• No se han encontrado resultados

hf - j^/0 z ^?ijz^'''&s a/ ^7&

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2022

Share "hf - j^/0 z ^?ijz^'''&s a/ ^7&"

Copied!
100
0
0

Texto completo

(1)

. {

i

i

'-m

(2)
(3)

¿hf¿- j^/0¿z¿^¿?iJz^'''&s¿a/£^7&

(4)

M. ACCI PLAUTI.

CAPTIVI

(5)

LOS CAUTIVOS,

COMEDIA DE

MARCO ACCIO PLAUTO,

TRAOUCIDAALCASTELLANO

POR

¿D; m. m. p.

RepresentadaenelTeateo EspañolenDiciembrede1879poralumnos delaFacultaddeFilosofíayLetras.

MADRID:

IMPRENTA DE FORTANET,

CALLE DE LA LIBERTAD, NÚM. 29.

187

9.

(6)

DRAMATIS PERSONA.

HEGIO, senes.

PHILOPOLEMUS,

filiusmajorHe- gionis.

PHILOCRATES,

juvenis Eleus

,

bello captus.

TYNDARUS,

Philocratisnuncser- vus, tamen ingenuus, filiusHe- gionisnatu minor,primonomine Paegnium.

ARISTOPHONTES

, juvenis Eleus, amicusPhilocratis, belloquoque captus.

ERGASILUS, parasitusolimPhilo- polemi.

STALAGMUS,

servusHegionis,olim fugitivus.

LORARIUS

Hegionis.

PUER

Hegionis.

&ETERI SERVÍ.

Res

agitur Calydoni in iEtolia.

(7)

PERSONAJES DEL DRAMA.

HEGION,viejo.

FILOPOLEMO, hijomayor de He- gion.

FILÓCRATES, joven Eléo cautivo deguerra.

TYNDARO,

siervoahora de Hegion, pero libre por nacimiento, hijo

menor del mismo Hegion,y lla-

madoantes Pegnium.

ARISTOFONTES,jovenEléo,ami- go deFilócrates, cautivotambién deguerra.

ERGÁSILO,parásitode Filopolemo.

ESTALAGMO,

siervo fugitivo de Hegion.

EL

CAPATAZ

de Hegion.

UN

ESCLAVILLOde Hegion.

Otros esclavos.

La

escena pasa

en Calydon

de Etolia.

60950i

(8)

CAPTIVI.

PROLOGÜS.

Hos

quos videtis stare heic captivos dúos, Illeiqui adstant, hi stantambo, nonsedent.

Vos,vosmi testéis estis

me verum

loqui.

Senexquiheic habitat, Hegio est hujuspater.

Sedisquopacto serviat suo sibipatri,

Id egoheic apud vos proloquar, sioperamdatis.

Seni huicfueruntfilii natidúo,

Alterum

quadrimum puerum

servos surpuit,

Eumque

hincprofugiens vendiditinAlide Hujuscepatri; ¿jam hoctenetis?

optumum

'st.

Negat, hercle,illeultimus: adcedito.

Sinon, ubi sedeas, locusest, est,ubi ambules,

Quando

histrionemcogis mendicarier.

Ego me

tuacausa, neerres, non rupturus sum;

Vos, quipotestis ope vostracenserier, Adcipite reliquom; alieno uti nihil moror.

Fugitivosille,utdixeram ante, hujus patri,

Domo quem

profugiens

dominum

abstulerat, vendidit.

Hic postquam huncemit, dedit

eum

huicgnato suo Peculiarem, quia quasiunaretas erat.

Hicnunc domi servitsuo patri,nec scitpater.

Enimvero dinos,quasipilas, homineshabent.

Eationemhabetis,

quomodo unum

amiserit.

Postquam

belligerant iEtoli

cum

Alus,

Ut

fitin bello,capitur alter filius.

Medicus Menarchus emit ibidemin Alide.

Coepit captivos conmercarihic Alios, Si

quem

reperire posset, quomutet

suum

Ulum

captivom: hunc

suum

esse nescit, quidomi 'st.

Et

quoniamheri inde audivit,de

summo

loco

(9)

LOS CAUTIVOS.

PRÓLOGO.

Estos dos cautivos que veis aquí, están en pié y no sen- tados; vosotros sois testigos de que digo verdad. Elviejo que habita aquí es supadre Hegion; brevementeos explicaré, si

me

daislicencia,

cómo

havenidoéste á servir á supadre.

Tuvo

este

viejo dos hijos; áuno de ellos,de edad de cuatro años,le robó

un

esclavo fugitivo ylevendió enlaElideal padre deeste otro.

¿Lo

habéis entendido?Estábien.Aquel últimodicequenolo

ha

entendido.Acércatemás.Sinotienesdóndesentarte tienesdónde pasearte,ya que obligasal histrión ámendigar. Por causatuya no hede perder yo la voz. Vosotros oidlo demás.

No me

deten- dré en cosasimpertinentes. Elesclavo fugitivo,

como

dijeantes, vendió alpadre de éste el niño que había sacado de lacasa; el

dueño,después quelecompró, selediopor compañero á suhijo,

que eracasi de la

misma

edad; éste sirve ahora en casa de su padre,sinquesupadrelo sepa.

En

verdadquelos diosesjuegan con nosotros álapelota.

Ya

sabéis

cómo

perdió al uno.

En

la guerra que tuvieron los etolios con los eleos fué hecho prisio- neroelotro hijo,yel médico Menarcole compróenla Elide.

Entoncesel padredeljoven empezó á comprar cautivos eleos hasta encontrar alguno con quien podercanjear ásuhijo; no sabe queestequetieneencasaeshijo suyo también.

Ayer

llegó á sus oidosquehabia sido hechocautivo

un

caballeroeleo,deilustreli-

(10)

Sumrnoque generecaptum esseequiteni Alium, Nihil pretio parsit,filio

dum

parceret;

Reconciliare utfaciliusposset

domum, Emit

hosce deprasda

ambos

de Quaestoribus.

Hice autem intersese huncconfinxerunt dolum

,

Quo

pactohic servos

suum herum

hinc amittat

domum:

Itaqueinter seconmutant vestem et nomina.

Illic vocaturPhilocrates, hic Tyndarus.

Hujus

illic, hicillius hodiefertimaginem.

Et

hichodie expediet nancdoctefallaciam,

Et suum nerum

faciet libertatisconpotem.

Eodemque

pacto fratrem servabit suum,

Reducemque

faciet liberuminpatriam adpatrem, Inprudens: itidem ut saape

jam

inmultis locis

Plus insciens quis fecit,

quam

prudensboni.

Sedinscientes sua sibi fallacia

Ita conpararuntetconfinxerunt dolum:

Itaque niconmepti de sua sententia,

Ut

inservitute bic ad

suum

maneat patrem:

Ita nuncignorans suo sibi servitpatri.

Homunculiquantisunt,

quom

recogito!

Haacresageturnobis,vobis fábula.

Sedetiam 'st, paucis vos quod monitos voluerim.

Profecto expediet, fábulashuic operamdaré.

Non

pertractate facta est,ñequeitem ut canteras;

Ñeque

spurcidiciinsunt versus inmemorabileis;

Heicñeque perjurus leño est, nec meretrix mala,

Ñeque

miles gloriosus.

Ne

vereamini,

QuiabellumiEtolis essedixi

cum

Aliis.

Forisilleic extra scenamfient praelia.

Nam

hocpaene iniquom'st, cómico choragio Conari de súbitonos agere tragoediam.

Proin, si quis

pugnam

exspectat,litéis contrahat;

Valentioremnactus adversarium

Si erit,ego faciam ut

pugnam

inspectetnon

bonam, Adeo

ut spectareposteaomneisoderit.

Abeo. Válete,judices justissimi,

Domi

duellique duellatores optumi.

(11)

najeygrandes riquezas noreparó enelprecio,esperandosalvar á suhijo, ycompróentre elbotin estosdosá loscuestores; ellos convinieron entre en trocar vestidos y nombres, para poder

el

amo

volver ásu casa en vez del siervo; el

amo

sellama Filó- crates, el siervo Tyndaro: el uno representaelpapel del otro,y pormedio deeste discreto enredo pondrá el esclavoenlibertad á suseñor,yal

mismo

tiempo, ysinsaberloél,salvará ásuhermano ylehará volver libre ásu patria, yá supadre.

Muchas

veces la casualidadhace

más

quelaprudencia.Ignorantes de todo urdieron esta trama, sin sospechar que Tyndaro quedaba sirviendo á su padre. ¡

Ya

veis cuan vana cosa son los pensamientos de los hombres! Esta comedia

vamos

á representar,-pero quisieraha- ceros algunas advertencias antes; debéis atender

mucho

á esta representación; noesvulgar ni se parece á las demás, no tiene versos obscenos é indignos de recordarse, niintervienenen ella elperjurorufián,la mala mujerniel soldado fanfarrón.

Y

aun- queos dije que habia guerra de los etolioscon los eléos, nova- yáis á creer quela batalla es en la escena,porque estaría

muy

mal quecalzando elzueco cómiconos pusiéramos tan de repente áhacer

una

tragedia.

Y

si alguno de vosotros quiere pelea, que busqueél

mismo

camorra,ysiencuentraun adversario

más

fuerte que él, yo leharé ver

una

peleanada buena quele quitelas ga- nas de volver ámeterse en pendencias.

Adiós,juecesjustísimos enla paz, yexcelentessoldados enla guerra.

(12)

AGTUS PRIMUS.

SGENA PRIMA.

ERGASILUS.

Juventus

nomen

indidit scorto mihi,

Eo

quiainvocatus soleo esse in convivio.

Scio absurde dictumlioc derisores dicere,

At

ego aiorecte; naniin conviviosibi

Amator,talos

quom

jacit, scortuminvocat.

Estneinvocatum, annon? est planissume.

Verum,

tercie, vero nosparasiti planius,

Quos nunquam

quisquam ñequevocat, ñequeinvocat;

Quasi mures seniper edimus alienum cibum.

Ubi

res prolatse sunt,

quom

rushomines eunt, Simulprolata? ressuntnostris dentibus.

Quasi,

quom

caletur, coclileasin obculto latent,

Suosibi sueco vivunt,ros sinon cadit:

ítemparasitirebus prolatislatent In obculto, miseri victitant sueco suo,

Dum

ruri ruranthomines, quos liguriant.

Prolatis rebusparasitivenatici

Sumus: quando res redierunt, molossici Odiosiciqueet

multum

inconmodistici.

Et

hic quidem,hercle,nisi quicolapbosperpeti Potisparasitus, frangiqueaulas incaput, Vel extraportam trigeminamad saecumilicet.

(13)

ACTO PRIMERO.

ESCENA PRIMERA.

ERGASILO.

La

juventud

me

ha dado el

nombre

de ramerapor- que suelo irá los convites, sin serllamado.

En

esto tienen

más

razón de lo que parece, porquesiempre en los convites el amante, cuando juega á los da- dos, invocael

nombre

de su amada.

¿La

llama óno?

Claro que la llama. Pero nosotros, desdichados pa- rásitos,á quien nadiellamani invoca nunca, come-

mos

siempre,

como

los ratones, elpan ajeno.

Cuando

hayvacaciones y la gente seva al campo, también hay vacaciones para nuestros dientes. Así

como

en tiempo decalor vive elcaracol escondido en su con- cha, alimentándose de su propiojugosino hallaotra cosa cerca, asílos parásitosentiempo de vacaciones vivenocultos,alimentándoselos infelicesde supropio jugo, mientras veranean en elcampolos hombres de cuya sustanciase alimentan ellos.

En

tiempo deva- caciones losparásitos somosperros decaza.

Cuando

vuelvenlos negocios somos perrosmolosos, odiados por todoel

mundo

éincómodosá todos.Porlodemás,

el parásito, con tal que pueda tolerar los golpes y bofetones y quele

rompan

losplatos en la cabezaó que le

hagan

irmendigando con

un

saco fuera de la

(14)

Quod

mihi ne eveniat,nonnullumpericulum 'st.

Nam

postquam meusrexestpotitus hostium, Ita nuncbelligerantJEitoli

cum

Aliis;

Nam

iEtolia base est: illeiccaptu 'st inAlide Philopolemus, hujus Hegionis filius

Senis, qui heic habitat: quaa Eedeis lamentarías Mihisunt, quasquotiescumque conspicio, fleo.

Nunc

bicobcepit quaastumhunc filigratia Inhonestum,

maxume

alienum ingenio suo.

Homines

captivosconmercatur, si queat

Aliquem

invenire, suuniquimutetfilium.

Nunc

ad

eum

pergam: sed aperiturostium,

Unde

saturitate sa^pe ego exiiebrius.

SCENA SECUNDA.

HEGIO, LORARIUS, ERGASILUS.

Heg.

Advorte animum, sis,tu: istoscaptivos dúos, Here quos emi de praeda, de qua3storibus.

Hisindito catenas singularias;

Istasmajores, quibus sunt vincti,demito.

Sinito ambulare, siforis, siintus volent;

Seduti adserventur

magna

diligentia.

Libercaptivos avis ferasconsimilis est:

Semelfugiendi si data'st obcasio,

Satis est;

nunquam

postillapossisprendere.

Lor. Omneisprofectoliberilubentius Sumus,

quam

servimus.

Heg. Non

videreitatu quidem.

Lor. Sinon est,quod dem,

mene

vis

dem

ipseinpedes?

Heg.

Si dederis, eritextemplo mibi, quod

dem

tibi.

Lor. Avis

me

ferasconsimilem faciam,ut predicas.

Heg.

Ita, utdicis:

nam

si faxis, te in caveamdabo.

Sed satisverborum'st: cura,qusejussi, atqueabi.

(15)

puerta Trigémina (lo que ojalá no

me

suceda nun- ca), en lo demás no tieneque temerpeligro,puesto que ya mi rey ha vencido á sus enemigos.

Ahora

hay guerra entre los etolios y los eleos. Esta es la Etolia.

En

laElide fué cautivado Filopolemo, hijo de Hegion, ese viejo quevive ahí, á cuyacasa no puedo acercarme nunca sin llorar. Por el deseo de rescatar á su hijo ha emprendido

un

tráfico innoble ynadadignode su buenacondiciónéíndole.

Compra

cautivoshasta encontrar alguno con quiencanjear á suhijo.

Ahora

voyá entraren sucasa,perohé aquí que se abre aquella puerta por donde tantas veces salísaciado y ebrio.

ESCENA SEGUNDA.

HEGION, y ERGÁSILO el

CAPATAZ

de los esclavos.

Hegion. Atiende á estosdos cautivos que compré ayer dela presaáloscuestores, échalessendascadenas, quíta- les esas

más

fuertescon que vienen atados, déjalos pasear dentro yfuerasi quieren,pero

mucho

cuidado en su custodia, porque el

hombre

libre cuando está cautivoes semejante al ave salvaje;

como

se lepre- sente unaocasióndehuirhuye, ynuncapuedes volver á cogerla.

Capataz. Todossomos libres con

más

gusto que siervos.

Hegion.

No

parece quetúlo piensas así.

Capataz. Si notengo nada que darte, ¿quieresqueyo

mismo

eche á huir?

Hegion. Silo haces tendréyo ciertamentealgo quedarte.

Capataz. Imitaré alpájaro de quien hablabas antes.

Hegion. Estábien; perosilo hacesteencerraré enuna

maz-

morra. Basta depalabras.

(16)

VI

Erg.

Quod

ego quidemnimis

quam

cupio,utinpetret;

Nam

niillumrecipit, nih.il est,quo

me

recipiam.

Nullajuventutis est spes: seseomneis amant.

Ule

demum

antiquis estadulescens moribus;

Quojus

nunquam

voltum tranquillavigratiis

Condigneestpaterejus moratusmoribus.

Heg. Ego

ibo adfratrem,ad alioscaptivos meos,

Visam

ne nocte bacquidpiam turbaverint.

Inde

me

continuo recipiamrursum

domum.

Erg. iEgre 'st mi,buncfaceré quasstum carcerarium, Propter suignatimiseriam,miserum senem.

Sed siullo pacto illebucconciliaripotest, Vel carnuficinambuncfaceré

possum

perpeti.

Heg.

Quisbeicloquitur?

Erg. Ego, quituo mceroremaceror, Macesco, consenesco, ettabescomiser.

Ossa atquepellis

sum

miserámacritudine.

Ñeque unquam

quidquam

me

juvat, quod edo domi:

Foris aliquantillumetiamquodgusto, idbeat.

Heg.

Ergasile, salve.

Erg. Di tebene ament, Hegio.

Heg. Ne

fie.

Erg. Egon'illum

non

fleam? egon'non defleam

Talem

adulescentem?

Heg.

Semper sensifilio

Meo

te esseamicum, etillum intellexitibi.

Erg.

Tum

denique bominesnostraiutelligimus bona,

Quom,

quas inpotestatebabuimus, eaamisimus.

Ego,postquam gnatustuuspotitu 'stbostium, Expertus quanti fuerit: nunc desidero.

Heg.

Alienus

quom

ejus

inconmodum tam

Eegreferas,

Quid

me

patrempar faceré 'st, quoiille'st unicus?

Erg. Alienus ego? alienus ille? ab, Hegio!

Nunquam

istuc dixis,ñeque

animum

induxis tuum.

Tibiilleunicu'st,niihi etiam único magisunicus.

(17)

Ergásilo. (Aparte.) ¡Cuánto

me

alegraré de que logre este viejolo quedesea! Pues si norecobra suurjo, ¿qué recurso

me

queda?

No

tengo esperanza en la juven- tud. Todos son egoistas yatentos á su interés,pero

él es

un

joven de costumbres antiguasá quien nunca be podido bacer reircon mis gracias, ysupadre es

muy

parecido á élentodo.

Hegion. Iré ácasa de

mi bermano

á ver á los otros cautivos, paraque no baganruido estanocbe, y despuésvol- veréárecogermeá

mi

casa.

Ergásilo. (Aparte.) ¡Cuánto siento que este infeliz anciano tengaquebacer esteoficio decarceleroporla infeli- cidad de su hijo! Pero si pudiera recobrarle,poco importaría, aunque tuviera que bacer el oficio de verdugo.

Hegion. ¿Quiénhabla abí?

Ergísilo.

Yo,

que

me

entristezco con tutristeza, y

me

pongo

flaco, melancólico y consumido, y no

me

queda ya

más

quela pielylosbuesos, yno

me

haceprovecho nadade lo que

como

en

mi

casa; sólo

me

consuela alguna cosillaque como, de vez en cuando,fuera.

Hegion. Buenas tardes, Ergásilo.

Ergásilo. Los diosessean contigo, Hegion.

Hegion.

No

llores.

Ergásilo.

¿No

be dellorarle?

¿No

bedelloraráunjoven tan perfecto?

Hegion. Siempre conocí que eras buen amigo demi hijo,

y

éltuyo.

Ergásilo. Los hombres sólo conocemosel bien cuando lo he-

mos

perdido.

Yo

sóloheconocido loquevaliatuhijo después que cayó en poder de los enemigos; ahora

le echo demenos.

Hegion. Sitú, queeresun extraño, losientes tanto, ¿qué he de hacer yo que soy su padre y no tengo otro hijo?

Ergásilo. ¿Extraño yo? ¿Extraño yo? ¡

Ah

Hegion! nunca di- gas esoni lo pienses; para es único,para

mí más

queúnico.

(18)

Heg.

Lando,

malum quom

amiei

tuum

ducis mahim.

Nunc

babe

bonum

animum.

Erg.

Ebeu

! buicillud dolet,

Quia nuncremissus est edendi exercitus.

Heg. Nullumne

interea nactus, quipossettibi,

Kemissum quem

dixti, inperare exercitum?

Erg. Quidcredis! fugitantomneis hancprovinciam, Quoiobtigerat, postquamcaptu'st Pbilopolemtis tuus.

Heg.

Non, pol,

mirandum

'st,fugitare bancprovinciam.

Multis et multigeneribusopus est tibi

Militibus. Primum"

dum

opus est Pistoriensibus

;

Eorum

suntgenera aliquot Pistoriensium;

Opus

Paniceis,opus Placentinisquoque.

Opus

Turdetanis, opus est Ficedulensibus.

Jam

maritumi omneismilitesopus sunttibi.

Erg.

Ut

sa?pe

summa

ingeniain obcultolatent!

Hic qualis inperator nuncprivatus est!

Heg. Hube modo bonum

animum:

nam

illum confido

domum

In bisdiebus

me

reconciliassere.

Nam

eccumbeiccaptivom adulescentemAlium,

Prognatum

genere

summo,

etsummis divitiis:

Hoc

illum

me

mutare confidofore.

Erg. Ita didefeque faxint.

Heg.

Sed

num

quo foras

Vocatus es adcoenam?

Erg.

Nusquam,

quodsciam.

Sed quid tuid quaaris?

Heg.

Quiami 'stnatalis dies;

Proptereatevocarier adcoenamvoló.

Erg. Facete dictum.

Heg.

Sed si pauxillum potes

Contentus esse.

Erg. Neb perpauxillum

modo

:

Nam

istoc

me

assiduo victu delecto domi.

Heg.

Age,sis, rogo.

Erg.

Emtum,

nisi quimeliorem adferet, Qucemi atque amicisplaceat conditio magis.

(19)

Hegion. Bien haces enllorar

como

propia lacalamidad de tu amigo.

Ahora

tenbuen ánimo.

Ergásilo. ¡

Ah

! cuánto siento que andedisperso el ejército cu- linario.

Hegion.

¿Y

no has encontradoánadie quepueda

mandar

ese ejército, que dices que anda disperso?

Ergásilo.

¿Lo

creerás? Todoshuyendeesta provinciadespués que hasido hecho cautivotu hijo Filopolemo.

Hegion. No

esadmirable á miaque

huyan

de estaregión, porquenecesitas

muchos

soldados y de

muchos

géne- ros; necesitasenprimer lugará los bolleros (pisto- rienses), álospanaderos (paniceos), á lospasteleros (placentinos), álosturdetanos, á losvendedores de higos pasos(ficedulenses), y finalmente, á todos los soldados marítimos (pescaderos).

Ergásilo. ¡

Qué

verdad esquelos grandesingenios suelenan- darocultos!

Un

tan gran general

como

yo esahora

hombre

particular.

Hegion.

Ten

buen ánimo, pues espero que dentro de pocos dias le tendremos en casa.

Hoy

he comprado

un

joven cautivo de Elea, de ilustre linajeyde grandes

riquezas, yespero canjearlepor él.

Ergásilo. ¡Quiéranlo así los diosesylas diosas!

Hegion.

¿Dónde

estás convidadoá cenarestanoche?

Ergásilo.

En

ninguna parte que yo sepa. Pero ¿por qué lo preguntas?

Hegion. Porque hoyes el diademinatalicio y quisieracon- vidarte á cenar.

Ergásilo. Cúmplasetu deseo.

Hegion. Pero tecontentarás conpoco.

Ergásilo.

No

con

muy

poco,porqueesosequedaparami casa.

Hegion.

Vamos,

¿te decides?

Ergásilo. Aceptolacondición, sino sepresentaotra

más

agra- dable para

y para mis amigos.

Yo me

vendo

(20)

VIII

Quasi

fimdum

vendara, meis rae addicara legibus.

Heg. Profundum

vendis tu quidem,

haud fundum

mihi.

Sed siventurus, tempori.

Erg.

Hem,

vel

jam

otium'st.

Heg.

I modo,venareleporera; nunc

herem

tenes.

Nam meus

scruposaravictus conmetatviarn.

Erg.

Nunquam

istocvinces me, Hegio,ne postules;

Curacalceatis dentibusveniara taraen.

Heg.

Asperraeus victussane 'st.

Erg. Senteisneesitas?

Heg.

Terrestris coena'st.

Erg. Sus terrestrisbestia 'st.

Heg.

Multisoleribus.

Erg. Curato segrotosdomi.

Numquid

vis?

Heg.

Venias tempori.

Erg.

Memorem

mones.

Heg.

Ibo intro, atqueintus

subducam

ratiunculam, Quantillum argentimibiapudtrapezitam siet.

Ad

fratrem, quoirédiseram,

mox

ivero.

(21)

Hegion.

Ergísilo.

Hegion.

Ergísilo.

Hegion.

Ergísilo.

Hegion.

Ergísilo.

Hegion.

Ergísilo.

como un

fundo al que quiera comprarme.

Lo

que

me

vendes es un profundo(estómago) y no

un

fundo. Pero sihas devenir,vente pronto.

Estoydispuestocuandoquieras.

Vete después á cazar una liebre; ahora conténtate con

un

erizo, pues mi alimento diario es bastante duro.

Lo

queesenesono

me

vencerás,Hegion,por

mucho

que lo pretendas. Pero vendré con los dientes cal- zados.

Ásperaesmi comida.

¿Comes

espinas?

Es

cena detierra.

También esanimal de tierrael cerdo.

Tengo muchas

legumbres.

Guárdalaspara curar álos enfermos de tucasa.

Hegion.

Ven

átiempo.

Ergísilo.

Nunca me

olvido de esas cosas.

Hegion. Iré dentro á ajustar

una

cuentecilla del dinero que tengo en casa del banquero, yluego iré,

como

he dicho, á casa demi hermano.

v

(22)

AGTUS SBGUNDUS.

SCENA PRIMA.

LORARIUS, PHILOCRATES, TYNDARUS.

(AliiadsuutserviHegionis.)

Lor, Sidiinmortal es idvoluere, voshanc Éerumnamexsequi, Decetidpati animo íequo: siid facietis, leviorlabos erit.

Domi

fuistis, credo, liberi;

Nunc

servitus sievenit, eivos morigeran

mos bonu

'st,

Eamque

berili inperio ingeniis vostris lenemreddere.

Indigna dignahabendasunt,berusquse facit.

Phil. Ob,ob,ob!

Lor. Ejulatione

haud

opu'st; oculis

multam

miseriamadditis.

In remala animo sibono utare, adjuvat.

PniL.

At

nos pndet, quia

cum

catenis sumus.

Lor.

At

pigeat postea

Nostrum

berum,si vos eximatvinculis,

Aut

solutos sinat, quos argento emerit.

Phil. Quidá nobismetuit? scimus nos

Nostrum

opficium quod est, sisolutossinat.

Lor.

At fugam

fingitis: sentio,

quam

remagitis.

Phil.

Nos

fugiamus?quófugiamus?

(23)

ACTO SEGUNDO.

ESCENA PRIMERA.

CAPATAZ

delosesclavos, FILOCRATES,TYNDARO,yotros siervos de

HEGION

queno hablan.

Capataz.

Filóc.

Capataz.

Filóc.

Capataz.

Ya

que losdiosesinmortaleshanqueridoque padez- cáis estetrabajo,necesario es que lo sufráiscon re- signación, pues así se os hará

más

llevadero.

En

vuestratierrafuisteis libres,segúntengo entendido:

ahora sois esclavos y debéis acomodaros á las cir- cunstancias, haciendo

más

tolerable el imperio de vuestro

amo

con vuestra moderación y paciencia.

Aun

las cosas indignas han de tenerse por dignas cuando el

amo

las hace.

¡Oh!

¡Oh!

¡Oh!

No

es ocasión de lamentos. Llorando acrecentáis vuestro mal. El único consuelo enladesdicha esto- lerarla con resignación.

Nos

avergonzamos de estar encadenados.

Más

lepesará luego á vuestro

amo

si os quita las cadenas ydeja sueltos álosque comprópordinero.

Filóc.

¿Qué

temede nosotros?

Sabemos

bien cuál esnues- traobligación aunque nos deje sueltos.

Capataz. Vosotrospensáis en huir.

Yo

lo conozco.

Filóc. ¡Huir nosotros!

¿A

dónde?

2

(24)

Lor. Inpatriara.

Phil.

Apage, haud

nosid

Fugitivosimitari. [deceat

Lor. Imo,edepol, sieritobcasio,

baud

debortor.

Phil.

Unum

exorare vossinite nos.

Lor.

Quidnam

id est?

PniL.

Ut

sine his

Atque

vobis,nobis detislocumloquendi. [arbitris

Lor. Fiat; abscedite bine: (ad conservos)nos concedamusbuc, [sedbrevem orationemincipesse.

Phil.

Hem,

istucmihi certumerat:(aclTyndarum)concede huc.

Lor. Abite ab istis.

Tynd. Obnoxii

ambo

Vobis sumnspropterbancrem; quom, quasvolumusnos, Copia'st, eafacitisnos conpotes.

Phil. (

Ad

Tyndarum.) Secedehucnuncjam, siyidetur, procul;

Ne

arbitri dictanostraarbitran queant,

Neve

permanetpalambase nostrafallacia.

Nam

dolinondoli sunt, nisi astucolas,

Sed

malum maxumum,

siidpalamprovenit. [adsimulo,

Nam

siberus mihies tu,atque ego

me tuum

esseservom

Tamen

viso opu'st, cauto'stopus, uthocsobrie, sineque Adcurateboc agatur, docteet diligenter. [arbitris,

Tantainceptares est: baudsomniculose boc

Agendum

'st.

Tynd. Ero, ut

me

voles esse.

Phil. Spero,

Tynd.

Nam

tununcvides pro tuocaro capite,

Carum

obferre

meum

caputvilitati.

Phil. Scio.

Tynd.

At

scirememento, quando id, quodvoles, habebis.

Nam

ferré

maxuma

pars

morem

hunc bomines babent:

[quod sibivolunt,

Dum

idinpetrant, bonisunt; sed, idubi

jam

penes seso

Ex

bonis pessumi et fraudulentissumi [habent, Fiunt.

Nunc,

uttemibivoló, esse autumo.

Quod

tibi suadeam, suadeam

meo

patri.

(25)

Capataz.

Filóc.

Capataz.

Filóc.

Capataz.

Filóc.

Capataz.

Filóc.

Capataz.

Tyndaro.

Filóc.

Tyndaro.

Filóc.

Tyndaro.

Filóc.

Tyndaro.

Á

lapatria.

¿Hemos

deimitar álos fugitivos?

Y

áfe miaque, si tenéis ocasión,noos quitaré dela cabeza esepensamiento.

Permite quete dirijamos

un

solo ruego.

¿Cuál?

Que

nos dejeshablar sin la presenciade éstos ni la vuestra.

Sea.

(A

losesclavos.) Retiraos vosotros.

Yo me

iré también, pero que sea breve vuestraplática.

Breve será. (A Tyndaro.)

Ven

aquí.

Retiraos. Dejadsolos áéstos.

Muy

agradecidos te estamos por este favor, puesto quenos das ocasión paralo que deseamoshablar.

(

A

Tyndaro.)

Yen

donde nonos oigan ninadiepue- da fiscalizar nuestras palabrasni descubrir este en- gaño nuestro, pues los engaños no lo son sino encuanto permanecen ocultos,y sesiguegran mal de descubrirse.

Ya

que finges ser

mi amo

y yo tu siervo,esmenester

mucha

atención ycautelaparaque

sin sospecharlonadie,

podamos

realizarnuestro pro- pósito.

En

grande empeño nos

hemos

puesto.

No

es

hora yade dormirse.

Haré

lo que quieras.

Así lo espero.

Ya

vesque expongo mi cabeza por salvarla tuya, que espara

tanpreciosa.

Lo

sé.

Peroacuérdate de

cuando estés en libertad,por- quela

mayor

partede loshombrestienen lacostum- bredeser buenosmientras esperan conseguir algo,y de tornarsemalos cuando yalohanconseguido.

Por

ahora tengo buena opiniónde tí. Los consejosque te doyselos darialo

mismo

ámipadre.

(26)

Phil. Pol, ego te,siaudeam,

meum

patrem nominem,

Nam

secundum patremtuespaterproxumus.

Tynd. Audio.

Phil.

Et

propterea stepius te,ut memineris,moneo;

Non

ego herus tibí,sed servos

sum

: nunc obsecro tehoc [unum,

Quoniam

nobisdiinmortales

animum

obstenderuntsuum,

Ut

qui

herum me

tibifuisse, atque esse nunc conservom

[velint;

Quod

antebac pro jure inperitabam

meo,

nuncte oroper [precem, Per fortunamincertam,etpermeiteerga bonitatempatris,

Perquéconservitium

commune,

quod bostica evenitmanu,

Ne me

secusbonorebonestes,

quam

egote,

quom

servibas [mini,

Atque

ut, qui fueris, et qui nunc sis, meminisse ut Tynd. Scioquidem

me

teessenunc,etteesseme. [memineris.

Phil.

Hem,

istucsipotes

Memoritermeminisse, inest spesnobisinbac astutia.

SGENA SEGUNDA.

HEGIO, PHILOCRATES,TYNDARUS.

Heg. Jam

ego revortorintro, siexbis,quasvolo,exqusesivero.

Ubi

sunt isti,quos antetedeisjussibuc produciforas?

Phil. Edepol,tibine qusestioni essemus,cautum intellego;

Itavinclis custodiisquecircummoeniti sumus.

Heg.

Quicavet,ne decipiatur, vix caret,

quom

etiamcavet.

Etiam

quom

cavisseratu'st, s^peis cautor captusest.

An

verononjustacausa 'st, utvos servem sedulo,

Quos tam

grandi simmercatus preesenti pecunia?

Phil. Ñeque,pol,tibinos,quianosservas,Eequom'stvitiovortere,

Ñeque

te nobis, siabeamusbine,sifuat obeasio.

(27)

Filóc.

¿Y

qué otro

nombre

puedo darte que el depadre pues has sido para

padre segundo?

Tyndaro.

Ya

lo oigo.

Filóo.

Y

por eso te vuelvo á rogar que nunca olvides que no soy tu amo, sino tu siervo, y ya que los dioses inmortales han querido que yo fuesetu

amo

y que ahoraseamos los dos siervos,lo queanteste

man-

daba con derecho ahora humildementete lo suplico, por nuestrainciertafortuna, porlabondadde mipa- dre haciatí, por la esclavitud

común

á quenos re- dujola

mano

enemiga:que no guardes conmigo

más

consideraciónque laque yo te tuve cuando eras

mi

siervo

,y que nunca olvides quién has sido y quién eres ahora.

Tyndaro.

Ya

queyo soy túy que tú eres yo.

Filóc.

Toda

nuestra esperanza consiste en queno te olvi- desde eso.

ESCENA SEGUNDA.

HEGION, FILOCRATES, TYNDARO.

Hegion.

Voy

á entrar en

mi

casa, áver silogro averiguar de éstos alguna cosa.

¿Dónde

están esos esclavos á quieneshe

mandado

sacar álapuerta?

Filóc. Bien cauto has sido para que no huyéramos. Esta-

mos

cercados de guardias y de cadenas.

Hegion. Todadiligenciaespoca parano ser engañado, y

mu-

chas vecesel queparece

más

avisado cae en ellazo.

¿Y

no es bastante razón para guardaros bienel ha- beros compradopor tan grancantidad de dinero?

Filóc.

No

llevamos ciertamenteá mal el que nos guardes, niá debe extrañartetampocoel que

huyamos

sise nos presenta ocasión.

(28)

XII

Heg. Ut

vosheic,itidem illeic apudvos

meus

servatur filius.

Phil. Captus est?

Heg.

Ita.

Phil.

Non

igiturnos solíignavifuvimus.

Heg.

Secede huc;

nam

sunt exte qua? solo scitarivoló,

Quarum

rerumtefalsiloquoin mi essenolo.

Phil.

Non

ero

Quod

sciam; si quidnescivi,idnescium tradamtibi.

Tynd.

Nunc

senex est intonstrina; nunc

jam

cultros adtinet.

Ne

id quidem involucre injicere voluit, vestem ut ne [inquinet.

Sed utrum, strictimne adtonsurum dicam esse, an per [pectinem, Nescio:

verum

sifrugi'st,usque admutilabit probe.

Heg.

Quidtu, servosne esse, anlibermavelis?

memora

mihi.

Phil.

Proxumum

quodsitbono,quodque amalo longissume, Id voló:

quamquam

non

multum

fuitmolestaservitus;

Nec

mi secus erat,

quam

siessem familiarisfilius.

Tynd. Eugepa?!

Tbalem

talento

emam

Milesium.

Nam

ad sapientiam hujus nimiusnugatorfuit.

Ut

facete orationemad servitutemcontulit

!

Heg. Quo

de genere natus 'st illicPhilocrates?

Phil. Polyplusio,

Quod

genusilleicest

unum

pollens atquebonoratissumum.

Heg.

Quidipsus hic, quo honore estilleic?

Phil.

Summo,

atque ab summis viris.

Heg. Tum

igitur ei

quom

inAliis tantagratia'st, utpreedicas, QuiddivitiEe,suntne opimaí?

Phil.

Unde

excoquat

sebum

senex.

Heg.

Quid?patervivitne?

Phil. Vivom,

quom

inde abiimus, liquimus.

Nunc, vivat, necne,id

Orcum

scireoportet scilicet.

Tynd. Salva res est, philosopliatur quoque jam, non

mendax

[modo 'st.

(29)

Hegion. Sivosotros estáis cautivos aquí,también lo está en vuestratierramihijo.

Filóc. ¿Cautivo?

Hegion. Sí.

Filóc.

No

fuimos nosotros solos los cobardes.

Hegion.

Ven

acá. Quiero preguntarte algunas cosas, pero dímelaverdad en todo.

Filóc.

No

mentiré enlo quesepa, pero tampocopodré de- cirte lo que no sé.

Tyndaro.

Ya

se prepara el viejo á afeitarle.

Ya

ba cogidolos cuchillos, y ni siquiera se pone

un

paño para no mancharse elvestido. Pero no sileva áafeitar al rapeó sólo á cortarleelpelo.

Aunque

sile conviene, le dejaráenteramente desollado.

Hegion.

Filóc.

TVNDARO.

Hegion.

Filóc.

Hegion.

Filóc.

Hegion.

Filóc.

Hegion.

Filóc.

Tvndaeo.

¿

Qué

quieres

más?

¿Sersiervoólibre? Dímelo.

Quiero lo que esté

más

cerca delbien y

más

lejos del mal, aunque nunca la servidumbre

me

fué moles- ta, porque mi

amo me

trataba

como

si fuera hijo suyo.

Bueno.

No

dariayoun talento porThales de Mileto, pues comparado con lasabiduríade éste era

un

ne-

cio. ¡

Con

qué gracia

ha

venido á hablar de la escla- vitud!

¿De

qué familia es esteFilócrates?

De

lafamilia Polyplusia,que es la

más

noble y hon- rada deallí.

Y

él

mismo

, ¿en qué concepto está tenido?

En

el mejor concepto le tienen laspersonas de

más

valer.

Y

teniendo tantaconsideración entrelos eleos, ¿son por ventura, grandessusriquezas?

Elviejo tieneel riñon biencubierto.

¡Qué! ¿Vive su padre?

Vivo le dejamos cuando de allí partimos. Si vive ahoraó no, sólo lo sabe el Orco.

Nos

hemos salvado.

No

contento con mentir empieza áfilosofar.

(30)

XIII

Heg. Quod

erat ei

nomem?

Phil. Tbesaurocbrysonicocbrysides

.

Heg.

Videlicetpropterdiyitias inditumid

nomem

quasi est.

Phil. Imo, edepol, propter avaritiamipsius, atque audaciam.

Nam

illequidem Tbeodoromedes fuitgermanonomine.

Heg.

Quidtuais? tenaxne pater est ejus?

Phil. Imo, edepol,pertenax.

Quim

etiam ut magi 'gnoscas: Genio suo ubi quando

[sacruficat,

Ad

rem divinam quibusopus est Samiis vasisutitur,

Ne

ipseGenius subripiat: proinde, alusutcredat, vide..

Heg.

Sequere bac

me

igitur:

eadem

ego ex boc, quse voló, [exquaasivero.

Pbilocrates, bic fecit,

bominem

frugiutfaceré oportuit.

Nam

egoexboc,quo generegnatussis, scio; hicfassu'st

Htec tu

eadem

si confitenvis, tuarefeceris: [mihi:

Quai

tamen

scito scire

me

ex boc.

Tyüd. Fecitopficiumbicsuum,

Quom

tibiestconfessus verum;

quamquam

voluisedulo

Meam

nobilitatemobcultare, etgenus,et divitias meas, Hegio: nunc, quandopatriam etlibertatemperdidi,

Non

egoistunc

me

potius,

quam

temetuere,asquomcenseo.

Vis bostilis

cum

istoc fecit measopes tequabileis.

Memini,

quom

dicto

baud

audebat,factonunclíedatlicet.

Sedviden'? fortuna

bumana

fingit artatque, ut lubet:

Me,

quiliberfueram, servomfecit,e

summo

infumum.

Quiinperare insueram,nunc alteriusinperio obsequor.

Et

quidemsi proinde, ut ipsefui inperatorfamilias,

Habeam dominum,

non Yerear ne injuste aut graviter [mibi inperet.

Hegio,boc temonitum, nisiforteipse

non

vis, volueram.

Heg.

Loquere audacter.

Tynd.

Tam

egofuianteliber,

quam

gnatustuus.

Tam

mibi,

quam

illi, libertatembostilis eripuitmanus.

Tam

ille apud nos servit,

quam

ego nunc beic apud te [servio.

EstprofectoDeus,qui,qua?nos gerimus, auditqueet videt.

(31)

Hegion.

¿Cómo

sellamaba elpadre?

Filóc. Thesaurochrysonicochrysides.

Hegion. Siu duda por sus riquezas se le puso ese

nom-

bre.

Filóc.

Más

bienpor su avariciay por sutacañería, pues su verdadero

nombre

era Teodoromedes.

Hegion. ¡Qué!

¿Es

avaro su padre?

Filóc. ¿Avaro?

No

hayotro

como

él.

Cuando

sacrificaásu Genio se valeparala libaciónde vasos Samios, por- que teme que el Genio se los robe. Imaginatú sise fiaráde otros.

Hegion. Aliora quiero bacer algunas preguntas á este otro.

(A Tyndaro.) Filócrates, este esclavo tuyo

me ha

hablado

como

debehacerloun

hombre

de verdad.

Ya

dequéfamilia eres. El

me

lo ha confesado.

Tam-

bién áte estará bien el confesarlo. Pero ya sabes queestoy alcabo de todo.

Tyndaro. Hizo

como

quien es, en descubrirte laverdad ¡oh Hegion! aunque yoquería ocultarminobleza,fami- liayriquezas. Pero ya que heperdido lapatria yla libertad,niáélniá os temo.

La

fuerza de los ene- migos igualó mi suerte con la suya. Antes no se atrevía áofendermenide palabra.

Ahora me

ofende de hecho. ¿Pero qué quieres? Estaes lafortunaque dirigeá su arbitrio las cosas humanas.

De

libre

me

hizo esclavo; de la cumbre

me

bajóá lo profundo.

Yo,

que antes soliamandar, ahora obedezco, ycier- tamente que simi dueño separecieraá

cuando yo mandaba, notendríaque temer yoinjusticianiafrenta alguna. Hegion, esto teníaque decirte si es queno

lollevas ámal.

Hegion. Hablasinmiedo.

Tyndaro.

Tan

librefui

como

tu hijo.

Lo mismo

á él queá

nosquitaronlalibertadlosenemigos.

Tan

esclavo es él en nuestra tierra

como

yo aquí.

Hay un

Dios que oye y ve todo lo que hacemos. Conforme

me

tratares será tratado tu hijo: bien por bien, mal

(32)

XIV

Is, utitu

me

heichabueris,proindeillumilleiccuraverit.

Bene

merentibene profuerit, rúaleinerentipar erit.

Quam

tufiliumtuum, tarapater

me meus

desiderat.

Heg. Memini

ego ista?c; sed faterin 'eadein, qu¿e hicfassu'st [milii?

Tynd.

Ego

patri

meo

essefateor

summas

divitias domi,

Meque summo

generegnatum: sedte obtestor, Hegio,

Ne tuum animum

avarioremfaxint divititemeee

;

Ne

patri,tametsiunicus suin, decere videaturmagis,

Me

saturum serviréapud tesumtuet vestitutuo, Potiusquaruillei,ubi

minume

lionestum'st,mendicantem

[vivere.

Heg. Ego

virtute

Deum

et

majorum

nostrumdives

sum

satis.

Non

egoomnino lucrum

omne

esseutilehomini existumo.

Scio ego,multos

jam

lucrumluculentostomines reddidit.

Est etiam, ubi profecto

damnum

prtestet faceré,

quam

[lucrum.

Odi ego aurum; multamultis sa?pe suasit perperam.

Nunc

hoc

animum

advortito, ut ea, qp.ee, sentio, pariter Filius

meus

iileic apudvos servitcaptus Alide; [scias.

Eum

si reddis mibi, praeterea

unum numum

ne duis,

Et

te etbunc amittamhiiic; alio pacto abirenonpotes.

Tynd.

Optumum

atque Eequissuinumoras,optumusque

bominum

[es

homo.

Sedisprivatam servitutemservit illei, anpublicara?

Heg.

PrivatammediciMenarchi.

Piiil. Pol, bicquidem hujusestcliens.

Tam

hoc quidemtibi in proclivi,

quam

imber est,quando

Heg.

Pacis

homo

ut redimatur. [pluit.

Tynd. Paciam: sedte idoro, Hegio.

Heg.

Quidvis,

dum

ab re nequidores, faciam.

Tynd. Auscultadum, scies.

Ego me

amitti, donicumilleliuc redierit, nonpostulo.

Verum,

tequíeso,íestumatum buncmihides,

quem

mittam

Ut

is

homo

redimatur illei. [ad patrem,

Heg. Imo

aliumpotius misero

Hinc,ubi eruntinducía?, illuc

tuum

quiconveniatpatrem, Quitua, qutetu miseris mandata, ita,utvelis, perferat.

(33)

por mal. Tanto

me

quiere mi padre

como

tú á tu hijo.

Hegion.

Todo

lo tengo presente. ¿Pero por qué no

me

con- fiesas lo

mismo

quetuesclavo

me

lia confesado?

Tyndaro.

Te

confieso que haygrandes riquezas en mi casay quesoy de noble familia,pero te ruego ¡oh Hegion!

que no te hagan avaro mis riquezas,no seaquemi padre,aunque soy hijo único, prefieraverme servir en tucasa,alimentadoyvestido átucosta,

más

bien quehacerélvidademendigo dondele conocentodos.

Hegion.

Yo,

gracias áDiosyálavirtud demis mayores, soy bastante rico.

No

creo que todaganancia sealícita alhombre. Sé quelausurahaenriquecido ámuchos, perovale

más

ser pobreque usurero. Aborrezco el oro.

Es muy

mal consejero. Atiende ahora y sabrás mis intenciones.

Mi

hijo está cautivoen laElide. Si

me

lo restituyes, aunque no

me

desni

un

óbolo más, pondré enlibertad á y á éste.

De

otro

modo

no puedes salir.

Tyndaro. Cosajusta

me

pides yeres elmejor de los hombres:

pero tuhijo ¿es esclavo público óprivado?

Hegion. Privado, del médico Menarco.

Filóc.

Es

clientede mipadre. Tan corriente es lo que de- seas

como

el agua cuando llueve.

Hegion.

Haz

que ese

hombre

le

ponga

enlibertad.

Tyndaro. Asílo haré; pero teruego

una

cosa ¡oh Hegion!

Hegion.

Lo

haré siempre quepueda.

Tyndaro.

Oye

y lo sabrás.

No

pido que

me

pongas enlibertad hastaqueélvuelvaá casa. Sóloteruego que

me

des

el precio delrescate, paraenviárselo á decirpor me- dio deeste esclavo ámipadre.

Hegion. Mejor enviaré á cualquier otro que vaya áhablará tu padre en cuanto se

haga

la tregua, yá élpodrás

darlosencargosque deseas.

(34)

Tynd.

At

nihil est, ignotum adillum mittere; operamluseris.

Hunc

mitte, hictransactumreddetomne, si illucvenerit.

Ne quemquam

fideliorem,ñequequoiplus credat,potes Mittere ad eum, nec quimagissitservos exsententia,

Neque

adeo quoi

tuum

concredatfiliumhodie audacius.

Ne

vereare,

meo

periculo hujus ego experiarfidem, Fretus ingenioejus, quod

me

esse scitergasebenevolum.

Heg.

Mittam equidemistunc íestumatumtuafide, sivis.

Tynd. Voló.

Quam

citissume potest,

tam

hoccederéad factumvoló.

Heg. Num

quas cansa'st, quin, siille huc

non

redeat, viginti

Mihides proillo? [minas

Tynd.

Optuma

imo.

Heg.

Solviteistum nunc jam,

Atque

ntrumque.

Tynd. Ditibiomneisomnia optataadferant,

Quom me

tanto honore honestas,

quomque

ex vinclis [eximis.

Hoc

quidem

haud

molestum'st jam, quod collus collaria [caret.

Heg. Quod

bonisbeneficitbeneficium, gratia eagrávida'stbonis.

Nunc

tnillumsiilloesmissurus,dice,demonstra,preecipe, Quae ad patremvis nuntiari; vin'vocembuc ad te?

Tynd. Voca.

SCENA TERTIA.

HEGIO,PHILOCRATES, TYNDARUS.

Heg. Qute resbenevortatmihi,

meoqne

filio, Vobisque,volttenovos herusoperam dare

Tuo

veteri domino, quodis velit, fideliter.

(35)

Tyndaro.

De

nadate serviríaenviar á

un

desconocido.Perderías

el tiempo. Envia á éste; él lo hará todo encuanto llegue.

No

encontrarás otro

más

fiel ni de quien él

más

se fie; á ninguno desus siervos quieretantomi padre, yá nadie tampoco mejor queá él puedeen- tregar la persona de tu hijo.

No

temas. Te res-

pondo de él conmi cabeza. Confioen su índoleyen

losbeneficios que siemprelehehecho.

Hegion.

Le

enviaré conel precio del rescatedespués queha- yas convenido en él.

Tyndaro. Estábien. Cuanto antes, serámejor.

Hegion.

Y

si no vuelve,

me

pagarás por él 20 minas (1.200 reales).

Tyndaro. Síque te lasdaré.

Hegion. (A losdemásesclavos.) Desatadáesos dos.

Tyndaro. Los dioses te dencuanto deseo, yaquetanto honor

me

haces y

me

librasde las cadenas yde esecollar que

me

martirizaba el cuello.

Hegion. Elbeneficio que se haceá los buenos es siemprere- productivo.

Ahora

sihas deenviarle, encárgale todo lo que tengas que decir á tu padre. ¿Quieres que

llameá Tyndaro aquí?

Tyndaro. Llámale.

ESCENA TERCERA.

HEGION, FILOCRATES,

TYNDARO.

Hegion.

Tu

nuevo

amo

quiere darte

un

encargo para tu an- tiguo señor. ¡Ojaláque lo cumplas fielmente,y que seapara bien mió yde

mi

hijo y de todosvosotros!

(36)

XVI

Nam

ego tcdedisestumatum huicvigintiminis

;

Hic anterate, ait,mittere hincvelle adpatrera,

Meum

utillicredimatfilium; mutatio ínter

me

atqueillum utnostrisfiat filiis.

Phil. Utroquevorsum rectum'st ingenium

meum,

Ad

te adqueillum; pro rota

me

uti licet.

Velego hncvelillucvortar, quo inperabitis.

Heg.

Tutetibíea tnopteingenio prodes plurimum,

Quom

servitutemita fers; ut ferri decet.

Sequere.

Hem

tibihominem.

Tynd. Gratiam habeo tibi,

Quom

copiamistammi etpotestatem facis,

Ut

ego adparenteis hunc remittam nnntium, Qui

me

quidrerumheicagitem, etquid fierivelim, Patri

meo

ordine

omnem

remilluc perferat.

Nunc

ita convenit inter

me

atque hunc, Tyndare,

Ut

teasstumatuminAlidem mittam ad patrem;

Sinonrebitashuc, utviginti minas

Dem

pro te.

Phil. Recte convenisse sentio.

Nam

pater exspectat, autme, aut aliquemnuntium, Quihinc ad seveniat.

Tynd.

Ergo animum

advortasvoló, Qua? nuntiare binetevolóinpatriara ad patrem.

Phil. Philocrates,ut adhuclocorum feci,faciaui sedulo,

Ut

potissuraumquod in

rem

recte conducat

tuam

,

Id petam, idque persequar cordeetanimo atqueviribus.

Tynd. Facisita,uttefaceréoportet.

Nunc animum

advortasvoló:

Omnium

primuin salutem dicito matriet patri,

Et

cognatis, etsi

quem

aliumbenevolentemvideris.

Me

heic valere etservitutemserviréhuichomini optumo, Qui raehonorehonestiorem semper fecit,et facit.

Phil. Istuc nepra;cipias, facilememoria memini tamen.

Tyni).

Nam

quidem,nisiquod custodemhabeo, liberum

me

esse

Dicitopatri,quopacto mihi

cum

hoc convenerit [arbitror.

De

hujus filio.

Phil. Qvuememini,

mora mera

'st monerier.

(37)

En

20 minaste he estimado. Dice que tequiere en- viar á supadre para hacer

un

canje entrenuestros hijos.

Filóc. Dispuesto estoy á obedeceros á yáél; soy

como

unaruedaquegira áunaparte ó á otra, según

man-

déis.

Hegion.

Con

tu índole haces

más

tolerable tu servidumbre, sufriéndola con resignación

como

se debe. Sigúeme.

Aquí

tienes átu amo.

Tyndaro.

Mucho

te agradezco que

me

des estaocasión deen- viarámis padresnoticiade cuálha sidomi suertey cuáles son mis propósitos.

Todo

se lo contarásfiel-

mente á mipadre.

Hemos

convenido ¡oh Tyndaro!

en enviarteálaElide,ysino vuelves pagaré20mi- naspor tí.

Filóc.

Buen

pensamiento hasido, porque tu padre estará esperando á

ó á algún otro que lelleve noticias tuyas.

Tyndaro. Oye, pues,lo que quiero que digas ámipadre.

Filóc. ¡

Oh

Filócrates!

Haré

lo quehice siempre: tratar de lo que

más

pueda convenirtey poner todo ahinco, voluntadéinteligencia en ello.

Tyndaro. Haces lo quedebes. Atiende, pues; saludarás ante todo á mi madre y á mi padre y átodo el que bien

me

quiera,les dirás que estoy bueno y que sirvo á

un hombre

excelente que

me

honra y agasaja

más

cadadia.

Filóc. Esto, aunque no

me

lo adviertas,no se

me

iráde la

memoria.

Tyndaro.

Le

dirás que, aunquetengo guardas,

me

considero

como

libre,y añadiráselpacto que

hemos

hecho

He-

giony yo acerca de suhijo.

Filóc.

De

todoeso

me

acordarébien; pasaadelante.

Referencias

Documento similar

Reglamento (CE) nº 1069/2009 del parlamento Europeo y del Consejo de 21 de octubre de 2009 por el que se establecen las normas sanitarias apli- cables a los subproductos animales y

La distancia medida verticalmente entre el conductor y la línea recta que une sus dos puntos de soporte bajo condiciones de carga de hielo equivalente al largo total resultante

Esta corriente dentro de la arquitectura, registra al Diseño como herramienta fundamental para mejorar la sustentabilidad en el hábitat.. Es más abarcativa que la corriente

o esperar la resolución expresa" (artículo 94 de la Ley de procedimiento administrativo). Luego si opta por esperar la resolución expresa, todo queda supeditado a que se

- Un curso formativo para los técnicos de laboratorio de la UPV sobre la prevención de los residuos en los laboratorios, que se llevará a cabo los días 23, 24, 25, 26 y 27

Sabemos que, normalmente, las ​cookies deben ser almacenadas y enviadas de vuelta al servidor sin modificar; sin embargo existe la posibilidad de que un atacante

ZORAIDA y el DOCTOR ANTONIO SOSA tn la capilla: ZA- CHERLÍ y JUAN BLANCO, que salen por la puerta del fondo.. NO

desarrollo del país y cumplir con la misión que se ha propuesto, tiene la intención de impulsar un Plan de Formación en Educación Financiera y Económica para mujeres cabeza de