AD HUNC TRACTATUM
LI C E N T I A T I
D. DE ROXAS,
DE I
Regnorum & Majoratuum.
AD Q UEM SEQUENTIA
DUO CAPITA REFERUNTUR:
2>0 R V M - P R 1VS 4D P AR7EM S E P T I M A.l1 SPEC747,
de Incompatibilitate in
jureCanonico.
POSTERIUS V E R O AD PARTEM OCTAVAM de IncompatiL-ilicate in Jure Regio Hifpano
t_ - - -
Profat Barcirone, spud A NTONIU M L ACAV A LLERI A.
M. DC. LX1X.
0
APPENDIX
AD PARTEM SEPTIMAM
DE INCOMPATIBILITATE
in Jure Canonico.
S U M M A R 1 U M
Prions Capitis ex parte feptima de Incoen.
patibilitate in Jure Canonico.
Y Hifpaniarum Reges jus ex interdiElo retinencii &
jufio bello reci:perandi Provinciam Lt^(itaniam demonflratur Ç probatur ex cap. intelle&, 3 3.
de jurejurand. ubi etiam rnateriam incompati- btlitatis , CT ad majorera claritatetit , & eviden- temm dernonflrationem dividitur in tres partes , sx quibus formater f yllogifmus contludens per neceffe d precatione ad fanEti rhum : t'J" num. z . 3. 4- 6 Textus in cap. intelleâo de jurejurando refertur 5•
ad litteram ; atque etiam gloJ?. impofitione ca- fus , & ex co , & gloJ; apparet quod Summits Pontifex Honorius in Jubflantia decidit , quod juramentum Regis H:tr:gar pr^ef itum in fea coronatione de non alienandis bonis Regi^e Co- ron-e , cr• juramentum præf itum in aliqutbus alie- nationibus in preejudiciíim Regni funt incompati- bilia, ideó revociari debent tales alienaciones , C f andum primo juramento in coronatione facto :
& n, 7.
9 Textus in 1. i. del Prologo del fuero Juzgo , &
in 1. ,_8. tit. t i . part. 3. probibentes alienaciones
bonorurn Regi^e Coron e, ubi etiam refertitr jura -mentum , quod
Reges facere debent infua C , ro- natione con forant , turn cap. intelleEo de jure- jurando , n. S.
Et re feruntur multe nervo ' rationes decidendi it num. 9.
Regni jura & bona corona non Punt propria Regis;
fed ipftu.r Regni , ibid.
i o Regnurn , feu Corona ipfa efi gst^e poTtdet jura , &
bona Regni : & Rex tantùm dignitatem , qu.c nunquam moritur•
I t Rex in fuo Regno , ut i adminif rator eft Regni bonorum ejes.
I 2. Rex eff tanqu,tm maritus Reip:iblic^e cujus dos ej't Reghum feu Coron£ patrinionium ; ideo (cut eji
inalienabili, , ita Regnii n.
Roxas de Incompatibilitate.
13 Maritus non valet alienare bona dotalia etiam cuttt juramento : ita nec Rex.
14 Rex quoad Regnum eft tanquam Prclatus quo*
Eccl ,farra.
15 Rex fe habet in Regno tanquar. ltetor cttm papillo feu Curator cLrr adulto.
I 6 Regie Corone bona dicuntur bona fifcalia á fi fco , qui efi (accus Imperii.
17 Rex lices in vita jua fit Dominus , D3minium hoc habet , ficut illud quod habet maritus,
18 Regno CJ" utilitati public£ , à etiam Regi & eorum Vafallis , atque Regnicolis expedit , ne jura Regni diminuantur , alienenttarve , fed illa illi■ bata confervare.
s,q Alienationes regalium jurium vulgó Juros , tercias Alcavalas , & aliorurn (7rnilium rcddituurn &
populorum revocan , & ad Regiam Corona rio re- duci debent : aliter cris in grave prdjudicium Regis , c' Regni , & R°ipuhlic^e,
zo Rex poteft alienationes facere , f fiat modice , qua rum , quilibet fifiineri p?/Jît : fi tanin omnes in magnum Reg.7i prejttdiciurn vertant , turn ex plu
-ralitate alicnationutn fequatur gravis l efo , an- nuflari , ac revocan debent per Pr'incipern , non
fofiam prime , fed ultime a!ienationes.
2 t Rex influa Coronatione jurare debet non alienare ju- ra & bona Rcgiæ Coronae.
nt,sod probatur de jure divino , n. 2Z. & 2.3.
Et de jure Regio Gothico , n. 24.
2. 5 Juramenturn in Coronatione Regis de non alienan -dis bonis Crone tanquam de re illicita , Junt in- compatibilia4.
,Et drur ratio & fulcitur legibus Regni , nom. i6.
2.7.28.2.9.& 3 8.
Viii deducitur ex textu in cap. intelle^}o.
3 = Jurasa°nturn quando of liciturn & aliad illicitum debet attendi liciturn : ufque ad n, ; 6.
37 Prohibitio de rebus & jur bus Regni non alienan- dis non fo''asm eft de , jure fpeciali , fed de jufe corn munt.
38 _Jurarnenturn in alienatione bonorum Pegiæ Corona ej contra utilitatern pub! cin.
39 jurramentum in Co-ronatione de non alienandir bonis Regi c Coronie adquirir jus irrevocabtle Refino &
Reipublic&.
4o 7tsramente priirs fato debet attendi & non fecundo.
A 2 Et
Boxas de lricompatib. in ure 1 C anonico
Et refpon^jetur ad re clam gtsod pofleriera dei ogant feur,?um atque homegium & reliquit liberara prioribrsi , n. 4 r . allenat ans Provinciam L:fitanam , & refertur ad 4Z Jaramenturn in alienatione bonorum Regia Corona, longurn ejus H f orla , n. 72.
& de non revocanda jive lit prius , five poflerius Et ider, quoad los Algarves , ibid.
non el fervandum; 1mó Rex debet rtvocare , ô' 74. Regia Corona tunc dicitur lefa , fi alienetur duode-
nr,rrr• 43. cima parr , ^r s, . 75.
Et cornpr6b4trr , num• 44. 76 Lufttania Provincia terti.sm partem continet de hoc 45 Rex five j!eave it , (ive non in fua Coronationede not ro Regno H fpaniarum ; & tempore quo fuit non alienando , non potet alienare bona Regia alienate , unum de dr^abur partem co>vtinebat , quia CO; û?,,e , fed illibata con fervare , cjv ufque ad adhuc à Mauris maxima pars Hifpaniarurn erat
Hum . 51. occupata,.
Et comprobatur ex leg. Regia partirse , que refertur 77 Lufitani,e Provincie alienatio fitit in grave pr^tjudi- ad litteram , nurn. 1 3, cium Hi f aniar:im , quia contiret 19. Ctvitates Limit.ztur fi alien,ario fit d. modica re , c explicatur 3 6o. Villas ôi populos , Caf ello & Caftra
& refertur ad litteram locus infgni r Dom. Nico- cotrrp ehendit à Pyreneis Montibus t[que ad Ocea- lai de Caflro , à n. f4, uflue ad f 8. nun' ,& n. 78,
Et -quid q uando flint plures , atta^zen rnodic don z- Et ad lc(ionern fufficiebat alienatio unius civitatis feu
(tones ? n, 54, c - 55. rnagni populi , n. 79. 80. 8'.
Co Rex , quod non polit alienare bora Coro-z2 tenent 8z Provtncii Lufta v c alicnatio fuit etiam nulla : quia yuarnp/ulimi Dollore.r tarn regnicolce quàm exteri in exterttm , cf ornvino libera ô abfoluta abfque
qui refe^untur ad lorgum. refervatione fupreriid pot efatiS,
61 R(x ipfe , qui in pr.cjudicium Regni alienavit , de- Et redditur ratio concluaens , n. 83.
bet in confcientia , & ejus Jisccejfores alienara re- 84 Lr franæ Provincia alienatio nulla pro- f 1.r fuit ma-
%#Ocare ad inf,ir bonorum Ecclefæ, qn^e alienantttr xime ob rems onem feudi & homvii atque fu-
t Prdlato , & n. 62. & 65. , n. 8+.
L; Succcfjr , qui alienavit res majoratus prohibitar ideo Reger H.fpanic non folism pofsnt , fed de pece -.
alitnari , non valet alienara à fe ipfo revocare , Rate debent earn recuperare , Ci ad Retara Hif feu reivindicare coj1traveniendo fado fuo , nec ejris parie Coronara reducere , n. 8 5.
fucceffor . fi/it alienantis hie-es , c fc di[Jïrret , 86 Lt ftanl^e Pr'vsncia alienatio nec ex CO valuit quod e✓ ejl fpeciale ,good altererur à Rege in præjudi- fuif]èt in f.vo.-ern Co a giii , eo,urn iJ defcenden- cit+rn Regiæ Coron.e , & n. 64. '7 6. ttum , ncc cau¡a dots, & n. 87. 88.
66 Lurtana P;-ovirfc►a & ea que voeatrzr del Algarve 89 Regni bona curia indivifbilia fat in dotem dari non non potuit alienara : Maxime fine refervatione poffunt , maxime in partem confiderabilem quid JHprem.t poteflati-r : eT ri. 67. inde fèquatur : cj' refertur ad litterarn & in ter- 68 Lufitana Provincia , & qat e vocatur de los Algar- minis alienationis provincite Lr fta"i€e per viam
ves pertinet ad Regnum Hifpanie ex tempore Go- doris, infignis aurhoritas Mitres de Majoratibus tho7um Regis Leovtgildi Patric Regis divi Her- e n. 9 o. 9 t . 9 2. . C7 9 5.
merigildi. 94. Prufcriptio in alienations bonorrsm Rege Corone non
69 Luftane Provincia , & de los A'garves , qu^rmvis procedit : ci n. t cD6. c ufque ad i iz.
capta fait à Marariç tempore ultimi Regis Go- 9S Srsrnrni Pontiftces ,Alex. 11. & E'geniu.r Ill. non thorrlm Roderici , ' p^J7ea debellata , arque rellau- potuerunt conjlttuere Regem in provincia L1 f 1 a- rat a fuit ad H fpani,e Regis coronam , per Reges nia de los Algarves fish certo fet,do,, in cor fir- Le,ionis , Nava,roe , d' Caf elle ex tempere 1/dc- mationern acclarnationis militum Luftanorum : &
phonf III. nuncup zti el Magno , & Ildephon fi ufque ad i 05.
lam. qui fiper r.bfo.'ione Civltatts vireo , à quodam i t 3 Rex no,#er glorio f us Philippus 1 I. juu/{i rile &
111aa,ro rn elicit r , fagitta quadam fuit inter- juxtI cap. incelle o recltperrlvit provinciam feElur , portea per Regem Ferd:nandum nun- Lufitaniam & de los Algarves , & reduxit ad
cttpatum el Magno , primos qui fuit inter Reges Coronam Hifpaniarum regni n. i 1 3.
C.' ftell, Et hodie Bellum elf juf i j trnum adve, sùs Luf t tnos,
70 Rcle Ildephonfit.r TAI. Provinciam Lufitanam in n, t 1 ¢.
dotera dedil fi/rie fuie natura'i , b alienavit fub t 1 s Dineen Bragaitiee , (,- L1uf tari , qui ter Coron.itio- titl,to Crmitarus , cvr fsb hotuagio cum opere & ne Regum H: fpani.e ufque ad Regem Dom.noflrum obligali2ne veniendi fracceffore.r tanquam Maffei- Philippum ltl praf iterunt homagium & juramen- los ad cone rebationes in curiir cum mandato Re- o turn fidelitatis in perjuriuln atque infidelitatem in- gum facie^rdis ; u crtm onere cr obligations ve- ciderunt , & n. t t 7.
niendia.>l debellendot infideles cum Soo. Egtri- t 16 Dep>ecatio ad SantTtif[mum jrrribus , & rationibus tibus in bellis adji.vare , quando eju.r flia illegi- comp obata • illuirata , ufgrre ad fin. nume- ti• , a Domina Th:rejta habita in Domina linen ro 1 ^4.
¿4ál.non de GuOman , coptllata finit in matrimonio
cura Dorr4irlo Henrico Comice de Loi k.iringia ,
A R G U M E N T U M
sana 1094.
7[ Rex Ildephonfus X. criara alienavit el Algarve do-
De incompatibilitate , 9uæ concipitur in de
-nando per vian: dotis , quando Plia Jaca illegiri-
ci(ione canonica per t xtum , in cap. in-
ma D. Beatrix contrant en strimoniurn cuna Do
- tellec7o 33. de jurejurznd. Ubi jurameri-
rnino Ildaphgnro Rege Lr fta^•o.
tuna quod quod prxftat Rex in Coronatione
7t RexIldephonf:J ad pttitiorern fui neporir Dom,
laie de non alienandis rebus, feu Reni Ju-
Dton s contra voluntate,ri , C, ¡ire libero con-
fsrfu P;-ocerum , c - M,egnatum & al orurn
rebus , dl incompatibile cum juramento
ex Regtticvlir imo us reclam-1ntibus rem ft
de non revocandis alienationibus ab ipfo
lams
Appendi x. ad Partem V II I. Cap. II.
. fais & taliter repugnazns
: f cutalias
dis deducetur : erg ó re&o arque firmifimo jurefine Juramento
, quod efF licitum & illici- gloriolo Dorn. nofiro Philippo I I. Regnum alienan - turr,& quod eff prohibitum & permifum
. tium fucceffore , julle diûa alienatio revocata fuit per reflaurationem dia Lu[iranix Provincia atqueUnde agitur exrofcíl^o de nullitate
Paliena -
del Algarve , & jufliílïme ab co recuperata.tionis quam de Lufirania ( una ex tribus
Ideó de julio bello adversùs rebelles , pro re- 4nof}ræ Hifpaniæ partibus) f : cit in titulum
tinenda & iterum recuperanda poffeifione ,perno
Comitatus, & fub certo feudo
Rex D. fane dubitare debet abaque ulla oppoftione re- fragante à Regio titulo Coronationis confirma-ildephonfi^s VI.in favorem film lux illegi- ^- g .
timæ D TherEhæ,& ej us generis D. Hen
- torio , concefio ab Eugenio , alias Alex. III in Cavo.rem Ildephonfi I -ienriquez Comttis de Portugal . die
rica Comitis Lotharingiæ, atcjue de invali
- 2 3 , Maii auno Domina i i 69, nec de pra;Ccriptionedirate remifhonis, quam de Homaglo ya f. ulla.
Jallave ,
atque de prædicio
feudoconceffit Unde ex authoritate
VicariaChri(Ii
Honorai11I. S Rex lidephonfus XI in gratiam fui nepo
- in dado cap. intel!eclo , audemus non fuadere , fed tis D. Dyonis, natus qui fuit ex filia il
- htumiliter exoraread ian&}if imam
Papam nofrum , lebitima,D. Beatrice
. quod advenus Rebeles foveat jo(Iitiam Regir , at-1 que Regis noun i Hi(pantarum, Corona , pro retinen-
Confequenter denï ue agendur d
bit e ti-
da cíviii , arque recuperandx di x LuGtanix l,
ro-tulo atque notorio & bono jure ,
quod Co- vincia aauali potiLi?ione.noria hujus Regni Hifpaniarum, habet ad didam provinciam Lutïtaniani , atque del .4IJarbe , & de j ifra ejus poíief lone re- cuperataà prudent] irnogloriofo Domino D. nof}ro Philippo II . & de juí}o bello ad-
venus Lufitanos pro ea iterum recuperan
-da , cum deprecations ad Sanc
iflimum
ut in adj:utorium nos intendat.
U M in re adeó ardua , atque nimis -ravi , non minus , imé mages atten- e , quám in allas procedere defide- remus , ad clariorem intclligentiam , totum hoc capuz reducendum erit ad unicorn , & eoncludentem fyllogil mum , curr, majora , minori , & conlcquentia , divi- (um in tres partes principales.
In prima formabitur major hujus îyllogiimi ex textu in Lai . iitelietlo 3 3. de ju;cjrtrand. & ejus conclufionibus , illationibus arque rationibus de- cidendi, ad noítrum iniitutum pertinentibus ; Dum
per
caso
ítendetur, quód Reges cum in Coronatiooe fua jurent, non
alienarein prxjudicium Regni ejus
bona atque jura , imó ea ad honorera Corona iii_bata confervare , & quamvis hoc non jurent , cum ad id de jure adflri^tï. lint , non debent cum l tfione in prxjudicium Regni fui , & non ref_rva- ta Gbi fuprema Regia pote.flare , Cafira , Civira- tes , vel aliquam Regni pattern feu provinciam
donare , feu quovis modo alienare : Imó ipfe , qui alienavit , vel ejus fucce(Tcres , tenentur alienr,ra revocare , non obflante alío juramento de iifdem non revocandis , & ad Coronam ca bona , feu jura reducere , quia incompatibi!e eft prius , at- que pofterius juramentum , ficut licitum & illici- turn.
In fecunda parte fuccedit iÿllogifmi minor , dura demonftrebitur , qui Reges no(lri Hiîpaniarum 11- dephonf. V I. & X contra jus & juramentum ah ers prxfl=itum & cum gravi Regni prxiudicio, & abfque refervatione fupretnx Regle poteltatis , alienaverunt Provinciam Luftaniam , & earn , quai vocatur del
Algarve , qua pertinet ex antiquo, jutto, atque note- rio titulo ad Regnum & not a Hi1panix Coronam
ejus lionorem.
In tertia parte ad Cequelam ex pea mifïïs feu ream
confequentiam delcendemas
, dura ex di-Roxas dc incompatibi1ttate.
I
7-
3
P A R S P R I M A.
Romanus Pontifex Honorius I 1 I. Gc Ce habet 6 in decretalibus lib. i, t,. z,4. cap. intellç`10 3 3.de jr4re_
jur. Intelleto jarnduda m , quod charmmus to
Ch
fiiio tilitrs no ler Minbar æ R°x illutris , alienationet quai-dam fecit in præjudicium Reni fui , v contra Regis honorem , nos sideral Rej di , igtrnus f rrpt.-i nof1ra : ut alrenationts pr^tdicirtr , non obflante juramento , f quod fecit de non revocandis iifdern , f rsdeat revocare , quia cum teneatur , & in fia Coronztione juraverit , jura Regni [Hi , & honorem Coronae illibata fervare , s'lici- tum profeiló fuit , fi pr4flitit de non revocandis aliena- ttonibus rujufrnodi jurarncntatm fir propterea penitusnon ftrvandum.
Gloffa auteur ita deicribit caCum : Rex Hun- « 7 garix fecit quafdam alienaciones in prxju,.iiLíurn Regni fui , inrerpouro juramento de ¡plis non « revocandis ; hoc hgniñcatum fuit Hmn©rio III. « Unde fcribit A:chiepiicupo Colo(íènui & ejus « Suffraganeis , & cidein Regi super hoc ; ut alíe- « nationes lupia dinas fludeat revocare , non ob
-
«!tante juramento irlo , quia cum in Coionatiùne "
lua juravit , jura Regni Cui , & honorera illibata fervare , iode iliicirutn fuit juramentum , G quod pra:tlirit , de non revocandis huju(modi alienatio- níbus , & ideó non fervandunm, & priori juraren-
licite prxdic o obediendum. " to Confonat cum bac decretali de jure noílro Regio S
1. i. in p;-ologo , del fuero Juzgo & 1. 1$. tit. 11. j). 3.
dura incipit , Acïefcer deben los Rey , s el derecho en el Señorío de fus Re;nos , e non menguar , y por eJa r 1çon fi Rey jrirare alguna cofa qí. e fea al daño o merofcabo del Reyrro , no es tenido de guardar tal jura corno of a , 1. 4, ven. Pero eflo debe fer fecho
de manera que no mengue el Señorio of corno vean_
riendo , tnajenando los bienes del , que Con como rey -ces del Reyno , 1. f . verf. E porenie pu f ron , que quand o el Rey frtefe finado , y el otro nuebo entrafe en fu lugar , que luego jurje fi fuere de edad de i 4.
anos e dende a riba , que nunca en fu vida repartife el Señorio ni lo enajera fe , 1. i . & 5 . incipit : no conbiene d los Reyes ufar de tenta franguefra, y,larguela que fei convertida in bicio de deft rriycion , porque la franguefa debe fer rifada con Grdenada intension , no amenpunn^
do la Corona Real , ni la Real dignidad , Porque los
f
,eeffores rifa Reyno reciven por cdo grande agravio ,Lit. L O.
lib
. f . Recopilat.Ratio
6 Roxas de Incompat
Rationes autem decidendi ad hunt textum mul- tas poliem cumulare ,
fed
non rdifi aliquas ex feleûis referamus.9 Sit prima ex ipfomet textu , dum dicit : jura Regni fai c- honorera Coronae, cual magis videantur
jura
Regni , quàmfua
propria Regis. Abbas in iplo cap.intelleêlo n, t. ibi : ATTta prime , Rtgem non p /fe alie- nationern facere , de bonis r j, ribus Regni , bona enirn flint dignitatis, & non propria ipfius Regis, lic?t ipfe ha.
beat jurifdil7ionem c odrninilratiorein ipfïus. Hine eft, quod Reo nurn , vel cornitatus, fete alia dignitas , non di.
viditur pof mortero legit inter filios defrsnSii. Uc legi- tur & notatur in cap. licet de voto : & in num.4. ibi : Quia, ut fuprà dixi , bona Regni non font propria ipfius Regis , fed dignitatis Regalis,
Io Secunda ell: Ratio , nam Regnum , five Corona ipía eft , qux poi- idet jura , & bona Regni , & Rex ejus nomine ipiam dignitatem , qux nunquam mo- ritur , & tanquam perfona intelleaualis in fe re- praIentatur, & Rex in ea ; ideó Rex non potefi res Regni , quas Corona poiQidet in ejus grave prrjudi- eium alienare : Lucas de Penna in 1. «icumque, C.de ornni agro defert. lib.
i
z. Andreas de Ifernia in cap.Imp eri,ilem , de prohibit, feudi allienat. n. f z . Matth eus de Afl'li&, in cors/. Neapolitana , lib. z Rubrica 3. n.
(i;. Gregor. Cabcdo in trac. de Patronat. Rebi.e Co-
rona , C. 9. n. I . n. 3.
I Tertia : ex co gn3.á Rex in îuo Regno uti ad- minillrator eft R(.gni , & bonorum ill ►us ; Probat Lucas de Penna, in diJ. 1. quicumque , ICernia in ca'i.
i. in ultima editione : n. i 4.de capite, Coread. afthit.
& alii relati , per Mieres in 4.part. qu1f?, t. nurn.1 .t9.
Cabcdo de Patronat. Coron. cap. 9. nom. I. Ideó ficut admini(iraror , ita Rex alienare non debet ,1. prohibe- 7C S. plane , ff, quod vi aut clam. ubi Bart. num. 4.
l3runus in tract. de diminut. conclu f. 6. num. 2o. Cabe.
do , ubi p oxim€ num. i.. Pater Molina , de jr f itia î
jure , tra.7, t. difp. 2 S. fol. i 86.
¡z Quarta : Quia Rex eft tanquam maritus Reipu- blicæ , cujus dos & rernum , feu Coronæ patrimo- nium , ideó Gcut dos
eft
inalienabilis ex 1. Julia , ita Regnum : quod probatarque
ilitiarat pulchré Lucas de Penna, in d. §. quicurnque, ver( Et nota , C. de omni agro deserto , lib.i i
. quod indignum exit , mutare ejus verba , qua talia funt : Itern Princeps (fi serum dlcere vel agnofcere vo.lumtts , ut dicitur z 3 . qii efl. 4.cap. Si Ecclefa ; & efi frnile 24. git4. z, cap. fchifna so. dif?. car). abfît. & if. de cond. c dernon f . 1. curn ita ad farem ) ef? maritus Re; pub is e juxta illtsei Lucani in i. obi palet , Urbique marirus : nafn ficut inter vi- rum & uxorem rnatrimonium tamale conrrahitur Ci Oecomenicum , fic inter Principem , & Ren;p!iblicarn rnatrimonium morale contrahirrr.r c politicum ; item ficut inter Ecclefa n C, Prdlatum , rnatrimonium fpiri- tuale contrahitur, & divinum, ut 7, quæfl. 3. Cl/i. fcut Û extra de immunir. Eccle fî cap. quoniam, lib. 6. ita
inter Principcm & Rempublicarn metrimonitsm tem- porale contrahitur & terrerrum. Et inferiús , arnpliI.ts , ficut Chrifi.sr alienigenam , id efl , gentilem Ecelefa'-n fibi copulavir uxorem:1, quæff. i . §. bac ¿taque , lic &
Princeps Rernpublrcam , que quantum ad dominiurn fila no• efl , cum ad Principatum ágtmitur, fponfam fbi conjitngit : & runt lotear el fyndaris , id eft , nitra manda , qux pro diademate f#mitur , ab omni vitio &
ir;norantia mtsnrla, ind!sirurque vee bris candid1.r , id ell, humilitare , rit colligitur #x Zachar. cap. 3. Proverb.
cap. 19. Vic.
I Linde in fert , quod quemadmoduirn maritus quamvis ali Is Dominus rertarn dotalium ten featur , 1. doce an-
:ib. in Jure Canonico,
ccllam , C. de rei vindicat. inflit. grribus alienare licet , vel non in print. ear alienare non valet eriam curl' juramento , ita nec Rex ad hujus confequetstie pro-
battonern allegat texturn in dilo cap. intellel10 de jure- jurant!.
,Quinta : norm Rex quoad Regnum eft tanquam Prie- z 4 laits, quo rd Ecclefiam , é ft%rinrnus Pûntife• , nec majo- rem potef atem , inquit Lucas de Penna in di&t. §.
quieumgrse de omni agro de ferto , lib, i i . Rex is berc videtur in bonis dominialibrss , feu fifcübus , guatas Papa, qui habet p'enitudinem in bonis Eec!ef.e Rom.an^e, ctsi etiarn omnes Reger fubjeEf i e[e no fcuntur ; fed Papa non pot fl alienare bona ipfu.r Ecclefîe etiam quoad u f sm frustum ; Ut ii. quell. z.cap• Non licet : ergi nec Rex bona Domini ad idem : cad. qua . cap. nobis pof?
principium.
Sexta : quipp- eandem rationem habet Rex cum 1J Regno , quâm Tutor cum pupillo , Curator cum adulto , Prælatus cum Eccleua. Brunus ubi fspra, in traël. de diminut, cnnclu,.ó ,rt.zo. Renatus Chopinus de donat. Flanc. lib.,. .tit.
i
.=iurn.2.Mieres part.4..,uaf1.1.4.2.30. Domin. D. Joan. á Cahill, tom. 7. de Tortils, cap. 17. n. 9.
Septima
auteur rato
mutuaturab godent
Luc. 16de Penna in di[1. 4. quicrttnque , ubi quod loas bona &
jura R gis Coroner dicuntur boda fifcalia ¿ fi fco , qui efl faccus Imperii in quern pinnes frut1us redditri que
p
,oventu.r Reipublicæ ponebantur , tanqua^n a io i-liori fua i arte , nam fifcus eft pars Reipubli : ut patct ex jis que feripfî infra de marnerai. §. in Provin
-caic & obtinet in corpore Reipublic^e ivIfar flornaclbi ,1 quo rnembra fi'ngrtla recipiunt nutrimentum , & in quern omnia eongeruntur , ut ibi : quemadmoium ergo f flomachus exinanirettrr ad pr.wcepturn capitis , id efl ,
rationis , que eft in capite , rnernbra corporis deperi- rent , fic fortiùs f bona Reipublica. , qu.e font in f fèo, id efi, in facto Principi.r alibi vel alü , quam ad uecelli- tates Publicas , quas fi fcus habet implere traderentur , etiarn ipfe fifcus & Re fpublica, quidarn confequentia in- terirent.
Licèt enim Rex in vita fua
fît
Dominus , & ha- I beat dominium , hoceft
tanquam maritu! , idea do.minium
inalienabile & it^,prxCcriptibile.ira probant
omnes fttpr relati , & Villadiego in prologo dei f=eryjuzgo , 1. z. asuras. 49. & ira interpretara. & intelligi deber, l s. tit. t 8. part. 2.
dura
dicit : Que rnagueyï (on fuyos por feircrio pertenecen al Reyno de derecho , e efias on las villas , y los Ciflillos, e las otras firtaletras de fu tierra , &c.Quidquid in contrarium velit abfque hat ditlin- Iione Matienco in 1 3. glof a 7. num. i, v gl0f 14.
ru;nn • 6. rit. i O. lib. f. recopilat. & alit : Quia lex par.
titarum ex jure communi interpretationem recipit , ficus alix leges ; nam à jure communi omnes funt deCumpra' ; ideó juxta iliud intelligi debet potiús quam ipCum corrigat : Dom. Greg. Lopez per tex•
turn ibid.glofa 3. in 1. 9. tit. 3. part. 6. & antea in 1, I O. tit. 5. part. 6. ver( non quiere fer heredero : Bur- gos de Paz in I. i. Tarir. à nu'. .72.. & cum alias Dom. D. Joannes á Cafiillo lib, 5. cap. 89. nrsm. z 2.8.
22.9. 23 t. in fase.
Octava e(} Ratio ; nam expedit non %,lúm ¡8 Regno & utilitati public , fed etiam Regi , & t ejus Vaf allis
arque
Regnicolis ,jura
Regni ac bo- na Coronx non diminui , alienarive , fed ea illiba.ta
confervari ; imó augeri ta!iter , quadPrinceps
fit opulentus , & oppidisarque
caílris , civitatibus ,& provincias abundes , ad b nam Reipublicæ de- fenfionem , 3t ad hoc
ut
minus g: avct Populum ,Appendrx ad Pa
& onera illi menus itxlponat , prout ex Purpurato conf. 18. num • Marc. Anton. Natta , conf. 5o6. n. i z.
hlenochius coirf i 64. r. 1 z. & aliis, Mieres part. 4, qu&.t. I • n. z. 3 8. ubi doler de alienacionibus ac rega- liun i Jurium , vulgo îuros , 7erciasy alcaoala.r , &
aliorum Gmilium reddituum venditionibus fais per Principes ac Reges Dominos nof}ros.
19 Et ego etiam fimiliter redoleo : nam in ifla magnum , & incredibile pnejudicium Regni jam cas revocare : & ad Coronarn Regiam reducere , pf r fucceflo, em eorum Regem nol.}rum ueceae erit in in colilcient.,a ita encere deber , ex eo quód R(gno jam
punt d
iac alienationes cum fêté totali la (lone , & evidenter nociv ,x , & quód hoc cafu debeant à Principe revocan ex text. in d. cat'. rntele.Ho , cvlligunt D<^fores , maxime Corfetus ii tra,^t, de poteflat. &' excel.'ent. Regis quif . 98 QuintiUan.
Mando% cap. 1. de probationzb.. rum. to. Maiienc. i'/.
3•,g!of. 7 • nom. I,'i glo% ;um, 1. CJ' 1. tit. lo.
lib. 5. recopilat. & alii relati à D. Joan. à Ca(tillo lrb.
5• pag. 99. num.196. verfic. I,nó quad in confierit a 1ta efficere debeat Princeps , ex quo Rebno incipit ef/e noci- va , &c.
20 Er eleganter Morotius refponro 4S, ntrn,, 26. &
cum aliis Additionatores ad D. Milinam lib. i . cap.
3 .fuper nt',-ii. 17, & i 8. ver , ulteriu.r noto; ubi relui- vit , quod etiam G modicx lint alienaciones , qua- rum , quzlibet fualueri poflit , fi tamei1 omnes in marrlum Regni præjudiciurn versant . cum ex p'u- rirte alienationum requatur gravis lEGo , callan:
ac revocan debent per Principem , non fulum pri- mx led ultimæ alienationes : & ad litteram referre atque tranfcribere oportet , ira lic : ulteriîs.r nota, quod fi Princeps p:'ures largitiones ( et/i' rnodicas) fecerit, hc
á fuccef rc pofrnt revocan , dummodo in prlfjuiic isr^s Regni vertant , Lucas de Penna in 1. giiicumque , num.
I 2. C. de omri agro defert. lib. i z.Paulus conf. 1.a no n .
I 1 1. vol. 1. & plurirnis relatis idem tenet Marofius reff pont. 4. nurn. 16. quo% um opinionern feaamur , quan- do ex plura/itate donationum magnum Regni pr ejudi- cium ac detrirnentrsm apparet , ficuti quand o ex unite donatione Regni jura labefac`lantur , fe ex Nev:sfantio inter conjjlra Albert. Ruini conf 1 2., nurn, 5 ; . fc deni- que in (ocie refolvit 1M1tienf. in dit7. leg. ; ,gi(f 3.srum.
1. &g!o f t 3. num. z . ver f fetus corn aliis, Quortim mo- difcatio firnitur ex univerfo , ut Alcnochiur lib. 3. pr,e- fumpt . 12 4. nurn, 10 Paulus Par%íiu.r con f 7 5 , nnttit. t 3 .
2.4. Alerta Laud. quem rr fert & feq!tirur J, fora in pr,elud. feudor. nom. 77. Ludovicuc Msroti,rs dial. ref_
pouf. 45. nom. 26. ita neçue prirnie donationes ab ¡rlti- mis debent abf raki , • quia Regnurn ell quid indivi- duum , C unit,tr eaufe effitientis concernit o^nne.c at-ius
•
fuot , 1. cum quæritur , ff. de admin. Tutor. 1, fed & cum aligtris , f -. denegotiisgeJis, 1. nomen. §.fi!io , junta g offIt, f: de leg. ;. licet non ira in donatione inofi_
cio/i refpec7 i legitiili e filiorum , in quo caju lo yíitur Bart. 1. I. nom. fin. C. de inofciofa donar. quia ibi ulti- ma revocatur. Hieronym. G ^rbr tel. conf ,i ; 7. nom. 1 I.
Volum. 2.. 7irajrsel'. in 1. fi ungttam verf. orrni.? , vel parlero a,tiquarn , C. de revocandis danationib. num. 31-•
Alex. Trent. Var:arum lib. 3. 17 de donstt. folut. 4.
rlum.5. Volum.l. Grivello decir Dolanenf 97. num.15.
Fontanella tomo 2, de pa is nupti,tlib. claufrl. 5.glo[. S.
part. t. num. 41,
x t Ex quo textu , cum prxdi&is rationibus deci den- di ira illuflraro , aliqux emanant Cpeciofx co.iciuuo.
Eles , & notabilia fequentia.
32 Primum igitur notabile fît , quad Rex in fua Coronatione jurare debet non alienare jura ardue
rtern VII. Cap. 11. 7
bona Regni , quod notant in df,lo cap. intelle^lo fere omnes Do lores , maximé Abbas Panormir. nit. 3, ver[. ]V"ta 3 , gttod Rex cor@natur , ú tennpore Corona- tioní jurat non a'ienare bona Regni , ex quo infertur ; Rex noir efl merits Doming. Jurium Reg r i , fed ptius pr,epoftus c • admini ffrator , f mi.'e in E,p:Jcoto ct1m confecratur , &c. Baldus num. 3. nerf. I , textís ibi :
Coïonatione, trota, quod omnes Reges month dfbent jura. re jura Rni fui con fervare , cr honorern Co , o no.. An- tonius de Butrio yntsm.3. ver nota 2.. quod quilibet Rex in Coranatione prafizat juramenturre de non alienandis jttribus rtut rebus Reg'ti , &e. Platea ±n 1. pr'ed a n.
86. de locat. prid, civil, lib. i I. Nevizan. in text. ionf.
Bruni cûnr 1 1„ n. 6 f .
Idque juramentum , quod lacere deber Rex in 2;
fua Coronatione provenit à jure divino . prout
gitur ex Paraliporn. cab t;. & Deuteronomio, cap. 17.
ubi fic• : Conflirueb.vnt Relern unponendo el dia , `erna , C in manu ejes librum leg's , quarn ofbfervire prrni te- bar. Lucas de Penna in Rubric. C. de air. Coronario , lib. 1 o.
Et de jure nro(iro Regio Gnrhico habemus 1. z. 2,4, in prologo del furro,Jrrz,go , poilquarn dixit : Aluellas coft.r no deben fer de fias f7jos , ni l.t.r deben p zrtir , mas fînt.ir en , ú Reno , e en Lis co fa.r que hieren da- das o queganaren no deben attender rol,amento el fa provec!oo , mas el derecho de fu prteb!o , e de fa ti'rra , mas las cocar que ellos ganaren , no Lis deve - ¡ver lin.
gano de fi,5 fjos : ita dicit : Et todo orne a'ite que leve fer Rey , ante que rec%va el Reyno deve facer Sicra-
rnenro , que g.s. rde ejla Ley en todas cofas , e que la crtrnpla , e poes que la prometiere ante los Obfpos de Dios , en ninguna rnaanera no arme enquebr.antar el yuramento ,1. S. tit. 15. part. z, verf. clase luego jura f
fttefe de edad , &c.1. 3 . tit. lo, lib. f. recopilat. Aze.
vedo in dit. 1. ;. ntsm, z. Villa Diego in d. 1. i.. ►n pro- logo del fuero Juzgo , verf. Debe facer Sacramento
nutra. 5 9. Menochius c , n f 103. n.1 2.. Dom. D. Joan.
à Caf[i l lo lib, 5. cap. 89.P'. 195.
Alteram atdue maximum notabile , & conclu- 2S Co z. ad noftram incompatibilitatis materiam ma- xime concerneras , ea et , quód juramentum à Rege prxffltum in Cita Coronatione de non alienandis re- bus , feu juribus Regel tanquam de re licita , & ju- ramentum de non revocandis rebus , feu juribus Regni a!ieciatis tanquam de re illicita , & prohibi- ta alienan , runt incompatibilia.
Ratio e11 , quia priús juratnentum & licituin , Z (,
& Jurï. confonum : nam Reges etiam ablque jura- me;nto tenentur non alienare , prout notatur á Ca.
noni(lis maxima Joan. Andrea in d.E, cap. inteile•
to fuper verb. Fe,retatr , & nos facis infrba probabí- mus.
Imo debent res , & jura Regni illxia conlervare , 2 7 arque Coronx honorera , qui conellit in non mi- nuendis rebus , jur.bus , aut dignitatibus Regni. Bal- dus in d<ct, cap. intel!effo nurn. penult. & Antonius de Butrio nutra. z. vert. Nt 1 gaud detranittsr h7 lori exi- f enti in dlgnitate , ft bona d,gnit itis alienentur : late Cha[ranxus in catalog glori c mundi , part. f • con(14e- rat. 19. con[iderat, 37. & ad hoc facie proverb. cap.
4. in rnultitudin, Poptrli dipnitas ReZ, s , C% in parci- tate plebis i ro ninia Principis : dia. 1. 3. tit. Io. 1'b•
5. recopilat. dura dicit : No corn0ene à los Reyes u/ar de tanta franguenra , que fea convert %da en vicio de def ruycion, porque la frangltentra debe (er cifala con or-
denada intention , no amenguando 14 Corona Real , ni la Real dignidad , &c.
Juramentum -vet(')á Rege
factum
de non revo- iS candis_8 Roxas de incompat
candis rebus vel juribus Regni alienatis , eft íliici- tum , & à jure prohibicum , & de re illicita , &
contra b^)num publicum & commune , ideo non compatiuntur, uirumque juramentum , quia Punt contradi&oria , ' f cut licitum & illicitum, Glofíà verb. Regni f tri , in dill. cap. intell eclo ver f. Sic ergo palet qr od jtrarnentti n ijlituu Regis in coronatione fua liciturn (: kon.flirrn fuir. Ergo fecundiim jurarrentum in contra>iurn praflitum , fuit illicitrirn , infra eodem ti- tulo de jttrejitrando cap. tua el primo : chia contra cano- Vice, JLtt:'tta fait prcft;tum , c ideo non fervw?durn : tc ftpra de foro competenti chip. fi diligenti , ^r firpra eo- dem tit. cap. earn te. Quia fi anuro contrariorurn efl bonttm , 'eliquurn cfl rnalum , t 8. q. i . cap. fciendiirn
3 2, di:incl. cap. Hofpitior urn.
30 Comprobat ex noftro textu , & ejus genuina ra- tione,Dom. Govarr. in cap. qu.^mvii part crin de pa}7is in 6. p. z. át.2., Menchaca de ftccejr erect. lib.z. §. t S.
n, i 48. Hippolytus Rirninald. in(tit. quibus alienare l:cc-t vel non , in princi'p, n, 4.15 .
3 t Raque conclude pro ratione decidendi ad hunt textum in diEl. cap. inreliet~1q , fi primum juramen- tum elf. licitum , fecundum illicitum ; ergo pri- mum debet attendi ex hoc argumento : G1o11: fiel.
in cap. lieet mulieres de jurejurbmdo in 6. folvit illam qux[iione::m quam tic excitar : .2ttid dices fi midier jt,ravit ron alienare dot.rn , vel donationem propter farptil^.r , nec alienation: confentire n fi ex rgtioi abili car.,ra & auihorifi;;te j:d:ee ? P f ea judice non atttho- rifrrte có►Ife'7ft &J jur,iv-t non conrravenire ; grlid exit ? dit fc•citnd'tm H.,jiienf. qui hic ste:at finira e9- dein cap. trim contingat quod l'rimttin fcrvabitur ad hoc finira eodenl tit. cap. earn te ver cap. intellefto in aitthent. de non alienandis , §. faznUlifrrnas collat.
9. fed contra fupra eodcm tit, cal:. tira nos f lutio : ibi prirnuyn juramentum illicitum , c ideo fècundum primo prtjudicat; hic primum licitent , G ideo dero-
gat recitndo.
32. Ex do&pina bujes Gloffx communiter recepræ con(lanter afh niant D 'dores , quod feeundum ju- rarnentum illicitum contra primum licitum nec te- net , nec ligar : maxima Joann. Andreas HoflienC.
Archidiaconus , Guillelin Bened. in ca). Rayautius vz-e; b. u.torem , nu"-,ti • t 80. Chaílàrrxus , in rubrica 4. §. 7 3, n. 3. Hippolytus Rirninald. inftitut. in r rin- cip. quibus alienare licet vel non , nula. 4 ► 5. & 42.6.
Seraphin. de pri ✓=1eg. jurarreenti, privilegio 75. Haro,$.
Barbofa in círp. pe ,vcnit, de jurejurand. num. 3. qui aile -gat Covarruv.
in rah. quawvis pa1ii n z,p.§.z. nu,n.4.
Gomez in 1. f 3. t,uir. nurn. 58. Gutierrez de jurarn.
crin r )iat. pari. I. cap. f 1. n. 7.
33 Uncle notat Ba ldus in dül o cap. inte!lec7o , nom. i..
• 1iod fi t.nttra con(radiWW orit4sn ej , bonum , reliquurn eji ma!u►n : ¡ecus in ccrlt'arii.r , qYR not fsnt contra- diflorta , ut n:iberc , c7 Pion nubes e ; & f c coo no fcimus di)Terentiarn fect:ndurn Bernardtsra : Ecce bonrim &
vna!urn funt contrai i ; ramen reperitur medium , fcili- cet , neque bonum , ;:egzte 7.laltlin , ut d:vitio : fed inter verurn & f Zl fum n(n of rnediuin , juia font contradi- ltoria,
34 Ergo cum Oint contradiâoria , & rc adeo repu- gnantia hxc duo juramenta ; unum eorum Rex adim- plere debes : i^eo Mud quod eft licit um , & jure confonum de non alienandis . nec ininuendis juri- bus , bonis , ardue honor bus R^g!ii , nain (ibi- gat & adtlringit Cub pceiia pe,:ca:i ; at 'ero aliud juramentum illiciriw:n dc non revocand's rebus , feu juribus Regni alienatis , non el ubiigacorzum plu
-ribus ex rattonifi i5.
ib. in j j ure Canoni
eco ,
Prima , ratione rei , lux rnateria , quia Recnum, 3 S bona & jura regni Cunt de lui natura , inaliei abi- lia apud privatos , & quo(cumque alios , qui om- nium Regalium funt incapaces. Peregri-ius de jure
f, fci , l:h.7. tir. 3 . uu►n. . I . & eo, arque aliis relatis Do- min. D. Joan. à Cabillo de terttt.r , tomo 7, cap, i 6.
nu;.'. 10.
Et Gcuti bona Ecclefix , qua, fui natura Lunt 36 inalienabilia ; 9a corutu privati Punt incapaces ,
& non obftanre juramento a Prato prx(lito , de rebus Ecclefæ alienandis , & de alienatione non revocanda , non teneat & revocari debt , cum fit illicitum , & à jure prohibiturn : cap. 2.. de rebus Ecc'eji,e non al%efl. cap. quia Jepe 4;. de ° ,ti. in 6.
Dynus in cap. non cf! obli;aror.um S8. e r'g. juris
in 6. Ira ex eodem jure & ratione non obilante juramento à Rege proellito , in alienations de re- bus , feu juribus Regni non revocandis , non tenet , imo cevocari debct; aliter enim juramentum el ee vinculum iniquitatis, cap, Ailanto 24, que/t. 4. cap, I.
• quia veró de jcsrejrtra -do in 6. Gloffa verb. jura -menti in dici. cap. z. de rebus Ecclefi,c non alienand.
ir, 6.
Turn quia proh^ bitio de rebus , feu juribus Regni 37 alienandis , non competit de jure fpeciali , fed de
jure communi ob utiliratem publicain Regia Coro- fl x , in quibus Rex conftderatur ranquam privacns
Ideó
ejus juramentuln de alienandis juribus Regni vel eis non revocandis nullarenus valere poteft , in^ócontra id juramentum venire deber , prout ex do-
¿Irma Bald. in 1.,, C. fi adversas ven,-litionern, c`" de- cif.0+pelleTolofrime, ex regirla, neque pignes §. pri- vatorurn , 1. nique ex rratorio , ff, de reg. jur. tenet Seraphinus de Seraphinis , in tract. de privileg, jura-
rr;ant. privi/e^. 61. n. i I.
Tum etiam quia uitinnum jurarnentum venir con- 38 tra intere(re & utilitatem publicain , fecús e(ièr fi veni(Tec contra privatam utilicatem-: uncle inre'ligi- tur text. in cap. turn contingat de jurejurand. & in carp.
quamvis pat:urn de pa 1i.r ¡'7 6. & authent. Sacramenta puberu.n. C. ft adversas venditionem : ubi fllúm agiter de interefle privato , feu prxjudicio jurantis , non de interefle , vet utilitate publica : ideo valet juramen- tum & fuperat naturam contr26ûs cui adhxret ; fed aliter dicendum de juramento contra favorern publi- cum, feu publicam utilitatern, maxime ttius Regni:
tunc enim lequitur naturam Is , cur adhxret ,
& cien fit anus nullas , fequitur quod etiam jura -mentum ît nullum : docet Bart.
=n 1. fi quis pro eo ,
f. de (idcjul1: & Abb. & faré omnes Canoni(tx in diElo cap. dim conth.ngat : quos & alios refert Seraphinus , dick. p>-ivileg . 6i. n. i ; .
Quibus etiam terriam aliam rationem addimus , 39 fcilicet , quia hoc ultimurn juramentum à Rege in fua coronatione prx[titum de non revocandis rebus, feu juribus regni alienates , efe contra prirnurn j.ira- mentum , ex quo fuit jus quxhtum publicar Regni utilitati : ideó nullas vires haber contra primum : ex doctrina Baldi in 1. duobus §. fin. f. de jurejurando.
Seraphin. dicto privileg, 6i. »um. i,». Ci priviIeb, 75.
nit; , . $.
Tum denique ; nain juramentum primurn in 40 coronarione Regia fatum , & quodlibec aliud ju- ra,nentum quod tit prius , haber vim derogandi pofteriori juramento , 5c confequenter continec in fe virtutem claufule derogacorix : docet magi- iralicer Bart. in 1. fi quis , in principio ee/lamenri , f.
de leg. • - in 1. omnes popizlt in 3. qui:. prtncipali nerf. An ji:raraentttrn ; nHm 33. f de ju(lttia & jure•
Bald.
A pp endix ad Par
Bald con(. 36 t . ve , lazrn. I. coif; 161. volcan. ;. Alex.
JaIoIj,& maxime Salicet. in 1eZ. fancirnur, Cod. de tef jt.)ent. & alii relati à Seraphino , pi-ivilegiorum 75,
nurn. 6.
41 Nec huic adverlatur regula ilia vulaaris,,griod po.
Ieriora derogant prioribus ex textu, in 1. pala, novif-
rria , C. de pa is , 1. C mihi & tibi §, in legatis. jf de leg. i . §. p'J1eriore , injht. quib mod. teflam. infirment, cum aliis á Seraphino relaris in dick. privileg. 75.
nsim.
i . Quia non procedit inter juramenta priora
& poleriora inter fe contraria , live incompatibi- lia ; nam tunc primum juramentum derogat fecun.
do vel pofIeriori ex virtute , ac potencia juramenti.
DiCputat late Seraphinus diCt. privileg. 75. à num, I.
ufque ad 7.
4Z Sed advertendurn e(} , quod in caiu hujus tex- tus in diLI. cep. intclle5lo de jurejurand. Sive jura- mentum de alienando , & non revocanda aliei:a- tione de rebus feu juribus Regia' Coronæ , lit
prius , five poílerius , non eíá oblervandum : imó Rex contravenire debet ex prima & fecunda ra- tione fi: pra allatis , & ex lis , qua• ad intelligen- tiam textus in dia. cap. intelieao , redè tradat Se- raphinus d't7, privilegio ZS. à num. 4^}-. ufq,te ad nit•
mrierum. ¶2V.
43 Nam fi jurarnenturn eft il1iciuim , five (it pri- mum,fi ve fecundurn non eft fervanduni diet. cap. rua
nosde jureju.Ubi primum juramentum fuit illicitum, ideo tanquam illicitum rejicitur & fervari non deber. Urde licét juramentum à Rege Hungarix fadam de alienatione rerum , feu jurium Regni ,
& de ea non revocanda fuiffet primum , ciras el non liceret , & lic illicitum fervanduin non effet , quia cunt juramentum primum non derogar pofte- riori.
4+ Probar in terminis Villadiego in dick. leg. z. in prologo del fuero Juzgo num. co. quem ad litte- ram referam. Imo alienatio adversùs hoc juramen- turn , etiam jurata , non valct . Glofa in cap. intelleE7.
de jurejtsr ,glo in cap. licet rnulieres de jurejur, lib.6.
tgbi fecrtndum juratnentum contra primuen f ervandum non efl , quam cornmunem dicit Abbas in dit'l. cap.
ir, tell esto Covarr. in cap. rluamvis paElum z. par- te , §. I. nurn. I. dumrnodó it2raunentttm prirtrncn jtcri comrruni ft conforme ; fecHndurn ver? adv °rsjis juris prohibitionern : fic ergo accipiendam e1fr legern Re- giarn Z S. tit. t i .pert. 3. ibi dura licit : Si et Rey ju- rare alguna cola , que es en danno o menoscabo del Reyno, no es tenudo de guardar tal jura como ella.
Et notat Matienzo in leg. 3 . titui. i o. I:b. f, recopi- 14t. c-lo/: 7, noun. t. & g'o f, 13, porn. I. C- 2.. (Jbi etiam concludit fecús elfe quando fecundum jura
-mentum non effet contra juris prohibitionem ; fed jura conforme , vel co non refraganre , pro quo a!- legat GlolTam in cap. fin. de pro:uratorib;ss lib. 6. &
alia jura.
45 Tertium notabile , feu trina conclufo et} , gkód Regibtis Regalia , five res atque jrcra Regni , non liceat alienare , five juraverint , five non in c"ronatione tua
de non alienandis ingrave prdiudiciurn P,incipatus, fe
Regir£ Corone : imó bona feat jttra Regia illibata fervare debent. Notant hanc conclufionem ex diet. textu in cap. intelleflo Joan. Andr. ibid. nu "i. i veuf. !icet te.
neatur,etiarnf non juraverit,c c. Bal dus fi. c • 2,
& alai quamplutimi Canoniftx.
4
6 Ponderare enim debemus illa verba : Quia cutis teneatur e in fua coronatione ju ave- !r , lora Renif ti , C• honoren Corone illibata r,-,.-vare , ubi proba- -tur quad Reges alienare non valent bona , at que
Rvxar de ,(rcomptibi;tcc.
te m V I 1. Ca .1 I. p 9
jura Regni , fed ea illibata confervare.
Tim ctiam,quia renenrur id (acere etiam fine ju- 47 ramento , turn quia id jurant in fua coronatione : lic explicat & vere textura in diff. cap.intelleclo Dom.
D. Joan. del Caflillo de tírtlis , cap. i7. n. 9. & ¡o.
vert ub'ersnque.
Sed á contrario fenfu in digit. cap. intelleElo proba- 4 8 tur quad Rex nihilominús poceíi , modica donare ,
& aliqua alienare , dutntnodó non he in grave pra- judicium Regni , & contra Regalis Corona hono- rem , quod deducitur ex illis verbis : Alienaciones quafdarn fecerit in p-r,ejudicium Regni fui , & contra Rs- gis honoren. Ergo fi alienationes non faerunt in
pra?judicium Regni fui , & contra regalem huno- rem , potent alienare.
Cum quo oprimo argumento á contrario Cenlu in. 49 terpretantur Do&ores hunt textura , & fpecialiter Canonicfx maxime Joan. Andreas n. i,. & Antonius de Butrio n. 5. ubi ita dixit : Oppono quod Rex pof et donare aliqua cap. z . de rionat. pondera lit t erarn,qu s di- cit , in præjctdicium Regni contra honoreras ; modica cairn potes donare , quia non príjudicat , nec regnurn dirimit : Ad hgc fuprà eodern cap. tua nos cap, i. Z. &
. cap. Apo(olic^e de drnat. cap. ft quefliones de Simo- nia. Nec facienda e# trtvn arpara intei pretatio. f . de do.
pat. inter virum & uxor. 1. cum haJtenus & leg. fi id
§. fi quis.
Unde genuina, & de omni jure vera refolutio eí1; s ° quàd ad hoc ut Rex valeat donare , aut aliqua ex bonis , feu juribus Regalibus alienare , duo neceffa- ria copulativé requiruntur : Unum quod non fit in grave Regni præjudicium, dim expre(fè dicit textus:
Iii prejudiciitm Regni fui. Ubi. Joan. Andreas friper V prejudicium , addit , grave.
Et alterum dummodó fit relervata Regula fupre- y I ma fuperioritate , & dire o dominio Regi e dig- nitatis ; quod etiam deducitur ex ipfomec texto ponderando illa verba : Et contra Regis honorern,quia honor Regis eonlftic etiam in Regia fuprenna lila fuperioricate.
Et lic quando fuperioritas remanet apud Regem 5L donantem , feu alienantem , runt Rex & Regnuin dicitur multum lxdi : ita dicit & probat Baldus in proccmio ('od'ci r porn. 6. . Cyr in pr^tludiis feudorton num. 32. Felin. in cap. ad a,dientiarn num. 4. nerf, quia juri fdre1iones f ipreriiæ , (rcpt ficrtsori : ideo non in mai fupio Principia , &c. de prefcript. Alex. confil. 2 a..
num. t I. velum. 5. Jalon, con(!. lo. col. 3. volum. 3.
Dom. Gregor. Lopez in leg. S. titulo t. partir. z..
V b. Aquien quisiere , ver% Item intellige , cùrn Rex donaret , refervarâ fuprema poteaate : nain totalizer donare & proprium facere non potret, Dom. Covarr. practicar, cap. q„. numero i . Fer
-dinandus Loaces , fuper controverfa Oppidi de Mula pro Marchione de los Belez fun ^,a^r^ent, I.
pro Marchione nun, t . & à nu►n. t 8. M-nchac. li- bro t. tlluflriura controvert: cap. .. ntfn4,9.Cabedo de- cif t7. nurn. S. parte 2.. Matienc. in fly/ Cancellaric tir. i . prxmedit. t 3 . idem Matienc. in leg. ; . titul. z o.
lib. f. 91or. 7 . nu».l. 8. Buriato confl.6o. à ntsra.79. &
co'if•l. z 25.. nom. 98. Rimanald. Juni. conf.5 59.nu- mero 9 í . Peregi nus de jure ui[ct lib. i . tit. u!tirn. flu- we ,- ,) S i . Azevedo,in lega. i . n. e. titul. i o. lib. s.reeop.
Menoch. vllum.t I,conf, IO 3,num.59. Dom . D. Joan.
á Caftill. rom. 7, de tertii.r cap.27.414rn. 17. Petr. Ant.
de ¡letra , de poteflate Princip. cap, t7. numero 25.
veuf. Dz:„Jmodo Princeps refervet fbi[upremam fuperio- ritate ,n.
Huit quod de jure verifmum ell , adtipulatur
B lcx
I o Roxas de Incompa.tib. in dure Çanonico,
¡ex no/Ira Regia 9. tit. 4. part. 5. ibi : fal vo e,gde ue las altradar tie aquel lugar deven fèr para el Rey que ft o 14 donacion , y para fus herederos , e deben f4 er guerra e paz , por lu mandado , &c. Et lex i.
tit. t o. 1i b. f . recopil. Ubi pofiquam dixit quid per- miffum fit Regibus donare civibus , & naturalibus D . fui Regni vatTallis , divitibus , & nobilibus , &
EccleGis , & Monafieriis , ibi : A nuef ro natu- r;les ricos omes , e h losdalgo , e vafallos de nueffro keyn. o íta dicît : Con tanto que quede para nos e los Reyts que defpues de nos Reynaren en los pueblos qus a//fi fueren donados y concedida la Jurifdiciort
£riminal ,y civil la Juri fdicion fuprema , para h--
ver jufficia , en appellacion , ó agravio , ó en otra gualquiera manera donde los tales Sennores la rnen- gtaren, .
5 3 Rationem autem fpeciose , & melius quam a- lius reddit Ca(lillo de Bobadilla , in fila Política lib. i. cap. i 6. nurn. 87. Ita enim fcriptum reliquit:
Fallentia 6. of que aunque por contrato pribilegio o cof umbï e les pertene?ca a los Sennores la 7ur1fd i
-cion en primera y fegunda inJtvncia ,y fe les conceda por efpeciales y 4mp1irnas palabras , no les puede pertenefcer , ni les compete la fuprerna Jurij'dicion
erse à los Reyes les queda contra ellos y contra fus vafallos por via de demanda , ó frnple querella , o por appelacion o recurfo : por_Irze ella mayo
--ria y la potejad del cuchillo , ni los Reyes la pueden enajenar , ni los Sennores prefcrivtr , porque es la forma fubf ozncial de la MageJad, Cetro , y Corona Jeorl y reconocimiento fupreino pegados ù los h ,refos de los Reyes por la dignidad Real y por derecho di- vino concedido : porque de otra fuerte podriafe di- eninuir el imperio , y quedar los fubditos Az.eptoa- los y fn Gibers , y que note conociefe el fol , quitados los rayos , que fan las Jurifdieiones , que dependen del,y anf no esneceffiirio refervarfe ejio Se rio en las sfcripturas de enajenacion de bafallaje aunque con ella¡ fe concedan las preemninencias Reales que los Jw'i(las llaman Regalías : porque eflas no fon v, f is
concederfe falvo 'fi corna dicen 1i4e;7ch:tca, Cobbarub.y otros , de tal concef on de algunas Regalias , el Rey del Reyno no recibiefe perjuyeio , o f uefe de poca confidera- cion Como adelante diremos,
54 Refervata itaque Temper debet remanere f upre- ma Regia poteftas , qux iisfeparabiliter inhæret dignitati ; & ciTibus Regia Corona , & etiam quid lit abfque gravi pixjudicio , quarnvis diminutio Regni non ft magna. Bartol Socinus fenior con- fil. 7. numero 6. velum. 3. Dom. Gregor. Lopez in
leg. 28. tit. i s .part. 3. verb. M¿,nguar in fin. Azeved.
in 1• I. tit. i o.lib, j. recce I. nun;,
S.
& 6. ubi remit.1tve' & Luc. de Penn. in leg. quicungrue Cod, de omni agro deferto lib. i i . QT' in 1. i . C'd. de tapit. civitat, dur dicatur parva ant magna diminutio : qui qui
-dem Lucas de Penn.
in diet. leg. quicunque , ita dicit:
f 5 fiiien,ètíorats ergo rerum fifcaliurn , qua al fiant , non procedunt , etft fisgue,£ , pro ea quod ex rebus minim is I otent excufabiles dici , quia tarnen verendum el , ne quid decrejcat fupra de tgricol 7 cenit. leg. fin. §.
ultimo , ne rejpublica ad n hilurn redigatur rz. q• z.
cap. Monemus Cr de js.d. cap. ult. ingentio fludio ca- vendurm e# , ne aliena domus Ifrael pereat; ad idem Auth, de qu4lore pof prineip, verf. invenimus enira , f cet plures donationes f,riul junta ino f ciofe revo.
cantor , grta fngi^ic& inofflciore non funt , ut nota-
r f rpra de inoffic. donat. 1. r. in 6. & 7. qua/I. Ita , fortins pcobibitrim eft, plures donationes fifcalium fier' : tram
pont
ex eis pluraincommoda
Reipublicc,generari , • c enim frutatim Lupui comedit agnuni
I 3. quo. s . §. His ita &' minutatirn interdúm juros ornnia Ecclefta ftbtrabuntur , extra. de prafcript. cap.
tranf mjj f scit. DigeS. de jure Patronat. leg. f liber -tus , 5. penult. &fin. Alias enim toturn paulatim pe
-riret imperiurn , ut fuperius dictum efi : igitur que dic- ta fsnt in fifcalibus imperii , & in domanialibus N .e- gni jufle obfervanda , videntur , ne diminutis reddi- tibus bonorum Domanialium , que pro vita Regum CT' fuflentanda Republica inventa funt , € ab aliis fepa- rata cogantur Reges ad bona fubditorum calcara f u/li- tiâ ( ut interdurn vidimus ) extendere manos fcsas,tales quidem alienationes cenfentur in prajudicium corone fie-
ri ; & ideó revocantur ex conf itutione Ecclef 4 non ob- flante interpofito jurs€nto extra de jurejurand. dit7,
cap. intellec^1a. 6 Tandem Lucas de Penna mirabiliter materiam proíêquitur uf ue ad finem , per duas columnas ad íntelligentiam hujus textus in diet. cap. intelle .
& netzbiliter dicit eum interpretando : Jurat enfin in coronatione fus Rex jura Regni , CJ" h.onoremn coro
-næ illibata fervare : d ito cap. intelleflo , C^T' de novo non infeudare extra de feudis cap. z. de alienando fif calia , & Domarialia , qua Punt ad confervationem Rege dignitatis , v coronc lice: modica non fervat ip- fa jira ; fed minuit , non tamen ex Zts qua fuperiùs dic-
tarunt , affirma non valaiJfe donationern fa-.tam per Con antinurn Mugu um Beato Sylveflro , licét G!of- fa contrarium teiteat in Auth. gltomod. oport. Ep:fcop.
in print. 7
Qiod omne breviter comprehenfum fuit in its qua di&a funt à Dom. Nicol. Fern. de Cafiro dig- nif mè decorato cum Divi Jacobi militix infignia,in fuo traâatu edit , Cub illo titulo , de Portugal con- vençida con la raton parafer vencida 4.. part. cap. z.
I lone quarta , ibi : Aunque quifera el Rey Don .Alonfo ne pudo concederfele fin ella ( [cilicet fin la referva dc la fuprema poteflad y Vaffallaje ) ftendo favido que los Principes por foberanos que fèan ,
no pueden defrnembrar totalmente deft corona , los Rtynos , Provincias , Ciudades, Tli'las , ni Caflillos, fin univerf l Confentirnierito de fies fubditos , ni des- hacer aquella unionpolitica que los unio en un cuerpo debajo de una fociedad y obediencia , &c. & infe- riús , No pueden enajenar las Regalias mayores, ni con ta nta frequercia, las menores , ni lai jitrifdicio- nes de fias tierra c aunque Jean en feudo y vaffall^sje que difminuyan conTdeYablernente el Patrimonio Real y ariefguen la fegrsridad del Reyno. Henricus Rofen- tal de feudis , plures cumulans in cap. S. queflio- ne I O. & I I . Pater Molin. deft/lit. & _Jure tom 1 z.
di(p. i 5, 8
Et j uxta hanc veram , & ita corroboratam
reto-
f lutionem debent intelligi ac conciliari leges nof- trx Regir , maxim tex. S. tiiul. I. part,2.& !.I.&3. tit. Io. lib. 5. leg. z. tit. z..lib.6. ecogitat. Ex qui -bus permiflum eft Regibus Hiipanix , dominis noftris
donare
feualienare
, Civitates , Caflra , &oppida Regni ; nam ita accipi debent , dummodo alienatio non fit in grave Regni fcù Corona prae- judicium , & inter exteros non refervata Rcgia fu- perioritate , & quod vulgó dicimus , vafállaje : &
dam non Gist donationes , vet quœ-libet alix