. {
i
i
'-m
¿hf¿- j^/0¿z¿^¿?iJz^'''&s¿a/£^7&
M. ACCI PLAUTI.
CAPTIVI
LOS CAUTIVOS,
COMEDIA DE
MARCO ACCIO PLAUTO,
TRAOUCIDAALCASTELLANO
POR
¿D; m. m. p.
RepresentadaenelTeateo EspañolenDiciembrede1879poralumnos delaFacultaddeFilosofíayLetras.
MADRID:
IMPRENTA DE FORTANET,
CALLE DE LA LIBERTAD, NÚM. 29.
187
9.DRAMATIS PERSONA.
HEGIO, senes.
PHILOPOLEMUS,
filiusmajorHe- gionis.PHILOCRATES,
juvenis Eleus,
bello captus.
TYNDARUS,
Philocratisnuncser- vus, tamen ingenuus, filiusHe- gionisnatu minor,primonomine Paegnium.ARISTOPHONTES
, juvenis Eleus, amicusPhilocratis, belloquoque captus.ERGASILUS, parasitusolimPhilo- polemi.
STALAGMUS,
servusHegionis,olim fugitivus.LORARIUS
Hegionis.PUER
Hegionis.&ETERI SERVÍ.
Res
agitur Calydoni in iEtolia.PERSONAJES DEL DRAMA.
HEGION,viejo.
FILOPOLEMO, hijomayor de He- gion.
FILÓCRATES, joven Eléo cautivo deguerra.
TYNDARO,
siervoahora de Hegion, pero libre por nacimiento, hijomenor del mismo Hegion,y lla-
madoantes Pegnium.
ARISTOFONTES,jovenEléo,ami- go deFilócrates, cautivotambién deguerra.
ERGÁSILO,parásitode Filopolemo.
ESTALAGMO,
siervo fugitivo de Hegion.EL
CAPATAZ
de Hegion.UN
ESCLAVILLOde Hegion.Otros esclavos.
La
escena pasaen Calydon
de Etolia.60950i
CAPTIVI.
PROLOGÜS.
Hos
quos videtis stare heic captivos dúos, Illeiqui adstant, hi stantambo, nonsedent.Vos,vosmi testéis estis
me verum
loqui.Senexquiheic habitat, Hegio est hujuspater.
Sedisquopacto serviat suo sibipatri,
Id egoheic apud vos proloquar, sioperamdatis.
Seni huicfueruntfilii natidúo,
Alterum
quadrimum puerum
servos surpuit,Eumque
hincprofugiens vendiditinAlide Hujuscepatri; ¿jam hoctenetis?optumum
'st.Negat, hercle,illeultimus: adcedito.
Sinon, ubi sedeas, locusest, est,ubi ambules,
Quando
histrionemcogis mendicarier.Ego me
tuacausa, neerres, non rupturus sum;Vos, quipotestis ope vostracenserier, Adcipite reliquom; alieno uti nihil moror.
Fugitivosille,utdixeram ante, hujus patri,
Domo quem
profugiensdominum
abstulerat, vendidit.Hic postquam huncemit, dedit
eum
huicgnato suo Peculiarem, quia quasiunaretas erat.Hicnunc domi servitsuo patri,nec scitpater.
Enimvero dinos,quasipilas, homineshabent.
Eationemhabetis,
quomodo unum
amiserit.Postquam
belligerant iEtolicum
Alus,Ut
fitin bello,capitur alter filius.Medicus Menarchus emit ibidemin Alide.
Coepit captivos conmercarihic Alios, Si
quem
reperire posset, quomutetsuum
Ulum
captivom: huncsuum
esse nescit, quidomi 'st.Et
quoniamheri inde audivit,desummo
locoLOS CAUTIVOS.
PRÓLOGO.
Estos dos cautivos que veis aquí, están en pié y no sen- tados; vosotros sois testigos de que digo verdad. Elviejo que habita aquí es supadre Hegion; brevementeos explicaré, si
me
daislicencia,
cómo
havenidoéste á servir á supadre.Tuvo
esteviejo dos hijos; áuno de ellos,de edad de cuatro años,le robó
un
esclavo fugitivo ylevendió enlaElideal padre deeste otro.¿Lo
habéis entendido?Estábien.Aquel últimodicequenoloha
entendido.Acércatemás.Sinotienesdóndesentarte tienesdónde pasearte,ya que obligasal histrión ámendigar. Por causatuya no hede perder yo la voz. Vosotros oidlo demás.No me
deten- dré en cosasimpertinentes. Elesclavo fugitivo,como
dijeantes, vendió alpadre de éste el niño que había sacado de lacasa; eldueño,después quelecompró, selediopor compañero á suhijo,
que eracasi de la
misma
edad; éste sirve ahora en casa de su padre,sinquesupadrelo sepa.En
verdadquelos diosesjuegan con nosotros álapelota.Ya
sabéiscómo
perdió al uno.En
la guerra que tuvieron los etolios con los eleos fué hecho prisio- neroelotro hijo,yel médico Menarcole compróenla Elide.Entoncesel padredeljoven empezó á comprar cautivos eleos hasta encontrar alguno con quien podercanjear ásuhijo; no sabe queestequetieneencasaeshijo suyo también.
Ayer
llegó á sus oidosquehabia sido hechocautivoun
caballeroeleo,deilustreli-Sumrnoque generecaptum esseequiteni Alium, Nihil pretio parsit,filio
dum
parceret;Reconciliare utfaciliusposset
domum, Emit
hosce deprasdaambos
de Quaestoribus.Hice autem intersese huncconfinxerunt dolum
,
Quo
pactohic servossuum herum
hinc amittatdomum:
Itaqueinter seconmutant vestem et nomina.
Illic vocaturPhilocrates, hic Tyndarus.
Hujus
illic, hicillius hodiefertimaginem.Et
hichodie expediet nancdoctefallaciam,Et suum nerum
faciet libertatisconpotem.Eodemque
pacto fratrem servabit suum,Reducemque
faciet liberuminpatriam adpatrem, Inprudens: itidem ut saapejam
inmultis locisPlus insciens quis fecit,
quam
prudensboni.Sedinscientes sua sibi fallacia
Ita conpararuntetconfinxerunt dolum:
Itaque niconmepti de sua sententia,
Ut
inservitute bic adsuum
maneat patrem:Ita nuncignorans suo sibi servitpatri.
Homunculiquantisunt,
quom
recogito!Haacresageturnobis,vobis fábula.
Sedetiam 'st, paucis vos quod monitos voluerim.
Profecto expediet, fábulashuic operamdaré.
Non
pertractate facta est,ñequeitem ut canteras;Ñeque
spurcidiciinsunt versus inmemorabileis;Heicñeque perjurus leño est, nec meretrix mala,
Ñeque
miles gloriosus.Ne
vereamini,QuiabellumiEtolis essedixi
cum
Aliis.Forisilleic extra scenamfient praelia.
Nam
hocpaene iniquom'st, cómico choragio Conari de súbitonos agere tragoediam.Proin, si quis
pugnam
exspectat,litéis contrahat;Valentioremnactus adversarium
Si erit,ego faciam ut
pugnam
inspectetnonbonam, Adeo
ut spectareposteaomneisoderit.Abeo. Válete,judices justissimi,
Domi
duellique duellatores optumi.najeygrandes riquezas noreparó enelprecio,esperandosalvar á suhijo, ycompróentre elbotin estosdosá loscuestores; ellos convinieron entre sí en trocar vestidos y nombres, para poder
el
amo
volver ásu casa en vez del siervo; elamo
sellama Filó- crates, el siervo Tyndaro: el uno representaelpapel del otro,y pormedio deeste discreto enredo pondrá el esclavoenlibertad á suseñor,yalmismo
tiempo, ysinsaberloél,salvará ásuhermano ylehará volver libre ásu patria, yá supadre.Muchas
veces la casualidadhacemás
quelaprudencia.Ignorantes de todo urdieron esta trama, sin sospechar que Tyndaro quedaba sirviendo á su padre. ¡Ya
veis cuan vana cosa son los pensamientos de los hombres! Esta comediavamos
á representar,-pero quisieraha- ceros algunas advertencias antes; debéis atendermucho
á esta representación; noesvulgar ni se parece á las demás, no tiene versos obscenos é indignos de recordarse, niintervienenen ella elperjurorufián,la mala mujerniel soldado fanfarrón.Y
aun- queos dije que habia guerra de los etolioscon los eléos, nova- yáis á creer quela batalla es en la escena,porque estaríamuy
mal quecalzando elzueco cómiconos pusiéramos tan de repente áhaceruna
tragedia.Y
si alguno de vosotros quiere pelea, que busqueélmismo
camorra,ysiencuentraun adversariomás
fuerte que él, yo leharé veruna
peleanada buena quele quitelas ga- nas de volver ámeterse en pendencias.Adiós,juecesjustísimos enla paz, yexcelentessoldados enla guerra.
AGTUS PRIMUS.
SGENA PRIMA.
ERGASILUS.
Juventus
nomen
indidit scorto mihi,Eo
quiainvocatus soleo esse in convivio.Scio absurde dictumlioc derisores dicere,
At
ego aiorecte; naniin conviviosibiAmator,talos
quom
jacit, scortuminvocat.Estneinvocatum, annon? est planissume.
Verum,
tercie, vero nosparasiti planius,Quos nunquam
quisquam ñequevocat, ñequeinvocat;Quasi mures seniper edimus alienum cibum.
Ubi
res prolatse sunt,quom
rushomines eunt, Simulprolata? ressuntnostris dentibus.Quasi,
quom
caletur, coclileasin obculto latent,Suosibi sueco vivunt,ros sinon cadit:
ítemparasitirebus prolatislatent In obculto, miseri victitant sueco suo,
Dum
ruri ruranthomines, quos liguriant.Prolatis rebusparasitivenatici
Sumus: quando res redierunt, molossici Odiosiciqueet
multum
inconmodistici.Et
hic quidem,hercle,nisi quicolapbosperpeti Potisparasitus, frangiqueaulas incaput, Vel extraportam trigeminamad saecumilicet.ACTO PRIMERO.
ESCENA PRIMERA.
ERGASILO.
La
juventudme
ha dado elnombre
de ramerapor- que suelo irá los convites, sin serllamado.En
esto tienenmás
razón de lo que parece, porquesiempre en los convites el amante, cuando juega á los da- dos, invocaelnombre
de su amada.¿La
llama óno?Claro que la llama. Pero nosotros, desdichados pa- rásitos,á quien nadiellamani invoca nunca, come-
mos
siempre,como
los ratones, elpan ajeno.Cuando
hayvacaciones y la gente seva al campo, también hay vacaciones para nuestros dientes. Asícomo
en tiempo decalor vive elcaracol escondido en su con- cha, alimentándose de su propiojugosino hallaotra cosa cerca, asílos parásitosentiempo de vacaciones vivenocultos,alimentándoselos infelicesde supropio jugo, mientras veranean en elcampolos hombres de cuya sustanciase alimentan ellos.En
tiempo deva- caciones losparásitos somosperros decaza.Cuando
vuelvenlos negocios somos perrosmolosos, odiados por todoelmundo
éincómodosá todos.Porlodemás,el parásito, con tal que pueda tolerar los golpes y bofetones y quele
rompan
losplatos en la cabezaó que lehagan
irmendigando conun
saco fuera de laQuod
mihi ne eveniat,nonnullumpericulum 'st.Nam
postquam meusrexestpotitus hostium, Ita nuncbelligerantJEitolicum
Aliis;Nam
iEtolia base est: illeiccaptu 'st inAlide Philopolemus, hujus Hegionis filiusSenis, qui heic habitat: quaa Eedeis lamentarías Mihisunt, quasquotiescumque conspicio, fleo.
Nunc
bicobcepit quaastumhunc filigratia Inhonestum,maxume
alienum ingenio suo.Homines
captivosconmercatur, si queatAliquem
invenire, suuniquimutetfilium.Nunc
adeum
pergam: sed aperiturostium,Unde
saturitate sa^pe ego exiiebrius.SCENA SECUNDA.
HEGIO, LORARIUS, ERGASILUS.
Heg.
Advorte animum, sis,tu: istoscaptivos dúos, Here quos emi de praeda, de qua3storibus.Hisindito catenas singularias;
Istasmajores, quibus sunt vincti,demito.
Sinito ambulare, siforis, siintus volent;
Seduti adserventur
magna
diligentia.Libercaptivos avis ferasconsimilis est:
Semelfugiendi si data'st obcasio,
Satis est;
nunquam
postillapossisprendere.Lor. Omneisprofectoliberilubentius Sumus,
quam
servimus.Heg. Non
videreitatu quidem.Lor. Sinon est,quod dem,
mene
visdem
ipseinpedes?Heg.
Si dederis, eritextemplo mibi, quoddem
tibi.Lor. Avis
me
ferasconsimilem faciam,ut predicas.Heg.
Ita, utdicis:nam
si faxis, te in caveamdabo.Sed satisverborum'st: cura,qusejussi, atqueabi.
puerta Trigémina (lo que ojalá no
me
suceda nun- ca), en lo demás no tieneque temerpeligro,puesto que ya mi rey ha vencido á sus enemigos.Ahora
hay guerra entre los etolios y los eleos. Esta es la Etolia.En
laElide fué cautivado Filopolemo, hijo de Hegion, ese viejo quevive ahí, á cuyacasa no puedo acercarme nunca sin llorar. Por el deseo de rescatar á su hijo ha emprendidoun
tráfico innoble ynadadignode su buenacondiciónéíndole.Compra
cautivoshasta encontrar alguno con quiencanjear á suhijo.
Ahora
voyá entraren sucasa,perohé aquí que se abre aquella puerta por donde tantas veces salísaciado y ebrio.ESCENA SEGUNDA.
HEGION, y ERGÁSILO el
CAPATAZ
de los esclavos.Hegion. Atiende á estosdos cautivos que compré ayer dela presaáloscuestores, échalessendascadenas, quíta- les esas
más
fuertescon que vienen atados, déjalos pasear dentro yfuerasi quieren,peromucho
cuidado en su custodia, porque elhombre
libre cuando está cautivoes semejante al ave salvaje;como
se lepre- sente unaocasióndehuirhuye, ynuncapuedes volver á cogerla.Capataz. Todossomos libres con
más
gusto que siervos.Hegion.
No
parece quetúlo piensas así.Capataz. Si notengo nada que darte, ¿quieresqueyo
mismo
eche á huir?Hegion. Silo haces tendréyo ciertamentealgo quedarte.
Capataz. Imitaré alpájaro de quien hablabas antes.
Hegion. Estábien; perosilo hacesteencerraré enuna
maz-
morra. Basta depalabras.VI
Erg.
Quod
ego quidemnimisquam
cupio,utinpetret;Nam
niillumrecipit, nih.il est,quome
recipiam.Nullajuventutis est spes: seseomneis amant.
Ule
demum
antiquis estadulescens moribus;Quojus
nunquam
voltum tranquillavigratiisCondigneestpaterejus moratusmoribus.
Heg. Ego
ibo adfratrem,ad alioscaptivos meos,Visam
ne nocte bacquidpiam turbaverint.Inde
me
continuo recipiamrursumdomum.
Erg. iEgre 'st mi,buncfaceré quasstum carcerarium, Propter suignatimiseriam,miserum senem.
Sed siullo pacto illebucconciliaripotest, Vel carnuficinambuncfaceré
possum
perpeti.Heg.
Quisbeicloquitur?Erg. Ego, quituo mceroremaceror, Macesco, consenesco, ettabescomiser.
Ossa atquepellis
sum
miserámacritudine.Ñeque unquam
quidquamme
juvat, quod edo domi:Foris aliquantillumetiamquodgusto, idbeat.
Heg.
Ergasile, salve.Erg. Di tebene ament, Hegio.
Heg. Ne
fie.Erg. Egon'illum
non
fleam? egon'non defleamTalem
adulescentem?Heg.
Semper sensifilioMeo
te esseamicum, etillum intellexitibi.Erg.
Tum
denique bominesnostraiutelligimus bona,Quom,
quas inpotestatebabuimus, eaamisimus.Ego,postquam gnatustuuspotitu 'stbostium, Expertus quanti fuerit: nunc desidero.
Heg.
Alienusquom
ejusinconmodum tam
Eegreferas,Quid
me
patrempar faceré 'st, quoiille'st unicus?Erg. Alienus ego? alienus ille? ab, Hegio!
Nunquam
istuc dixis,ñequeanimum
induxis tuum.Tibiilleunicu'st,niihi etiam único magisunicus.
Ergásilo. (Aparte.) ¡Cuánto
me
alegraré de que logre este viejolo quedesea! Pues si norecobra suurjo, ¿qué recursome
queda?No
tengo esperanza en la juven- tud. Todos son egoistas yatentos á su interés,peroél es
un
joven de costumbres antiguasá quien nunca be podido bacer reircon mis gracias, ysupadre esmuy
parecido á élentodo.Hegion. Iré ácasa de
mi bermano
á ver á los otros cautivos, paraque no baganruido estanocbe, y despuésvol- veréárecogermeámi
casa.Ergásilo. (Aparte.) ¡Cuánto siento que este infeliz anciano tengaquebacer esteoficio decarceleroporla infeli- cidad de su hijo! Pero si pudiera recobrarle,poco importaría, aunque tuviera que bacer el oficio de verdugo.
Hegion. ¿Quiénhabla abí?
Ergísilo.
Yo,
queme
entristezco con tutristeza, yme
pongoflaco, melancólico y consumido, y no
me
queda yamás
quela pielylosbuesos, ynome
haceprovecho nadade lo quecomo
enmi
casa; sólome
consuela alguna cosillaque como, de vez en cuando,fuera.Hegion. Buenas tardes, Ergásilo.
Ergásilo. Los diosessean contigo, Hegion.
Hegion.
No
llores.Ergásilo.
¿No
be dellorarle?¿No
bedelloraráunjoven tan perfecto?Hegion. Siempre conocí que eras buen amigo demi hijo,
y
éltuyo.
Ergásilo. Los hombres sólo conocemosel bien cuando lo he-
mos
perdido.Yo
sóloheconocido loquevaliatuhijo después que cayó en poder de los enemigos; ahorale echo demenos.
Hegion. Sitú, queeresun extraño, losientes tanto, ¿qué he de hacer yo que soy su padre y no tengo otro hijo?
Ergásilo. ¿Extraño yo? ¿Extraño yo? ¡
Ah
Hegion! nunca di- gas esoni lo pienses; paratí es único,paramí más
queúnico.
Heg.
Lando,malum quom
amieituum
ducis mahim.Nunc
babebonum
animum.Erg.
Ebeu
! buicillud dolet,Quia nuncremissus est edendi exercitus.
Heg. Nullumne
interea nactus, quipossettibi,Kemissum quem
dixti, inperare exercitum?Erg. Quidcredis! fugitantomneis hancprovinciam, Quoiobtigerat, postquamcaptu'st Pbilopolemtis tuus.
Heg.
Non, pol,mirandum
'st,fugitare bancprovinciam.Multis et multigeneribusopus est tibi
Militibus. Primum"
dum
opus est Pistoriensibus;
Eorum
suntgenera aliquot Pistoriensium;Opus
Paniceis,opus Placentinisquoque.Opus
Turdetanis, opus est Ficedulensibus.Jam
maritumi omneismilitesopus sunttibi.Erg.
Ut
sa?pesumma
ingeniain obcultolatent!Hic qualis inperator nuncprivatus est!
Heg. Hube modo bonum
animum:nam
illum confidodomum
In bisdiebus
me
reconciliassere.Nam
eccumbeiccaptivom adulescentemAlium,Prognatum
generesummo,
etsummis divitiis:Hoc
illumme
mutare confidofore.Erg. Ita didefeque faxint.
Heg.
Sednum
quo forasVocatus es adcoenam?
Erg.
Nusquam,
quodsciam.Sed quid tuid quaaris?
Heg.
Quiami 'stnatalis dies;Proptereatevocarier adcoenamvoló.
Erg. Facete dictum.
Heg.
Sed si pauxillum potesContentus esse.
Erg. Neb perpauxillum
modo
:Nam
istocme
assiduo victu delecto domi.Heg.
Age,sis, rogo.Erg.
Emtum,
nisi quimeliorem adferet, Qucemi atque amicisplaceat conditio magis.Hegion. Bien haces enllorar
como
propia lacalamidad de tu amigo.Ahora
tenbuen ánimo.Ergásilo. ¡
Ah
! cuánto siento que andedisperso el ejército cu- linario.Hegion.
¿Y
no has encontradoánadie quepuedamandar
ese ejército, que dices que anda disperso?Ergásilo.
¿Lo
creerás? Todoshuyendeesta provinciadespués que hasido hecho cautivotu hijo Filopolemo.Hegion. No
esadmirable áfé miaquehuyan
de estaregión, porquenecesitasmuchos
soldados y demuchos
géne- ros; necesitasenprimer lugará los bolleros (pisto- rienses), álospanaderos (paniceos), á lospasteleros (placentinos), álosturdetanos, á losvendedores de higos pasos(ficedulenses), y finalmente, á todos los soldados marítimos (pescaderos).Ergásilo. ¡
Qué
verdad esquelos grandesingenios suelenan- darocultos!Un
tan gran generalcomo
yo esahorahombre
particular.Hegion.
Ten
buen ánimo, pues espero que dentro de pocos dias le tendremos en casa.Hoy
he compradoun
joven cautivo de Elea, de ilustre linajeyde grandesriquezas, yespero canjearlepor él.
Ergásilo. ¡Quiéranlo así los diosesylas diosas!
Hegion.
¿Dónde
estás convidadoá cenarestanoche?Ergásilo.
En
ninguna parte que yo sepa. Pero ¿por qué lo preguntas?Hegion. Porque hoyes el diademinatalicio y quisieracon- vidarte á cenar.
Ergásilo. Cúmplasetu deseo.
Hegion. Pero tecontentarás conpoco.
Ergásilo.
No
conmuy
poco,porqueesosequedaparami casa.Hegion.
Vamos,
¿te decides?Ergásilo. Aceptolacondición, sino sepresentaotra
más
agra- dable paramí
y para mis amigos.Yo me
vendoVIII
Quasi
fimdum
vendara, meis rae addicara legibus.Heg. Profundum
vendis tu quidem,haud fundum
mihi.Sed siventurus, tempori.
Erg.
Hem,
veljam
otium'st.Heg.
I modo,venareleporera; nuncherem
tenes.Nam meus
scruposaravictus conmetatviarn.Erg.
Nunquam
istocvinces me, Hegio,ne postules;Curacalceatis dentibusveniara taraen.
Heg.
Asperraeus victussane 'st.Erg. Senteisneesitas?
Heg.
Terrestris coena'st.Erg. Sus terrestrisbestia 'st.
Heg.
Multisoleribus.Erg. Curato segrotosdomi.
Numquid
vis?Heg.
Venias tempori.Erg.
Memorem
mones.Heg.
Ibo intro, atqueintussubducam
ratiunculam, Quantillum argentimibiapudtrapezitam siet.Ad
fratrem, quoirédiseram,mox
ivero.Hegion.
Ergísilo.
Hegion.
Ergísilo.
Hegion.
Ergísilo.
Hegion.
Ergísilo.
Hegion.
Ergísilo.
como un
fundo al que quiera comprarme.Lo
queme
vendes es un profundo(estómago) y noun
fundo. Pero sihas devenir,vente pronto.Estoydispuestocuandoquieras.
Vete después á cazar una liebre; ahora conténtate con
un
erizo, pues mi alimento diario es bastante duro.Lo
queesenesonome
vencerás,Hegion,pormucho
que lo pretendas. Pero vendré con los dientes cal- zados.Ásperaesmi comida.
¿Comes
espinas?Es
cena detierra.También esanimal de tierrael cerdo.
Tengo muchas
legumbres.Guárdalaspara curar álos enfermos de tucasa.
Hegion.
Ven
átiempo.Ergísilo.
Nunca me
olvido de esas cosas.Hegion. Iré dentro á ajustar
una
cuentecilla del dinero que tengo en casa del banquero, yluego iré,como
he dicho, á casa demi hermano.v
AGTUS SBGUNDUS.
SCENA PRIMA.
LORARIUS, PHILOCRATES, TYNDARUS.
(AliiadsuutserviHegionis.)
Lor, Sidiinmortal es idvoluere, voshanc Éerumnamexsequi, Decetidpati animo íequo: siid facietis, leviorlabos erit.
Domi
fuistis, credo, liberi;Nunc
servitus sievenit, eivos morigeranmos bonu
'st,Eamque
berili inperio ingeniis vostris lenemreddere.Indigna dignahabendasunt,berusquse facit.
Phil. Ob,ob,ob!
Lor. Ejulatione
haud
opu'st; oculismultam
miseriamadditis.In remala animo sibono utare, adjuvat.
PniL.
At
nos pndet, quiacum
catenis sumus.Lor.
At
pigeat posteaNostrum
berum,si vos eximatvinculis,Aut
solutos sinat, quos argento emerit.Phil. Quidá nobismetuit? scimus nos
Nostrum
opficium quod est, sisolutossinat.Lor.
At fugam
fingitis: sentio,quam
remagitis.Phil.
Nos
fugiamus?quófugiamus?ACTO SEGUNDO.
ESCENA PRIMERA.
CAPATAZ
delosesclavos, FILOCRATES,TYNDARO,yotros siervos deHEGION
queno hablan.Capataz.
Filóc.
Capataz.
Filóc.
Capataz.
Ya
que losdiosesinmortaleshanqueridoque padez- cáis estetrabajo,necesario es que lo sufráiscon re- signación, pues así se os harámás
llevadero.En
vuestratierrafuisteis libres,segúntengo entendido:
ahora sois esclavos y debéis acomodaros á las cir- cunstancias, haciendo
más
tolerable el imperio de vuestroamo
con vuestra moderación y paciencia.Aun
las cosas indignas han de tenerse por dignas cuando elamo
las hace.¡Oh!
¡Oh!
¡Oh!No
es ocasión de lamentos. Llorando acrecentáis vuestro mal. El único consuelo enladesdicha esto- lerarla con resignación.Nos
avergonzamos de estar encadenados.Más
lepesará luego á vuestroamo
si os quita las cadenas ydeja sueltos álosque comprópordinero.Filóc.
¿Qué
temede nosotros?Sabemos
bien cuál esnues- traobligación aunque nos deje sueltos.Capataz. Vosotrospensáis en huir.
Yo
lo conozco.Filóc. ¡Huir nosotros!
¿A
dónde?2
Lor. Inpatriara.
Phil.
Apage, haud
nosidFugitivosimitari. [deceat
Lor. Imo,edepol, sieritobcasio,
baud
debortor.Phil.
Unum
exorare vossinite nos.Lor.
Quidnam
id est?PniL.
Ut
sine hisAtque
vobis,nobis detislocumloquendi. [arbitrisLor. Fiat; abscedite bine: (ad conservos)nos concedamusbuc, [sedbrevem orationemincipesse.
Phil.
Hem,
istucmihi certumerat:(aclTyndarum)concede huc.Lor. Abite ab istis.
Tynd. Obnoxii
ambo
Vobis sumnspropterbancrem; quom, quasvolumusnos, Copia'st, eafacitisnos conpotes.
Phil. (
Ad
Tyndarum.) Secedehucnuncjam, siyidetur, procul;Ne
arbitri dictanostraarbitran queant,Neve
permanetpalambase nostrafallacia.Nam
dolinondoli sunt, nisi astucolas,Sed
malum maxumum,
siidpalamprovenit. [adsimulo,Nam
siberus mihies tu,atque egome tuum
esseservomTamen
viso opu'st, cauto'stopus, uthocsobrie, sineque Adcurateboc agatur, docteet diligenter. [arbitris,Tantainceptares est: baudsomniculose boc
Agendum
'st.Tynd. Ero, ut
me
voles esse.Phil. Spero,
Tynd.
Nam
tununcvides pro tuocaro capite,Carum
obferremeum
caputvilitati.Phil. Scio.
Tynd.
At
scirememento, quando id, quodvoles, habebis.Nam
ferrémaxuma
parsmorem
hunc bomines babent:[quod sibivolunt,
Dum
idinpetrant, bonisunt; sed, idubijam
penes sesoEx
bonis pessumi et fraudulentissumi [habent, Fiunt.Nunc,
uttemibivoló, esse autumo.Quod
tibi suadeam, suadeammeo
patri.Capataz.
Filóc.
Capataz.
Filóc.
Capataz.
Filóc.
Capataz.
Filóc.
Capataz.
Tyndaro.
Filóc.
Tyndaro.
Filóc.
Tyndaro.
Filóc.
Tyndaro.
Á
lapatria.¿Hemos
deimitar álos fugitivos?Y
áfe miaque, si tenéis ocasión,noos quitaré dela cabeza esepensamiento.Permite quete dirijamos
un
solo ruego.¿Cuál?
Que
nos dejeshablar sin la presenciade éstos ni la vuestra.Sea.
(A
losesclavos.) Retiraos vosotros.Yo me
iré también, pero que sea breve vuestraplática.Breve será. (A Tyndaro.)
Ven
aquí.Retiraos. Dejadsolos áéstos.
Muy
agradecidos te estamos por este favor, puesto quenos das ocasión paralo que deseamoshablar.(
A
Tyndaro.)Yen
donde nonos oigan ninadiepue- da fiscalizar nuestras palabrasni descubrir este en- gaño nuestro, pues los engaños no lo son sino encuanto permanecen ocultos,y sesiguegran mal de descubrirse.Ya
que finges sermi amo
y yo tu siervo,esmenestermucha
atención ycautelaparaquesin sospecharlonadie,
podamos
realizarnuestro pro- pósito.En
grande empeño noshemos
puesto.No
eshora yade dormirse.
Haré
lo que quieras.Así lo espero.
Ya
vesque expongo mi cabeza por salvarla tuya, que esparamí
tanpreciosa.Lo
sé.Peroacuérdate de
mí
cuando estés en libertad,por- quelamayor
partede loshombrestienen lacostum- bredeser buenosmientras esperan conseguir algo,y de tornarsemalos cuando yalohanconseguido.Por
ahora tengo buena opiniónde tí. Los consejosque te doyselos darialomismo
ámipadre.Phil. Pol, ego te,siaudeam,
meum
patrem nominem,Nam
secundum patremtuespaterproxumus.Tynd. Audio.
Phil.
Et
propterea stepius te,ut memineris,moneo;Non
ego herus tibí,sed servossum
: nunc obsecro tehoc [unum,Quoniam
nobisdiinmortalesanimum
obstenderuntsuum,Ut
quiherum me
tibifuisse, atque esse nunc conservom[velint;
Quod
antebac pro jure inperitabammeo,
nuncte oroper [precem, Per fortunamincertam,etpermeiteerga bonitatempatris,Perquéconservitium
commune,
quod bostica evenitmanu,Ne me
secusbonorebonestes,quam
egote,quom
servibas [mini,Atque
ut, qui fueris, et qui nunc sis, meminisse ut Tynd. Scioquidemme
teessenunc,etteesseme. [memineris.Phil.
Hem,
istucsipotesMemoritermeminisse, inest spesnobisinbac astutia.
SGENA SEGUNDA.
HEGIO, PHILOCRATES,TYNDARUS.
Heg. Jam
ego revortorintro, siexbis,quasvolo,exqusesivero.Ubi
sunt isti,quos antetedeisjussibuc produciforas?Phil. Edepol,tibine qusestioni essemus,cautum intellego;
Itavinclis custodiisquecircummoeniti sumus.
Heg.
Quicavet,ne decipiatur, vix caret,quom
etiamcavet.Etiam
quom
cavisseratu'st, s^peis cautor captusest.An
verononjustacausa 'st, utvos servem sedulo,Quos tam
grandi simmercatus preesenti pecunia?Phil. Ñeque,pol,tibinos,quianosservas,Eequom'stvitiovortere,
Ñeque
te nobis, siabeamusbine,sifuat obeasio.Filóc.
¿Y
qué otronombre
puedo darte que el depadre pues has sido paramí
padre segundo?Tyndaro.
Ya
lo oigo.Filóo.
Y
por eso te vuelvo á rogar que nunca olvides que no soy tu amo, sino tu siervo, y ya que los dioses inmortales han querido que yo fuesetuamo
y que ahoraseamos los dos siervos,lo queantesteman-
daba con derecho ahora humildementete lo suplico, por nuestrainciertafortuna, porlabondadde mipa- dre haciatí, por la esclavitudcomún
á quenos re- dujolamano
enemiga:que no guardes conmigomás
consideraciónque laque yo te tuve cuando erasmi
siervo
,y que nunca olvides quién has sido y quién eres ahora.
Tyndaro.
Ya
séqueyo soy túy que tú eres yo.Filóc.
Toda
nuestra esperanza consiste en queno te olvi- desde eso.ESCENA SEGUNDA.
HEGION, FILOCRATES, TYNDARO.
Hegion.
Voy
á entrar enmi
casa, áver silogro averiguar de éstos alguna cosa.¿Dónde
están esos esclavos á quieneshemandado
sacar álapuerta?Filóc. Bien cauto has sido para que no huyéramos. Esta-
mos
cercados de guardias y de cadenas.Hegion. Todadiligenciaespoca parano ser engañado, y
mu-
chas vecesel queparecemás
avisado cae en ellazo.¿Y
no es bastante razón para guardaros bienel ha- beros compradopor tan grancantidad de dinero?Filóc.
No
llevamos ciertamenteá mal el que nos guardes, niátí debe extrañartetampocoel quehuyamos
sise nos presenta ocasión.XII
Heg. Ut
vosheic,itidem illeic apudvosmeus
servatur filius.Phil. Captus est?
Heg.
Ita.Phil.
Non
igiturnos solíignavifuvimus.Heg.
Secede huc;nam
sunt exte qua? solo scitarivoló,Quarum
rerumtefalsiloquoin mi essenolo.Phil.
Non
eroQuod
sciam; si quidnescivi,idnescium tradamtibi.Tynd.
Nunc
senex est intonstrina; nuncjam
cultros adtinet.Ne
id quidem involucre injicere voluit, vestem ut ne [inquinet.Sed utrum, strictimne adtonsurum dicam esse, an per [pectinem, Nescio:
verum
sifrugi'st,usque admutilabit probe.Heg.
Quidtu, servosne esse, anlibermavelis?memora
mihi.Phil.
Proxumum
quodsitbono,quodque amalo longissume, Id voló:quamquam
nonmultum
fuitmolestaservitus;Nec
mi secus erat,quam
siessem familiarisfilius.Tynd. Eugepa?!
Tbalem
talentoemam
Milesium.Nam
ad sapientiam hujus nimiusnugatorfuit.Ut
facete orationemad servitutemcontulit!
Heg. Quo
de genere natus 'st illicPhilocrates?Phil. Polyplusio,
Quod
genusilleicestunum
pollens atquebonoratissumum.Heg.
Quidipsus hic, quo honore estilleic?Phil.
Summo,
atque ab summis viris.Heg. Tum
igitur eiquom
inAliis tantagratia'st, utpreedicas, QuiddivitiEe,suntne opimaí?Phil.
Unde
excoquatsebum
senex.Heg.
Quid?patervivitne?Phil. Vivom,
quom
inde abiimus, liquimus.Nunc, vivat, necne,id
Orcum
scireoportet scilicet.Tynd. Salva res est, philosopliatur quoque jam, non
mendax
[modo 'st.Hegion. Sivosotros estáis cautivos aquí,también lo está en vuestratierramihijo.
Filóc. ¿Cautivo?
Hegion. Sí.
Filóc.
No
fuimos nosotros solos los cobardes.Hegion.
Ven
acá. Quiero preguntarte algunas cosas, pero dímelaverdad en todo.Filóc.
No
mentiré enlo quesepa, pero tampocopodré de- cirte lo que no sé.Tyndaro.
Ya
se prepara el viejo á afeitarle.Ya
ba cogidolos cuchillos, y ni siquiera se poneun
paño para no mancharse elvestido. Pero no sé sileva áafeitar al rapeó sólo á cortarleelpelo.Aunque
sile conviene, le dejaráenteramente desollado.Hegion.
Filóc.
TVNDARO.
Hegion.
Filóc.
Hegion.
Filóc.
Hegion.
Filóc.
Hegion.
Filóc.
Tvndaeo.
¿
Qué
quieresmás?
¿Sersiervoólibre? Dímelo.Quiero lo que esté
más
cerca delbien ymás
lejos del mal, aunque nunca la servidumbreme
fué moles- ta, porque miamo me
tratabacomo
si fuera hijo suyo.Bueno.
No
dariayoun talento porThales de Mileto, pues comparado con lasabiduríade éste eraun
ne-cio. ¡
Con
qué graciaha
venido á hablar de la escla- vitud!¿De
qué familia es esteFilócrates?De
lafamilia Polyplusia,que es lamás
noble y hon- rada deallí.Y
élmismo
, ¿en qué concepto está tenido?En
el mejor concepto le tienen laspersonas demás
valer.
Y
teniendo tantaconsideración entrelos eleos, ¿son por ventura, grandessusriquezas?Elviejo tieneel riñon biencubierto.
¡Qué! ¿Vive su padre?
Vivo le dejamos cuando de allí partimos. Si vive ahoraó no, sólo lo sabe el Orco.
Nos
hemos salvado.No
contento con mentir empieza áfilosofar.XIII
Heg. Quod
erat einomem?
Phil. Tbesaurocbrysonicocbrysides
.
Heg.
Videlicetpropterdiyitias inditumidnomem
quasi est.Phil. Imo, edepol, propter avaritiamipsius, atque audaciam.
Nam
illequidem Tbeodoromedes fuitgermanonomine.Heg.
Quidtuais? tenaxne pater est ejus?Phil. Imo, edepol,pertenax.
Quim
etiam ut magi 'gnoscas: Genio suo ubi quando[sacruficat,
Ad
rem divinam quibusopus est Samiis vasisutitur,Ne
ipseGenius subripiat: proinde, alusutcredat, vide..Heg.
Sequere bacme
igitur:eadem
ego ex boc, quse voló, [exquaasivero.Pbilocrates, bic fecit,
bominem
frugiutfaceré oportuit.Nam
egoexboc,quo generegnatussis, scio; hicfassu'stHtec tu
eadem
si confitenvis, tuarefeceris: [mihi:Quai
tamen
scito scireme
ex boc.Tyüd. Fecitopficiumbicsuum,
Quom
tibiestconfessus verum;quamquam
voluiseduloMeam
nobilitatemobcultare, etgenus,et divitias meas, Hegio: nunc, quandopatriam etlibertatemperdidi,Non
egoistuncme
potius,quam
temetuere,asquomcenseo.Vis bostilis
cum
istoc fecit measopes tequabileis.Memini,
quom
dictobaud
audebat,factonunclíedatlicet.Sedviden'? fortuna
bumana
fingit artatque, ut lubet:Me,
quiliberfueram, servomfecit,esummo
infumum.Quiinperare insueram,nunc alteriusinperio obsequor.
Et
quidemsi proinde, ut ipsefui inperatorfamilias,Habeam dominum,
non Yerear ne injuste aut graviter [mibi inperet.Hegio,boc temonitum, nisiforteipse
non
vis, volueram.Heg.
Loquere audacter.Tynd.
Tam
egofuianteliber,quam
gnatustuus.Tam
mibi,quam
illi, libertatembostilis eripuitmanus.Tam
ille apud nos servit,quam
ego nunc beic apud te [servio.EstprofectoDeus,qui,qua?nos gerimus, auditqueet videt.
Hegion.
¿Cómo
sellamaba elpadre?Filóc. Thesaurochrysonicochrysides.
Hegion. Siu duda por sus riquezas se le puso ese
nom-
bre.
Filóc.
Más
bienpor su avariciay por sutacañería, pues su verdaderonombre
era Teodoromedes.Hegion. ¡Qué!
¿Es
avaro su padre?Filóc. ¿Avaro?
No
hayotrocomo
él.Cuando
sacrificaásu Genio se valeparala libaciónde vasos Samios, por- que teme que el Genio se los robe. Imaginatú sise fiaráde otros.Hegion. Aliora quiero bacer algunas preguntas á este otro.
(A Tyndaro.) Filócrates, este esclavo tuyo
me ha
habladocomo
debehacerlounhombre
de verdad.Ya
sédequéfamilia eres. El
me
lo ha confesado.Tam-
bién átíte estará bien el confesarlo. Pero ya sabes queestoy alcabo de todo.
Tyndaro. Hizo
como
quien es, en descubrirte laverdad ¡oh Hegion! aunque yoquería ocultarminobleza,fami- liayriquezas. Pero ya que heperdido lapatria yla libertad,niáélniá tíos temo.La
fuerza de los ene- migos igualó mi suerte con la suya. Antes no se atrevía áofendermenide palabra.Ahora me
ofende de hecho. ¿Pero qué quieres? Estaes lafortunaque dirigeá su arbitrio las cosas humanas.De
libreme
hizo esclavo; de la cumbre
me
bajóá lo profundo.Yo,
que antes soliamandar, ahora obedezco, ycier- tamente que simi dueño separecieraámí
cuando yo mandaba, notendríaque temer yoinjusticianiafrenta alguna. Hegion, esto teníaque decirte si es quenolollevas ámal.
Hegion. Hablasinmiedo.
Tyndaro.
Tan
librefuicomo
tu hijo.Lo mismo
á él queámí
nosquitaronlalibertadlosenemigos.Tan
esclavo es él en nuestra tierracomo
yo aquí.Hay un
Dios que oye y ve todo lo que hacemos. Conformeme
tratares será tratado tu hijo: bien por bien, mal
XIV
Is, utitu
me
heichabueris,proindeillumilleiccuraverit.Bene
merentibene profuerit, rúaleinerentipar erit.Quam
tufiliumtuum, tarapaterme meus
desiderat.Heg. Memini
ego ista?c; sed faterin 'eadein, qu¿e hicfassu'st [milii?Tynd.
Ego
patrimeo
essefateorsummas
divitias domi,Meque summo
generegnatum: sedte obtestor, Hegio,Ne tuum animum
avarioremfaxint divititemeee;
Ne
patri,tametsiunicus suin, decere videaturmagis,Me
saturum serviréapud tesumtuet vestitutuo, Potiusquaruillei,ubiminume
lionestum'st,mendicantem[vivere.
Heg. Ego
virtuteDeum
etmajorum
nostrumdivessum
satis.Non
egoomnino lucrumomne
esseutilehomini existumo.Scio ego,multos
jam
lucrumluculentostomines reddidit.Est etiam, ubi profecto
damnum
prtestet faceré,quam
[lucrum.
Odi ego aurum; multamultis sa?pe suasit perperam.
Nunc
hocanimum
advortito, ut ea, qp.ee, sentio, pariter Filiusmeus
iileic apudvos servitcaptus Alide; [scias.Eum
si reddis mibi, praetereaunum numum
ne duis,Et
te etbunc amittamhiiic; alio pacto abirenonpotes.Tynd.
Optumum
atque Eequissuinumoras,optumusquebominum
[es
homo.
Sedisprivatam servitutemservit illei, anpublicara?
Heg.
PrivatammediciMenarchi.Piiil. Pol, bicquidem hujusestcliens.
Tam
hoc quidemtibi in proclivi,quam
imber est,quandoHeg.
Pacishomo
ut redimatur. [pluit.Tynd. Paciam: sedte idoro, Hegio.
Heg.
Quidvis,dum
ab re nequidores, faciam.Tynd. Auscultadum, scies.
Ego me
amitti, donicumilleliuc redierit, nonpostulo.Verum,
tequíeso,íestumatum buncmihides,quem
mittamUt
ishomo
redimatur illei. [ad patrem,Heg. Imo
aliumpotius miseroHinc,ubi eruntinducía?, illuc
tuum
quiconveniatpatrem, Quitua, qutetu miseris mandata, ita,utvelis, perferat.por mal. Tanto
me
quiere mi padrecomo
tú á tu hijo.Hegion.
Todo
lo tengo presente. ¿Pero por qué nome
con- fiesas lomismo
quetuesclavome
lia confesado?Tyndaro.
Te
confieso que haygrandes riquezas en mi casay quesoy de noble familia,pero te ruego ¡oh Hegion!que no te hagan avaro mis riquezas,no seaquemi padre,aunque soy hijo único, prefieraverme servir en tucasa,alimentadoyvestido átucosta,
más
bien quehacerélvidademendigo dondele conocentodos.Hegion.
Yo,
gracias áDiosyálavirtud demis mayores, soy bastante rico.No
creo que todaganancia sealícita alhombre. Sé quelausurahaenriquecido ámuchos, perovalemás
ser pobreque usurero. Aborrezco el oro.Es muy
mal consejero. Atiende ahora y sabrás mis intenciones.Mi
hijo está cautivoen laElide. Sime
lo restituyes, aunque nome
desniun
óbolo más, pondré enlibertad á tí y á éste.De
otromodo
no puedes salir.Tyndaro. Cosajusta
me
pides yeres elmejor de los hombres:pero tuhijo ¿es esclavo público óprivado?
Hegion. Privado, del médico Menarco.
Filóc.
Es
clientede mipadre. Tan corriente es lo que de- seascomo
el agua cuando llueve.Hegion.
Haz
que esehombre
leponga
enlibertad.Tyndaro. Asílo haré; pero teruego
una
cosa ¡oh Hegion!Hegion.
Lo
haré siempre quepueda.Tyndaro.
Oye
y lo sabrás.No
pido queme
pongas enlibertad hastaqueélvuelvaá casa. Sóloteruego queme
desel precio delrescate, paraenviárselo á decirpor me- dio deeste esclavo ámipadre.
Hegion. Mejor enviaré á cualquier otro que vaya áhablará tu padre en cuanto se
haga
la tregua, yá élpodrásdarlosencargosque deseas.
Tynd.
At
nihil est, ignotum adillum mittere; operamluseris.Hunc
mitte, hictransactumreddetomne, si illucvenerit.Ne quemquam
fideliorem,ñequequoiplus credat,potes Mittere ad eum, nec quimagissitservos exsententia,Neque
adeo quoituum
concredatfiliumhodie audacius.Ne
vereare,meo
periculo hujus ego experiarfidem, Fretus ingenioejus, quodme
esse scitergasebenevolum.Heg.
Mittam equidemistunc íestumatumtuafide, sivis.Tynd. Voló.
Quam
citissume potest,tam
hoccederéad factumvoló.Heg. Num
quas cansa'st, quin, siille hucnon
redeat, vigintiMihides proillo? [minas
Tynd.
Optuma
imo.Heg.
Solviteistum nunc jam,Atque
ntrumque.Tynd. Ditibiomneisomnia optataadferant,
Quom me
tanto honore honestas,quomque
ex vinclis [eximis.Hoc
quidemhaud
molestum'st jam, quod collus collaria [caret.Heg. Quod
bonisbeneficitbeneficium, gratia eagrávida'stbonis.Nunc
tnillumsiilloesmissurus,dice,demonstra,preecipe, Quae ad patremvis nuntiari; vin'vocembuc ad te?Tynd. Voca.
SCENA TERTIA.
HEGIO,PHILOCRATES, TYNDARUS.
Heg. Qute resbenevortatmihi,
meoqne
filio, Vobisque,volttenovos herusoperam dareTuo
veteri domino, quodis velit, fideliter.Tyndaro.
De
nadate serviríaenviar áun
desconocido.Perderíasel tiempo. Envia á éste; él lo hará todo encuanto llegue.
No
encontrarás otromás
fiel ni de quien élmás
se fie; á ninguno desus siervos quieretantomi padre, yá nadie tampoco mejor queá él puedeen- tregar la persona de tu hijo.No
temas. Te res-pondo de él conmi cabeza. Confioen su índoleyen
losbeneficios que siemprelehehecho.
Hegion.
Le
enviaré conel precio del rescatedespués queha- yas convenido en él.Tyndaro. Estábien. Cuanto antes, serámejor.
Hegion.
Y
si no vuelve,me
pagarás por él 20 minas (1.200 reales).Tyndaro. Síque te lasdaré.
Hegion. (A losdemásesclavos.) Desatadáesos dos.
Tyndaro. Los dioses te dencuanto deseo, yaquetanto honor
me
haces yme
librasde las cadenas yde esecollar queme
martirizaba el cuello.Hegion. Elbeneficio que se haceá los buenos es siemprere- productivo.
Ahora
sihas deenviarle, encárgale todo lo que tengas que decir á tu padre. ¿Quieres quellameá Tyndaro aquí?
Tyndaro. Llámale.
ESCENA TERCERA.
HEGION, FILOCRATES,
TYNDARO.
Hegion.
Tu
nuevoamo
quiere darteun
encargo para tu an- tiguo señor. ¡Ojaláque lo cumplas fielmente,y que seapara bien mió ydemi
hijo y de todosvosotros!XVI
Nam
ego tcdedisestumatum huicvigintiminis;
Hic anterate, ait,mittere hincvelle adpatrera,
Meum
utillicredimatfilium; mutatio ínterme
atqueillum utnostrisfiat filiis.Phil. Utroquevorsum rectum'st ingenium
meum,
Ad
te adqueillum; pro rotame
uti licet.Velego hncvelillucvortar, quo inperabitis.
Heg.
Tutetibíea tnopteingenio prodes plurimum,Quom
servitutemita fers; ut ferri decet.Sequere.
Hem
tibihominem.Tynd. Gratiam habeo tibi,
Quom
copiamistammi etpotestatem facis,Ut
ego adparenteis hunc remittam nnntium, Quime
quidrerumheicagitem, etquid fierivelim, Patrimeo
ordineomnem
remilluc perferat.Nunc
ita convenit interme
atque hunc, Tyndare,Ut
teasstumatuminAlidem mittam ad patrem;Sinonrebitashuc, utviginti minas
Dem
pro te.Phil. Recte convenisse sentio.
Nam
pater exspectat, autme, aut aliquemnuntium, Quihinc ad seveniat.Tynd.
Ergo animum
advortasvoló, Qua? nuntiare binetevolóinpatriara ad patrem.Phil. Philocrates,ut adhuclocorum feci,faciaui sedulo,
Ut
potissuraumquod inrem
recte conducattuam
,Id petam, idque persequar cordeetanimo atqueviribus.
Tynd. Facisita,uttefaceréoportet.
Nunc animum
advortasvoló:Omnium
primuin salutem dicito matriet patri,Et
cognatis, etsiquem
aliumbenevolentemvideris.Me
heic valere etservitutemserviréhuichomini optumo, Qui raehonorehonestiorem semper fecit,et facit.Phil. Istuc nepra;cipias, facilememoria memini tamen.
Tyni).
Nam
quidem,nisiquod custodemhabeo, liberumme
esseDicitopatri,quopacto mihi
cum
hoc convenerit [arbitror.De
hujus filio.Phil. Qvuememini,
mora mera
'st monerier.En
20 minaste he estimado. Dice que tequiere en- viar á supadre para hacerun
canje entrenuestros hijos.Filóc. Dispuesto estoy á obedeceros á tí yáél; soy
como
unaruedaquegira áunaparte ó á otra, segúnman-
déis.
Hegion.
Con
tu índole hacesmás
tolerable tu servidumbre, sufriéndola con resignacióncomo
se debe. Sigúeme.Aquí
tienes átu amo.Tyndaro.
Mucho
te agradezco queme
des estaocasión deen- viarámis padresnoticiade cuálha sidomi suertey cuáles son mis propósitos.Todo
se lo contarásfiel-mente á mipadre.
Hemos
convenido ¡oh Tyndaro!en enviarteálaElide,ysino vuelves pagaré20mi- naspor tí.
Filóc.
Buen
pensamiento hasido, porque tu padre estará esperando ámí
ó á algún otro que lelleve noticias tuyas.Tyndaro. Oye, pues,lo que quiero que digas ámipadre.
Filóc. ¡
Oh
Filócrates!Haré
lo quehice siempre: tratar de lo quemás
pueda convenirtey poner todo ahinco, voluntadéinteligencia en ello.Tyndaro. Haces lo quedebes. Atiende, pues; saludarás ante todo á mi madre y á mi padre y átodo el que bien
me
quiera,les dirás que estoy bueno y que sirvo áun hombre
excelente queme
honra y agasajamás
cadadia.Filóc. Esto, aunque no
me
lo adviertas,no seme
iráde lamemoria.
Tyndaro.
Le
dirás que, aunquetengo guardas,me
considerocomo
libre,y añadiráselpacto quehemos
hechoHe-
giony yo acerca de suhijo.Filóc.