in caftrenfi p e - C“E c u l i o h a b e re t , p r o c e d e r e p o ffet, in t e ­ ftato h ii o a n t e p a tre m d e f u n d o :p e r - f t r i n x i t i p e c i e m patris & filij p a r ite r

d 2 d e c e a r

Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca

d eced en tiu m : et il ceftameto tam filij, quám p a tris, id e m leruus libertatem.

accepftfet;nondubitauit,quinextefta mentóftli)libertas feruo competeret.

N i m ir u m , quoniam hliusteftame-ntü fecerat, quo fcilicet co h rm a tó , cccpit eode m temporis p ufto elle lra;reditasj

& libertas feruo competere.l. Filiusfa miliás,infrá, A d.l.F aícid iam .i. Si íer- irus communis meus & cafireoíis pecu li),in frá, D e íbipula.íeruor.comunica l.vnica.§.Libertat¡büs.C.D e caou.tol len.Deniq-, non potuit,moriente filio, videri peculium ad patre redijlíe ,o b - ftante eiufdem fifi) íudicio-: et veroii- im lee ftT ry p h o n i num,qui de intefta­

to filiodifputabat, non aq ue habuifíe pro comperto libertatem ex teftainen to patris impedir íjiipater & filius p a ­ riter decefsiffent; quo caíu inteftatus effet filius.

Secundum qua in propofita ñeftri

$.qu£eftione,íi agnati bona p-atrisven- dicaffent,quali filius íuperftés non f u if fetirefté intendere viderentur,Se ha-re ditatem patrisad ie pertinere , Se inea caftrenfe quoque hli]p ec u liu m ,marre .exclufa.l. fin. infrá, A d T ertullian.Ira- que non perfpicio,quid eft, quód agna -ti patris bona vendicarent, qua-fi filius

«ate-pe rijffet.

l i i f i t

: *¿»r, ‘ c

J ¡ . i i ' ; ¿ r?

.11

• ■ S

V M M A R I y \ ! .

1 T Nf'erpreta tiojeq u a in.§.Cum irrbeUo.fitper JL uiam przfumptiotiis , non uerof.t per auni

fiítio n is.

2 Cafas pr£¡"umptus ad. fa tu ta quoque inducitur:

non v.eró cafus jiciu s.

3 R atio,qu£ legislatores mouit,ut crederent,f.=

lium puberem patri fu p eru ixiffe, e if’ em uno cafu e x tin ñ is , ex fola humanitate procefijfc

uidetur,

L . E x fació. Si quis autem.ff.Ad T rebeiUan.

inducito.

Diuus Hadrianus

j

credidit.

I V V S H A D R I A N V S C R E D I D I T . C u m e x ­ p lo r a r i n ó p o d e t , n e c p e r f u b t ilita te m i u d i c i a l e m m a n ife ftari, q u o o r d in e p ater Scfilius v i t a d e - c e í s i is é r .T ú c e n i m p r o p r i é h u m a n i o r h<^c fe n té t ia o b t in e t ,a r g u m e t o . l . C ú m p u b e r e .

1 . Si

f u e r it .§. P l a ñ e , i n f r á h o c t i t . E t h o c cre d e r e f praffu m p tio m s m a g is e ft ,q u á m h ftioniSjV ti aduerfus R a - p h a e l e m C u m a n . S o cin u s t r a d it in .l.

S e d ¿cin íllo .n . 6.in fine, in f r á h o c tit.

& Io a n .S a d o le . i b i d e m ,

V n d e p r « f u m p t i o - i - a d f t a r a t a q u o q u e v id e t u r i n d u c é d a . Q u i a l i c c t i n f t a t u t i s n ó v e n ia t caíus f i & u s : v e n i t t a m é p r^ fu m p tu s : q u i v t iq u e f e c ú d u m v e r i taté i n d u c it u r . Idqfie in ftatuto d e fe ré te lu c ru do tis r e fp ó d it C u m a n u s c ó fi l . io ? .P u ta u 4 t e n im , i n d o te q u o q ; p r £ - f u m p t a ftatuto l o c ü f o r e : q u o d , S c L a n - c e l . G a l i a u . p r o b a u i t in r e p e t . R u b . i n ­ frá , D e v e r b o r . o b l i g a . n . 4 0 .N o n r e f t é e r g o S ig n o r o l.c o n f ilio .^ .n .f in . á P r ^ - p o t . relatus in cap .fin al. 11.iz . D e d o n a , í n t e r v if.S e v x o . i c r i p t u m r e liq u it, íi m u l i e r c u m v i r o p arite r m o rtu a p r^

fu tu e retu r ante eum v it a d e c e f s if f e : n ó ta m e n h u i u f m o d i p r^ fu m p tio m o m é - t u m h a b e re t, fi de ftatuti lu c r o quatre- re tu r. S iq u i d e m m a g is eft , v t f e m e l re c e p ta p r a ffu m p t io n e , e tia m c ir c a ftatu tuin m u lie r c r e d e r e tu r p riu s m o r tu a .

Sed q u a - f r a t i o l e g i f t a t o r e s m o u i t , v t p atri f u p e r u ix if fe filiu c r e d id e r in t ? R e i p o n d e t u r , n o n effe n a tu r a le m a l i ­ q u am ra tio n em ,q u a; h o c f e c e r it v e r o - f im il e ¡ f e d i n r e o m n i n o a m b i g u a , i n qua n i h i l v e r u m , n i h i l v e r o f im ile d c - p re h e d e re tu r r h u m anius v if u m e ft,c re d e re e u m p a r e n t i f u p e r u i x i f f e , & p c r h o c h e r e d e m fuiff e,que parens ex c o ­ m u n t p a r e n t ú v o t o , & f u p e r f t i t e m , &

h s r e d e m fib i o p t a u e r a t .l .C u m p u b e ­ re , l b i iHumanfai r/Einfra h o c t i t . § . S i L u - t i u s , i n f r á h a c . l . c o n t u n d a .

1

. S c r ip t o , in fine, in fr á , V n d e li b e r i . E x p l i c a u i t h a n c r a t i o n c m ,S c folá h u i u ic c rei effe

d e fe n d it

Diuus Hadrianus cr edidit* $$

d e f e n d i t A r e t i n . f u b t i l i t e r , c o n f i l i o . P r o b a u i t e t ia m r e fe r e n d o

A

r e t í n .S o - c i n .i n . l.S i m u lie r.n . t o .i n f f a h o c t it u l . N o n iu fté e r g o B a ld .c o n lil.1 4 5 .

In

ca u fa v e r t c n te ,n u .2 .in v o l u m . 5. a lle g a u it h u c . § . Q u a f i p a t e r , q u o d fe n io r e ffet, iu u e n e f i l i o , p r i o r d e c e fs i ffe c r e d e r e ­ tu r. E r r a t

Sc

P a u lu s C a f t r e n f i s in . l . S i f u e r i t . § . P l a n e , i n fin e ,in fr á h o c t i t . v b i f c r i b i t , f i l i u m a d u lt u m h i c v e l u ti f o r ­ t io r e praffum i p o f t e r iu s efle m o r t u u . S e d Sc la f .i n .l . F i l i u s á p a t r e . § . i . n u . 2.

i u p r á , D e l i b e r . & p o f t h u m . f c r i b i t , in h o c . § . c u m f i m i l i b . p a t r e m c r e d i p riu s m o r t u u m , q u o n i a m d e b i l i o r fil io p u ­ b e re e x if t im a tu s eft. E t v i d e t u r A r e t i . i n d . § . i . i n fin e,erro ris anfam lafon i p r¿

f t i t if f e : d u m i p f e q u o q u e n o n fatis c u m i u d i c i o n o ftras le g e s c it a t d e b i l i o r i s v ir tu tis r a t i o n e m h a b e n s : c u m t a m e n in p atre

Sc

fil io p u b e r ib u s lo q u e r e t u r . A n d r e a s q u o q ; A l c i a t u s in t r a d a . P r s f u n i p t i o n . r e g u . i. P r « f u m p t . 4 9 . n . ? . Sc f . v e r f i c . F a i l i t p r i m o , p a t r e m v i d e t u r p rteiu m ere p rius m o r t u u m , quafi i m ­

b e c i l l i o r e f i l i o p u b e r e : c i i m v e r iu s fit, n o n d e b u iffe p a t r e m p u b e r e f i l io d e b i l i o r e m c e n f e r i , S c D i u i H a d r ia n i p r « - f u m p t io n é n ó á v e r o fim ili" , fe d p o tiu s a b h u m a n ita te p r o f e d a m eff e: v t iiA r e tin .d e m o n ft r a t in a lle g a to c o n fil. <;o.

E t

e g o p r o A r e t i n i fe n te n tia V l p i a n i L . Ex fado yej-ba c o n fi d e r o i n

J . Ex

f a d o . ^ . S i quis tem^ff ‘/ d a u t e in ^ n ^r a ’ A d T re b e llia n . v b i c u m

T r é l e U i M .

Patre & 0 ^ Pub ere pariter eo-

* dem cafu mortuis ageret, fcripfit no ef fe verofimile fuperuixiffe filiu patri.

Exprefsit deniq? i d , quod A retin . per argumenta conatus eft euincere.

S V M M A R I V M.

i C ' Oncorii£ plures inter noftrutn.^Cum in bello.cr inter.§ . Si quis autem.l.Exfa*

¿io.ff.Ad T rebellian.referuntur, O" numer.

fequen.

L -E 'jcfaUo.i.Si quis autem.ffj\.dT rebellia».

intelledus Uce explicatur.

l..ln te r fo c e r ú .fD e paftis doiaLfenfusJbii.

L .C un t pater. $.Hxreditatem .i.ff.De lega.2. t fenfus, ibidem in.d-conio rdia, ■ * L .E x fa d o .f..E x fafto.ff,A ¿Trebellian, fen»

fus,ibidem.

% L.Fideicom m iffaJ.Cm ita.ff.D elegat.i.fen*

/ "/ •^.

3 FHeieommiffariu s fuperuiuat necefie eft ei,cui debet fuccedere infideicoínijfo dato poft mor temifecus in fideicommiffo dato c m morien­

tur.

4 Fideicbmiffum relidum poft mdrttm alicuius, moriente eo,incipitdeberi: et non folum poft mortem.

f .Poft mortem, inftitut. De legat.feufus ibi*

' dem.

L .V n ic d .C .x t adiones ab h xred e, c r contra hxr ei.incip. fenfus, ibidem.

L.Pecut:um.§.fin.ff.De kga.Oifenfus,ibidem.

L.i.§. Sed fi einancipato.ff.De colk.bonor.fett fu s,ibidem.

L .q¿¿ duós.§.i.ff.Dém¡tnumif.tiftamen.fená fus ibidem.

L,uxorem .§.Scxuota.ff. De lega.^.fenfusjhi*

¿em.

L .Xtrñm .§. Cum quidam. ff. D e reb. iub.fen*

fu s,ibidem.

T.fideicommiffaria,uerficui.Quanquam.ff.Dt fi deicortmif.libert.

L.Hxreditarium.ft.Dtbon.author.Htdic. pof fid.fenfus,ibidem.

L -H ocgenus.ff. Decondition. crdemonftrat.

fenfus,ibidem.

5

Subftitutiottis pupillaris fauore non creditur pupillus fratri fuperuixifjeiquando eodem c4 fu perierunt.

E .S e i c r in illo.ff.D ere kdub.fenfits, ibidem, c r numer.

6

I..S1 filiu sfa m ilff. De m ilit.t eft ament, fenfus, late explicatur.

Patre c r filio fimul mortuis, nepos prxteritus utrius teftamentum debeat rumperet ibidem.

L Si quis poft humos. $. Si filiu exhxredauero ff.D e liber, c r pofihum,fenfus,ibidem, cr nu m er.7.

T .H x re iita s.ff.D e regtil.iur.fenfus, ibidem.

7 L .Si quisfilium .C.Dcinoffic. teftament.fen­

fus.

8 L .S i quis filio,u erfic.P U n c.ff. D e iniufic ru*

pto, fenfus explicatur.

9 L.Gallus.§.Xidendum.ff.De liber: c r pofthu.

feñfus,explicatur. -

10 L.ScriptcSf.Xnde lib eri,declaratur.

u L.i.infine,uerfic.Si ex emiícipato. ff. D e colla, benor. declaratur.

12 filiu s pubes fuperuixiffe patfi creditur nónfo d

} luta

Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca

Im sui patri fuus hxres eixflat ,fed etiam ut intelligalur fuceefiifie in ea quoquebona . qux x x R égijsdonationibuserantprofeCta in fi=

Iios maiores tempore mortis á.euoluenía¿zX nume, fequent.

53 Donatio Regia non hominis ,fed legis difpofi­

tio eft cenfenda.

L» P

er.idt.c.De donation. inter uir.cruxor.

fenfus ibidem>

L.QgoiiVj.C.Df

donation.qux fub[mods¿fen fusjbidem .

P ortugallie íex O?din.ltb.2.$.\,indubio.6.de claratur jbidem .

14 Fifci caufa-maladebetXjfe fub bono principe.

15- L .S i Ínter üirum.jf.De rebus dubijs¿fenfus de claratur.

Donationes inter tíirum

er

uxorem inuicem f a d x confirmantur¿fi ambo pariter decedant

ibidem. :

16 Donatio per patrem fada filio in patejlate manenti non confirmatur ¿paire qt filio fimul mortuis.

L. D

onationes .quas parentes.

C

.

De

donatio nibus inter u ir .zr uxor explicatur ¿ibidem.

17 Rilius impubes ante patrem eodem cafuperijf fe creditur,

18 Damnunb quod poit defundi mortem contim git¿fi¿üiuoeoJnicÍHm acerpi[Jet¿ incommodo hsredis non cedere : et origincinefieexpe*

itandam.

19 impubes ante puberem uno cafu decefiifie in*

telligetur inter omnes perxque perfonas.

20 Libertus impubes¿ qui cum patre fimul perijt, ante decefiiffe credendus: et patronus exclu­

ditur.

-'Partl,i2.titul.finai.Part.7-cxplicatur.

-21

L.Inter focerum .ff .De padis dotal.jenfus ex

*

penditur.

Patrem ^prius

mortuum.

R I V S. C o n tra.d d .E x fa d o

. § .

Si quis auté, infra ; A dS en at. confuí. T reb el.

..u Jj vbi cú pater & filius fimul

Trebellian.

eodem cafu decefferint:praffuflMvide

Trima con=

tur filiu m priorem effe mortuum, P ri

L . "Ex fa d o

§ .S iq u is a u t e m .ff . Ad

«ordia.

ma Accurfi) io lu rio fu itin ib i in ver­

bum.Filium, interpretantis, Vipianu in impubere filioloqui,quem confiat prsfum endum ante patrem decefsiffe

$,Si L ucius, infrá hac. 1 . cnm fimilib.

Sed ha:c folutio omnibus merito d i- fplicuit:qutadiuinat:et Vlpianus ge­

neraliter Sc fecurus in filio loquitur m d id .§ .S i quis autem.

Secunda folutio Accurfi) fuit h ic

S e c u n d a e o a

inverbunv,Patris,quam etiamfenfit in

c i l i o t i o ,

d.§.Si quis autem ,in verbum ,Fideico mifsi,quod inibi fauore fideicómifsi, ne pereat, crediturfilius etia pubesan te patrem decefsifle.Qu

x

folutio cum priore illud comune habet,q?ptaffup- ponit in eo.§.filium cred ip riorem p a tre mortuu effe: cum tamen id falfum fit,& ab Vlpiani fententia prorfus alie num .Siquidem fauore fideicommifsi etiam vniuerfalis nequaqua induce­

retur huiufm odi pradumptio .1 .Sed &

in illo ,infrá hoc tit. Eminuero V lp ia - nus fecndum iuris ordinari) regula,dc qua i n .l.Q u o d de pariter,infrá hoc t i ­ tul.no prajiumit alteru alteri fuperui­

xiffe .E t propterea refpod et, non defe ctffefideicóm ifsicó dition é. Q u ip p e illa c o d i t i o : Si fine liberis deceiferit : fic exauditur: Si fine liberis luperfliti bus d eceffen t.P o rro ciim non proba­

retur, nec effetverofim ile, fuperuixif fe fiiiupatri'hoc magis nomine, quám quod crederetur prior filius decefsii- fe fideicom m iffarium , quafi conditio e x titiffe t,a d m ifit: quod & Vlpianus m a n ife fp feribit,& Bartol. hic & p l s rique omnes r e d é interpretantur.

V ir d e co n u in citu r, vanam efle ter . tiam A n d r e . Siculi interpretationem

e r t u e i t l ~

m c a p .R a y n u tiu s ,n u m e ro ^ .D e tefta mentis. C¿ui in te llig it,ia e o .§ . Siquis autem-,fauore fideicommifsi filium, de cuius state non co n fla b a t, pra:- fumi im puberem decefsiffe , v t p e r hoc crederetur ante patrem effe mor­

tuus : h ic autem praffumi filium de­

cefsiffe puberem , vt per hoc crede­

retur patri

lu p e rfle s

fuiffe matris fa­

uore. Neque veritus eft fc n b e re ,h u c effe veru m in te lled u m d i d i .

§ .

Si quis autem , & tenendam menti hanc

co riia .

inuentionem, q u e nec di& a effet ab aliquo.

Ex hoc apparet opponi debuiffe huic.§.eum.§.Si quis autem,non quód p r o b e t , fihum priorem patre videri decefsiffe:fed quód Vlpianus inibi nó crediderit patrem pnus mortuu m , v t

Q u a r t a f o *

£)juus Hadrianus credidit. E ttu c

non abfurdé fuperior Accurfi) iolutio poteritadaptariiidfcilicet ita refipon funi ede , ne vltima voluntas periret.

N am & fi vltim evoluntatis fauor non meruerit in iure c iu ili,v ta lt e r alteri contra regulam fuperuixiffe inteliiga tur.d.l.Sed & in ilio,at regulam ipiam facilitis tuebitur. Sic enim patrono nó eit datum,vt eius fauore alter alten fu peruixiffe credatur: et tamen patrona tus reuerentiaiuggefsit,ne pater crede retur prior effe mortuus^,fequentiySc fuprá latius d o cu im u s. A d d e quód h ic& in o m n ib u sh m ilib u sle g ib u s hu manior h e c preium ptio indu&a eft, quo cafu nulla vltim a volutas peribat:

plane non efteadem ratio extendendi prefum ptionem cum damno vltima;

voluntatis.Manebit igitur regula,quo cafu preiuinsndo periret vltima vciu tas,d n f t . S i quis autemrvtnon im m e­

rito dixifle videatur Accurfius h ic a - liu m ib i effe cáfam.

Q u i n t a c o n

Quinto loco conciliauit hos. §.

§ .

c o r i i a .

Paulus Caftreni. in .l.S i intervirum,

vTe rlic u l.T ertió fallit, iupra hoc titul.

q u ó d íc ilic e tin eo.§.Si quisautem,no videbatur hlius patri fuperuixifferquo niam conditio, Si ime liberis decede­

ret,fauore liberorfi adieda erat: proin de cum pater vná cum liberis decefsii fet,non intelli gebatur fauor effe libe ­ rorum , quód fuperuixiffe crederen­

tur: fed magis damnum hdeicom m if- farifqui excluderetur: que folutio fa- tisiniuftaeft. Namtametii cum patre ftmulliberi perijffent: eorundem fa­

uor erat,defectafideicommifsi condi tione,habere in patris hereditate bo­

na ante d e fu n d i teffatoris nulli fidei- com m iff o iubteda: vt in heredes fuos ea tranfmitterent.Non ceffjt igitur l i ­ berorum fauor,fecundtim.ea,que tra­

dit Bartol.in X . V entre p re té rito , nu­

mero. 15. íupráyDeaeqmrend.hgrédit.

& in huius. $. terminis Aretin. confil.

fo.V nd eSc cum damno fideicoiUtnif- fan)prefum endum videbatur 5 filiüñi patri luperftitem fu iffe . Nam & h i c , S c in .L C u m p u b e r e , infrá hoc titu.

creditur parenti filius fuperffes fuif- ie,in hoc tantum, vt hereditatem, vel in integrum reititutjoms auxilium ad eam petendam , in fucceffores fuos tranfmittat cum damno agnatorum pa tr is, vel matris, qui h e red itate m cum effedu erant h ab ituri, fi non eis p re - fumptio nocuiffet.

Sexta fuit í o lu t í o : quód in e o .§. Si

S e x t a c o n c i

quis autem,cotiftabat, eodem tempo-

H a t i o .

ris momento patrem, & filium fimul d ecefsifle.E ticcircopreiu m ption i io cus non fuit;hic autem non conftabat:

quoniam belli.cafus non fuit inftanta- neus,vtiF ran cifcu sR ip a in eo d .§. Si quisautem , num ero.8. fcriptum reli­

quit. Cuiustamert folutionem nec h i- fce.§. §.adaptari,nec perleveram effe priore fcholiofatisoftendimus.

Septima iolutio multó quidépro-

S c p t i m c o *

b abiliorcolíigitur ex dodrinaBartol. cor&**

in .l. Q u od de pariter, c o lu m .2.infrá h octitul.vtdiíieren tiafit conftituen- da inter legis, Sc inter hominis dilpo- iitio n e m : et in legum difpofitionibus intelligatur pater decefsiffe p rio r:in hom i nu m vero d ifpo h ti oni bu sne uter alteri fuperuixiffe prefumatur. S ic e - uenire , v t h i e inhereditate inteftati, q u e lege defertur,Diuus Hadrianus crediderit,patrem prius mortuu m: in.

hereditate autem fideicommiffaria ab homine data: non idem crediderit

• Vlpianus in dicf.§. Si qaisautem .H ác folutionem ex Bartóli fententiafcri- b ith ic R a p h a e lC u m a n . ScSocinusiji

d 4 l.Sed

Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca

’ l.S ed & in illo ,co Iu m .fin ah infrá h o c t i t u l. Eandem folutionem probaffe A iexan d . fecurus videtur in d i d . § . Si quis aatem,cólum.final.quafi co n ­ fiet ex recepta Bartol. differentia in­

ter Legis , & hominis difpofitíonem : quam differentiam probauit Ioann.

Imolenfiin.l.Si hi qui inuicem , i n h - ne, infrá, D e donation. caufa mortis.

Eodem fenfu noftrum hunc. §. a c c e ­ p it A lex an d e r,confilio.i

9 -

V lf o th e ­ m a te , libr.

^{2 .}

Erit autem differenti^

ratio fecundum Bartola m in d i d . l . Quod-de pariter: quoniam fi d ifpofi­

tio hominis effed u m non habet yre- manet iuris difpofitio,iecundu quam res habere poteft exitum ; ideoque l e x non curat quidquam prxfum ere.

A t i i legis difpofitio fit , nec in re d u - b ia le x aliquid prxiumerer,cafusfinc decifione remaneret ; quod eife n o n debuit.

Sed tamen receptam hanc d iffe ­ rentiam & folutionem fortifsimé o p ­ pugnat Iureconfulti reipontum in. 1.

l i n i e r f o -

Jnterfocerum , in p n n c ip . fuprá, D e

p a d is d otalibus:vbi cóuenerat in te r fa

^t

.

^{s u .}

£o c eíu m gen eru , vt fi filia mortua

iuperftite filium anniculum habuif- fet,dos ad viru pertineret: quód ii v i - uéte matre hliusobiiflet,vir dotis por tionem,vxore in matrimonio d efun- d a , retineret. M ulier naufragio cu m anniculofilio perierat.Refpóíum eft, quia verofimile videbatur infantem ante m atrem periffie, virum partem dotis retenturum. Igitur d iftin d io in ter puberem & impuberem non in fo lalegu m difpoíitione conliftit:fed in hom inum quoque adionibus lo c u m habet.

N ec Bartolo quidquam pro fuit in d id .l.Q u o d depariter, in fine,du­

plici via eum text. effugere, cum neu tracipatuen t.In prio re enim folutio ne m h ilegit.In potteriore diuinauit, atque adeo contra notifsimas iuris re

gulas d ix it, eam fiipulationem idem cótinuiífe,quod

S i

ius conimunedied nec placere debet,quod Socm-.icribit in.d.l.Sed & in iIlo,colu.penult.infi á hoc tit.conatus hanc Bartcfcfolutione defendere: quafi priore conuentionis capitulo ius commune contineretur*

Nam vt alia omittá, inter filium anni­

culum ,!^ non anniculum circa dotis retentionem, néc iu re , nec coniuetu- dine differentiavnquám fa d a eft. ig i­

tur cum ea conuentionis parte, quam Socinuslegitimam eife contendit,re­

lata eifet conditio ad anniculum hliut oportet dícere,meram hominis difpo finoneni fu iffe , argumento. §. Si L u - tius, infrá hac.l.& .l. Sed

S i

in i l l o , in­

fra hoc tit.

^{S i}

quod per eos text. tradit Bartol.in d i d .l.Q u o d de pariter, coL a.ante medium.Sed nec differenti^ ra tio, quam reddidit Bartol. probabilis eft .Siquidem in legis difpoíitione re­

gulariter non.prxfumitur alter i al teru fuperuixiffe.Et hoc nomine friuolam eam rationem eife exiftimauit R a - phael Cuman. in d id . 1 . Q u od de pa­

riter, relatus inibi ab loanne Sadole, Etfané videtur milii etiam poíle refu t a r i : quoniam Scfilexin fuisdifpofi- tionibusnos dimitteret incertos non prxfu mendo alterum alteri fuperfti- tem tuiifc : toleranda nihilominus fuit incertitudo, qux fa d i eifet, non iuris,argumcnto.l. D uo funt Titi), iu­

pra. Deteftament. tutela. Nam quod ad ius attinet, fcimus, duobus pariter m o rtu is, vbi alter alteri fuperuixiife non creditur, quomodo fitrefponden dum,argumento.l. Si inter virum , fu­

prá hoc titul. 1 . Q u o d de pariter , in­

fra eodem , vbi Bartol. m principio 2 .columna:hoc re d é d o ce t. D e n i ­ que in n oftri. quxftione refponde- re m u s , hxreditatem patris ad agna­

tos pertinere , ii lex nihil prxfume- r e t , fecundum ea , q ux fuprá d ix i­

mus.

Odaua

o R á i i d c o n *

O d a u a igitur íolutio fuccedit ex

( H i a t i o ,

Socini placito in.l.Sed & m illo, colu.

fina, poft principium , infrá hoc titul.

qui interlegis, & hominis dilpoiitio- nem minime d if t in g u i t ; fed magis, vtrum agatur de parentis íuccefsione, q u s ex voto eiufdem ad íoperftites íi- Berospertinet.an vero de íuccefsione extranei.Proinde interpretatur,in d i­

d o . § .Si quis autem,ideo non p rsfu m i filiumpatri fuperuixiffe,nec fideicom.

niiffarium per n o ftri.§» prsiu m p tio- n e m e x c lu d i: quoniam non de patris íuccefsione qusrebaturiíed d eiu c ce f- íione teftatoris extranei, cin per fidei­

com m iffum fucceditur, l. C oh*red i¿

§ .

C ú m filis,fu p rá,D e vu lga.& p up ii.

V nde nouam elicit limitationem, qua confulentibus íequendam arbitraturi Vtfcilicet Vlpiamrelponfurn non pro cedat, fi teftator parens fuiffet, qui fi- liu m h x re d e m ro g a ffe t,v tñ íin e libe ­ ris vita decederet,hsreditatem. T itio reftitueret:tunc enim quanquam h o ­ minis d iipofitioforet,crcdendum ta­

men, p a trih sre d i fuperuixiffs fiíium , exclufo T itio per d eted um co nditio­

nis.Rationem huius rei dicit effe, quo niamauus teftator naturali voto lib e ­ ros h sred is fili] ad eandem h sre d ita ­ tem inuitauerat,etiam li conditionem non expreiiffec.l.Ciim auus, infra, D e co n ditiom b . & demonftrat: q u s lex cum iimilibus argumento eft, in fi- deicommifsis e t i a m ,h o c eft, in ho- minuum difpofitiombus votum p a ­ rentis naturale eiie attendendum .H sc

Socinus.

Contra So* c o n t r ^>no11

itanos.§.§.conci-

c i n u n t .

liandos exiftimo : & in difputando, &

inconfulendo á Socini opinione rece­

derem : quod receptius f i t , & vernis, text.in d id .§ . Si quis autem,procede­

r e , etiam h teftator parens fuiflet,qui filium h sre d e m fideicommiffo o b li- gaifet.Xam fecundum Barto.traditio- n em ,qus frequentius recepta videtur,

p rslum ptio noitrh§.in hominis difpo ím o n en o n p ro ce d it.E tn ó effe veram Socin.opipionem argumento eft text.

in.i.ii Lucius,infrá hac.l.vbi cum Iu- recortiultus icribit:

Q u e m f o l u m :

fienfit

etiam li de parentis hsreditate agatur,

[ nJ J ^ a i u r

* non p rsiu n u filium puberem patri *

fuperfuiffe in mera hominis difpofi- tione. Et ita eum

. § .

interpretatus eft Barto.in d id .l.Q u o d de pariter.2. co ­ lu mna,cuius indutfionem Socin.quo­

que probauit in d i d o . §.Si Lucius,nu mero fina.Prsterea aduerfus Socinum Vlpiani lententia confidero,cum in di do.£.Si quis autem,refpondendi ratio nem feripfit: illam videlicet:

Q n u n o n

e f t u c m f i m i U .

ore. Senfit e n im , conditio­

nem fideicommifsi non deficere per prsfumptionem ,q u s v e r o fimilis non eiiet. Ergo cum non mutet hanc ra­

tionem confideratio au its h s r e d ita - t i s : confcquenseft, vt etiara de auo te­

ftatore Vipianus in te lle x e rit. N e c enim auderet Socin. dicere,verofimi- Iefoturu, fi teftator, auus fuiffet,quód filius patri luperuiueret : prslertim, cum ipfe Socin.in.l. Si m ulier,num e­

ro .10. uifra, hoc titul.fententiam A r e ­ tin. fequutus a gn ou erit,p rsfn m p tio- nem noftri. §. non eifc verofimilem.

Etfané alio quoque agu mento hoc ita fenhfle Vlpianum comprobo .Nam in principio e iu s.§.n on p rop o fu it,con ­ ditionem, Si fine liberis hsres decef- fiffet, fideicommiffo adfcriptanuied coniunxit interpretationem conditio n?s, quam fuperioribus

^{§ .}

expreife- rat. Piané in .

§ .

p ro x im o , de teftato­

re ioquutus fuerat etiam parente, argu

mento text. i n .l.C u m p a t e r .§.Hiere- ^ f ditatsm.i.fuprá,De legatis.2. vbi Pa-

§ . ' u l r e d i u

pimanusin parente loquitur abV lpia-

t e m . j f . D e l e

no relálus. it em in.§.Ex f a d o ,eiufdem

le g is ,E tfa d o ,exprefshnloquitur V I- E-Ex/jtfo.

pianusin parente, qui filium rogaue-

f ‘ E x f a £ l o ° >

rat. 3 cc.Igitur &in*eo.§. Si quis autem,

H ¿

Trc*

fortiter afferendum eft,etiam in te- d j ftators

f e

Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca

flator parente Iureconfultum loqui.

E t fimiliter fideicom m ifsi co n d itio ­ nem extitiffe,fi filius h sre s á párete ro gatusfimul cum filio decefsiilet. N ec e n im , fi non p ro b e tu r, verofimile e f­

fe fiiperuixifle filium patri :fed quare no credatur patrem prius mortuumrvt

& i n h o c .§ . creditur? A d h iicfub iudi Ce hseft.

I

odn.Sddo*

lo a n n e sS a d o le t.in d ift.l.Q u o d d c

l e i . j e n t e i i a .

pariter, antepenuki.colum , infrá hoc

r itu . diftinctioaem Bartol. interlegis

& hominis d ifpoiitionem non probat:

qu au is arduam quarfnonem effe agno- fcat.Et contra B arto. inducit text. in d ift.l. In terio ccru m ,in princi.fuprá, D e paclis dotal.vbi in hominis dilpofi tio n e p r s fu m p tio lc c u m habet. A l i o - quin,remota praefumptiofie,refpoden dum foret,maritum in ea fpecie reti­

nere n ih il poffe. N a m non totam d o ­ tem priore capitulo co n te n ta m : cuín filius non fuperuixiiletm ec dotis par- temrcum mater non crederetur filio fu perfles fu iffe .D e n iq u e quafi omiffus caius ad ius co m m un e pertineret, vt qui pacto non contineretur, argumen­

to. I. H u iu fm o d i, in fra , Quando dies iega.ced at,& q uo d fc rib it loan. Imol.

ifi.l.S iita ex p re ffu m ,ve rfi.Ite m facit, infrá. D e condition»& demonílr.ítaq-, regulam c o n ftitu it,fe c u n d u m quam nec in legis,nec in hom inis difpofitio- ne alter alteri fuperuixifieprefum itur, nifi inter afcendentium,defcendentiu q fieperfonas.T unc nanque fiue legis, í i u e hominis fuerit d ifp o fit io ,im p u ­ bes filius ante patrem decefsiffe intelli gitu r,d id .l.In ter foceru:& pater prior filio pubere mortuus eile credetur,ar­

gum ento^. Si L u c iu s ,infrá hac.l. V b i creditur pater p rio r vita deceisiile,vt filius ex patris teff amento, hoc e f t , ex hom inis d ifp o n tio e ha?res exili at. C o tendit en im ,licet filius ab inteftato fuc ceffurus effet,nihilom inus diipofitio- n e m hominis fu iffe .N e c huic lenten­

tia? refragari text.in.l.Sed & in illo,in ­ frá hoc titu. quoniam ibi fratres am­

bo erant impuberesipreptereano pras fumebatur,alteri alter fuperilesfuiffe, vt fuprá hac.l. in princip.vel etiam fi alter iubftitutus pubes e ra t,id e o pu­

tat non fuiffe locú prsfum ptioni: quo­

niam inter parentes & liberos dunta- xatpraslumptio verfatur. Sicuti enim propter votu m naturale parentum crc diturparensanté decefsiffe,qua filius:

ita etiam é contrá veluti in quandam coTnpenfationem induci,vt fi filius im pubes fuerit,prsrfumatur ante patrem vita decefsiffe.Quam rationem negat inter fratres locum habere.Sed h s c re

folutio Ioannís Sadoleti excitatam co

C e t r a

I trouerfiam d id .§ .S i quis autem,

c o m ~ S a d o l e t .

ponere nó potefbnec eft vera: cum per eundem.^.confutetur.in quo certe pa­

ter fimul cu filio perijtmec tamen cre­

ditur patri filiusfuperftes fuiffe circa fideicommiffum,cuius conditio defi­

ciebat, induclanoftri.§.pra?fumpti6e.

Pr&terea videtur effe contra lurecon-

fulti fententia in.§.Si Lucius,infrá hac

§ . s ¿ L u c i u s

l.quein.§.proBart.retorquem us.Try-

i n f r a h a c . l .

phoninus enim ad eu filium fe refert, qui ex affe teftamento hieres effet fcri- ptus:quafi non aeque procederet,quod ie r ib it, fi non effet ex affe inilitutus.

A tq u i fi vera effet Ioannis Sadoleti tra ditio,nihil intereffet, an ex affe, an ex parte filius effet hieres inftitutus.Po- ftremdvidetur cótratex.in d id .l.S e d

& in illo.Nam quod ait, licet impubes filius ante prarfumatur decefsiffe qua parens:hoc tamen inter fratres no effe praffumendum,nullo colore defendi­

tur .Si enim filius cetra votum paretis ante moritur quám parens.l.Na &fi pa rentibus,fupra,De inoffic. teftament.

& tamen propter artatis im becillita­

tem prior decefsiffe i nte 11 igitur fin fra

tribus quoque idem dicendum v id e ­

tur,vti iupra diximus ex Bartol.lenten

tia in d ic l.l.Q u o d de pariter,colum.2.

Ratio autem co m p en fatiom s, quam Sadoletus confiderat,leuior eft,quam v t refellenda iit.

Nouifsimé autem Andreas A lc i a - . • f* tus in tracfatu P rx.um ptio n . R egula

CUMttrprc r » r - 1 - 0

y t i o ,

prim a.Prxium ption. 4 9. interlegis &

hominis difpoíitione m,nó eonftituit differentiam: arbitratus regulariter ni h il effe prxfumcndú. Sed ff res exitum habere non pofsit, niii lex prxiumat, tunc cu omnino alteró ptxium endum iit,legem fingere,quód im becillior an té decefsjtjVtinhoc. f . C i i m in bello.

Sicetiam intelligendum putat text. ift d i d . l . Inter foccrumivbi cum p a d u m conceptum effet, vt quo cafu filius an­

niculus matri iupereilet^vir totam do­

tem lucraretur :ii vero mater fibo fu- p eruixiffet,tu n c partem dotis folum m od o retineret: merito vt res aliquerrl poffet habere exitum,neceffatifi fuit aliquid pr-xfumere. Nam ii quis die ce re t, poffe rem alium exitum habe- re:quod poffet dar i,ii caíus eode m o­

mento temporis vterque deceisiffetj qui veluti omiifus remanere deberet in difpoíitione iuris com m unis,vtfic tota dos ad focerum reuerteretur: re- fpondet idem Andreas A lciat.eu m ca fum rarifsimé poffe contingere ¡id eó

<jue legem eius cafus rationem habe­

re noluiffe,argumento.!. A n tiq u ilu - pra,Si pars h x re d ita t.p e t a .Prxterea contra fententiam contrahentium ef­

fe talem interpretationem,qui id ege­

rant, vt in omnem cafum maritus ali­

quid lucraretur. Sed quanquam h x c , qua: A lc ia t.fe rib it circa d id .l. Inter fo c e r u m , eleganter, & ingenióle fue- ' runt excogitata : non tamen poffum eius traditionem probare. N e c enim in hoc.^.fingitur pater quali im bécil lio r prius effe mortuus: nec res in eo erat, vt fine pr^lumptione exitum non haberet. Sed magis creditur pater prius decefsiffe ratione humanitatis, vti fuperiore ich o lio d ixi : et p o te - rantagnati ,r emota prxfumptione,pa

tri fuccedere quafi fine liberis mortuo, argumento.did.§.Si quis auté. Et qua ratione nihil prxfumitur in .l.S e d '&

in iilo ,in frah o ctitu l.e t hicquoq; po­

tuit nihil prxfumi :cu inibi res facilio­

rem ,quám h i c ,e x i t u m non haberet.

Quare cu m appareat nullam foki-

tionem hadenus datam ad d id u m .§ . m

c c c o r i i A

Si quis autem,probabilem videri:ego tadem^qui omnium traditiones in hae materia habere reprehenlionem often di,dicam fententiam meaiqux infum raa eft,Bar.diftindionem,an legis,vel hominis fuerit difpofitio,ex parte v e ­ ram effe:ex parte vero falfam.

Nam prim um fi pater eum filio pu­

bere fimul mortuus effe proponatur*.

Bartoli recepta opinionem valde pro- ‘ bo:vt circa legis difpofitione filius pa­

tri fuperuixiffe credatur : circa h o- mmisdifpoiitionem nó credatur,argu meto.§.Si Lucius,infrá hac.l.did.§.S¿

quis autem,qui ita conciliandus eft cu noftro,§.Et cum diucrfitatis ratio,qua Bart.reddidit,merito dilplicuerit,pu to diftindionisratione illa fuifferquo- niam le x non prxfu m it patrem prius effe mortuum propter aliquam conie-

&ura,qux hoc faceret veroiimile ¡fed.

cum nihil eertu effet, nec veroiimile:

credidit,propter votú parentis & nátu r^,fihuparri fuperftité hxredé fuiffe*

fccüdu ea,quelatiüsluperiorefcholia explicaui.Ergo in hxreditatibus,quas lex ipladaret,fuaprxfumptionem v o ­ luit procedere:quonia nulla querelavi debatur,arguméto.l.Legem qua dixi- fti jcu h m ilib .C .d e p ad is,gl.in .l.A fsi d u is .G .Q u i potior.in pigno. habean*

A t vero in hcreditatib^quasipfalex no dafet,iedqu^ab hominis difpoii- t;onependerér,tamctfi lege cofirmcn, tur.l.Lege

o b u

emre,infrá,de Verbor.

fignifi.humanü nó erat, fi lex creden-:

do fine v lla v ero fim iliro e patré prius mortuu,fortafsis errado auferret qcfhó ipiaffed ali’ dedifiet.Idqjienhre m ih i y idcturV lpia.in d.$.Si qms aute,cum.

feri-

Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca

fe rib it,fideicom m iffo hereditatis có ditione non defeciflc,quoniá nonerat v e ro iim ile, fuperuixiffe filium patri.

Ex quaBattoli differentia fie cófir- 1 mata primu c o llig o fv tilé declaratio­

nem ad.l.Cú ita.§. In fideicomiffo, cu

L .C u m it í.

m ateria,fupra,Delega.z.vtfi fid e icc-

f - i n f o t e i c o *

miflbm apud vnum ex familia fuiffet,

y 1" 0 ' " ’ D e

quicúfiÍiofimulextindusfit,Scagatuir

de fideicómifsi fuccefsione, & gradu proxim o,tuc confiderari debeat ipfius patris perfona quafi vltimi poffeíforis:

nó vero cofideraridebetperXpnafili), ad quem fideicommiflum non intelli­

gitur deuoluntum, etiam fi pubes fuif- ietícúm non probetur,nec fitverofim i le fuperuixilfe eú patrirnec debeamus h o c credere in materia fideicommif- forum , q ux ex hominis difpoíitione 2 confiftunt.Pianc t v t infid eicom m if- fo tempore mortis alterius quis fucce- d a t ,requiritur, quód rogato fuperui- u a t , vt h ic Socinus tradit penulti.col.

& probatut in.l.Sed Sc inillo,infra ho¿

t it u .Q u x fentétia fine dubitatione pro cedit, cúm fideicom m iffum poft mor tem rogaridatum eft. Sedfi cúm hae­

res,vel alius morietur datum fuiffetí eleganter probandum effet,legatariú, fiue fideicommiífarium,qui cum hae­

rede fimul peri']ílet,iegati,leu fideicó mifsi adion em fuis heredibus reliq uif fe,remota omni prxfumptione. N am cú dies incertus conditione in teftame to faciat.l.Dies incertus,infrá,D e con ditio.Scdemóftra.Sc confiare debsat, legatarium ,qui ante diem legati cede tem mortuus iit,nihil ad heredes tranf mittere.l. Fideicom m iffa.§. H o c au­

te m , fuprá, Delega.}. 1 . Haeres meus,in frá.De condit.Sc de monftratio. 1 ^{.?. in­}

fra. Quando dies legati cedataapparet, e u m ,c u i poft mortem heredis reli­

s u m eft,fi cum hxrede pariter dece­

dat, mhiltranfmittere:quia,fcilicet, re l i d i dies.no cederetante,quam hxres mortuus fuiffet:& ipfe,qui non fuper- mxit,deceliiffe intelligatur ante d iem

fideicommifsi cedentem* Q u ó d fi ita f r e l i d u m effet-.Cum hxres morietur: 4 nemo dubitauerit,moriente co,obliga t io n e m in c ip e re :& p ro in d e ,v iu o ad­

huc eo,diem legati cedere.Probat hac differentiam te x t.in

. § .

Poft mortem, Inftitu.D elega.vbi legatum datu poft

t c m

hxredis m ortem olim non valebat,

D e ^ 4 t '

hx re sn u llo v itx tempore deprehende retur obligatus :Sc tamen fi cum morie tur hxres,legatu meffet:confiftebat le gatum aquod moriens hxres obligari in cip e rct.H o d iea u tem licé t poft mor tem h x re d is datum fit legatum , fine dubio valet. Q uoniam vetus regula fublataeft,qux non permittebat,obli­

gationes ab hxredibus incipere.Proin de Sc ft hxres,a quo legatum fit, non in cipiatobligari-.poteritab eius hxrede

incipere o b li g a t io .l.v n i c a . C . v t a-

U v m c * £ ‘

diones ab h x re d e Sc contra h xrc.in ci pi. H anc etiam differentiam notauit

Papinianus,Sc inibi A ccurfius i n . 4. ^

p í c U i ¡ -

fcholio exprefsimobferuat,in.l. P e cu 5

J

¿r n*

liú.§.fin.fuprá,D e lega.a.Sed ScVlpia * nusin.l.prinia.§.Sedfi e m a c ip a to ,c u

ju i .f.S e i j i

§.fequenti, infrá.D e colla, bonor. vbi

trndncipxto.

Barto. docet,fideicom m iffum ab h x -

f t & e c o l U .

rede cúm morietur datum,abeo fidei ^onor*

com m iffo differre,quod poft mortem darctyr. Siquidem vbi cúm morietur h x re s ,re lid u m eft: viuo adhuc h xre - ^

d e,ccderedicitur:facittext.quem alle $ Z' Df g a tin .l.Q u i duos.§,i. cum inibi n o t a

manti, t e f a

tis,in fra,D e manum.teft.tex.etiam in l.fina.fupra.De conditio.inftiru.con- iu n d a.l.S iita.§. final, fuprá,De liber.

& p o fth u m is : vbt filius poft mortem fuam fruftrá exhxredatur : fed cum morietur , non fruftrá exhxredatur.

D enique Paulus Caftren.in d id .l. fin.

in fine,aperte feribit,fi pater cum fiiijs fimul perijffet,multum interefije,an fi­

li jpoft mortempatris,an vero cum pa

ter moreretur, inuitaci effent. Priore

enim caiu nepotes n ih il in hxredes

fuos poffe tráímittere:pofterioreveró

traniinittere poficjfihxrcditatcniiqui

Par ^{• v}

ipío irire,-moriente patre , quecunf, non morienti patri iure potéfWís,fed libi ipíisacquirerent.PIane Caftreníis minimé prefuim t filias parn iupei fti- tes fuiíferet meritó:quoníam irt h o m i­

nis difpoiitione loquebatur. Igitur, haj rede,eqüocutii morietur r e h d ü eft,&

legatario, leu fideicommitíario pari­

ter m ortuis,extorquebitur,viuis ad­

huc iílis cum pariter moriebanturjle- g a tiíe u fid e icó n u iii diem c e í s i í í e ,&

in h e red itate legatari) fideicom m iífa rnue ad io n e m legati leu fideicorom if íi relid am .

Q uid ergo íi fcriptus hrfes rogatus effet ciim volet T itso hereditate refti- tuere,& is nunquam explicara volunta te cu T itio fimul vno eaíu perqilctf Et Claudius apud Sceuolam notat, hoc h.

deicom itlum poít morte m heredis da tum credi.í. Vxorem;§. Sceudla, lu-

L.Vxor<S$. p r a ,

D e lega. i. N em o igitur

d i d u r u s

S c £ t i o l a .

jf. heredibus Titi) hdeieómiftum de

Delega.j. ben:niíl probarent T itium rogato h e redifuperuíxiíle. E goautem fortafsis h^redu T ítijcauíam defenderem: nec infeliciter cótédere auderem nó poft mortem heredisfted rnagis cum heres moreretur,diem huios fideicommifsi ced ere. S i c ,re mota o mn i prefu mpti o ne, T i t i u panter cum herede m o n e a tem qu efiífe legati á d ion em : eamquc inluos heredestranfmififfe. D em que dodifsim is ludicibus perfuadere nite rer,Claudijnota exactiorem elle po- tuiífe :qui profufo íermone fcriptum

re liq u e ritlP o & J ñ ó rrm ra im utiqu: creditur da

r«m.Sceuolan2nque hoc tantum fcri- píit,heredem rogatum cum volet h e ­ reditatem reftituere interi m non ede compellédumad hdeicom m iftum ,id eft,quandiu viuerer.Bart.autem co m ­ muniter receptus ind.Céteü mis S-iin.

nunn;.infrá, D e verbo, obligatio, ieri- bit, in viti mis voluntatibus, qua nsdo.h§

res rogaretur dare cúm volet, vel cum voluerit,pro eo haberi,atq-, íi poft mor tem rogatus eifet d a r e . Sed hoc me;*

i em prius mortuum.' 61

ritoS ociau sn egatin .l.V tn irñ .^ .C ü m q uidam , numero.5.fupra hoc titu.Pu - tat en im, hui u

i

m o d i h d e 1 coni m 1 iTu ni non ablolute cenfendú quaii poíl: mor tem heredis d atu m . Nam fi heres ro gatus ehtn voluerit conftittiat fe v e l - le,hdeicom im isidiesftstim c e d i t , &

poft diem hííeicómiisi cedentem mo- riensfideicommiirarius- éxteftamen- to a d ie n e m fuis heredibus relinquit, fecúdüm mamfeftam Vlpianifenten- tiam in J.FideicommiiTa.§. H o c aute, fupra.D elega.;. A tq u i li diceremus,fi deicom m iflum poft mortem heredis om nim odo datum c r e d i : futura erat, vtante heredis mortem T itius fidei­

commifsi a dionem haberenó poffet;

1.H eres m eus,infra,De condit. & de- moftra.l. Statius Floras.§.C ornelio Fe l i c i , infrá de iurefifci-Denique opina tur,coditionem fideicommifto adferi ptam ciim voluerit,efficere, vt in pri­

mis fideicommiffum iit conditionale:

quod Sc Aiexand.poft Ioan.Imol.pro- bauiffe videtur in.l.i.numer. 1 i.fuprá^

D e legat.a.Idqueveiutnede illoargu mento mihi comprobatur, quod h e ­ res poft mortem fuam rogatus h e re d i­

tatem T it io reftituere,fiiñvira reftir*

tuatadiones e* Senatufconfulto T r e - belliano in eum non transferret: cum non fieuti rogatus eft,reftituerit.l. Sed fi ante diem,infra. A d Trebellian.tra- dunt magis communiter D od ores in 1 . Poft mortem. C . de h d e ie o m .A t fi.

heres rogatus ciim volet,ficu cum v o ­ luerit, hereditatem T it io reftituere, eidem volens reitituiflec, proculdu - bio refpondcndu eifet, traslatas elTe in T ltiutnex Trebelliano Senatufconful to adiones.Quoniam vtiqne heredita tem ex fideicom m iiio ,iic u ti rogatus eiiet,reftituiílct.l.i.$.Sed h anté, infra.

AdTrebel.Itaq-,cóftituendú eft,huiuf m odifideicoiruiium coditionale effe:

non tam quiadies mortis intclledus, quám quiapíes volutatis incertus tefta mento aicriptus faciat conditionem,

Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca

L . V i r w . f Cum quida.

ff. de rebus iu b .

L . Fideico- mijjdria.ver ficui. Quan=

qudm.fi. H e fiieicbmifjk.

Ubertae.

quo loco fuccedit difficilis quxftio,fi

£ de i c o a u a iifu m hac ratione condi - tionale eft,quomodo poft mortem h x redis creditur datum d id .§ . Scxuola?

A u t qua nam iuris ratione hxres r o ­ gati hsredis fideicommiffum prxftare com p ellitu r.d ido .

§ .

H o c autem. 1 . fi- deicommifsa,fuprá, D e legatis tertio?

F t Socinus vb i iupra tentat dicere,ita in hac fpecie interpretandum,vt p ri­

m um teftator h xrede rogauerit,cum voletdare: fed vb i in vita dare noluif- fet,propter cotum aciam oneratum in t e l i i g i , vt poft mortem d e t . Sed h o c plus fatis ferupuloium eft,&per fe m e ­ rito cadit. Quare melius erit ii huc ar­

ticulum noue explicantes confidere­

mus, verfari hic non difsimilem iuris ration e m , q ux & in.l. Vtrum .§. C u m quidam,fuprá hoc titul. V b i cu m qui­

dam , pluribus hxredibus inftitutis, vniusfidei com m ittit,vt cum morere tur,vni,cui ipfe v e lle t,reftitueret par­

tem hxreditatis,qux ad eum p eruen if fet.

verifsimum efl

(feribit Caius)

utile ejje fideieommiffum.aec enim in uoluntate eius ¡qui

ro=

gatus est, pofitu e fi,an omnino uelit reñitucre:fei cui potitis refiituat. Plurimu enim interefi* utrum in poteüate eius .quem tefidtor obligare cogitdtfia ciat f i uelit dar ei an i rr,pofitu necefsitatr dandi fio*

lum ei diñribuendi liberum arbitrium concedat.

D enique ii non conftituat cui velit da re,omnes,qui mortis tempore fuerint, in viriles admittentur. 1 . C iim pater.

§ .

H x re d ita tem .i.fuprá.Delega.2. V n d e

& in propofito cum teftator h x re d e m rogat,vt cum voletreftituat,non ponit in eius voluntate,an omnino velit refti tuere :ied quando potius velit: & im po fita necefsitate d a n d i, libe ru m a r b i­

trium

c o n c e d i t

eligendi tem pus, quo reftituat: fa d o argum ento, áperíonis ad tem p ora.

N am

V ip ia n u s a it in .l.F id e ic o m - m iffa r ia ,

v e rftc .

Q u a n q u a m , in fr a .

D e h d e ico m m ifla r.

lib e r t a . Q u a n q in h x re d is lib e r u m a r b itr io c o n fe rr i an d e -

beatrur

n ó p o fs it,q u a d o tam é d e b e a tu r c 6 fe r r i p o t e f t .H o c au té a r b it n u ig e li

gédi tempus,quo velit fideicomiffum reftituere,eo pertinet, v t etiam ii com mode potuit dare, nec dedit,fideicom miff.tamen dies non iccirco cedere m telligatur.Cum alioqui,fi quis rogetur fideicom m iflum quandoque reftitue­

re,cu prim um potuerit teneatur hoc d are .l.R o g o .infrá. Quando dies lega­

ti cedat .H oc eft, quod Vipianus feri- pftt in d id . l.Fideicom m iffa.§. H o c autem, id fideicom m iflum habere tra d um tem p o ris. Q u od ideo refpondit, quoniam liberum arbitrium h xre d i co n ce flu m era t. Sicuti c n im v b ip e r - fonarum e le d io data eft per verbum, Voluerir.poteft hxres indignum elige re ,id qú e exteftantis permiffu facere creditur.l. C u m quidam,fuprá,D e le- gat.2.ita in propoiitafpecie dicendum eft,poffe h xred em eligere fine diftin d io n e qnando velit d a r e : fed vtique hanc voluntatis libertatem neceffario • mors p r x c lu d it : per quam ceffat om ­ nis voluntas. Expedam us ergo h x r e - d em d um v iu it:q u iatan d iu necefsitas cellare d e b u i t , quandiu hxres veile p o t u it: & fideicommiffi necefsitatem mde oportet incipere, v b i defijt h x - redis voluntas. Porro ciim h x c v o ­ luntas hxredis moriente eo finiatur, vtgloff.receptaobíeruat in .l. fina, in­

fra. Quando dies legat, cedat, fubtili- ter euincitur,non demum poft h x r e ­ dis m o rte m , fed magis cum moritur, diem fideicommiffi c e d e re . H o c &

Vlpianum voluiffc interpretor in d i d . H o c autem,qui dum promifcue de­

legato & fideicommiffo fecurusloqui tur, monftrauit eandem in hoc articu­

lo legati & fideicommifsi interpreta­

tionem fore.In legato plane nó potuit intelligere,poft morté hxredis cedere diem,aut poft mortem hxredis datum credi,iecundu ea q ux Iuftinianus feri bit in d id o .

^{§ .}

Poft mortem,Inftitut.

de legat. Igitur intellexit, id legatum

& fideicom m iflum xqué datum v i ­

deri cum hxres m oreretur. Quare

L .H £reíi=

tariü.ff. D e bon.autbor.

iudic.pofsi.

L . H oc ge*

n u s .ff. D e condi. c r de mor,jira.

có m Sequoia fc rip iit, heredem inte - rim , id eft,dum viu ere t, non e dé com pellendum ad fid eicom m iflu m ,ego notarem :Poft mortem vtique fideicó- ímffum. exigetur. Nam quanuis S cx - uolaintelligeret ,h xred em m vltim o vitas momento,id eft, cúm moreretur obligari,r e d e nihilominus dixit mil­

lo v it x tempore ad fideicom m iffum eíTe compellendum,vt eleganter co ili gitur ex . 1 . H*reditariu¡n,ibi.-Qa^níí

cumdefunáro aginan potuit

,infrá, De bonis author. iud ic.p .o isi.E n im u e ro poft morté hsredis h d cicó m i ium darum credi parara íubtiliter ( vt mea fert opinio)notauitCiaudius:qui cú aliud ageret ,non aduertit,talem interpreta tionempotuiffe quandoque oneroíam effe fideicommiffari) heredibus,vt ac c id itin p ro p o fita q u s ftio n e ;q u sh ex f a d o proponeretur, ¿ciudices ver bis C laudij hxrentesdiuelli fe á lu r e c o n fuitom inim é paterentur: adifcerern, Inriíconíultifsímum Iulianum e d i d i perpetui ordinatorem fcriphfle in.l*

H o c genus.infrá.De cod.& ffem onft.

hoegenus legati: Si T it io non nupfe- rit:p crin d e h a b e n d u m ,atque fip oft mortem T iti) legatum fuiffet. N ec ta men negatu rum,quin moriente magis T i t i o , qua poft eius morte legati dies cederet, vt alibi diffuíiús attingemus Seledar.interpret.iib.2.cap.fin.

Secundo principaliter colligo, no pofte defendí fententiam Bald.confi.

464. V il o p u n d o , numero, i.lib. p v b i cúm pater,6c filius decefsiíient,nec co ftaret vter prior decelsillet: refpondit fecundum ius commune effe,pupillu, qui fubftitutu haberer,credi pofterio- rem decefsiffe fauore íubftitutiois leu fubftitutorum,pertext- in.l.Ex fa d o .

$ .S i

quis auté,infrá. A d T r e b e lli.q u s q u id e m lentétiaindignaprorfus effet fuo authore,fi Bal.loqueretur inpatre 6c filio fimul eodé calu mortuis. Túc-j- emm conftaret,videri pupillum prio­

rem deceísiffe,asc fauore pupillaris

fubft itutioms contrariam poffet pro­

bari, per text.in.LSed <Sc m i lío, infrá. l .

s e i & - i n

ho c titul. vbi fauore fubftitutionis pu

i l l o . f f . D e r e

pillarisnon credimus alterum alteri

b u s d u b .

iuperftitem fu iffe : argumento etiam text. in.§. Si Lucius. fnfrá h ac.l. v b i pupillus folus hxres á pa:re inftitutus creditur prior decefsiffe cum iadura paterni teftamenti', fqood neceilario manet irritum,fi n o n p rx fu m itu rh x - res fupcrfuiffe teftatori. Igitur irri=

ta quoque effet pupillaris iubftitutio eiufdem irriti teftamenti pars

S c

ie - quela.

^{§ .}

Liberis autem , cum fim ili- b us,Inftitu.D epupi!laiubftitu.

Vnd e

^{S c}

notandus videtur Andr*

AiciatusParergon . libro, io. capit.

^{9 ,}

qui cum proponat naufragio patrem

S c

filiú fi mul perijffe,dubitauit,vtrum fubftitutus filio admitteretur ad cius hxreditatem ex fubftitutione pupilla n aduerfus matrem eiufdem impube­

ris legitimam hxredem? Et quoniá du bitationis cardo in e o vertebatur, an filius patrifuperftes fuiffe crederetur, inclinat in h o c ,v t putet in propofito f a d i dubio fauendum effe m atri.D e­

nique in hac fpecie non prxfum édum patri filium fuperuixiffe : vt fauore matris fubftitutus excludatur. Q uan­

uis ( in q u it ) alias regulafit prxfum i filium iuperftitem patri effeidequare elegans Philippi G r x c u m Epigram­

ma allegat in hofee latinos verhculos translatum.

O

b r u t a a a u i s e r a t * c u m m e f o r t u n a u a g a n t e m K a t u r t e i m p o f u i t c o m m o d i o r e r a t e .

R a m p a t r i s d d f p i c i e n s i n t e m p o r e d i e f f e c a i a u e r R e m i g i o h o c u f u s m e f u p e r i p f e d e d i

:

S i c p o r t u m i n t r a u i , p a t r i o b i s f n u r . t r e u i u u s .

P

a r u u l u s i n t e r r a * n a u f r a g a i n p e l a g o .

Q u o loco Aiciatus non aduertit,

C o n t r a

An prxfumptione hac ordinariam noftri

d r e

, A

I c i a t

$.m filio pubere dunraxat intelhgen- dam.Planc vbi pupillus, cu patre nau-

* fragio

Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca

in mu i m u ---

-

| 64 E m a n .C o fta A d . § ; C um inbello.'

fragio fimul perierat,non effet dubita duni, quin aut prsfumeretur ante pa­

trem decefsiffe,aut certe fecundum iu ris rigorem nullo modo fuperftes ei fuifle crederetur:ficcóftaretfubftitu- tum om nim odo fore excludendu,etia ii nullus matris fauor incurreret: ciim gon aliter ex pupillari iubftitutione hsreditas deferri p o fs it,quám fiim - pubesfui iuris faftus,poft mortem pa­

tris ita decedat. In quo etiam Bartol.

communiter receptus decipitur.l.a.ft.

D é

vulgari.vt explicamus in d ift. cap.

St pater. C s t e r u m Bald. confil. 4

6

4.

alio cafti loquiturtcum,videlicet, non eodé repentino cafu pater & pupillus filius fimul perierunt:icd tantum con ftabat eos deceistffemo vero coftabat quis ante,& quis poftea decefsiffet. Et Socinus hic.nume ,

6

.co duntaxat argu mento Bal. fententia condénat, quód nequaquam probetur in dift.§. Si quis auté,fauore fideicomifsi aiteru alteri fuperuixiffe credédú. Secüdúm quod ciim in pupillari fubftitutione requira tur pupillum filium teftatori fuperui- uere,contra iuris regulam line vilo ar­

gumento diceretur, fuperuixiffe.eum credi.Sed tamen mouere hic aliud v i- deturiquod fi conftet patrem & filium im puberem diucrfislocis perijffe,nec explorari queat vter diutius vixerit, credendum videatur fecundum natu- r s fimul & parentum commune votu, patrem prius mortuunr.vti noué fuprá infine prim ifcholij tentauimus. Q u a ratione intelligitur pupillus,quem fo lum pater inftituit, ex teftamento h s ­ res fuiffe:& pupilli hereditas fucceffo ribus eius deferetur,argumeto.§.SiLu tius,infrá hac.l.Q uod in legitim ispu pilli hsredibus pofletrecipr-fcd m pu p illa n fubftituto,qui legitimus hsres non effet,recipi hoc no poteft :cum fit hominis diipofirio. N ec em credetur filius pofterior decefsiffe,cu de h o m i­

nis diipoiitione traftetur. Vnde fecun düm regulam onus erit fubftituti pro­

bare, pofteriorem decefsiffe pupilla.

Sic tandem apparet,refpeftum fubfti­

tutionis,qui B ald.m ouit, trahere po­

tius in contrarium.

Tertio colligo f h i n c pendere A c

C

curfij fententiam in.l.Sifiliusfamilias, L.Si

filius

in verbum, Vtnunquam.fupra.Demi

fawl-ff

-De lita.teftament. vbilureconfultuspro-

mi^'

pofuit,quod pater teftamento filium militem , quem in poteftate habebat, inftituerat,vel rite exhsredaucrat:mi íes filius teftametum quoq; fecerat, 3

c

per errore poft humum omiferat r noti quód exhsredareeu vellet: pofthum9, viuis patre & auo,natus eft. Q u s r e b a - tur,anpofthumuspatris vel auitefta- métumagnalcédo ruperet? Tertyllia nus refpondit, neutrius teftamentum r u m p i: quonia neutri fuus hsres agna- tus effet. Non patri,in cuius poteftate nonerat.Non auo: quoniam & fi in il­

lius poteftate natus effet,á patre tamen pr^cedebatur.Secudiim qus futurum crat,vtli poftea auusprior decederet, continuo patris teftamentum rumpe­

retur,in cuius poteftate efle inciperet.

Si vero pater prior decederet :tunc fue cefsione auitum teftamentum infirma returflta tamen, vtnunqua pofsit duo­

rum fimul teitamenta rumpere,&aui,

& patris. Q u s fiu it ergo Aecuriius, ft pater, & auus fimul decefsiffent, an vtriufque,an neutrius teftamentú rum peretur?Etquofdam exi ft i mafle retu­

lit,.^ aui,& patris, hoc cafu teftamen- ta rupi,argumento huius.l.in princip.

magistamencffe,vtneutriusteftamen

tumrúpatur, cum neuter fitprsm or- tuus.Sic Accurhus non credit patrem priusmortuum.Contrá R a p h a e lC u - man .inibi feribit argumento huius.§.

credédum patri fuperuixiffe filium, et hac ratione Accurfiumnon probat.

Sed ordinari) Accurfium probaffe v i ­ dentur, & eius fententiam effe fingula rem feribit Aretinus in.l.Filius apa tre.§. Filiusfamiliás. z . notabili, fu- pra.Delibcr.&pofthum.coIligens,no

ftri.$.