E^obreuiter reío lu o , quód Barto li d iftin ó tioreijcien d aiit, vtquíe p le- rifque omnibus m erito d iiplicuerit.
Proinde m eo ce n ie o deliberationem confiftere •* vtrum in d iftin d é pereat vulgaris fubftitutio tacita, fi, viuo te- ítatore,im pubes d e c e fs it, cui fa d a e- ratpupillarisfubftitutio: an vero in di ftin d é valeat? Etquanquam Papinia
n i verba in d id .l.Q u ó d íi film s,innue re prim a facie vid ean tu r, quód in d i
ftin d é extinguitur vulgaris tacita fub ftitu tio , id quod com m uni opinione receptum efte teftentur A retm .n u m . i i . S0cin.num.3f. Iai.num .5S.in d id .
1
. 1. ff. D e vulgar, quem fequutus eft T hom as C h alan ch .in re p etit.d id .l.i.nuin.47.probabiliortam en eft contra ria fententia. D icem us enim ,quód pu pillaris fubftitutus adm ittetur ad ha;- reditatem teftatoris ex vulgari tacita:
quanuis & pupillus viuo teftatore de
ce ffe rit, teftator poft m ortem eius p u p illi, quem haeredem inftitu erat, po tuiffet de nouo teftari,argum ent.l.vni Cíe. § . Pro fecu n d o .C . D e caducis to l- len d .N ec o b ftab ittext.in .d .l.Q u ó d ft filius. Q uoniam fubftitutus pupillaris in hac fpecie pretender et,fe prim is ta bulis fecundo gradu in telligi inftitu- tu m .Q u o ferme ienfu Papinianum ac cepit glof.in. d.§. Pro fecudo, in verb.
Subftitutus, & in.
1
. Lex C o rn e lia , in verb.N on e xiftim o ,& in.l.Si pater ca- p tus.ff.D e vulgar.Deniq-,ha;c opinio hodie pramalere debebit quafi magis com m unis fecundum Francifc. de R i pa.n.i66.&:.ié7.A lcia t.n . 122. in d .l.i.ff.D e vulgar.quam opinionem fequu- tuseft Ioan.Im ol.in cap.Raynutius,fu prá,D e teftam ent.n.7¿.
Secundo p rin cip aliterquíero'.Quid coniequensfuiftet pontifici refponde r e , iip rop oiitu m effet, quód teftator ipie,Se filius & filia impuberes,vno fi- m ul naufragio,vel ruina, vel incendio perfiffent? Et quidem , vt h x c fubtilis q u aftio ab ío lu atu r,tres concluftones
oportet p ro m ittere, atqj diftinguere.
Prim a fit co n clu fio : Si pater & fi
lius pupillus, cui pater idem pupilla
rem fubftitutionem fe ce rat, vno calu pariter decefferint,& p robetu r, vel iu re profum atur , quód pupillus filius vel vno mométo iuperuixit patri,fub
ftitutio pupillaris fine dubio confir
m abitur, vt probatur h ic in verb. A c deinde filio.
Secu n d afitco n clu fio :S im h acea- dem fpecie probetur, vel iu re p ro fu - m atur,quod pupillus filius vel vno mo m ento ante patrem ’, ita deceft e r it, pu pillaris fubftitutio proculd ubio erit irrita.d .l.Q u o d iifiliu s.ff.d e captiuis.
T e rtia fit conclufio:Si in p ro p o fi- ta faóti fpecie nihil omnino nec probe tur, n ec profum atur circa mortis o r
dinem , atque ideo ius aptandum fit perinde atqu e fi re vera pater & p u p il
lus filius eodem temporis p u n d o ip i- ritum p o fu iflen t, fubftitutio f p u p il
laris proceditfecundum haftenus re ceptam opinionem .Etenim B art.in.l.
1. num. 40. ff. D e vulgar, ita fcriptum re lic u it.E tfi cótingeretquódfim ulSc fem el decederetpupillus,& etia pater, per quod excluditur á bonis paternis, dicere fubftitutu venire ex p u pillari ad bona pupilli,ex vulgari aute venire ad bona patris.Hanc Bartoli fententia com uniter teneri a D o d o rib u s tefta- tur G u ilie lm . Benedidf. in repet, cap.
R aynutius, in verb. Si abfqj liberis. 2.
in m ateria vulgaris fubftitutionis, nu.
116.fuprá eod.Idem pro conftanti ha
b uit A n d r. A lc ia t.in d i& .l.i. num. 12.6.
D enique non legi haftenus aliquem authorem ,qui huic fententia; Bartoli contradiceret.
Ego vero ineuitabili argumento oftendo hanc Bartoli fententiam effe falfam :vt nem o eam pofsit defendere.
Q u ip p e fi pupillus filius nullo tem po r i' m om ento patri fiip eru ixit, atque id eo á bonis paternis fuit exclufus, coniequens eft intelligere, quod idem N 4 núquam
200
nunquam dum v ix it á patria poteffa- te fuit liberatus.Ergo qui fui iuris eííe
¿fusnon eft, quinúquam ad ftatum pa trisfam iliásperuenit.neceftarió d ice- tur aecefsiíle filiusfam iliás,argum en.
l.N am qu e m. f t . D e verbor. íi gnifi c at.
Sic enim vx o r,-q u e eodem tem poris mom ento íim ul cuín m arito dscefsit, non vidua,fed nupta,& m eiufdem v i ri m atrim onio ¿ecefsifíe in teíligitur
l.Si poííeffor. § . Si eodem .ff. D e r e li- t.Q u i dúos, giof.Sc fum ptib.funerum .l. Q ui dúos.
$ . s i ^ m i n = J.Si m aritus, fecundum veram inter-
tus.ff.De reprí£tatlonem. ff. D e rebus dub. V n d e
Uj i í u v ’ co ad a ratione p ro c e d it, quod fu b fti
tutio pupillaris eo cafu in irritum re c i d e rit. Siquidem pupillus in eo ftatu diem fuum obiiiTe anim aduertitur,in quo,etiam fi pubeseiiet,teftam entu iu re facere no p o ffet.d .bQ m in potefta-
!te.ff. D e te ftam e t.& .d .l.Q n o d fi filius, ff.D e captiu.E t quod obferuat glof.ab om nibus recepta in. 1.2. in prin cip . in verb.N er, funt.ff.D e vulgar. C o n c lu do itaque aduerfus om nes,quód in pro p o r ta ipecie fubftitutio pupillaris nui lius erit momenti: & confeauenter pu p 111 i h acreditas non pupillari fu bftitu
to,fed legitim is ipfiuspupilli abinte
ftato h ered ib u s iure deferetur. In his tam en C a fte lle regnis eleganter B ar.
opinio defenderetur: v id e lic e t, q u o
niam ncuifsim o iure regio conftitutu e ft,quód filijfam ilias, non obftante pa tria poteftate,pofsintteftari ,v t h abé
is. Tauri,y. tur ín .l.T auri. 5. Proinde noftrum ar-
¡eckratur. gum entum ,quodiure com uni attento eft in eu itab ile, p o íle t, attento h e c iu - rereg io ,e u itari. N a m ,c ú m le g e re g ia 'Ui ” sfamiliás teftari valeat, cófequen- te r t. icetu r, quód fubftitutio p u p illa
ris habebit locum ,etiam ii pupillus v - no puncto atque momento fim ul cum patre filiusfam iliás moriatur: eodem - que m orneto confirm abitur teftam en tum paternum fim ul & pupillare.
E x his tribus conclufionibus, quas p re m ifim u s , cefcen d it propoiita;
qua’ftionis fa cilio r refol utio. N am fe
cundum eas conftituendum eft, quód ita demum pauperes admitti pollent ad bona im puberum ex pupillari fub
ftitutione , fi iure prefum endum fit, quód im puberes patri iuperuixerint.
itaque;dubitationis cardo in eo ver
titur , an p refu m p tio fit inducenda, quód filius & filia im puberes, qui v - no cafu pariter cum patre teftatore peri erunt,eidem patri fuperftites fue- rint?Et Andreas A lciat.P arergon .lib.
10. capit. 19. p ro p o fu it, quód pater &
filius p u p illu s , cui idem pater fub
ftitutum pupillarem teftamento de
derat, vno naufragio pariter fuerant e x tin d i. Q u o c irc a d u b itau it,v tru m fubftitutus pupillaris effet adm itten
dus contra m atrem eiufdem- im p u b eris, q u e praetendebat f i i o abinte
ftato fuccedere? E t re d é conftituit in eo effe q u eftio n em , an filius credere
tur patri iuperftes fuiffe? N am fi cre deretur filius patri fu peruixiffe, tunc agnouit,fubftitutum ex pupillari ad
m ittendum fo r e . C ontrá ,ii non cre
deretur fuperuixiffe patri,cenfuit,fub ftitutum effe excludendum . T a n d e m in hoc in clin au it, vt putaret, non effe p refu m en d u m , quód filius patri fu - p e r u ix iffe t. E t confequenter re fo l
uit,pupillarem fubftitutionem fuiffe irritam . H uius fententia; fum m am rationem conftituit in matris fauore:
ne á lu d u e fa fili) impuberis h e re d i
tate excluderetur, fi rata eflet & fir
ma pupillaris fu b ftitu tio . V fid e ,r e mota matris fingulari contem platio
ne,aperte v o lu it, quód filius credere
tur patri Iuperftes fu iffe , iuxta regul.
te x t.in .l.Q u i duos.§.Cum in bello, ff.
D e reb.dub.Si£ eueniret, gT ubititu- tus pupillari s admittedus effet ex fub
ftitutione ad hereditatem im puberis, qui patri fuperuixiffe preium eretur.
V erum A lcia tu sn o n re d e aduer- confriAn*
tit,g> regula iuris,quam allegauit, non ire' A lit' p ro ced it in filio im pubere,fed in filio
pubere.
pubere.X o tiisim a enim■fiuris e ftre gula,quod fi pater Sc pupillus fili9 vno caiu pariter decedant,intelligitur pu
pillus filius ante d ecelsiffe, q pater.d.
1
. Q u i duos. §. final, ff. De reb. dub.1
.Interiocerum .it. D e paci.dota. V n d e inquaftione,quam propofuit,fuperua cuum fuit, matris fingularem ratione habererquum non contra matrem, fed pro matre cotra pupillarem iubftitu- tum ftaret iurisaegula, quod pupillus prior dccefsiffet.
Q m iffa itaque longa diftinctione Francifci de R ip a in .l.i. nu.17?- ff. D e vulgar.refoluo in propofitaquaftioe, quod pauperes ad bona im púbera no effient adm ittendi ex pupillari iu b fti
tutione. Siquidem pupillaria teftame^
ta, qua; pater pro liberis im puberibus ordinaueratjcenferi deberet ir r ita , ar gum en.d.l.Q ui duos.^.final.cum fim i libus.
Effet tame fortaffe aliquis,qui pro pauperibus diceret,pietatis fauore fin gu ian admittendam fore prafum ptio nem,qua; faceret valere pupillares fub ftitutiones. N am quia in am biguo eft vtrum impuberes ante patre vel poft patrem d ecefferin t, Sc iniereft ipforu pauperu tn,qu ó d fili) prafum atur poft:
patrem decelsiffe,huiufm odi p relu m ptio contra regulam admitte da vid e retur ex his,qua; tradunt Ioann.Sado- le t.in .l.S ifu erit.§.P lan e.ff. D e rebqs dub.Socm .in.l.Si m ulier,nu.3.Sc.4.ff.
eodem titu . H i autores lcripferunt, quod ex pariter mortuis iuperuixiffe prafum edus eft is, quem Iuperuixiffe v tiliu sfispiíe caufa;. Q ua prafum ptio ne admifla,diceretur,pauperes efte ad m ittendos ad vtriufq-, impuberis h are ditatem ex pupillari Iubftitutione,ar- gum e.l. Q u i duos.ff. de vulgar.Sc.d.
1
.Q u i duos.ff .D e reb.dub.
Sed nihilom inusretineo, quod fe
m el concluí! ¡videlicet, pauperes, nec quidem intuitu pietatis fin gu lari, ad
m ittendos fore ex pupillari fubftitu-
tio n e ; quoniam prafum endum m ini
me fit, quod impuberes filij patri iu- • peruixiiTent.Eteniin pauperum Scpie tatis fauore,vtcuq; poftet recipi,quod ex pariter mortuis puberibus alter al
teri iuperuixiffe crederetur aduerfus regula.
1
. Q u o d de pariter, ff. De reb.dub.Et in tali fpecie adm itteretur Io- annis Sadoleti Sc Socini fententia. C a te ra m v b i im pubesfim ul cum puhere vnarepétini cafus iniquitate mortuus eft,nullius perione,aut caufa; fauor po tuit extorquere ,vtp u p illu s im b e c il
lio r credatur diutius vixiffe, quám pu bes robuftior,vt fatis fenfitBart. in. d.
l.Q u o d de pariter, co lu.2.circa tex.in l.Q u i duos.§.Si cum filio ,eodé titulo.
Illud tamen vtiliter-j-pro pauperi- y bus in propoíita faéti fpecie confide- randum fo r e t, quod poffent confequi bona vtriufque impuberis pro d im i
dia parte,fi,videlicet, innitantur p ra - iu m p tio n i.d .l.Q u i duos.§.final. Nasn quia pater im puberibus filijs fuperui
xifle pr^fumeretur, confequens effet, quod hareditates im puberuni ex ad- uentitijs bonis confiftentes intelligeré tur fuiffe ab inteftato delata ipfi patri illo m om eto, quo eifdé im puberibus iuperuixiffe crederetur.'Et quonia pro ponitur h ic matre fuiffe fuperftite,ha linpuberum hareditatesvtiqueintel- ligerentur delata fuiffe tam patri m o- rienti,quam matri fuperftiti, ex aquis portion ibus, A u th .D e fu n cfo . C . A d ienatufconfultum T e rtu llia n . Plane pater non poffet videri quafiuiffe ipfo iure hareditates im puberum lib e ro rum fibi m orienti pro parte delatas.
Sed nec potuit idé pater eorunde libe rora hareditates no aditas aliquo iuris ordinario rem edio in haredestráim it tere. Secundum qua mater abintefta
to vtralque im puberum hareditates ex affe vendicaretrquum Sc pupillares fubftitutiones fuiffent ir r it a , Sc abin
teftato exclufusfuiffetpateriure corn m uni. eruni enimuero pauperes adi
N j re
re deberent patris h.-ered itatem ex vu l - g a r i, quam com pendiofa iubftitutio exprim ebat. M o x ex perfona eiufdem patris beneficium reftitutionis in inte grú im plorare deberent ad confequé- da bona impuberum,qua; m orienti pa tri fuerunt per pradumptionem dela
ta 5ne.c ab eom oriete potuerunt adiri.
N e c d u b iu e ft,q u m hoc beneficium efset im petraturi ex Iacobo A ren . Bar to l.& o m n iu m fententia in d id .l. Q u i duos. ff. D e reb. dub. arguméto etiam text.in.l.Panthonius. ff. D e acquiren.
ha:redit.& textus om nium in hac fen
tentiam op tim i,in .
1
. C u m p u b ere, &quod ib i B árto .ff.D e reb.dub.
1
ertió p rin cipaliter q u s ritu r: V - trum híec P ótificis lententia íequé pro cederet,fi id em telfato r mortuus fuiffet in m onafterio poft legitim am pro- fefsion em iE t huic quadfioni cum d i- ftin d io n e refpondendum eft.
A u t enim teftator profeflus fu it o r dm em n iin o ru , qui n ih il habere p of- funt etiam in com m um .E t in hac fpe- C c ie fc o n fta t, que d naturalis mors hu
ius m onachi m inim e eft attendenda.
N am vb i prim u teftator profeifus fu if fet huiuim odi ordinem ,teftam entum non minus confirm aretur h acp ro fef- fione,quam naturali eiufdem teftato
ris m órte, fecudum B arto.in.l.i.n .7,ff.
D eteftam en.quem fequutuseft h ic Pe trus de A n ch arran.n.4. Et itaie habet com m unis o p in io , vt refoluit P h ilip . D e c .in cap. In pradentia.n.Q .D e pro b atio n ib .V n d e p roced it am pliatio ad h x c text.verba.vt id é,quod h ic refpo- fu m eft m teftatore m ortu o, locum ha beat in teftatore, qui poft huiuim odi profefsioné fa d a pro mortuo habetur.
Proind e ftatim hereditas filio im pu
beri inftituto deferretur,& haberet lo cum om n ia, qu^ hoc cap.continetur.
A u t vero teftator profeifus fuit re lig io n e m eorum fratrum , quipoflunt 7 aliq u id in com m uni habere.Ettunc f inter omnes cóftat,quód oporteret ip -
fum teftatorem m onachum naturali
ter m o r i, vt eius teftamentum confir
maretur , & hxreditas deferri in cipe
ret, A u th . Si qua m ulier. C .D e facro- Authent.si fan d .ecclef. Q u o d fi valeret m onachi
teftamentum, nec ipfaprofefsionc in-
firm aretur,valerentfim iliterpupilla- ’ Ccc e*‘
res fubfiitutiones, fecundiim Petrum de A ncharrano h íc.n .4 . Sed & fi pla
ceret t h oc teftamentum rum pi pra;te 8 ritione monaft eri), quafi pofthum ipr^
te n ti agnatioe, iuxtaopinioné A cc u r
fi] in .d .A u th é.S i qua m u lier, in verb. ^ C om p etere, quam h ic fequutus eft Pe
trus de A n ch ar. & com m unem dixit Ioann. Im ol. in .l.i.n .n .ff.D eteftam ct.
E tIaf.in .d .A u th en t.S iq u a m u lier.n . 17. adhuc -j- fubftitutiones pupillares j videren turpcfte d e fe n d i, vtaduerfus fentetiam Petri de Ancharrano adno- tauit h ic P hilipp.F ran c. nu. 8. M oue- turiquoniam vbi ex caufa p r*teritio - nis teftamentum initio nullum eft, v e l ex poft fa d o ru m p itu r, conferuantur pupillares fubftitutiones, argum ent.
A u th .E x caufa. C . D e liber, praeterit, vt notatur in.
1
.1. § . fina. if. D e vulgar.Q u a;tam éiu risratio vtru m iu re com m uni, & iure huius regni valeat, attm gemus in finali parte in glof.fina.
Iuxta h o c d iftin d io n is membrum, reperio illud fuiffe quaditum: Si poft;
patris profefsionem filius pupillus in p.upillari «tate decedat, cü adhuc pa
ter monachus in m onafterio viueret, necdum eius teftamentum eflet con
firmatum m orte,vtrum valeret p u p il
laris fubftitutio ? Ite fi placeat valere, nec irritari h oc cafu pupillare fubfti - tu tio n é , aliud etiam quaditum eft: V - trnm fubftitutus ftatim admitteretur ad pupilli hcereditaté ex pupillari fub ftitu tio n e : an vero debeat expedare m ortem naturalem ipfius m onachi pa tris? Quas quidem quadliones propo- fu ith ic Petrusde A n ch a rra .n u .4 .E t eas reliquit iniblutas. Florian. tamen in pra:fent.condufit,quód fi pupillus,
viu o patre m onacho,deceíl erit in pu
p illari state, poterit huius pupilli h s re ditate adire fubftitutus. H o c idem probauit P h ilip , Frac, h ic nu.S.verfi.
S ed q u id fid eced a t. Q u i dubitatione P etri de Ancharra.&r concluilone Flo riam fim pliciter retulit.
M ih i autem videtur, quod hi auto res infigni errore lapfi fuerunt in h oc arti culo,dum iuris fundatas rationes non cofiderant. N am in propoíita fpe ci e verius eit, -j- quo d pupillaris fubfti tu tio cenferi debeat irrita, etiam fi te
ftamentum principale no dicatur efte ruptum profefsione m onachi patris.
Porro con ftaret,ipfum teftamentum non efte ruptum , fi m onaftenu ipfum in eo teftamento deprehenderetur in- ftitutum . Sed etfi teftator de ingreftu cogitaffet,n6 eftet iniqua Bartoli op i
nio in.d. A u th . Si qua mulier,nu.T.in verfi .V n de ali),exiftim atis, quod h oc cafu non rumpetur teftamentum retia fi. in eo fu eritprsteritum m on afteriu.
Q uam fententiam tuetur P h ilip .D e c , in .d .cap.In prsfen tia. nu. 61. & cóftat h ác efle com uné opinione ex Fráciíc.
R ip a. in .l. Si vnquam. G . D e reuo
cand. donation.q. 33. & ex slijs,quos retulit Reuerendifs. D . D .C o u a r.in eap.z.D e teftament.nu. f.lic e t cotra- n a opinio fit communis Ganoniftarur quam refoluit & fe quu tus eft A n d re.
A lcia t.in ru b .ff.D e lib e r.& p o fth u m .
num .43. : u : '
H is ergo cafihus > quaquam ipfius te flatoris m onachi teftamentum vale ret,refponderem ,quod pupillaris fuh ftitu tio eodé teftamenro contenta nui lius eftet m om enti. Idque verum effe contenderem , noii folüm f i pupillus, viuo patre m onacho , d eced eret, fed etiam fi poft m ortem patris m onachi idem filius ante pubertate decederet.
Intelligo enim fecundum ea,qus p ro ponuntur,omnes pupillares fubftitu
tiones fieri irritas,eo quod teftator mo aachusipfaprofefsione defijffet habe
re in poteftate filiu m & fiiiam impube res.Nam vulgo receptum f eft autori- tate glof.in.l.Si ex caufa.§.Papinianus fi.D e m inorib.quod filius liberatur á patria poteftate , fi efficiatur mona
chus. Sed etfi glof. illa non dicat,pa
triam poteftatem am itti, fi ipfe pater efficiatur m onachus,vtobferuauitR a phael Fulgof. in A uthet.Idem eft,nu.
2 .C . D e bonis q u z libem on minus re
cip i debet,quód fi pater efficiatur mo nachus,liberi,quósin poteftate habe
bat,efficiantur fui iuris. Im o vero Sa- lic e t in.d. A u tben t.Si qua m ulier.nu.
2.verf.Sede cotra, reioluit,m aiore ef
fe rationem ,vt fili) liberentur á patria poteftate,fi pater eorum efficiatur mo nachus,quam fi ipfi fiU) efficerentur m onach i.D eniqj etfi veterum grauif- fim i autores,quos A lb e.retu lit in A u - then.Ingrefsi.nu.27.C.Defacrofan<ft.
eccle fite n u erin t, quod pater m ona- chatione nen amittat patriam potefta tem ,& quorüdam ex his autoritatéie quutus idem afterueritM athafilan.in tradatu. D efu cceffio . ab inteftato. in princip.num .7.veriusScreceptius eft, quod filij efficiantur fui iu ris, patre effe d o m onacho. Nam & pater in A b batis poteftatem fe tranfferens, no po tuit liberos in poteftate retinere .
1
. Siceuen-iet,cum fim ilib .ff.D e adulte. E t abhorrebat in tro d u cere, quód lib eri ipfius m onachi tranfirent ipfo iure in eiufdem A bbatis poteftatem , v t re d é docuerunt D y n . G u ilie l. de C u n eo.
B art.B ald. A n g e l. R aphael Fulgof. in 1.Patre furiofo. ff. D e his qui funt fui vel alien .iu ris.A bb .P an orm it.in cap .
2.nu.2.fuprá.De regular. D eniqj hanc efte com m unem opinionem coftat ex A lb er.in .d .A u th cn t.In g re fsi,& C o r- n e.in .d.A uiheñ tic.-Id em e ft, & P h i
lip . D e c.in d id .cap itu l.In p rad en tia, numer.éá.
H in c r e d é inferebat B a ld .in .d . A u th en .Si qua m ulier.n.n.verfi Q u in to q u s r itu r , quod licet monachus
pater
204 E m a n .C o fta Adcap.Sipater.
pater poft fa d a profefsioné teftari p o f nestamen pupillares nullatenus vale-
n
íet inter liberos inftituendo , Sc fub ftituendo eos inuicem vulgariter, Sc per fideicom m iffu m , non tamen pof
fet 1 ib eris im puberibus facere pupilla res fubftitutiones.M oueturB ald.ea ra tione, quód monachus pater iam eo té p oren on habeat liberos in poteftate:
atq; ideo pupillarem fubftitutionem ers facere nequeat.l.2.ff.D e vulga.qua Bal di fententia retulit ócfequutuseft:
Philip.Frauc.h fc,n.8.vtm iriL iitquód rationem ;a B ald o redditam non ex
penderit.
Ergo in propoiita qu¿eftione,fi,viuo patre m onacho,decederet fp u p illu s, abfurdum fuit exiftim are, quód fta
tim ad eiushayjeditatem pofsit admit ti fu bftitu tu s^ ^ u ippe ft pupillare te
rent.
Q uartó pr i n c i p al i te r q u *ro :Qui d refpondendum fue.rit in hoc cap. Si te ftator,vel i m puberes, aut íi teftator de im puberes C2pti fuiftent ab hoftibus, apud quosvita decefsiftentiR efpódeo qua'ftionépoífe e x p lica ri, propofttis quatuorfpeciebus,quas eleganter tra- d a u it Papinianus in l.Pater.§.final.-ff.
D e cap tiu .& p oftlim m .reu erf.
Prim afpecies eft:íi pater poft tefta mentu fuit captus ab hoftibus,& apud eos decefsit. E t hoc f cafu filius quidé m ortui patris hereditatem exteftamé to acquireret ip^b iure :quia teftamen
tum L e x C o rn e lia cÓíirm auit.l. Lsge C o rn elia.ff. D e teftament. A n autem valerent f pupillares fubftitutiones o
4
ftamentum pars eft paterni teftam éti, lim dubitatum fuit?Q uibuídam enim v t h íc expreifuni eft in fine,deteftamé videbaturnonvalere:quia,viuo patre, tum paternum nó erat confirm atum , fui iuris effed u sfu iftetp u p iilu s.P o r- nec poterat cófirm ari,niíi dem ú, mor ró vb i filius,cui p aterfecit fubftitutio tuo naturaliter monacho: ím polsibile nem pupillarem ,efficitur fui iuris,vi- erat hereditate ex pupillari teftamen
to d eferri.Sed etfi poft m ortem patris m onachi pupillus ante pubertate de- cederet,no poffetvalere pupillaris fub ftitu tio ,q u e effet fa d a irrita . Siquide indubitati iuris-eft,quód fi pater lib e ris im puberibus pupiüarem iu b ftitu -
uo patre,fubftitutio pupillaris fit irri
tad. C o h e re d i.§ .C iim filie .ff.D e vu l
gari. Q u ó d auté filiu s, viu o p atre, fui iuris effedus fu e r it,ita co llig i vide-
13
Cap, ter.
tur.
batur. N am pater ftatim atque captu»
fuit,patriam poteftatem am ifit: filius autem non ftatim fui iuris fadus eif*
trionem iure fe c e rit, Sc poftea m ortis fed cce p it pendere eius ftatus propter
tem pore eofdem liberos in poteftate fpé p o á lim in ij.L r.f¡ Sí pédeat .ff. A d L.i.fsipé*
non habuerit,fubftitutio pupillaris fit Mac.erdonian. §. Si ab hoftibus. Inftit. deat.f ai irrita.l.Parer inftitntQ.LQiiQd.il filius Q uibu s modis ius patri a; poteitatisíol Macedonia ff.D e cap tiu .& p oftlim iri.reuerf.i.C o uitur. Sed tamé ex poft fa d o apparuit,
hafredL§.Cum filia;, vb i efteuidenter quum_paterapudhQ{tesdecefsit,quóde expreffum .ff.D e vuigari, & declaraui filius captiuitate patris eftedus eítifti
íuris.LPenultim J f.D e fuis Sciegitim.- hieredib. Sed h uic fententia; iuris r a l tion em refragari Papinianus fc n p fit
in
1
. Pater inftituto .ff.D e captiu.Nam L.vaterin*fi pater(inquit)quinonred ijt, iam tüc Jlituto.jf.de
¿ecefsiíle intclligitur. ex quó captus captiuis.
e f t , iubftitutio fuas vires neceflarió te n et. Q u o lo co BartoLxationem hanc ita explicat,quafi vnum Sc idem tépus mus fuprá in.npáttnn'gloLH ahens.
V n d e puto vtiliter lim itandum fo re nóftrum textum , vt eius d eciíion ó
% c k r a = Procederet,SiIoannes teftator poftte-
ftamentum proféflusfuifTet religione eorum ,qui poftent habere aliquid in co m u n i,& deinde mortuus eflet.H oc enim cafu, licétm áxim e teifamétum.
ipfum principale valeret,Sc morte na
turali confirmatum fuiiTet^fubftitutio videatur mortis patern a;,drexeniptio- ms
í e x Corne
lia.
IJ
I¿
I.
Quoijifilius.ff.de captiuis.
nís apatria poteftate.D enique inter
pretandum e ft, quód impubes filius, quo tem pore capiebatur pater , ante- qúá captiuus e ílet, intelligitur ab e iu f dem poteftate liberatus fuiffe, m orte, v id e lice t,fid a eiufde patris.Lex enim C orn elia f fingens eu m , qui apud h o - ftesferuus d ecefsit,lib eru decefsiffe,.
non fingit eum prsam bula hora capti uitatis decefsiffe,vt vulgo parum fub- tiliter dicitur.Item no fingit,eum de- cefsiffe ex quo captus e ft, vt Papinia
nus, & ali) non fatis proprie v id e tu re f fudiffe. Q uoniam tunc non lib e r , fed iam feruus fruftrá fingeretur decefsif- fe. M agis ergo fingit, eu decefsifie tuc cum capiebatur,quo tempore lib e r ad h u c erat: atque ideo retinebat adhuc patriam poteftatem , arguméto.!: Q u i duos.§.i.ff.D e manumift.teftam. H o c eleganter docuit Bartol.in.l. Si is qui pro emptore.nu.33. ff.D e vfucapion.Sc ante eum fenfit A ccu rfiin .l. In oinni- bus.ff. D e cap tiu is: V b i d ix it , c»> m o
mento p riu s , quam -quis captus effet, fingitur per Legem C orn eliam d ece f fiile.Plane moraeto illo , quod feruitu- tem antecederet, poftremum liberta
tis tempus exprim itur. Vnde veram ar gutamq-,Accurfi) interpretatione im m erito reprehedit Marius Salamo. in l-G allu s.§.Q in d fi is.n.2.ff. D e lib e .&
p ofthum .Itaq-jinhacprim afpecieno minus procederet noftri cap. decifio.
Secunda ip e ciese ft:fi im puberes decefsiflentin ciuitate antequam ca
ptiuus pater apud bioftes mortuus ef- iet,In qua fpecie f Papinianus in. d. L Q u od li filius, ff. De captiu. n ih il effe dixit, quod de fecundis tab u listrad a ri p o lsit.A d iecith u iu sreifeq u en tem rationem-. Lue qm ,viuo patre, filiusfa m ilias m ori intelligitur- fiue quonia, no reuerfo eo,exinde fui iuris fuiffe vi' d etu r, ex quo pater hoftiu potitus eft, id c ft,f ex quo feruus hoftiú fad us eft, vti declarauit A lc ia t. P a re rg o n .lib . i.cap.35. Q u o fenfueadé verba accepit
T ripboninus in.LIn bello, v e rf.C o d i c illi, & V lpian .in .l.B on a,verfi.F ace- re ergo.ff.D e captiu.Et idé V lpian. in
1
.F acere.ff.D e m ilitari teftam ét.fecu diim emendatiore literam noué refti- tuta ex Pandedis Florentinis á Duare no ibidem ,& A n to n io A u guftin o lib . 4.E m edation .cap.io.& Fran cifco C o náno.lib.9. C om étariorü iuris ciuilis cap.f.nu. 3. T am etfi pleraque refpófa vulgo non intelleda,repofitis ah)s ver bis idem clarnisfignificatibus, circü - ferantur. V nde in hoc cap. dicerem us pupillares fubftitutiones non valere:atque ideo pauperes ad fola patris h e reditate ex vulgari expreffa admitten dos fore.Contrarió tentauit R aphael Cum an.in.l-Lex C o rn e lia , n.ó.ít. D e vulgari. Imó valeant fubftitutiones pupillares,argum en.l.Pater,in fine.ff.
D e captiu .Nam fi pater (inquit)qui a- pud hoftesdecefsit, in telligitur d e c e f fiffe tuc cum caperetur,colequens eft, v t impubes filiu s, qui poft id tépus v i
xit,credatur fui iuris fadus fuiffe mor te patris fid a cum capiebatur. Neque huic le n te tis obftare putattex. in.d .l.
Q u ó d fi filiiis: quonia potius ei adfti- pulari cótendit: fi m odo re d é in telli- gatur. Interpretatur enim ex fententia P a p in i a n i ,f i filius impubes ante pa
tre captiuú in ciuitate d eced at,n ulla poteft effe q u sftio circatabulaspupil lares.N a fi pater ab hoftib 9 redeat,co- ftat.fecudas tabulas no valere: quia im pubes intelligitur decefsiffe filiusfa- m iliás. S ivero pater ab hoftibus no fit reuerfus,sque conftat tabulas pupilla res valere: quia videtur filius fui iuris fadus fuiffe per captiuitaté patris.Sed h s c audax interpretatio R a p h . Cu-»
m anipenitus refpuenda videtur:qua:
m anifefté verbis Papiniani aduerfari in telligitu r.Q u isen im n ovid eatratio né illa Papiniani du ¿ i x i t :siuequonid*ui*
uo patre^fdiusfamilias mori intelligitur ^ c . eo pertinere , v t fubftitutio in d iftin d é non valeatr Q u a re mus igitu r quid eft,
quód
20
qucd Papinianus ad irritandam fub
ftitutionem pupillare vtatur earatio- n e^quam idé in .d .l.P ater, in princip.
áquibui'dam lureconíultis redditam confutauerat. R efpondendum e ft, ea r at i o ne m v a k r e;,quu m hlius ante pa
trem mortuus fuiffe proponitur, d .l.
Q u o d íi filius-.non autenvvalere quum patri apud hoftés mortuo fuperuixit in ciuitate filius.d.l. Pater, fecundiim ea, q u e A ccu ri.Ia co b .d e A ren . A lb e r ic .& Z aziu s tradiderut in.d .l.Q u ó d li filrus.Neq [ola hac ratione Papinia
nus c o lle g it, fubftitutionem p u p illa rem no valere in propoiita fp e cie : fed
etiam h u iu sre i rationem altera quafi fortiorem p n ore lo co reddiditrvideli cet,quód im pubes, qui, viüo-patre ca- ptiuO)deceísiiTet in ciuitate, in tellige retar mortuus eñe filiusfam iliás. E t plañe,retento precedentis legis th e mate, Papinianusloquiturin eo duta- xatpatre,qui apud hoftes decefsit:no vero in eo,qui ab hoftibus redijt,vt no r e d e A c c u rí.ib i R aphael C um an .vbi fuprá, & ali) vulgo interpretatur. D e nique Papinianus eleganti dilem m ate argumentatus eft,fecunda&tábulasno v a le refad a s im pu b eri, qui.priiis de- cefsiffet in c iu ita te , quám pater apud hoftes decederet,ut re d é Iacob.Are^
nenf. A lb e ric . & Zazius interpretati fu t.Q u á q u á Z a z iu sip íe in .f.& .6 .íc h o lio rationes dilématis affequutus no v i detur.Interpretatur enim ,quod p r io re ratione Iureconiultus ad veritatem fpedat,.pofteriore vero ad fid io n e iv t fic verbum -.lntelligitur. quod pofitu eft in prim a ratione , veritate exprim at.
E go vero interpretor, com plexiui ar
gumenti hanc effe.vim , vt prior ratio referenda fitad tempus mortis fili): po fterior autem ratio referri d eh eatad tempus mortispaterna:. Proinde con
tra Z aziu m intelligo,quod ratio pofte n o r magis ad.veritatem fpedat.Siqui dem vb ip atern o n eft reuerfu sabh o - ftibus,atq; ib i decefsit, apparet filium
im puberem ex eo m om ento fui iuris fuiffe, quo pater feruus hoftium fadus fu it, iecundum e a, qua: tradit Bart.in d.l. S iis q u i em ptore.n43.ft.D e vfu- c a p io n ib . A tq ; ita hac ratione,qua;
ad veritatem fp e d a t, tabula; p u p illa
res non valent. C a te ru m fi tempus ex- .ped es, quo in ciuitate mortuus eft pu pillus,fecunda: tabula: non valent;quo m am ,viu o patre captiuo, m ori m telli gitu r filiusfam iliás is,qui non erat ve
rus filiusfam iliás. N am non potuit in
terim effe in captiuipatrispoteftate.
Pra:tereafi ve r9 filiusfam iliás fuiftet, non p o tu iffet habere apudlureconful tos eum inteftati hierede, quem quafi.
p aterfam iliáshabet.l.pen ultim .ff.D e fuis & le g itim is h sre d ib .S ic apparet, quód verbum : mtelligitur:veritatem nó exprim it:quod etiam Socin.non re d é t r a d a u it in repetit.l.i.num e^ é.ff. D e v u lg a .C u r autem pupillus,qui no erat verus filiusfam iliás intelligatur m ori filiu sfa m iliá s, illa ratio r e d d itu r : iu- fpenfi enim iuris có ftitu tio e ffic it, ne pupillus interim paterfam ilias effet, dum captiuus pater redire p oftlim i- n io p o ta it.l.In b e llo .§ . Si quis capia- tu r.ff.D e captiu.l.2.ff.V nde leg itim i.
l.i.§.S i pendeat.ff. A d M acedonianu.
§.Si ab hoftibus Inftitu. Q uibus m od . ius patria; poteftat. foluitur,obferuat contra vulgarem traditionem Marius Salo m o .in .l.G allu s.§.Q u id fi is.ff.D e lib e r .& p o fth u m . Q u a ratione P api-
n ian u sin .l.p en u k im .ff.D e fuis Selegi l .pen.f.de tim .h a:re d ib .fcrip fit, quód h ic nliuS' fuis cr legi*
nunquam dum v ix it fuit in plenum pa tim. here*
tria poteftate liberatus. V n d e & in.d.
1.Q u o d fi filius, d ixit, quód h ic filius, viuo p a tre , intelligebatur m ori fiiius
fam iliasffacit.l.Proponebatur,in ver- L. Propone fic.F iliu sfam il.ff. D e C aftre n f.p e c u - batur.uerfi.
lio .S en litd en iq u eP ap in ian u s, quód Filiusfa.f ea ratione pupillaris fubftitutio no va W lebat,quoniam q u i, viuo patre capti- t ° 'U u o , in telligebatur effe filiusfam iliás, non p o ffet in eo ftatu facere fibi teffa- mentum
— rnehtú-quanuis pubes fuiffet . Sic eue- tq p u p iü an d atar,eofe^ues v i t a eft, nft v t qui quafi paterfam iliás habet in n fid ir e d a s , fed y t i k s dutaxat ei dan, teftati h * r e d c ,íd e m quafifiliusfam i- iuxtae;a,qua:refoluitB art.inl.C urato lias no pofsit;habere h ered e ex tefta- ri.c o lu .z .C .D e negoc.geftis.Et A ndr.
i
3
m eto N a quddthli% viuo adh ucpatre A lciat.ín.d.l.N om inis.S. verbu. Q uo captiuo, teftari no p o fsit, quia in toffi lo co A lciatu s tradit,in íim ilibus cali- patria poteftate liberatus no fit^verius busad ion é,qu£ có c e d itu r,n ó e fle di eft,Sc m agtseom uniter receptó ,\ t co re d á ,íe d ytilesqm ex prsfum pta legis ítatexfen tetiaA ccu rfijin .d .l.S ip ater, Jnéte a d ío jp te r v tilita te recipitur.Id in final, fc h o lio . ff. D e iniufto rupto. quod aliquis fortafsis diceret hgnihca O d o fre d . C y n .E t A n g e l, coiu. final. tu fuitlc a Iuliano.in .d .l. Lex C o rn e- in .l.fin .C . D e fententia pafsisffpann. lia,quu dixkrNczVrcómoiéideit,vtiliter.Ini ól. A le xand. A reti n .St I af.-in L L ex Interpretandum ex his videretur, C o rn elia.ff. D e vulgari. loanñ.Im ol. quód fubftitutus pupillaris poffetnu- colu.S.Iaf.n.241. loann. Crot.nu.18. in da volúntate adire ex fecundistabulis
1
Siis quipro em ptojre.ff.Devíucapio delatam iure ciu ili h e re d ita te ,vt opi nib P h1l1p .C orn e.C on fil10 .2 0 4.n u . nantur A n g el. R aph aelC un ian .in .d.p en u ltim .lib .4 .T am e tfi contra fenfd l.L e x C o r n e fia ffa í.in .l^ m u m ta .D e runt idé A c cur fi u s,B art. nu. 9. B al d ,n. verb.qbligatíon.Z azius in. d.l. Pater.
1?.in .d .l. hnaLG . D e fentétiam pafsis, §.finai.quanquam A ccurfius in'hoc va B a rt.in .d .l.S iisq u ip ro em ptofg,n.í4 riauerit.E t tamen m agiycóm u m op i- AngeL. A retin . & laf. ad P orc. in.d nione recep$gm |eft,quód fubftitutus Si ab hoftibus,m fin e : contra quos pro p u p ijla n sin h o c cafu non pofsit adire m agis com m uni opinione facit.Papi- hereditatem pupilli nuda voluntate:
nianifententia in .d .l.Q u o d fi filius. • fedneceffe baheat bonorum poffefsio _T e rti a fp e c i es eft: fi, 1 am moutuóte nem agnoicere fecundum tabulas pu- ftatore in ciuitate,filius & filia capérS p illares,v tre ío lu ttA le xad .in .d .l.L ex tu rab hoftibus, atq-, ibid é defu n d i e.fr C p r n e l i a t a i o Jtaqj in propoíitafpe- fent ante tépora pubertatis. Et in hac cíe fecurius-eífet,fiexecutores átefta- fpecie dubitari p o ffet: vtrum paupe- to re dati pro¿paupenbus agnofcerent res nuda, voluntate, valerent adire ijTXr in.iudaciobpnorú poífefsioné fecu n - puberum hereditate ex pupillariTub- dnín tabulal-pupillares intra te n tu m ftítutioneí C o fta t enim ,quódLexC p? d iesvtiles,iuxta.l.finvQ .Q u i adm itti, n e lia n ih ilfep a ra tim d e fe cü d ista b u - coifffto.g.Gum igitur.I-nfti-.Debono*
lis loquuta eftffede&is.perfonam dun- poffei^o.IU udeft m irabile,quód etia taxat d em onftrauit,qui teftamentÁfar ji filt9,& filia, ápud fioftes decefsiffent d io n e habuiffat -Tulianus tamen m .L poft tepora pubertatis, funt ex yeteri- L X ex Cor ,pex Cornelia.ff.- De-.vulgar. fcrjpfit, busquidoceatq hareditate eorú expu r e l i a .fD e ^ QC capu M e d it a s im púber# pillar-i iffbftitutione poffe fubftitu y * iÍ m ' CJÍ ea lege ad fubftitutú pertinet,ideftj tos pupülar&s pert ineremó mi-nus, q fi
*< x.e iu s 1 e gi s Centent i á, luxt a. 1, Nojni ir natu raliterdefeín fién t, quo tepore m nts.§. V erb u m éx legibus .ff..D ? vei^U ^ ? e p»pfiú_ariab hoftibus caperétur;
ffígntficationé? Inde
5
c PapioianuS-in fed bgp fentetia j-m ento fcrupulofavi L P iiffr .f TE ater.§.fin.ff. D e cap tiu .icrip iit,vti d eb itu r,& d nobís refutada eft in írá in pruLff. D e le sa d ia n e s effe dandas fubftitutopu»- verb.. Defúcl-is ante téporapubertatis.capitu. .pvH&ri ex Legis Cornelia: voluntate. Q u arta,& v ltim aíp e c ie se ft:fi pa- T u rro quomá no ex- verbis,ied exfen,- tér poft teftamentum captus fuiffet ab
t é u a LegisCorneiia.qavncnics fubttitíi hoftibus , deinde.filius Sc filia capti
u oz
fuiffent,fuiiTent .& poftea pater p rio r, tnox li
beri im puberes apud hoftes vita d e- l i cefsiffent.In qua ipecie coft’aret-, -f pau peres admittédeS effe ex vulgari fub- ftitutione, quam com pendióla expri
m ebat ad vñiüéríám patris h ered ita
tem .Siquidem p rim i heredes filius &
f i l i a , lic e t naturaliter fuperuixerint patri, n ih il tamen ex eius teftamento c aper e potu crut: qu u m effent c apti u i ,
& p o ftéai'n eadem captiuitate decef- fiflent,iuxta recepta. Bartoli trad itio
ne in.dll. L ex C o rn elia,in prine. Q u ic qu i d 161 l|if. m urm uret, nu.9. Sed ft fi
lius a f i l ia aliquid proprium 'habUif- fe n te x adúenfiti'is, Sc pauperes vellent adm itti ex fubft itutione pupillari, v i
dendum effet, vtrum pupillares fubfti tutiones valerentran non valerent? Et
^ S ceu o la in hac ipecie refp ó n d ifíevi- L % ‘ ^fp 7 d etu rin.LSi~patercaptu-s.ff.Devulga.
mlglm C <
3U^£ 1
Fex C o rn e lia nope£tinetad pü pillaré fubftitutione,-nili im pubesre- uerius decedat in ciuitate:Tund-enim fi in ciuitatc pupillus d eceflerit, L ex Cbrneli-a,que patris tcftametum confirm at, lu fficie f fubftituto pupillari:
quiapatris'& fili) vnum teftamentum eft.Idem cum Sceuola réípodiffe ere t . Q«oá /1 ditur Papinianus i n .l.'Q ü o d fi filius, filius, uerjt. verf.Sedfi am bo. ff. D e captiu. vt-non Sei fi ambo ahasfufficiat l e x C orn elia fubft itu- ff.de captiu. tGjg U¿ m fi pupillus,defuncto apud ho ftes patre, in ciuitate d écefferit.Secun diim qu a* paup eres no viderentur ad- m k ten d iex pupillari fubftitutione ad h ered itatem im puberum,quos propo nimus non imeiuitate,fed apud hoftes d ecefsiffe. V u lg o tamen contrariu for tite r d efen deretur, Sc qtpauperesad
m itte di eft efit ex pup illan fubftitutio f?e> A ccu rifu s^ h im in .d .l.1 Si pater ca- p tus,infina.fcholio,& :ibi A n gb .B art.
in.l.Pater.ft D e capti.Ide Bart. ex A c curfi) D y n i.& Ia co . Arenef.féntétia in d .L L ex G o th e tia , in p rin cip io , & ibi C aftrent. A lex an d .& Iaf.intellexerút, 9?ideo no val ebat tab u i* pupillare t in
d.l. Si pater captus, & in. d .l.Q u o d fi filius.§.final.quonia teftamentu patris irritum fa&fi eft,nec heredis aditione potuit confirm ari.N am no potuit con firm ari ex perfona p uberis, quem pa- tér herede ex affe inftituerat: quonia pupillus in captiuitate exiftens, & ib i decedens, nullatenúspotuit patri h e - res exiftere.Itcm non potuit confirma ri ex tacita v u lg a ri, ad quam expreffa pupillaris folet p o rrig i: cum pupilla
ris ipfa iit irrita . V n d e B a rto l.in .d .l. . L e x C o rn e lia ,a p e rta ratione intulit,
in ea ipecie valituraeffet pupillaris iubftitutio,fi teftamentu patris aditio ne alicui9 h ered iscoh rm arctur,quod
& ce te ri authores m odo allegati fim i lite r fenferut. Om nes igitur h i D o d o res in fpecie noftri cap -iam propoiita refponderent,qudd pauperes poffent captiuis im puberibus ex fubftitutio*
ne pupillari fuccedere. Siquidé tefta
mentu patris fine vlladubitation c c o - firm ari poffet aditione eorúdem pau
perum , qui hereditatem teftatoris ex teftamento adire poffent ex vulgari fubftitutione non tacita, fed expreffa:
qúam,vi dei icet, com pendiofa fubfti
tutio exprefsiffet. M ih i autem v id ere túr contra pauperes iudicandom fore p fo matre legitim a im puberum h e re d i . *Nam Sceuola in.d.
1
. Si pater captus,quum fcrip fit, Legem C orn elia no pertinere ad pupilli lubftitutione, fenfit p ro fe cto , eandem legem p ertii nereadpatris teftamentum,quod vale ref-qu anuís fubftitutio pupillaris effet irrijra. Idque B ald .in prim o notabili exprefisif in .d d .L exC orn elia,& (qu od m iror)-A lexand. íbidé in fum m arió.
P re te rca P ap in ian ü sin .ff.l.-Q u od k filius.f^Sed ii am b o , fecundum rece
p ta interpretati one,fcribit,quod fub-
■ft itu tus non aliter poteft ex fccun dii tabulis im puberi fu c c e d e re ,quám fi impubes in ciuitate d ecefferit. Ergo quanuis teftamentu patris confirm a
tu effet aditioc alterius hered is, e q u i non
non fuccederet ex recudís tabulis fub- ftitutus ei im puberi,oui non in ciuita te,fed apud hoftes decefsiftet.Neq; va let B arto l.interpretatio, quam obijcit A lexan d .in .d .l.L ex C ornelia.n.io. re ftringentiseum verftcul. ad pupillum ex alíe inftitutum , nullo dato coh^re de:quoniam Papinianus magis loqui
tur eo etiam cafu,quo alteriush^redis aditione potuit teftámentum confir
m ari . Q u ip p e verficulus ille : Sed fi am bo, coniungi debet textui in. §. Si m ortuo,legis prscedentis,vt ibidé O I d ral.& A lb er. obferuarút,& tradit Z a zius in.d.l. Q u ód fi filius, in.z.fcholio.
Plañe in. §. Si mortuo,Papinianus lo quitur in pupillo etiá exhaeredato. In quafpecie certum erat,aditione haere disinftituti confirmatum iri illud te- ftam entum . Pnuterea S csu ola, & Pa
pinianus,non potuerunt fentire, quód patris teftámentum deftitutum effet:
quum vel,aditione fubftituti pupilla
ris confirmari potuiff et, qui vtique po tuit adire hsereditatem patris ex tacita vulgari,iuxta.l.Iam hoc iure.ff.D evul gar.& iuxta ea, qua: fuprá dixim us in pri m a qu aeftione. Q u o argu meto p er- ftrin gitB artolu m R ap h aelC u m an .in
d .l.S i pater captus. Quaerenda eft ig i
tur aliqua ratio fingularis,qua Iureco- iulti,fubftitutione pupillare fieri irri
tam, intellexerunt-'quff teftam étum pa tris no effet irritum . Et quide Zazius in .d.l. Q uod fi filius, colu, penult.quu Bartoli traditionem re d é confutaret,
&eas leges generaliter acciperet,puta uit,fe explicaffe hunc nodum tam ve
ra ,fa cili,& fundata folutione,vt diem diceretom nibus, qui lu s opinioni no accederent. V eram e a fo lu tio , & diffi c ilio r , & fcru p u lofior e ft, quám ille exiftim auit. Ego itaq; interpretor, pupilli,qui poft patré capt9 eft,& apud hoftespofteriorpatre decefsit,ha:re- d itas ab inteftato legitim a ex lege C o r nclia defertur proxim o hanredi le g iti-
1110, argum ent.text.in.d.
1
. Pater. §. Sim ortuo,& .l.penuitim .ff.D e fuis & le- gitim .hsredib.l.P roponebatur, m fi
ne.ff.D e caftrenf. peculio. Vnde Seq
uoia in .d .l.Si pater captus, fc n b it qui dem, legem Corneliam non pertinere ad pupilli fubftitutione. Intellexit ta
m en,eandé legem pertinere ad pupil
li hereditate legitim a.C u r igitur P re tor hoc cafu no fubfequitur & patris,
& legis voluntate, & vtiles adiones in hereditate fubftituto nodat,argumét.
text. in. d. §. Si m ortuoiNem pe hac ra tionePapinianusfubiecifle m ihi vide tu rv erfic.S ed fiam b o :quo fignifica- ret,effe fp e c ié , in qua pupillus ex lege C orn elia haberet legitim ó ab inteita to heredernon tamen ex eadé lege poi fet habere herede ex pupillari tefta- m entoiquianec verba,nec prefum pra mens Legis C o r n e lie re d é induceren tur. H o c ic circo refponfum arbitror, qm pupillus, qui poft patre in captiui- tate decefsit,herede habere nópoteft, nifi ad h ib itafid io n e Legis C o rn e lie . Demus igitur, pupillu eo tepore m or
tuum intelligi,quo ab hoftibus capie
batur. V tiq; m ori filiusfam iliás intel- ligetur,viuo patre captiuo.Prom de ni h il erit quod de fecúdis tabulis trad^- ri pofsit,argum ét.d.l.Q uód fi filius,in princip.Deniq-, in propofita fp e cie, fi pup illu sh icfu iffetm aior annis,poffet quidé ex Lege C orn elia habere legiti mfi ab inteftato heredé.l.penultim .ff.
D e fuis & le g itim .h e re d ib .N o tamen poffet habere h ered em exteftam éto:
quia vtiq; teftamentu ei facere no lice ret,iuxta gl.in .d .l.S i pater, ff. D e iniu fto rupto,cófequens igitur fu it , vt qui fi effet maior annis nó potuiffet dece
dere cum proprio teftaméto, non pof- fit fi fit pupillus cu pupillari teftamen to decedere. Idq; propem odum cce- peruntfentire R a y n er.& A lb e, in.d.l.
Lex C ornelia. V erius autem exprefsit Ioan.Imol. in eadem.
1
. Lex C ornelia,O quem
q u e m & Aret, ibi fequutus eft. Q u o d equidem magis probandum cenfeo argument.d.l. Q uod ü filius,in p rin ci
pio.
S V M M A R I V M .
1 U llius in cafu cap. Si pater,utrum neceffarió i proponi ¿x beat,quodpatns defundifuccef-
fionem dgnouijjet.
Cap.Sipaterffenfusúbiiem.
2 Subftitutus compendiofé admitti nequit ex uuti gari: licet filias, non aditá patrie hereditate,
decefferit.
3 Tiliye, cm pater compcndiofam fubftitutionem fecerat, ipfo iure patrie hereditatem confequi-
tur.
4 Tilitw, qui ipfo iure pdtrishereditatemfuk con fequutus, eam ipf&m hereditatem, iam unam cum propria hereditate effedam tranfmitiit in quofeunque heredes etiam extraneos ex poten tiafuitatis.
y Subflituto uulgarinonaperit uiammorsfili),fi per eam uulgaremfub fututionem no fuit fub- latum ius fui heredis in filio.
6 - Subftitutio uulgaris tolht exiñentiamfui h a e dis i II filio.
7 Subftitutio compendiofa fine fit fada uerbis di- red is, fiue communibus, continet uulgarem fubñitutiotiem.
8 Subñitutio uulgaris omnino tacita,aiquamex-
• preffa pupillaris ex constitutione dan Marci porrigitur,non tollit exiñentiam fui heredis in filio.
9 Subñitutio uulgaris, que includitur in com- pendiofa, non eft omnino tacita: fed uerbis generalibus expreffa: quemadmodum pupil
laris.
i o Subñitutio compendiofa uerbis generali*
bus £quc exprimit uulgarem, ficut pupilla
remi
1 1 Subñitutio uulgaris non tollit exiñentiam fui h£redis in filio:quando fimul cum ipfa uulga*
rifuit etiam admixta fideicommiffaria fubfti
tutio.
12 Tiieicommifptrius cx fubftitutione compen _ diofa non poteñ heredem compellere, ut deat.
13 íideicommiffarius,pendente conditione, poteft h£reím competiere ad adeundam hereditate:
nififidcicommifftrio alu uia pofiit effefuccur- fum.
L-Apud I ulianum.§.Antiñia-ff- Ad Trebellian.
fenfus.
14 Subñitutio uulgaris,qu£ uerbis generalibus ina eluditur ir. compendiofa, non tollit exiften*
tiam fui heredis in filio,
i y Subñitutio uulgaris expreffa in cafum impo
tenti £ non tollit fulitatem.
16 Subftitutio uulgaris, quamuerbis generalibus continet compendiofa, intelUgitur concepta in cafum impotente.
17 Subftitutionis uulgark contente in compendio- f a ,t P content£in breuiloqua diferimen. e r
num.i'S.
18 Subftitutio uulgaris contenta in breuiloqua tollit exiñentiam fui b£redesin filio,quam ta
men non tollit uulgaris contenta in com
pen diofa.
i p L.ítt uúlgari .ff. D e uerborum Jignificatiotu fenfus.
20 Subftitutio fiada uni ex filijs , qui fuprtmus moreretur , uiietur pupillaris , dut ueriiis compendiofa fiada informa pupillaris, c r mero. 2 1.
2 1 Subñitutio pupillaris, aut compendiofa appel
latur ab ipfis etiam lureconf uulgaris,propter confuetam, e r uulgarem claufulam in eaap*
pofiiam.
2$ Subftitutio uulgaris comprehenfa in compen*
diofa non facit locum uulgari fubftituto, quanuis filius tacens'poft patrem iecedatipo*
terit tamen uulgari locus effe, fi filius pubes deiedat,c¡~ eius b£res ex perfona filij fe dbñi- ncat.
2 4 Subftitutio uulgaris in cafum ,quo filius,uiuopa tre, decedat,porr igitur ex uoluntate ad cafum noluntatis.
2 y L.Centurio. ff.De uulgari, fenfus.
26 Subñitutio compendiofa d milite fiada non tol
la fuitatem, necimmixtio ejineceffiariaai hoc vt fubftitutio militaris rede procedere poft*
fit.
27 Vaganus filium antequam fiat fuusheres poteft auertere a fuitate inftituendo eum fub condi*
tione,qu£ fit in ei us poteftate,uel dando ei fub- ftitutum uulgarem:fed fuum b£redem iam effit dum non poteñ reuocare.
L.Ei qmfokenib,in fine, ff.De hered.inftit.fen fis,ibidem.
L. Milites etiam. ff.De militari teftamen. fenfus, ibidem.
L . Qjiod dicitur, ff. De militari ieflamen, fen
fus, ibidem.
28 Subñitutio uulgaris refultans ex compendiofa non facit locum uulgari fubftituto in cafu cap.Kaynutius,Deteftamen.quanuisfilia,non.
aaita, nec agnita patris hereditate, decejje*
rit.
Cap.
Cap. Sipa ter declara- tur. £
Secundapafs.
C ap .R a yn u tiu sJe teñamen. fenfus, ibidem.
25> Tu tor fi e x impuberis uoluntate pro hxrede gerat¿ aut fe im-adfceatáuris foiéniUti fatif-
fañum inteííigiiur. _
10 L . 12.T IÍK .Í. p sr t.6.in .2. pár't. eleganterde*
claratur.*
j i SubJíitutio.uMgaríscomprebetffamcampen=
¿lófáfícta a failite in ter niirrs. P n .tit.-.p a r.
6 mor facit tocum uidgariiquanuis films ¿non.
adita nec acquifita patris hxreditate j <ñ=
.. c é d a t e t ' •
32 S u b & ty tiq m lg a risn o n to llfiffiit& tem * nec impedit 'tranfmijiioñem in legitima filio de
bita. ' ‘ “
33 Subflitutio compendiofa faéia in forma pupiU la tís> non exprim it uulgar em etiam in cdfunt morti.s filij: fid agendum est de ¡migan omni
no tacita-ai quam pupillaris porrigitur.
A c deinde filio.
D E I N D E F I L I O .
; D efun cto, fc ilic e t, ante pu- ibertatistem pora. Q uo loco 1 eg ° qua;ro: Quona feo do. fi
gurari fpectes debeat circa hunc filiú, hoc eft,vtrum -|-proponi debeat,quód h ic fihus,qm poit patre teftatore in pu p illan aetáteemortuus eft,eitrfde patris hereditatem exteftam eto agnouerit:
an no agnouentrEt A rch id iaco n . h ic n u .4 .verfic,T eftatorc mortuo,Ioann.
A n d r.n .i7 .& .n .n .G uilielm .de M on
te L aud u n o,D om m ic9, in verft. T eft a tore.n.f, vno ore interpretantur,quód filius & filia, qui d efu n d i funt ante pu bertatis tepora,hereditate patris adi- uerut prius quám vita decederet.M o- uentur ea ratione,quód alioqui, fi pa
tris h ered itate no adijflent, & ita m or tui fui fien t, iam pauperes ad vniuerfa patris bonaveniilent ex vulgari fubfti tu tio n e,q u eiu b cópendiofain clu d i
tur. Deniq-, quod in fpecie huius cap.
hereditas teftatoris fuerit adita ,p r e - fuppofuit A n gel.d e P erigl.inrepet.l.
In lu is, nu. ?a.if.De lib er.& polthum . Sed Petrus de Ancharrano.nu.if.
hic,alLegataiuperiore expofitióe loa
A c d e in d e fiiio . 211
nis A n d re e , aduertendu ait : quia (in
quit) hoc nó videtur bene d id u . Nam ex vulgari d ire d a fucceditur defun
d o teftatori: fed expupillari fucced i- tur pupillo,in P rincip. Inftitu.D e pu- pilla.fubftitu.Item fuccefsio ex vulga ri no excludit matre a fiiccefiione filij p u p iE i,vtn o tatu rin .l.fin .C .D e in fti- tu tio n .& fub ftitu tion .Sed exifto text.
p a te t, quód mater e x c lu d itu r: quia pauperes in tctú admittuntur. Denrqy.
ratiotext. q u e fundata e ft quoad ex- dufion em m atris, fundatur fuper pu
pillari. H e c ille. :
M ih i videtur,quód h e rationesPe Contrd An tri ab A nch arr.nullo m odo oppugnat charranm.
A rc h id ia c o n i,& a lio ru autorü inter
pretatione.Siquidem omnes illi auto
res plane agnouerút,quód in hoc cap.
om nia bona tam patris, qua m filio ru , pauperibus deferútur ex pupillari iub ftitutione. A eque agnouerút quód ra
tione pupillaris iubftitutionis mater im puberum liberorü ab vtriufq-, filijy
& filie ,hereditate penit’ excluditur.
Im o v e ró o b h oc ipium putauerunt, neceftanam efle interpretationem , <£
filius,&filia,antequam d ecederent,pa trisfucceftione agnouerút. A rgu m en tatur enim ,quód decifio huius cap. io.
cum habere non potuiftet,fi patns h e reditas non fuiflet adita. Siquidem in tali fpecie pauperes adm ittendi effent ad vniuerfa patris bona ex vulgari fnb ftitutione.N ectraftandu foret, an ma ter impuberú liberorum excludere^
tur ab hereditate mariti: quoniantm a giseflet tra&ádum de matre ipfiuste ftatoris excludenda. D eniq; non fuif
fet p recip u a queftio de pupillari fu b ftitutione : quonia pauperes ex ea fub
ftitutione venire non pollen t: ritfiad exiguabcn a im puberum ,qui nihil ex patris hereditate quefiuiftent. -
N ihilom inus cotra A rc h id ia c onú, Contra A r« Sc dhos in tcrp ie to f, quód filius nec chidiaconu.
adita ,nec recufatapatris hereditate decefsit antepubertatis tempora. Et- G 2 enim
em m P on tifex refpod it fecundum ea, q u e in huius cap.ierie fuerunt propo- fita .& m h il plañe propofitfi eltd e adi tione paterna; hereditatis. Igitur diui nandum non fuit5cu cd h liu s pupillus hereditatem patris ex teftam éto adi- u en t:& praeterea qucd eam h eredita- tem a d iu e n t cum tuteris autoritate, quam exi geret aditio p upilli. H o c in
¿m ilib u s term inis argumentatus eft B a rt.in .l.h n a l.n .jiC .D e in ftitu .& fu b fiitu in noftri cap.tenninis argumé tatus eft Socin. in .L S ifili9qui patri, n.
28.in fine.ff. De vulgar. D en ique non perfpi c io vllam iuri s ratione , q u e vr- g e a t, vt diuinare debeamus talem fili) p u p illi aditionem cum tutoris autori tate.
Centra Ar= N ec m e m onet A r c h id ia c o n i,&
cbiiiac, cr aliorum interpretum argumentatio:
quoniam iuris ciuilis fubtilitatem in h oc articulo perfpexiffe non videtur.
* Ita enim conftitucntíum f arbitror, vt quoties pater filium im p u b ere, quem moriés in poteftate h a b u it, haredem teftamento inftituerit,eiqj fi fine libe
ris deceiTerit T itiu m ccpen d iofe fub ft itu e r it, non pofsit adm itti T itius ex vulgarr.quanuis m axim e filius,no adi ta patris hereditate ,deceflerit. Siqui
dem , teftatore mortuo,eius hereditas
^ fftatim d efertu r, & acquiritur ipfo iu re filio impuberi;Vt nec a d itio n e , nec tutoris autoritate opus fit. Q u o n ia in fuis & neceliarijs haeredibus nec adi
tio eft neceifaria,nec tutoris autoritas fi fuerint impuberes.
1
. In fu is.ff.D e fuis & le g itim .h e re d ib .l.i.§ .Q u i funt iu poteftate.ff.Si quis om iffa caufa te- ftam eti.§.Sui,Inftit. D e h^red. qualit.& diifere.§.
5
u i , Inftitu. D e h eredita.q u e lb inteftato d eferuntur.l.final.C , D e repudianda velabftinenda h e re - ditate.U Ciim hereditas. C . D ep ofiti,
iu n & a g lo f. /
^ V n d e -[-fi pupillus filius,poft ea qua patri ipfo iure hieres extitit,vita dece
dat,in fua h ereditate patris q u o q jh e-
reditatem relinquere intelligitur,qua in om nem heredem tranfmitrit ex po
tenti a fuitatis .l.Si quis filium u cu l $;a, • fim ilib .ff.D e acquiréd .h e r e d ii.Pro- filiu m 'i' inde patris hereditas adhuc verfari ff-drac^uir.
animaduertitur in prim o gradu: per- bxred.
inde atque in pri mo gradu verfabatur
dum viuebatfilius.Sic dem um often- , d ftu r, etfi-fuus h eres filius,non adi
ta patri s h e re d ita te , deceiTerit,no ic circo aperitur locus vulgari fubftitu-- tion i,vtfen fit Bartol. in .l.i.nú m.2o.ff.
D e vulga.dum allegauit text.in .d.l.Si quis filium .§.i.N am vera eft illa f d i f - f finitio,qua refoluitur,quod fi pater fi
lio fuo h e re d i dederit vulgarem fu b ftitutum , & per eam dationem fubfti
tuti vulgari s ms fui h ered is non fuerit fublatü in f ilio , mors filijfu i h ered is, q u e ei contigerit poft quefitá ipfo iu re pátris hereditatem ,non aperit loeu vulgari fubftituto,vt ex Bartol. fenten tiare& é collegerunt Iaf.num.40.Fran eifc.R ip'. num. 150. A n d re. A lc ia t. in v e rb o ,H e re s n o n e rit,e x nu. 78. in.d.
l.i.ff.D e vulgar.
Porro conftanterdecernedum eft, quod in huius cap. fpecie filius patri
& fu u s,& u e ce ffa riu s h eres cx tefta
mento extitit ipfo iu re . N e c ob ftitit
h uic rei vulgans fubftitutio, quam pa , ter ei feciife intelligitur.Q u^ quidem,
conclufio videtur habere non leuem d ifficultatem . Q uippe vbi pater filio fuo h ered iv u lgariter fubftituit, datio n e f vulgaris fubftituti iura fui h e re - ¿ dis tolluntur in filio . Sic eu e n it,v t patris hereditatem ex teftamento non querat ipfo iure ; fed ncceife habeat eam hereditatem aditione querere.
Sic confequenter eucniet y vt fi ante
quam adeat vita deceiTerit , faciat locum vulgari fubftituto,fecundum ea, q u eco m m u n iterrecep tafu n tjte- ftibus A lexand ro.num . 5. Iafon.num .
47. & .60. in .l.S ifiliu s h e te s . ff. D e é liberis «Scpofthumis , P h ilip p o C o r
neo in .l.3. num. 11. C .D e iure d elib e
randi
ra d i.S ocin .in .l.i.n .4 7 .& nu-H -S”* U e vulgar.& late explicaui fuprá ín.i.par te,in gloí.Si decederet.Ergovbi pater filio fuo h sre d i aliqué cópédiofé iub- ftituerit,inducédavidetur huius rece pt$ fententia autoritas.Na cópen dio-
7
fa -j- fubftitutio,fiue fa d a fit verbis d ire d is , fiue etia com m unibus, cótin et vulgaré fubftitutione.
1
. Generaliter, v b i hoc notat Francifc. A re t.co l.2 .C . D e inftit.Sc iubftitutionib. A r c h id ia con .h ic,n u .4. & c s te ri oes in praffen.' B art.in.l.Céturio.n.32.ff .D e vulgari^& eft cóm unisom niu opim o , fecun- diim P h ilip . D e c.in .
1
. Precibus n a6.v e rfi.D ev u lg a ri.C .D eim p u b .& a lijs.
H u icargü m éto o bfcu ré Sccofufé videtur refpódift'ePetrus de A n ch ar- ra.h ic.n .if.verf. Sed d ic e s, du allegat C y n i traditione in .d .l.P re cib 9, in.4.
quasftione.Etinfum m a voluit dicere, quód m fp ecie noftri cap.vulgarisfub ftitutio, quam includebat cópédiofa, nó potuit tollere exiftétiá fui hxredis in h lio :q u on iaea vulgaris erat om n i
no tacita.N am no erat expreffa verbis generalibus cópendiofa;lubftitutióis:
fedtacité colligebatur arguméto pu
pillaris,qua cópendiofa verbis genera libus nó dublé exprim ebat. Plañe in -
8
ter oes f cóftat,quód exiftentia fui h x redis in filio nequaqua to llit vulgaris om nino tacita,ad quam pupillaris e x preffa porrigitur.1
. Si filius qui patri, vbi hoc ipfum obieruat Bart.n.3. S t. f . ff.D e vulga.Paul.n.5. A lex ad .n .f.Iaf.n.^4.in.d.l.Si filius h^res. E t fané pro L. Si filius hac fentétia,quá Petrus de A nch arra.
quipatri.ff. ftgnificauit, facitveteru & B a rt. áuto Ee \u.g»r. rjtas>n2.in p rin cip.in .l.C en turio.ffv
D e v u lg a .v b iin cópendioía f ubftitu- tione vulgare collegerut arguméto pu
pillaris expreffa, iuxtatext. in.
1
. Iamh oc iure.ff.D e vulgari.
ContraAn* Veruntam en luec iolutio Petri de chorran. A nch arra. iatisfacere nó p o te ft. Q m
p ■{•vulgaris,quam includitcópen diofa, co lligitu r ex verbis generalibus ipfius
có p en d iofe.N ec enim m inusexprim i tur,quám ipfapupiliarisiquu verba ge neraliacópendiofie-j-hác & illá íubíti
10
tutioncm a;qué exprim ant, vtrefolu it B ar.in .d .l.C éturio,n u .3 2 .in fin e,& in l.u n .
8
.eo d étitu .& agn o u itefíeveru m idé Petrus de A n ch arra.h ic.n .ié.ver- fic.Secudó. D cniq-,hoc cóm um o p inione receptó e ft,v t tradit Francifc.
R ip a m .d.l.C étu rio.n .47. Quare fine dubio probandum e ft, quód in noftri cap .term inis vulgaris fubftitutio, qua?
colligebaturex pauperu com pediofa fubftitutione, erat expreffa verbis ge- neralibusmó minus,quám ipfa pupil
laris fubftitutio.
A lite r ergorefpódendu videretur ex Bald.fentétia in.l. N ó iuftá.n.?. C . A d T reb ellian .vb i fcripfit,quód fi pa ter filio fuo ha;re di fubftituat •{• vulga- n riter,& p er fideicom iffum ,fubftitutio
fideicóm iffaria vniuerfalis operatur hó c e ffe ftó , quód, vid elicet, ius luí 3c necefíarijhíeredis no intelligatur fub lató datione v u lgarislu b ftitu ti. Q ua B aldi fententia fequitur Paul.Caftréf.
n u.f .v e rfic .T ertió ad idem , R aphael Cum an.nu.^.in.l.Si films h sre s.ff.D e lib er.& p ofth u m .L an celot.G aliau .m • ( repetit.
1
. C en turio, ff. D evu lgar.n u .488.Curtius Iunior in.l. Precibus. C . D eim p u b er.& ali]s,col.fin .G uilielm . B en ed i.in repetit.cap.R aynutius, fu
prá.eod.in v e rb .M ortuo itaq; teftato
re, el.2.n. 197.E teaB ald ifen ten tia có - muniter eft receptafecun dum P hilip.
C orn e.in .d .l.N óiu ftá,n .^ .& fecód um B arth0l0m .S0cin.inc0fil.20. V ifisa - d is .n .if.lib .i. P orro ex Baldi fentétia dedu& ó eft,quód vb i cópendiofa fub ftitutio fideicóm iffaria cóprehende- rit,iu sfu i& n eceflari)h a;red isin filio retinebitur,nó obft áte vulgari fubfti- tutione,quíe aliástollere deberetexi- ftentiá fui haeredis, fi fideicóm iffaria nó fuiffet adm ixta.H o c ita pro cóftan ti docuerút A lex ad . n.ó.Iaf.n.óf.in.d.
l.S i filius hseres.ff.De lib e r.& p o fth u . O 3 Socin.
