Ecuaciones de primer grado
4. Resuelve las siguientes ecuaciones y comprueba la solución de cada una: a) 3x – 2(x + 3) = x – 3(x + 1) b) 4 + x – 4(1 – x) + 5(2 + x) = 0 c) 2x + 7 – 2(x – 1) = 3(x + 3) d) 4(2x – 7) – 3(3x + 1) = 2 – (7 – x) a) 3x – 2(x + 3) = x – 3(x + 1) → 3x – 2x – 6 = x – 3x – 3 → 3x = 3 → x = 1
Comprobación: 3 · 1 – 2(1 + 3) = 1 – 3(1 + 1) → –5 = –5
b) 4 + x – 4(1 – x) + 5(2 + x) = 0 → 4 + x – 4 + 4x + 10 + 5x = 0 → → 10x = –10 → x = –1
Comprobación: 4 – 1 – 4(1 + 1) + 5(2 – 1) = 4 – 1 – 8 + 5 = 0
c) 2x + 7 – 2(x – 1) = 3(x + 3) → 2x + 7 – 2x + 2 = 3x + 9 → 0 = 3x → x = 0
Comprobación: 2 · 0 + 7 – 2(0 – 1) = 3 · (0 + 3) → 9 = 9
d) 4(2x – 7) – 3(3x + 1) = 2 – (7 – x) → 8x – 28 – 9x – 3 = 2 – 7 + x → → –2x = 26 → x = –13
Comprobación: 4[2(–13) – 7] – 3[3(–13) + 1] = 2 – [7 – (–13)] → → –132 + 114 = 2 – 20 → –18 = –18
5. Resuelve las siguientes ecuaciones:
a) x x
53 31 2
– = + – b) 1 = x x
33 – 2
+ c) x x
5
3 4
22 + = +
d) x x x
6 5 16
128 31
– =– + + + e) x x
3
2 4 3
2 4
– = – +
a) x x 8 x x
53 31 2 15 53 15 31 2
– = + – c – m= c + – m
3(x – 3) = 5(x + 1) – 30 → 3x – 9 = 5x + 5 – 30 → 16 = 2x → x = 8
b) 1 = x3+3 – x2 → 6 · 1 = 6 xc +33 – x2m → 6 = 2(x + 3) – 3x →
→ 6 = 2x + 6 – 3x → x = 0
c) x3 5+ = + 4 x22 → 2(3x – 4) = 5(x + 2) → 6x – 8 = 5x + 10 → x = 18
d) x5 6–16 =–x12+ + + 8 x31 → 12 xc5 6–16m=12c–x12+ + +8 x31m →
→ 2(5x – 16) = –(x + 8) + 4(x + 1) →
→ 10x – 32 = –x – 8 + 4x + 4 → 7x = 28 → x = 4
e) x2 3–4 3= – 42+ x → 6 xc2 3–4m=6 3c – 4+2xm →
→ 2(2x – 4) = 18 – 3(4 + x) →
6. Resuelve y comprueba la solución de cada una de las siguientes ecuaciones:
a) x x x x
22 – 33 – –44 5–5
+ + = + b) x x x x
5
3 2
10
4 1
8
5 2
41
– – –
+ + = +
c) x x x x
55 – 245 106 604
+ + = + + + d) 2x –
2
1 (1 + 3x) – 5
3 (x – 2) = 4
1 (3 – x)
a) x2+2 – x3+ =3 – –x 44 + x –55 → 60 xc 2+2 – x3+3m=60c– –x 44 + x –55m
30(x + 2) – 20(x + 3) = –15(x – 4) + 12(x – 5) →
→ 30x + 60 – 20x – 60 = –15x + 60 + 12x – 60 → 37x = 0 → x = 0
Comprobación: 0 2+2 – 0 33+ =– –0 44 + –55 → 1 – 1 = 1 – 1 → 0 = 0
b) 3x5+2 – 4x10–1 + 5x8–2 = + x41 → 40 xc3 5+2 – 4x10–1 + 5x8–2m=40cx4+1m
8(3x + 2) – 4(4x – 1) + 5(5x – 2) = 10(x + 1) →
→ 24x + 16 – 16x + 4 + 25x – 10 = 10x + 10 → 23x = 0 → x = 0
Comprobación: 52 – –101 + –82 = 52 + 101 – 41 = 14
c) x5+5 – x24+ = + + + 5 x106 x604 → 120 xc 5+5 – x24+5m=120 10cx+ + +6 x604m
24(x + 5) – 5(x + 5) = 12(x + 6) + 2(x + 4) →
→ 24x + 120 – 5x – 25 = 12x + 72 + 2x + 8 → 5x = –15 → x = –3
Comprobación: 5–3 5+ – –3 524+ = 52 – 121 = 6019
6 3 6
60 3 4
103 601 6019
– + + + =– + =
d) 2x – 21 – 32x – 35x + 65 = 43 – x4 → 20 · c2x – 21 – 32x – 35x + 65m=20·c43 – 4xm →
→ 40x – 10 – 30x – 12x + 24 = 15 – 5x → 3x = 1 → x = 31
Comprobación: 2 · 31 21 3·23 3·
1
53
1
5
6
– – – + = 32 – 21 – 21 – 15 + 65 = 32
4 3
4 3 1
3 2
– =
7. Comprueba que las siguientes ecuaciones son de primer grado y halla sus solucio-nes:
a) (4x – 3)(4x + 3) – 4(3 – 2x)2 = 3x b) 2x (x + 3) + (3 – x)2 = 3x (x + 1)
c) (x x ) ( x ) x
2 1 – 2 8–1 3 4 1 – 81
2
+ = +
a) (4x – 3)(4x + 3) – 4(3 – 2x)2 = 3x → 16x 2 – 9 – 4(9 + 4x 2 – 12x) = 3x →
b) 2x(x + 3) + (3 – x)2 = 3x(x + 1) → 2x 2 + 6x + 9 + x 2 – 6x = 3x 2 + 3x →
→ 9 = 3x → x = 3
c) (x x2+1) – (2x8–1)2 = 3x4+1 – 18 → 8 (ex x2+1) – (2x8–1)2o=8c3x4+1 – 18m →
→ 4x(x – 1) – (2x – 1)2 = 2(3x + 1) – 1 → 4x 2 – 4x – (4x 2 + 1 – 4x) = 6x + 2 – 1 →
→ –1 = 6x + 1 8 –2 = 6x → x = –62 =–31
8. Algunas de las siguientes ecuaciones no tienen solución y otras tienen infinitas solu-ciones. Resuélvelas y comprueba los resultados.
a) 4(2x + 1) – 3(x + 3) = 5(x – 2) b) 2(x – 3) + 1 = 3(x – 1) – (2 + x)
c) x x x
2
3 1 2
2 1 – –
+ = d) x x x x
4
2 7 2
21
– –
+ = +
a) 8x + 4 – 3x – 9 = 5x – 10 → 5x – 5 = 5x – 10 → 0x = –5 → No tiene solución.
b) 2x – 6 + 1 = 3x – 3 – 2 – x → 2x – 5 = 2x – 5 → 0x = 0 → Tiene infinitas soluciones.
c) 2 · x2c3 +1m = 2 · xc2 – –12xm → 3x + 1 = 4x – 1 + x → 2 = 2x → x = 1
Comprobación: 3 1 1 2 1·2+ = · – –1 12 → 2 = 2
d) 4 · cx+ 2x4–7m=4 2·c x x+ 2–1m → 4x + 2x – 7 = 8x + 2x – 2 → 6x – 7 = 10x – 2 →
→ – 4x = 5 → x = –45
Comprobación: –45 – 3816 =–104 – 89 → –1620 – 3816 =–1640 – 1618 → –1658 = –1658
9. Solo una de las siguientes ecuaciones tiene solución única. Resuélvelas y comprué-balo.
a) x x
21 2 2 4–3
+ = + b) x x x x
12
4 3
4
2 1
31 3 6 1
– – + = – – +
c) x x x
3 1
53 1526 42
– –
+ + = + d) (x ) x (x ) x
161 – 12 16–1 – 24
2 2
+ + = +
a) 4 · cx+21m=4 2·c + 2x4–3m → 2x + 2 = 8 + 2x – 3 → 2x + 2 = 2x + 5 → 0x = 3 →
→ No tiene solución.
b) 12 · c4x12– –3 2x4+1m=12·cx3– –1 3x6+1m → 4x – 3 – 6x – 3 = 4x – 4 – 6x – 2 →
→ –2x – 6 = –2x – 6 → 0x = 0 → Tiene infinitas soluciones.
c) 30 · c1+3x – x+53m=30·c1526 – 4+2xm → 10 + 10x – 6x – 18 = 52 – 60 – 15x →
→ –8 + 4x = –8 – 15x → 19x = 0 → x = 0
d) 16 · (= x16+1)2 – 1+2xG=16· (= x16–1)2 – 2+4xG → (x + 1)2 – 8 – 8x = (x – 1)2 – 8 – 4x →
→ x 2 + 2x + 1 – 8 – 8x = x 2 – 2x + 1 – 8 – 4x → x 2 – 6x – 7 = x 2 – 6x – 7 → → 0x = 0 → Tiene infinitas soluciones.
10. Resuelve.
a) (x ) (x ) x x
3
2 3
5
1 5
5 3
3 2
15 4
– + – = d + n+ b) 2x –
2
1 (1 + 3x) = 5
3 (x – 2) + 4
1 (3 – x)
c) ( x) ( x ) x x
3 4 2
4
3 2 1 4 7 2 1
4 3
– – – = – d – n– d) x (8x – 1) – (3x – 4)2 = x (7 – x) – 2(x – 4)
a) x23 – 36 + x5 – 55 = 35x + 156 + 415x → 15 · c23x – 36 + 5x – 55m=15·c35x + 156 + 154xm →
→ 10x – 30 + 3x – 15 = 9x + 6 + 4x → 13x – 45 = 13x + 6 →
→ 0x = 51 → No tiene solución.
b) 20 · c2x– 21 – 32xm=20·c35x – 65 + 34 – 4xm → 40x – 10 – 30x = 12x – 24 + 15 – 5x →
→ 10x – 10 = 7x – 9 → 3x = 1 → x = 31
c) 38 – 43x – 64x + = 4x – 7x + 243 7 – 43 →
→ 12 · c38 – 43x – 64x + 34m=12 4·c x –7x+ 27 – 34m →
→ 32 – 16x – 18x + 9 = 48x – 84x + 42 – 9 → 41 – 34x = 33 – 36x → 2x = –8 →
→ x = – 28 = – 4
d) 8x 2 – x – (9x 2 – 24x + 16) = 7x – x 2 – 2x + 8 → –x 2 + 23x – 16 = –x 2 + 5x + 8 →
→ 18x = 24 → x = 1824 3 4 =
Página 116
Ecuaciones de segundo grado
11. Resuelve las siguientes ecuaciones de segundo grado sin utilizar la fórmula de reso-lución:
a) 3x 2 – 12x = 0 b) x – 3x 2 = 0
c) 2x 2 – 5x = 0 d) 2x 2 – 8 = 0
e) 9x 2 – 25 = 0 f ) 4x 2 + 100 = 0
g) 16x 2 = 100 h) 3x 2 – 6 = 0
a) 3x 2 – 12x = 0 → 3x(x – 4) = 0 x
x==04
b) x – 3x 2 = 0 → x(1 – 3x) = 0
/
x x
0 1 3 = =
c) 2x 2 – 5x = 0 → x(2x – 5) = 0
/
x x==05 2
d) 2x 2 – 8 = 0 → 2x 2 = 8 → x 2 = 4 x
x
2 2 – = =
e) 9x 2 – 25 = 0 → 9x 2 = 25 → x 2
= 925 xx==5 3–/5 3/ f) 4x 2 + 100 = 0 → 4x 2 = –100 No tiene solución.
g) 16x 2 = 100 → x 2 =
16
100 / /
/ /
x
x==10–104 54==–25 2
h) 3x 2 – 6 = 0 → 3x 2 = 6 → x 2 = 2 x
x
2 2 – = =
12. Resuelve.
a) x 2 + 4x – 21 = 0 b) x 2 + 9x + 20 = 0
c) 9x 2 – 12x + 4 = 0 d) x 2 + x + 3 = 0
e) 4x 2 + 28x + 49 = 0 f ) x 2 – 2x + 3 = 0
g) 4x 2 – 20x + 25 = 0 h) –2x 2 + 3x + 2 = 0
a) x 2 + 4x – 21 = 0 → x = –4± 16 21 42+ · = –4 102± x
x
3 7 – = =
b) x 2 + 9x + 20 = 0 → x = ± · ±
2
9 81 4 20
2 9 1
– – = – x
x==––54
c) 9x 2 – 12x + 4 = 0 → x = ± · · ±
18
12 144 4 9 4
18 12 0
3 2
– = =
d) x 2 + x + 3 = 0 → x = ± ·
2
1 1 4 3
e) 4x 2 + 28x + 49 = 0 → x = –28± 784 4 4 498– · · = –28 08± =–27
f) x 2 – 2x + 3 = 0 → x = ± ·
2
2 4 4 3– No tiene solución.
g) 4x 2 – 20x + 25 = 0 → x = 20± 400 4 48– · ·25 = 20 08± = 25
h) –2x 2 + 3x + 2 = 0 → x = ± ( ) · ±
4
3 9 4 2 2
4
3 5
–
– – –
– –
= x / /
x==2–2 4=–1 2
13. Resuelve igualando a cero cada factor:
a) x (3x – 1) = 0 b) 3x (x + 2) = 0 c) (x + 1)(x + 3) = 0 d) (x – 5)(x + 5) = 0 e) (x – 5)2 = 0 f ) (2x – 5)2 = 0 a) x = 0; 3x – 1 = 0 → x = 31 Soluciones: x = 0; x = 31
b) 3x = 0; x + 2 = 0 → x = –2 Soluciones: x = 0; x = –2
c) x + 1 = 0; x + 3 = 0 Soluciones: x = –1; x = –3
d) x – 5 = 0; x + 5 = 0 Soluciones: x = 5; x = –5
e) x – 5 = 0 Solución: x = 5
f) 2x – 5 = 0 Solución: x = 25
14. Opera y resuelve.
a) (x – 2)(3x + 2) = (x – 4)(2x + 1) b) (x – 1)2 + (1 – x)(x + 2) = 0
c) (x + 1)2 = (x + 1)(2x – 3) d) 5(x + 2)2 – (7x + 3)(x + 2) = 0 a) 3x 2 + 2x – 6x – 4 = 2x 2 + x – 8x – 4 → 3x 2 – 4x – 4 = 2x 2 – 7x – 4 →
→ x 2 + 3x = 0 → x · (x + 3) = 0 → x
1 = 0; x2 = –3
b) x 2 – 2x + 1 + x + 2 – x 2 – 2x = 0 → x + 3 = 0 → x = –3
c) x 2 + 2x + 1 = 2x 2 – 3x + 2x – 3 → x 2 + 2x + 1 = 2x 2 – x – 3 → –x 2 + 3x + 4 = 0 →
→ x = – ±3 32– · – ·–24 ( )1 4 = – ±3 –29 16+ = – ±3–225 = –3 5–±2 → x1 = –1; x2 = 4
d) 5 · (x 2 + 4x + 4) – (7x 2 + 14x + 3x + 6) = 0 → 5x 2 + 20x + 20 – 7x 2 – 14x – 3x – 6 = 0
→ –2x 2 + 3x + 14 = 0 → x =
· ( )
± · ( ) · ± ±
2 2
3 3 4 2 14
4
3 121
4 3 11 –
– – –
– –
– –
2
= = →
→ x1 = –2; x2 = 144 = 27
15. Resuelve las siguientes ecuaciones:
a) (2x + 1)(x – 3) = (x + 1)(x – 1) – 8 b) (2x – 3)(2x + 3) – x (x + 1) – 5 = 0
c) (2x + 1)2 = 4 + (x + 2)(x – 2) d) (x + 4)2 – (2x – 1)2 = 8x
a) (2x + 1)(x – 3) = (x + 1)(x – 1) – 8 → 2x 2 – 6x + x – 3 = x 2 – 1 – 8 →
→ x 2 – 5x + 6 = 0 → x = ± · 8 x ±
2
5 25 4 6
2
5 1
– = x
b) (2x – 3)(2x + 3) – x(x + 1) – 5 = 0 → 4x 2 – 9 – x 2 – x – 5 = 0 → 3x 2 – x – 14 = 0 →
→ x = ±1 1 4 3– 6· · (–14) = 1±6169 = 1 13±6 x /
x==7 3–2
c) (2x + 1)2 = 4 + (x + 2)(x – 2) → 4x 2 + 1 + 4x = 4 + x 2 – 4 → 3x 2 + 4x + 1 = 0 →
→ x = –4± 16 4 3 16– · · = –46± 4 = –4 26± x /
x==––1 31
d) (x + 4)2 – (2x – 1)2 = 8x → x 2 + 16 + 8x – (4x 2 + 1 – 4x) – 8x = 0 →
→ x 2 + 16 + 8x – 4x 2 – 1 + 4x – 8x = 0 → –3x 2 + 4x + 15 = 0 →
→ x = –4± 16 4––6· ( ) ·–3 15 = –4±–6196 = –4 14–±6 x /
x==3–53
16. Resuelve las ecuaciones siguientes:
a) ( x )( x ) ( x ) 4
5 4 5 4
2
3 1 9
– + – 2–
= b) x x( ) x x( ) x
3 – –1 4 + +1 312+ =4 0 c) (x )(x ) (x )(x ) x
12
1 2
6
1 2 1
33
– + – + – – = – d) (x ) x x
15
1 3 1
51 0 – 2–
+ + + =
e) x (x ) x (x )
21 – –41 – 32 –62 61
2 2
+ + + =
a) (5x–4 5)(4 x+4) = (3x –12)2–9 → 25x24–16 = 2 9( x2+1 64– x –9) → → 25x 2 – 16 = 18x 2 + 2 – 12x – 18 → 7x 2 + 12x = 0 →
→ x(7x + 12) = 0
/
x
x==0–12 7
b) x x3( – –1) 4x x( + +1) 3x12+ = 0 4 → 12cx x3( – –1) 4x x( + +1) 3x12+4m →
→ 4x(x – 1) – 3x(x + 1) + 3x + 4 = 0 → 4x 2 – 4x – 3x 2 – 3x + 3x + 4 = 0 →
→ x 2 – 4x + 4 = 0 → x = ± ·
2
4 16 4 4– = 2
c) (x–112)(x+2) – (x+1)(6x –2) –1= x–33 → x2+12x – – – – –2 x2 6x 2 1= x3–3 →
→ 12 xe 2+12x – – – – –2 x2 6x 2 1 12o= cx 3–3m →
→ x 2 + x – 2 – 2(x 2 – x – 2) – 12 = 4(x – 3) →
→ x 2 + x – 2 – 2x 2 + 2x + 4 – 12 = 4x – 12 → –x 2 – x + 2 = 0 →
→ x 2 + x – 2 = 0 → x = ± ( ) ±
2
1 1 4 2
2 1 3
– – – = – x
x==1–2
d) (x–1)215–3x+ + + = 0 1 x51 → 15=(x –1)152–3x+ + +1 x51G = 0 →
→ x 2 – 2x + 1 – 3x + 1 + 3x + 3 = 0 → x 2 – 2x + 5 = 0 →
e) x2+1 – (x –41)2 – x+ +32 (x–62)2 = 16 →
→ 12ex2+1 – (x –41)2 – x+ +32 (x –62)2o=12· 16 →
→ 6(x + 1) – 3(x 2 – 2x + 1) – 4(x + 2) + 2(x 2 – 4x + 4) = 2 → → 6x + 6 – 3x 2 + 6x – 3 – 4x – 8 + 2x 2 – 8x + 8 = 2 →
→ –x 2 + 3 = 0 → x 2 = 3 x
x==–33
17. Resuelve.
a) (x ) x x x
8
7 5 2
2 9
4 11
– + – =d – nd – n b) x ( x) 33 – 4–9 31
2
+ =
c) ( x )( x ) x x x
21
3 1 2 3
7 3 3 –2
2 2
+ + + + = + d) x ( x ) x
3–4 2 8–2 7 12–10
2 2 2
+ =
a) x 87 –35 + x – 2 = x 2 – x x
4 11
2 9
8 99
– + →
→ 8 · c7x –835 +x –2 8m= ·cx2– 114x – 92x + 998 m →
→ 7x – 35 + 8x – 16 = 8x 2 – 22x – 36x + 99 → 15x – 51 = 8x 2 – 58x + 99 →
→ 8x 2 – 73x + 150 = 0
x = 73± (–732 8)2·–4 8· ·150 = 73± 5329 4 80016 – = 73±16529 = 73 2316± →
→ x1 = 6; x2 = 1650 = 258
b) 9 · ex+33 – (4–9x)2o=9 3·c1m → 3x + 9 – (4 – x)2 = 3 →
→ 3x + 9 – 16 + 8x – x 2 = 3 → –x 2 + 11x – 10 = 0 →
→ x = –11± 112––42· ( ) · (–1 –10) = –11–±2 81 = –11 9–2± → x1 = 1; x2 = 10
c) 21 · (= 3x+1 221)( x+3) + x27+3G=21·ex2+3x–2o →
→ (3x + 1) · (2x + 3) + 3x 2 + 9 = 7x 2 + 7x – 14 →
→ 6x 2 + 9x + 2x + 3 + 3x 2 + 9 = 7x 2 + 7x – 14 → 9x 2 + 11x + 12 = 7x 2 + 7x – 14 →
→ 2x 2 + 4x + 26 = 0 → x 2 + 2x + 13 = 0 → x = ±
2
2 2 4 1 13
2
2 48
– ± 2– · · – –
= →
→ No tiene solución.
d) 24 · =x23–4 + (2x 8–2)2G=24·e7x212–10o → 8x 2 – 32 + 3 · (2x – 2)2 = 14x 2 – 20 →
→ 8x 2 – 32 + 12x 2 – 24x + 12 = 14x 2 – 20 → 20x 2 – 24x – 20 = 14x 2 – 20 →
→ 6x 2 – 24x = 0 → 6x(x – 4) = 0 → x
18. Resuelve las siguientes ecuaciones:
a) x
x xx
5 – 3 = + b) 1 x
x xx xx 32 – 1 –3 42–
2
+ = +
c) x
x xx xx 23 – 1 –3 42–
2
+ = + d)
x x x
15 2
72 6– 2
2
= +
a) x · c5x – 3xm=x·cxx+1m → 5x 2 – 3 = x + 1 → 5x 2 – x – 4 = 0 →
→ x = – –( ) ± ( )1 –12 5·2–4 5· · ( )–4 = 1±1081 = 1 910± → x1 = 1; x2 = – 108 =–54
b) 6x · cx3+2 – 1xm=6x·cx –x 3 + 42–xx2m → 2x 2 + 4x – 6 = 6x – 18 + 12 – 3x 2 →
→ 5x 2 – 2x = 0 → x · (5x – 2) = 0 → x
1 = 0; x2 = 52
Debemos descartar la solución x1 = 0, ya que anula algunos denominadores.
c) 2x xc 2+3 – 1xm=2xcx x–3 + 4–2xx2m → x 2 + 3x – 2 = 2x – 6 + 4 – x 2 →
→ 2x 2 + x = 0 → x(2x + 1) = 0 → x
1 = 0; x2 = 2–1
Debemos descartar la solución x1 = 0, ya que anula algunos denominadores.
d) 2x 2
x x x x
15 2
2
72 6– 2
2
2
= +
c m e o → 30x = 72 – 6x + 4x 2 → 4x 2 – 36x + 72 = 0 →
→ x 2 – 9x + 18 = 0
x = ( ) ± ( )– –9 –29 2–4 18· = 9± 81 722 – = 9±2 9 = 9 32± → x1 = 6; x2 = 3
Aplica lo aprendido
19. La suma de tres números naturales consecutivos es igual al quíntuple del menor menos 11. ¿Cuáles son esos números?
Llamemos x, x + 1, x + 2 a los números. Así:
x + x + 1 + x + 2 = 5x – 11 → 14 = 2x → x = 7
Los números son 7, 8 y 9.
20. Calcula un número tal que sumándole su mitad se obtiene lo mismo que restando 6 a los 9/5 de ese número.
x + x2 = x – 6 59 → 10 x xb + 2l=10c59x–6m → 10x + 5x = 18x – 60 →
→ 60 = 3x → x = 20