Azaldutakoaren ildotik, txosten orokorreko zatiak eta atalak aipatzen dira testuan zehar, eta, era berean, txosten orokorrean Haur eta Gazteria Bulegoaren txostenaren aipamenak egiten dira, biak kasu batean. eta bestean, garrantzi edo zehaztasun handiagoko gogoetak hartzen direnean. Lehenik eta behin, haur eta gazteen eskubideei buruzko lege-testuingurua azaltzen da, bulegoak testuinguru horretan jarduten baitu. Aukerakoa bada ere, Espainiak Haurren Eskubideen Konbentzioaren hiru protokoloak ere sinatu eta berretsi ditu.
ATALA
Autonomia mailan amaitzeko, 2019ko uztailean Haur eta Nerabeen Errealitatea Euskal Herrian (2018) diagnostiko txostena argitaratu zen. Datu horiek eguneratzen dituzte duela urte batzuk Euskadiko haur eta nerabeen errealitatearen jarraipena egiteko berariaz diseinatutako adierazleen sisteman jasotako adierazleak. Lege honen bigarren tituluan, «Haurren eta nerabeen eskubideak eta eskubide horien gauzatzea» izenekoan, Haurren Eskubideei buruzko Hitzarmenean sortutako eskubideak ageri dira.
ATALA
Neska-mutilen eta nerabeen edo haiei buruzko kexa-espedienteak: gerturatze kuantitatiboa
2019an, haur eta nerabeen presentzia edo inplikazioa argi eta garbi aipatu zen 474 kexa espedientetan, hau da, Arartekoari egindako kexa guztien ia % 17,84an. Zenbaketa horretan sartzen dira, alde batetik, alderdi batek eskatuta helarazitako kexa-espedienteak (464): norbanakoek edo elkarteek azaldu zituzten, horretarako ezarritako bideetako bat erabiliz (bulegoak, web-a, posta elektronikoa); eta, bestetik, erakundeak abiarazitako espediente ofizialak (10), haur eta nerabe talde batzuk egoera zaurgarrian daudela edo haien beharrak behar bezala asetzen ez direla susmatzen denean, egoerak aztertzeko eta haien ikusi ahal izateko. bilakaera.
Arriskuan dauden eskubideak
- Garatzeko behar duten bizi-maila izateko eskubidea
- Hezkuntzarako eskubidea
- Abandonu, tratu txar edo indarkeriatik babestua izateko eskubidea
- Familia babeslea izateko eskubidea
- Osasunerako eskubidea
- Adingabe arau-hausleen eskubideak
- Jolaserako, atsedenerako eta arte eta kirol jardueretarako eskubidea
- Diskriminaziorik ez jasateko eskubidea
Izan ere, egiaztatu dugu beharrezkoa ez den dokumentazioa eskatzen jarraitzen dela, eta atzerapen handia dagoela alegazioei eta balizko berraztertze errekurtsoei erantzuteko. Era berean, hainbat kexa jaso ziren interesdunak «lanari uko egin» ziolako; izan ere, ez zen behar adina bermatze-prozedura ezarri eta seme-alaben zaintzatik eratorritako zenbait egoera ez ziren errefusatzeko arrazoi justifikatutzat hartu. Izan ere, Lanbidek uko egin zion diru-sarrerak bermatzeko diru-sarrerak/etxebizitza-prestazio osagarriari, bere bi lanaldi partzialetako bat utzi zuelako (horietako bat lan-kontratu mugagabearekin); horren ordez, kexa-egileak lanaldi osoko lana hartu zuen familia eta lana hobeto uztartzeko, eta lanaren sustapena eta segurtasuna hobetzeko.
Erakunde honek aurten ere aipatu nahi du alokairu enpresa publikoak emandako laguntza; izan ere, "Bizigune" Etxebizitza Hutsen Programan jasotako babes publikoko etxebizitzen eta etxebizitzen maizterrek aurkeztutako desadostasun asko konpontzen lagundu zuen. Hori dela eta, eta beste urteko txosten batzuetan jaso dugun moduan, erakunde honek eskolatzeari buruzko zenbait familiaren eskaerei babesa eman die (Arartekoaren ebazpena, 2014ko urriaren 30ekoa), baita ondoren egindako eskola-garraioko banakako esleipenen eskaerei ere (Arartekoaren ebazpena, 2014ko urriaren 30ekoa). 2014ko urriaren 30ekoa). erabakia, 2017ko maiatzaren 4koa). , itunpeko ikastetxeetan eskolatzea beharrezkoa zelako, sare publikoaren hornidura nahikoa ez baita. Nolanahi ere, erakundearen jarduera ez da herritarrek aurkeztutako kexak ikertzearekin amaitzen; izan ere, batzuetan Eusko Legebiltzarrak berak dei egiten dio eserleku horretako ekimen edo hausnarketetan ekarpenak egiteko.
Izan ere, 164/2019 Dekretua indarrean jartzen denetik, laguntzen onuradun izan daitezkeen gurasoen seme-alabak. Hala ere, Arartekoak kasu honetan esku hartzeko dituen aukerak oso mugatuak dira; izan ere, erakundearen eginkizuna herritarrak euskal botere publikoen jardunean izandako irregulartasunen aurrean defendatzea bada ere, otsailaren 27ko 3/1985 Legearen 13 — Arartekoa sortu eta arautzea. Dena den, atal honen hasieran esan bezala, defentsa-erakunde honek familia zaintzen du -gurutzaguneen funtzionamendua arautzen dituen dekretuaren arabera-; izan ere, aukeratutako kudeaketa-metodoa edozein dela ere (zuzenean edo kontratu, itun edo hitzarmen bidez), erantzukizun publikoko zerbitzuak direnez, ikuskapen-jarduera erabil daiteke.
Izan ere, adopzioa neska edo mutilaren interesetarako disfuntzionala ez ezik, legez kanpokoa ere bada, adopzioaren zentzu juridikoa eta haren ondorioak ezezagunak direlako. Izan ere, kirol federazioen eginkizun publiko garrantzitsuenetako bat (EAE Eusko Jaurlaritzaren menpeko eta foru-aldundien menpeko lurralde-eginkizunak) «federazio lizentziak ematea eta izapidetzea» da, 25. c) artikuluan. aipatu legearena. Izan ere, antolamendu honek neska-mutiko gazteak hainbat kirol egitera behartzen ditu, kirol mota jakin batean espezializatutako eskoletan matrikulatu ahal izateko.
ATALA
Parte-hartzaileak hautatzeko baldintzak hauek dira: trebetasun kritikoa eta lankideekin hausnartzeko, sortzeko eta eztabaidatzeko eta proposamenak egiteko gogoa izatea eta, batez ere, udalean parte hartzeko eta inplikatzeko gogoa izatea. Bakoitzak bere iritzia adierazteko askatasun osoa du eta Arartekoak ziurtatzen du konfidentzialtasuna direla udalaren funtzionamendurako oinarrizko arauak. Eztabaidatzaileek bete behar duten betebehar bakarra haur eta nerabeen eskubideak zabaltzen eta sustatzen laguntzea da, eguneroko bizitzatik (bizi duguna eta egun arruntetan gertatzen zaiguna) aztertuz eta aurkeztuz.
1989an Nazio Batuen Erakundeak onartutako Haurren Eskubideei buruzko Hitzarmenak 18 urtetik beherako adingabeei informaziorako eta parte hartzeko eskubidea aitortzen die, bai eta iritziak adierazteko eta iritziak guztietan kontuan hartzeko eskubidea ere. eragina duten eremuak. Haurrekin eta nerabeekin lan egitea garrantzitsua bada guretzat, berdin edo are garrantzitsuagoa izango da haiekin lan egitea, haien ahotsa, iritzia eta ikuspuntuak entzutea, parte hartzeko bideak eskaintzea, kontsultatzea eta aholkuak ematea. 2010ean Haur eta Gazteen Arartekoaren Kontseilua sortu zen. Bere eginkizun garrantzitsuena Arartekoari aholkularitza ematea zen, bereziki adingabeei zuzenean dagozkien gaietan edo ekimenetan. Haur eta Gazteen Kontseiluak Arartekoaren proposamenei neska-mutilen ikuspuntua gehitu nahi die, ekimenak, material didaktikoak, proiektuak eta antzekoak alderatu eta haurrentzako edo nerabeentzako garrantzitsuak diren alderdiei buruzko iradokizunak jaso. edo haien eskubideen defentsan eragiten dutenak.
Gure haur eta nerabeen ahotsa entzuteko eta parte-hartze esperientzia eskaintzeko erakundea, talde bati behintzat. Lan horren zati bat Hitz egin dezagun gazte, hitz egin dezagun ingurune digitalean haurren eskubideez izeneko bideoak erakusten du. Ingurune digitalean eskubideak gauzatzeko moduari lotuta egon dira beti, eta taldeek hodeiko tresnen bidez egin behar izan diete aurre.
Bestalde, eskubideen erabileran dauden arrisku eta oztopo nagusiak identifikatu eta horiei aurre egiteko alternatiba erraz, erraz eta eraginkorrak bilatu dituzte.
ATALA
- Haurren Defentsa-erakundeen Europako Sarea (ENOC)
- Estatuko beste defentsa-bulego batzuekiko harremana
- Gizarte-eragileekiko lankidetza
- Erakunde eta baliabide instituzionalekiko lankidetza
- Ekitaldietan parte-hartzea
- Haurren Eskubideei buruzko Hitzarmena onartzea ospatzea
Bileran, gainera, sarerako Haurren Babeserako Politika bat sortu dela berretsi da, sarearen beraren edo harekin lotutako kideen jardueretan haur eta gazteen aurkako edozein indarkeria prebenitzeko eta goiz detektatzeko neurriak ezartzeko helburuarekin. berri ematea. , esku hartu eta kaltetu, indarkeria erabiltzen den kasuetan, baita hura konpontzeko mekanismoak ere. Haurren Defentsarako Erakundeen Europako Sarea (ENOC) 1997an sortu zen eta gaur egun Europako 34 herrialdetako haurren eta nerabeen eskubideak defendatzen dituzten 42 erakundek osatzen dute. Laguntza talde-ekintza Europako herrialdeetako politika publikoetan haurren eta nerabeen eskubideak kontuan izan daitezen.
Haur eta gazteen parte-hartzerako organo bat ere ezarri zen, ENOC sarearekin lotuta dagoena: ENYA – European Network of Young Advisors – ENOC jardueretan haur eta gazteen parte-hartzea sustatzeko ekimena. Horrela, haur eta nerabeek euren herrialdetik kanpo ere entzunak izateko eta iritzi eta iradokizunak emateko aukera dute. Giza Eskubideen Arartekoak eta, kasuan kasu, Haurren eta Nerabeen Bulegoak irmo onartzen du haur eta nerabeen alorrean lan egiten duten gizarte eragileekin lankidetzan aritzeko aukera, bai herritarrei informatuz, bai haur eta nerabeen eskubideak defendatuz. , eta bai, askotan, batez ere adingabe ahulen sektorerako zenbait funts kudeatuz.
Arartekoa haur eta gazteen eskubideak defendatzen dituzten erakundeekin harremanetan dago, hala nola, Save the Children eta UNICEF, Euskal Autonomia Erkidegoko Batzordearekin eta, estatu mailan, Haurtzaro Erakundeen Plataformarekin. Bestalde, Haurren eta Gazteen Bulegoak, haur eta gazteen bizitzako esparru guztietarako duen planteamenduarekin bat eginez, Arartekoaren erakundeko atal ezberdinekin batera lan egiten du adingabeen egoera edo arazoei ikuspegi osagarrietatik heltzeko. Izan ere, ezintasun, mendekotasun eta osasun arloetako koordinatzaileak dagozkien sektoreetako erakundeekin harremanetan daude, eta batzuetan, aurten bezala, 3/12 haurrengan eragindako garuneko kaltearen elkartearekin eta baita medikuekin ere. mundua, haur eta gazteen osasunari eta autonomiari laguntzeko beharrari lotuta, dituzten arazoak konpontzen dituzte.
Era berean, urteurren horren harira, Haurren eta Nerabeen Herriaren Aldeko Kontseiluak Haurren Partaidetzarako Kontseiluen bilera autonomoan parte hartu zuen.
ALALA
Izan ere, desberdintasunak pobrezia sortzen du eta mugikortasun soziala zailtzen du, eta haurrak gurasoen nahiko egoera berean izatera kondenatuta daude. Zeregin horretan, bidezkoa da Diru-sarrerak Bermatzeko Euskal Erregimenaren ekarpena baloratzea; izan ere, herritarren aldarrikapen ugari aipatzen dituzte. Hala ere, atzerriko familietako haurrek zailtasun gehigarriak dituzte oraindik eskubide guztiak erabiltzeko: segurtasun eza ekonomiko handiagoa, zenbait ikastetxetan ikasleak egoera sozial ahulean geratzeko arriskua, futbol federala praktikatzeko oztopoak, etab.
Lurraldean familia-erreferentziarik ez duten atzerriko neska-mutilen egoerarekin batera (egoera horretaz hitz egingo dugu aurrerago), Arartekoak ofizioz esku hartu zuen 2019an, zenbait emakume -batzuetan gizakien salerosketaren biktima izatearen zantzuak erakusten zituzten- euren haur txikiak (baita EAEn jaiotakoak ere) izena emateko edo erregistroa mantentzeko dituzten zailtasunengatik; Izan ere, helduei eskatu ohi zaienaren antzeko dokumentazioa eskatu dute, haur nazionalei eskatzen zaiena baino. LGBTI haur eta nerabeei dagokienez, ez dugu ukatuko abantaila handia dela LGBTI eskubideak babesten dituen lege-esparru bat izatea, baina hala ere beharrezkoa da haur eta nerabeen babes eraginkorrean eta afektu-beharretan aurrera egitea. sexu aniztasuna. . 2019an, azken faktore hau (aniztasunaren banaketaren oreka) ere erabili da ikasle hauek itunpeko ikastetxeetan matrikulatzeko, eta familia asko horren aurka daude, itunpeko ikastetxe asko erlijiosoak direlako edo familiek kuota asko ordaindu behar dituztelako halakoetan. eskolak. eskolak. .
Kexa asko konpondu dira eta kasu askotan egiaztatu da lanbidearen jarduera lege-esparruarekin bat zetorrela; hala ere, oraindik desadostasunak daude erakunde horrekin. Adingabeen interes gorena kontuan hartu behar da haur eta gazteei eragiten dieten erabaki eta ekintza guztietan, eta ez, Lanbidek aipatzen duenez, adingabea eskubideen subjektu denean. Hala ere, etxebizitza duin eta egokia legez okupatzeko zailtasun materialak ikusten jarraitzen dugu.
Hala ere, hori ez da kontuan hartu beharreko dimentsio bakarra migratzaile gazte horiei arreta jartzean –jada adingabeak ez direnak–.
