D i tertus dehith R e g ih m U ijfn a ie fr u B .tlr e h .M n d . quridecmantvr,
Jert'tm ff cdÁomtlOi feti alienatio fia t ¡rirermi- a n n o t a u i,m im .5 .& 6.'7. M e á i a ergo via
e lig c d a eft,vr n e c abfoluté alienare,& d o nare prohibeatur R eges noftri H ifp an i» , prout fnaioratnum omniü poífefíores p r o hibentur in d iftin flé : nec etiam abrolutá alien an d i,A donandi p o te fta s, A lacultas iéifdem co m p e ta t,fed adhibitadiftindioné íhperiori, an a lie n a tio , ifl.magnum detri»
m en tu m ,A damnufn redundet,necné. Id autem ,iuxta ftatum tetnporüy&qúalitates)
& circuñftantiasjqu® o b c u rra n t, inelius definiri, A co gn ofci p o te tit, quam aliqua c e rca re g u la , a u td o flrin a-, qu® ómnibus tem p o rib u s,Regum , A R egn i ftatui, & neg fcefsítatibüs oCcur rentibus>terminari.
P ro h a c autem te fo lu c io n e , & obíer*
tiacion e,víget quorundam huius Regni au- ih o ru m authoritasyA fententia, qui etiam poft editas d if l a s le g és huius Regni >qu®
ftatuunt, R e g e s noftros eífe D om ín os ab»
íolutos R e g n i,& libere alienare, & d o n a
r e poífejadhuc tem p eran t,& limitant,duiri m o d o a lien a tio n e s, aut donationes non ten d an t in maghum R egn i, & Principatus d etrim entum ; ptout fpeciiice aílerit l o a n n es M a t i e n z u s ,in d i d a 1,3, titulo 10. iibt»
y . G l o í f a 7 . numero 9 . A lo .lo a n n .G u tie r * r e s ,d e Gabellis,qu® ftione qaarca>numeto d e c i m o r E t alios refert M e n o c h iu s, d i f l ó c o n fiiio 1003. numaro d ecim o o f l a u o , &
A ita q uoque e x p lic a t , A tem perat leges ipfas RegüisVt d if l o numero decim o báta*
u o í A p e e totum coníiliú.appafec ípecifice*
E x t a t quoque L u d ou ici Molin® locus iníignis, A m em orabilis in in d iu id u o , de H ifp a n o r.p rim o g e n .lib ro primo, cápit.3.
numero 1 7 . A i 8 . A 1 9 .A 2 0 .vbi notáter, atque in hunc modum (cúh'w.Duodecimú, f i vltim um , quod ficut bona R e g n i inaliena- bilia f u n t , nsc poteji R ex alienare Rigalia in praiudiciumfuccejforumffex.in éap.intelleóio.
de iur Aur.it afimiliter máio ratus pojj'effr non poJJithona maioratus alienare m fuccejforum prxiudicium. Mmim taméniñboc áduerténu ' dum eji,quod f i fihona Regnl f i maioratus in alienabiliafint: non tamen ita aJiñBus debet tJfe R ex in alienando,vt quilibet alius mMora- tuspojfejfor. Nampojfiejfor maioratus non po - teji rem maíoratus,quantunCunique mtnimam, alienare,feu donare: R e g is autem doriatio i feu alienatio,ds bonis "Regni fafia,valet,dum m o' do exeajngensRegm lxfiú ñonCi/ntingat'-pM
. - „ - - J —" ! ¡:rriU' nerationem Jeruitiorum. E t c ita t Oldrad.
B a ld . A b b a t.lm o la m y lo a n n .lg n e u m , Afo flifliu m , Felin. A C o u a t t . ita tenentes, &
numero decim onono,fie progreditur;- Ñec
¿ x eo,quo.d irihóc, f i etiam in alijs,in R ege.fi rñqioratusJiicceJforeyaliqua,diuerJimode dífpo- .Jitdjnutrúamus,poJfumus de Regni, f i mato-
ratus xquiparatione dubitare.IÑam inxquipa ratiSídífpofitum in vno,ita demum in alio etid procediiyfidevno ad aliud in cafu contingenti, diuerfa rc.tio non inueñiatur. Jn Rege autem, longe diuerfa ratio eft in cafu, de quo agimus, quam in maioratuspojfejfore, cum Regem de*, ceat efie largum, benejicum, liberalem, v t inquit T u lliu s, propriumq-, Regum f i t donare, v t inquit Oldrald. conf,94..Tiraq.quiplura cu mulatjde ñobilitate,cap.3 7 . num.40 cüfequét.
qux cxteris maioratuump'/fefioríbus nonom-- nino conueniunt.
H aíflenas Ludou.M oliti.quI qúamuis ar*
ticu lú p rin cip a lé huius cap. ex profeífo no aíTumpferit.nec difputaüeritjñec etiá men tio ñ é aliqua fecerit légü pártit®, A nou®
coUcífliónis Regi®,huius R e g n i 3 expreífe tam en ,etiam qu oad R e g e s noftros Hifpa- ní®,& qu ocu m q; iüre,tam c o m u iii, quam huiusRegni attento,ámpléiflicur diftinflio né cóm unem , an fc ilic e t alienatio,feu d o - n a tío magnum árferác dettim entü, ttecné, enorm em que l®fionem indúcác,vt vides.
E t eod em m od o fe habüit F ernand.Loa»
ZeSjin allegatio n e fúperlité oppidi de Mu la:is namque author, in ptoprijs terminis#
arque fpecifice attigit qu®íf ioné pr®fatá, vtrú R e g e s , CKteriq; eiufmódi Principes pofsint donare, A q u o c ü q u e m odo aliena*
re vrbesyciuitates,oppida,ac caftrá,aliaq;
boná fui R e g n i ; A pro parte negatiua, quod non po fsin t,o flo adducit fundamen*
t a ,e x num. i . fo lio mihi i 7 . vfque ad foliü 7 5. ex quo folio,vfque ad fol. 2 j 6 . al ia plu
ra fundaméta# pro parte affirmatiua, quod R e g e s d o n a r e ,A alienare p o fs in t, expen
dit. A tq ; e x fo l,2 3 6 .A 2 3 7 .o a jn ib ü s fu n d a mentis partis negatiue fatisfacit,reípófum q u e pr®betfuo o rd in e.Et ineífeflu femper con clu d it idipfum , quod iuxta d iftin flio - n e m , A refolutionem coram unem , fuprá tradidi ex numero i <, .cum fequentibus. A fundamento primo, pro M a rch io n ed e los V e l e s , numero prim o, & fequentibus# id
laté
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
Captit dHmuYnfeptimum^ tom
. 7116
l a t e c o m p ro b at, & numero <
5
. fo lio m ih i ^fcribit; T f f u n t tamen oppida, & ca- jiya,qukirru
},0
Juorum R tg n ortitn C iu itates, J lis fubd itis donare, f lum eram R e g ib u s alte»natio in teriicitu r, quando eorum alienatio,feu d<¡natio,íngrauem i
0
magnam R e g n i diminUtionem, atque iaBüúam cederet, magnufnqüe, atque irreparabile daminum R t g n o inferret:
quo eejjante,abfque d u b to im p e r a to r ,R e x ,
0
quilibet altus T r in c e p s, res f m R e g n i immo- bilesputa op p id a ,ea jlra ,0 cim ta tés, enfeuda^
r t ,atque aonarepujfetqot concludunt communi
ter 'TioBores i n Á’ B . cap.inteüeBo, d eiú r .iu r.
dicen tes, iUum te x t.debere in te llig i, qudndó R eges donaiicnes j a c i u n t, per quas grauiter, atque enormiter R e g ia m dignitatem leedunti É t per totum fundamentum late co m p ro bat. vbi in íin e , folio mihi 9 1 . fie fcribit»
R e m a n e t igitur illu ffrijsm íg M a reh io fir m a , certa, atqt t indubitata conclujio ,potm fie i m perat o r e s ,R e ges,necnon cáteros gprincipes.ju*
perioremnon recognofcentes, 0 femperpoffe^
0
fígnanter nofira CaííeH a, R e g e s , f u i peri/, fuorumque R eg n o ru m , a cP rin cip a utuum oppida, 0 cafra^necnon ciu ita tes, qucé de R e g ia Corona e x ifiu n t, quibufcumque, f i b i fu bd itis libere donare,eaqüe ih fubditorum do
minium ,ditionem,atque poteÚatem transferre.
E t hoc tam dt iure noBro commUñi, quam t t i i d e iu r e R e g m C a fie lU p a r tie tih r i. Étrepe©
t it L o a z e s metipfe, in v k im o fundamento p r o M a r c h io n e , ex numero prim o, folio mihi 1 95. & ín fgfponfione ad fecunduni fundamentum pro parce oppidi de M u la addurtum,numero primo,& fecundo,folio 2 3 8 . ^ 2 3 g.vbi eandem diílinrtionem c 6 - tnunem adducit, ari alienationes,& doiia- tionessenormiter Regnum l®dant, an nort íta grauiter,atque enormiter. É t d i d o ví- tim o fundamento pro Marchione* nume
ro 10 8 . folio mihi á33.noÉabíliter, atqué in hunc tnodum d e c l a r a t : E x quibus omni
bus eíarifsim epatet, pofie Im peratores, R ’g et ac Trincip'es omnes,abfque aliqua dubitatione,*
0 d ificú lta te,p a rua fu oru m R eg n o ru m iu rá , 0 f i c oppida y atque c a fiH, qu ih u f lumqm fu is fubditis donare. ISfa m quamuis prafata oppid d a ,0 c a f ir a ,m / e magna, ac grandia e je v i deantur,attenta tamen ipforum Trincipum do
nantium p o ten tia , ae mate f í a t e, 0 confíde», rata fuorum fubditorum conditione,atque qua - lita te ,parua,ac minima donaria f i e d h u n tu f.
ac reputantur. I n talibus en im ,
0
fim ilib u s d on ation ibus,an p arud ,vel magnet e x ijta n t, ia donantium, quam étiam recipientium perfona, earumque qualitates confiderantur. E t refert G lo(ram ,& nonrtullosAuthoreSjita cenentes.E c c o n clu d it, numero 1 1 0 . folio 2 34.
E t qua m odiia, qua ve minima ,
0
qua magna e je v id e a n tu r, a rb itrio bon} iudicarifii relin - quuntur.^vt conciudunt communiter ‘D o B o res.E t c j t a t q u a m plurimos A u t h o r e s , iic te- nentes-Ec hartenus d e dubfo principali hu iu fcecap i & de annotationibus pr®di¿lis;
qu® fane in bonis ipfius Regni/ G o r o n á q ; Regi® p rocedu n t: nam b o n a , qu® perti
net ad K e g e ,e x proprio,ac peculiari patti moriio,iiue etiam ex co n fifcatio n e,v el in- uencione,fert aliom odo, fi nondum Regi®
dignitati incorporata fint, R e x poterit, pirout fibi libuerit, donare, fe a lien a re , fe tanquam quilibet priuatus, etiara abfqua v lla caufa, n ec in eis in telligitu r, fiue non habet locum d iftin d io pr®fata,ari alien a
tio afferat magnum,& e n o r m e , vel modi
cum detrim entum ,quod poft Luc.de Peri- na,Baldi.&: iafon. notauit Ludou. M o lin a , I i b r o p r i m o ,d id o c a p .3.numero 1 8. infi- n e.M atien zus etiam ,inl.3.tituíoio.libi5i.' G l o f f a /.num ero 1 1 . 1 3 . f e j 4 . Renatus C o p in u s ,d e dom inio Fraci®,libro primo, titulo 2 .nutriero 1 7 .
P ro ced u n t autem om nia fuperiorajfe di- ftln rtio pr®fata*an a lie n a tio n e s , & dona©
tiones m agnu.fe enorm e afferant detrim e tum ,vel non/ob eandem ,feequale ratio n e, CÜ iu rifd irtio nes lo c o r u , & oppidoru R e g n i,v e .le tiiy a ffa iíi a lie n a ti fnetint.aut do ri.itipn iurifdirtioriu n á q ;, ¿¿v a lía lío rú R e gm aiienatio n 6,& d o n at¡o n e,id éiu s,ip faq / d iftin d io obferuari d e b e b it, & om nia ha • rtenns ad n o tata,lo cvih ab eb u t,n ec vUa po teft confiderari,atit reddi diff’eréti® ratio/
fic ia iie poftqua h®c fcrip fe rd , in term in is inueni obieruafle B a rb o fa m ,2 .p a it.le g .2 . in prinG Íp.nuin.4é.ín fin¿ fol.71 o¿ íf. íolut.
m ar. v b iin hunc nriodú fcripfit ¿ T r a U r e a , Heq-, procedit cómunis tr a d itio , dequa fuprdf quando ea alienatio f u e r it nimis p r a iu d n m lis va[faU ts,velR egno,tunc enim inuH is vafiaüis, non váU bit,arg .doB rináT
3
a r t .!. ^ .§. plañí f f quod v i,a u t c t a m .0 tradunt A r e t , hic ad fin.T irpaíia,n um -\o'} .R ju iz a n .c o n f il . i x . d nu.
6<á.inter co n filia B n m e
P 4 Quod
iertjjs dehitis '^(g¡hmKifpan:txfruB.{¿reh,mníh, qua decimantur»
21
Q uod'taraen,vt dilucide magis expli*.
c e tu r ,& diftin£la, & vera refoliuio tradat.
tur.rnerniriiíTe o p o r t e b it , interpretes 1102 il.ro?,varijs in locis excitafí'e dubium illud, vtrum f c il ic e t , vafalli inuiti alienari pofe hosquidem,rLio ordine,ego metipfe com m em orarem , & invnum congererem , prout olim ingenti ftudio,fo diligentia c
5
- g e d e r a m ; fi recentiores ndnnulli A u t h o r res,referendi infra,& m axim e Philip.Paf*chalis, D .G a r c i a Maftrillus,duobus in lo cis , lofeph. de S eife, iS fo r tia O d d .fo alij, eofdemAuthores,ita ex propofito non có - gefsi íTeht,atque retuliíTenr, v t tranicriben di v itiu ih , quod ego.femper ab h o rru i, in m e confiderarpifo etiam condem nari pofe le t.P r o v e r a itaque,fodiftinifla reiolucio*.
ne,prim o lo c o conftituehdum eritjex c
5
« muniori D o flo r u m tr a d itio n e , & fenten«tia,vaifallos inuitos, & cotrad icen tes alie nari non pdiTe; idque p r o c e d e r e , fiue fint vaffalli R egis,íiue Baronis,liue alterius cu iufque-Domini inferioris, vt eft te x tu s , in cap . primo. L fiquis, quo terapore miles, cap.Im perialem . §. prxcerea Ducatus, de prohibi. feu. alienat, per F ederic. & eft gloífa communiter approbata,in I.inUitus.
if.de fideicoinmiir.libert. fo in ca p .d ü eíli.
d e m a io rit. fo o b e d ie n t. & cum infinitis Authoribus copr.obauic Fernand. L o a z e s , in allegat.fuper controu. o p p id id e M u fe, quinto pro patte oppidi fundam ento, per toturn/folio mihi 23 k fequentibus. An-».
to n .G a b r ie L co m m u n i.o p iñ io d íb .j. titul, d e iure quoeiito non to lle n d o , conciufione 8 .in principio.Pet.Surdus,in co h iilio 3 2 3 . num eto primo. Erudite B arb o fa, in didía l.a .ff.fo lu to m a trim , 2, p a r t e , ex numero
4 1 .v e riic.E t refoiuendum e f t ,f o lio 7 o 6 .&
7 0 7 . & numero 4 2 . ^ 4 3 . & fequentib. 1).
G a r c ia Maftrillus,in confilio v n ic o , quod habetur poft primam partem decifionum, e x numeto 3. vfqúe'ad numerum i o . fo lio 1 1 9-fo folio ¡ 4 9 .e x n u m e r o 2 9. v iq u e ad numer. 3 5 .& de magiftratibus, hb. 3. cap.
1 0 . ex numero 3 5 .vique ad n u m e r.39. vbi citat P h ilip .P o r t .A n t o n .G a b r ie l. N i c o l , IntrigU ol.A nton.Solam , Iferin. Couarru»
F elin . A ffiiH .A lc ia t.N e u iza n .R o la n d .P a - riiiu m . G r a t u m , C r a u e t. Burfat» M e h o - chium , O fa fc h u tn ,.R ipam Annam, Rau^-
■denf.Fabfum d e M o n te , Purpurat. Páfici-
r o I u in ,E a n c e I o t .G a l!. A n d .d e G e o r g io &
infinitos alios. Philippus Pafchalis,de iu..
ribus patrie ^oteftat.cap.prim o,ex nume
ro z 5.v rq u ea d n u m erU m 3 8 .v b i etiam in
finitos cumulat Authores,Sfortia O d d i ,de fideicom .p er prohibir, alienat, inducend.
quxftion e 3 .articulo 3. fo 4. folio 2 1 . vbi etiam c o n g erit permultos Auth oresBo- u a d illa ,in P q ly fic a ,lib .2 .c a p it,i6 . exnim m ero 12. folio 6 7 6 . v b i nonnullos huius R e g n i Authores c o m m e m o r a t, littera F.
L o a z e s in q u a m , R o d e r ic u m X u a r e z .C o - uarr.D idac.PereZjfo Azebedium. lofeph.
de S e ffe , decifión e A ra g ó n . 36. vbi late etiam de materia.
E t regula prxdidfa p ro ced it etiam in R e g e ,in Im peratore,foP rin cipe fupremo, fo in 'q u o c u m q u e alio D o m in o inferiori, v t fupra d ix i,& vnani miter tenent fupra re lati.foSfortia,di(ft» a iticu l.4 . numero 39.
f o 4 0 .
P ro ced it etiam non folum in vaífaliis 'r a tio n e le u d i, de quibus exteri Authores, m agis com m uniter loquUntur,fed etiam in vaifa!lis,ratione iurifdidionis ,iu x t a text.
in c a p .primo,qualir.vaíTal.iura.debe.fide- • lit.fo in oranibusváífallis,indiftin£té inrel- ligunr fuperius r e l a t i, fo fp e c ific e , ita vt dixi,obieruauit B arboia,diH a z.p arteleg.
2 . in principio,num ero 4 2 .
P r o c e d it étiam vltra oinnem dubita
tionem , quando alienatio fit in inferiore, v t c u m a iij s annotauit P e t .S u r d u s , d id o numero prirao,fo Bobadilla,di¿lo numero d u od ecim o,foom n es conueniimt. Qu,ant.
db autem alienatio fit in p a r e m , v e l iupe<^
riorem ,interfe Authores diffehriunt,Maf- Trillus nam que,dem agiftrat.libro 3. diffo c a p . l o . n u i n e r o 4 3. folio 408. exifenren-*.
‘tia aliorum., quos r e fe r t , fecure refoluir, quod ex quo tunc ceflac vaifaliorum iow cereffe, cum alienati fine in p a r e m , ve! ftv- periorem» eis etiam inuitis, alienatio fieri poteft. E c tenuit étiam in di ¿lo confilio vnico,num ero 3 7 .folio 1 4 2 . alij vero con*
tradicunr,fo etiam, quando alienatio fic in parem ,vel fuperiorem ,procedere regulam
negaciuarn,ne alienentur inuiti,& con tra
dicentes,contendunt,& c u m C ino,S alies*
to,Fnbro,G hacherano, & B u r ia to , fic re«
ioluit Philip. Pafchalis, de iuribus pat. po*
4 eít,di¿lo cap. primo, numero 34. fo 3
S’
folio
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
Cdput decim m fptim um ftonu y*
1 1 7foHo mihi 9. A h « c opinio magis commu
n i t e r probata videtur.
Rationes alitem d e c e m , quare yaíTalli inuiti non alienentur,coníiderat R ip a iin- gulariter,in cóníilio 1 7 9 .n u m e r o te r tio ,A ali) relati p erS u rd u m , d iflo coniilio 323.
numero prim o,Sfortia, d if l a qu®ftione 3.
articulo q u a c to , numero 35. & tribus fe- qaeutib.folio22.P hilip,P afch alis,deiuri- bits pat.poteft.diflo cap. primo,ptiro® par tis,ex numero z S .v f q u e ád numer.34 . h o rum Authorum rationes nonnull®, ita m i
litant , quando alienantur inUiti m Doraiv num etiam parem,veriuperiorem- Qúariw do autem alienantur in inferiorem perRe*
gem, aut Principem rupremum, prouc in Hifpania alienari folent frequenter pet R e g e s , & maxime tem pore necefsitátis.
R a tio patet m a n iíe f t iís iin é cum vaiTallo
rum interfit non mutare Dominum fupre- muni 5 & indecens fita dominio R e g is , ín alterius p r ia a t i, & inferioris dominiuni tranfire •* vltra quod quando fit translatio a R e g e ili inferiorem Dominum ,- multis oneribus /valTalii fubijciuntur, ficuti cum B a ld o ,& alijs notauic Rolandus , in c o n ii
lio primo, numero 3 9. libro primo. & r e fert ?afchahs,vbiiupra,num ero 3 2 .& 33.
A notanter agnofcit, atque maxima dam¿
na, A inconuenientia vaífaliorum,ex v e n d itio n e , A tr a n s ia tio n e e o r u m i R e g e in
inieriorem, confiderac B o u a d iila y v id en dus omnino,inPolycica,libro 2idifl;o cap .
id.Bum ero 12 .1 14 .
Lim itatur etiam communiter d i f l a Té gula generalis negatiua,quod vaifalli inui
t i,& contradicent es' non ali enantur,vc no procedac,quandovaiTaili venduntur, fimul cum curia, aiit cura territorio, vel vniuer- iitatebonorum , quamuis enim de p e r fe foli non alienentur inuici, cum vniueriita- te tamen,auc territorio fimul, etiam inuici venduntur,& transferuntur in alium,ficuti exvlciraa conclufione te x tu s ,in c a p .p r i- 'mo.^.ex eadem lege, de leg e C o n ra d i.d e - ducit, A dicit raag.s communiter probari, Barboía,dicfa2.parce,i.2.fF.íolut,matrim.
dem opinionem ,cum multis alijs A u th o ri
bus,fecure probarunt D . G a r c i a , M aflril- i u s , in confil io v n ico jp o ft primam partem deciiion um p ofito,n um ero 33. A 3 4 . folio mihi 5 1 . vbi cita t quam p lu rim o s, ita t e n e n t e s ,A d ic it h a n c refo lu tio n e m , c o m muniter recep tam , quidqúid nonnulli, fed 'paucicontradicant. Idem M a ftr illu s , de magiftratibus,libró tertio,cap.deciinbjhu m ero 5 9 . A 4 0 . l a t e S fo rtia O d d .d e fidei- com m . perprohibic.alienat- qu®ftione 5 , articulo quinto,per totum ,vbi late.Philip, Pafchalisjdeiuribus patri® poteftat.prim a p a r t e .d id o cap .p rim o ,n u m ero i 1 4 . 1 1 5 .
A 1 16. folio raihi 2 3.vbi e x p lic a t , A c o n trariam opinionem t e n e n t e s , commeriio^
'rat. ^ , ' ' ■ '
Inquit etiara p r o c e d e r é pofie,quando prohibitio a lie n a n d i, íolum á iure p ro c e dit,fecus ve ro efle, quando cum iegis pro - hibiiionecónciirric etiam prohibirio h o m inis,vt puta,quando Princeps, amplifsi- 'rais ve rb isp ro m ifsiire t, nunquam alien a re, nam tunc om nino prohibita effet vaf- fallorum a lien a tio , etia m cum vn iueriita- te ,n a m d ic o vincula,fortius ftr in g u t^ u o d numeris fequentibusilatius h om p robat, A Tefoluit quoque B a rb o fa , 2 ,p a r t e , difl®
1
.a .n u m e r.q ó .v erficu lo , V l t im o ad de,q u o d l i c e t ,f o li o 7 o 9 . !
Secundo limitatur 'regula ipfa negati- 'ua,vt non procedat,quan do ex jufta,A ne- cefiaria caufa,atque ex n ecefsitate Domi-, ni,fiue R e g i s , aut P r in c ip is , alienatio fie
ret, quia ob necefsitatem -, fiu e o b ckufaiñ publicam ,vaifalli, eciam in u iti, A contra
dicentes aiienantur,fic fane in his Regnis,
‘o b cauiam publicam b e llo ru m ,A inim ico >
rum, A necefsicates, qu® im m in en t, iurif*
'difliones quá plürim®, A vaifalli per inul
t i alienantur, A diftrahuntur 3 idques iure ijeri poire,cum a lijs m u k is Authoribus re.
foluit M a ftrillu s , in d i f l o corifiíió v n ico , num ero 3 5.fo lio 1 4 2 . & d e magiftratibus, libro 3 .c a p .I o . numero 4 1 . S i o r t ia , d if l a q u xftion e 3 .articulo 4 . numero 4 9 .Philip, PafchaIis,di¿fo cap .p rim o ,ex numero 68 . numero 4 2 , A 43 felio 70 7 . A repetit n u - v v fq u e a d numerum 8 3. v b i v id e oinnino.
mero 44, concranamque opinionem im probae concludenter , 6: explicat texc. m cap.primo, deCapitaneo,qui curiam ven- üicii.'pix-ut ¡bi latiub videri p o t e r k .L t e a t i
' E t aduerte', quod adhuc periculum iitimi w neret in alienatione , quamuis b b n ecefsi- tacem fa fla fiiiifeqfi in maghum R e ? h i, A Principatus d e trim e n tu m , A c d iit r a -R v
'gum
o# u n ijs díhitis'R .egihm U iffM .exfriiB.0nh.iim il.que itcmaninf:
___________J - J — Ye,vtalienationeS)infringere, & reuocare
¡Vion 6 1» • - “
a ^
g u m hon orem redundaret * fe tunc a fuc;_
ceifo rib u s intcingi fa c ile p o í f e t , iuxta ea, q u * fuprá adnocauimus, fediceraus infra, c a p . i 8. & in indiuiduo traditionem Bar©
b o f e , relatam fuprá. Q n p d eft notandum*
cum ita fp ecifice,alij non tradiderunt. Ec nihilom inus confiderari d eb eret om nino c a u f a p u b l ic * v t i l i t a t i s , & neeefsitatis;
quáe tem pore alienationis aderat,fe vrge©
b a t , a l i * etiam q u a lita te s ; fe circunftan©
t i * attendi debebunt j tune occurrentes, e x quibus con gruen tius,fe iu rid ic a magis, res ipfa definiri v a le b it,qUam aliqua regu la g e n era li term inari, quamuis ( vt d i x i ) m a g n o periculo r e u o c a tio n is , alienatio©
nes huiuftnodi fu b ie r t* remaneaníjíi ¿ñor m e detrim entum , & damnum R e g n i , &
R e g u m co n tin ean t,& con tra eorum hono rem redundent.
T e r t i o limitatur e ad em conclufio, auC regu la generalis n egatiu a, vt n o n p ro ce o d a t,ftan te incontrariura coníüetudine,- ex v i nam que contrarij vfus,-fe cóíuetudinis,
¡k vbi ea v ig e r e t,vaíTálli,etiam inuiti, &
c o n tr a d ic e n te s alienantur/íicfane, Me©
d io la n i,h o c non o b fe ru a ri, fed poífe vafe fallurá inuitmn transferri in Dom inum q uem curaque,probat textus, in dirto c'ap.
p r im o Y .e x eadem leg e.d e lege C ó r a d i.f e d o r t e deducir,atque e xp licat Barbofa,di*
rt;a2.parce,leg.z.inpriiicipio.íf.fo!ut.m a?
trim .num ero 4 2 . folio 7 0 7 , fe tenent iníi*.
nici A u t h o r e s , cum quibus M aftrillus, iti d i r t o c o n f il io v n ic o , poft priinam partem d eciíion u m ,n u m ero7 . fe 8. fo lio 129. &
numero 3 6 .fo lio 14 2 .fe de magiftrat. lib.
j . c a p . i o . numero 42. Sfortifl, difea qu®©
f t io n e 3 . a r t íc u lo 4 - num ero j 6 . Philip.
P a f c h a l i s , d irto c a p it.p r ir a o , ex numero I i9 .P et.S u rd u s,d irto coníilio 3 2 /.nume
ro i ó . e x veríicw lonon itaque reíiftit, vbi í n q u i t , quod quando P rin ce p s confueuic fie f a c e r e ,nihrl eft,quod ei obíjci pofsit,fe refere alios plures A u t h o r e s » ita tenen©
íe s .
A ddiderim e g o , q u o d attinet ad R e g e s noftros inuirtifsimos,Régnumque H i f pani®,non ita a b f o I u t e ,a u C indiftinrté,pre
f a t a m r e í b l u t i o n e m accipiendam ,f e d p r^ -
o cu lis habenda p o t i u s e a , q u * lu p r á r e f o l -
uimus/cura v e r e c o n f u e t u d o ipfa n o n p o f -
fet fucceíforibus,ita pr*iudicium genera-
-o— , ^i'¡;uocare non valeren t,fi in magnum R egni,fe Ptin- cip atu s.fe contra Regum honorem redun
darent,nec tune poífet confuetudo , ecijtm im m em orialis,¡US infringendi, fe; reuoCan
•di e a s , íúcceíforibus ipfis auferre , quod c a p .1 8 . iníra hoc eodem ira rt atu, adueí- t e n d u m ,& comprobandum relinquo, É t vere,A uthotes omnCstelati fuprá, maioti e x parte in feu dis, aut in materia feudalí loquuntur, in quibus non ®qualis omnino,, au t non ita ftrirta m ilitat prohibitionis alienationis ratio.
Q u a r to limitatut regula metipfa ne"
gátiua,vt non p-rocedat, quando vaífalli ip fi,v o le n te s,fe non contradicen tes,nec vl- lam proteftationem fa c ie n te s , atque ira Goníentiencesyvt tacuerint, fe alienationi acqoieuerint, alienati fu e r in t; tunc enim reclam are non p o t e r u n t ,íicuti cumalijs Authoribus annotanitPaíchalis,dirto cap.
primo,prirn® partis,numero i 2 3>folio 2-4.
q u i expíicauit antea,numero / S .fe 3 9.fo*,.
lio I o .v t omnes debeanc vnanimiter con-?
fe n tire ,& quod roaioris parcis vaífalloruiis confenfus non pt®iudicet, e x quo tendit co n tra lib e rta te m , fe ideo > quod minoría parcis contradirtio-pr® fertur; ficuti Pauld C a ftre n f.N e u ízam fe alij,ibi relati,obfet6 uant.fe viera eos',notanter P e t . Surdus,di*
r t o coníilio 3 x 3 . numero I X . vbi ínquit, quod ad probandum confenfum, nonfuffi?
c i t , quod finguli, diuerfis temporibus ac*
q u ieu erin q vel artus allquos fe c e r in t , nifi to ta vniueríitas con gregata, id faciac. É t quodvniuerficasnon d ic itu r , confenfum pr®ftare, quando omnes de vniueríirata C oüíem erun t, fed vnus h o d i e , alter eras, qu ia íimultanens d ebet eífe confenfuSiÉt quod non dicitur ícire vniueríitas, rtifi id f c i a c , quando eft legitim é congregata, prout ibidem com probat ex fententia aüo rum Authorum . Ec rep etit numero xSffii- c e n s , vaífallorum alienationem teners, quando de ipforum confcnfu ex p re ífo , vel tá c ito procefsit, fe quamuis ab initio pro
teftationem f e c e r in t , fi poftea tacuerunt.
S íortia e tia m , de fideicomraifsis, dirta quaeftione 3. a rtic u lo q u a rto , numero 54.
& 5 5?vbi quod fufficit,quod longo tempo- re racuerunt.Barbofa, x .p a r te ,d ir ta h 2 .- numsro 4 X .& 4 3 .latius D .G a r c ia M a ft r il
las,
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
Caput decmumfeptimurny iom.7
i i s t in s .d iflo confilio vnico,num ero Sy.fo 8 8.f o l i o I i 6. & latius folio i z
9
; ex numeroprimo, vfque ad tiumerUín 1 5. vbi ex fen
tentia multorum fcribit,quod d;citur,vafe íalios ncn poífe alienari , intelligi» ip**
fis contradicentibus» fecus, quando nori contradixerunt, n e c co iiq u x fti íunt, fo tta acquiefcendo» confeníerunt, Vel atitus reí*
cerunr, ex quibus tacitus conferffus ellici v a le a t,prout ibidern,nurnerp 2 4 . Í
5
&;fequetiiibus,vrque adnumerum ^ó.eodi folio 12 9 . M a f t r i ií u s i p f e ,d e m á g ’.ftratÍ2 buSjUbro tertio,cap. 10 .numero 68 & ex*
tat F e rn an d X o a ze s, in allegatione» fuper ■ concrouerfia o p p id id e M u í a , in refpóntí íio n e ad q u artu m p ro p arte d i d i Oppidi d é M u l a f u n d a m e n t u m , e x f o l i o I 5 E v fq tie ad folium 2 8^-vbi Í á t!fs im é ,& q u á m pluri m i s d o H r i n i s c o m u l á t i s ; c o m p fo b a t ,V a f e fallo s a lie n a tp s jt e c la m a r e noii poíle» n e c adüerliis á lie n a tio n e n iv e ü ifé ,q u a n d o alie h a t io n i co n fen feru n t e x p re lsé , v e l tácité»
aut non co n t ra d ix e r u n t, íiue a f lü s áü q u os f e c e r u n t , e x quibus a c q u ie f c e f e ,f o coníerí t i r e v id e a n t u r ,íiue cu m íc ien tia sfo patieri*
t i a , diuturnitas tem p o ris fluxefitypro üt la- t iis im é ibíi E x num ero e tiá m 4 8 . f o U i 7 5 i fo íe q n e n t ib u s . p le n ifs im é.fá tís fa c ito b ie *
¿ lio n i cü id ain y. q u a m fscerurtt íiofiiiüllij
& in t e r m m is íe c it P h i l i p . P a í c h á i i s , d e v i ribüs p at.p o teft.p rim a p a r t e ,capitiprirno»
n^mvero trig e fim o f e p t i m o , f o l i o decinio»
q u o d f c ilic e t co n fsn fu s pfáeftitus intuitu litteraru aisau t m an d ati P r in c ip is ípr®fu**
m eretutrneticiilofiiSá ,
H is qüidem addendum erit vnum ádn modum neceíratiü,'& á nullo fupertorü,íic annotatu; quod quamuis cófetlfus expref*
fus,íiue tacitus, aut fc ie n cia , p a tie n tia , fo íoljeran tia, cum diutufnitate cetoporis, fo in effedlu non Contradicere, & non f eclát*
tuareífo acquiefcere,vaiTaiIis ipfis aliena
tis,& non co n tradicen tib u s, prceitldicium generet omn i no; quoniam renuntiantibus iura fua, non datur amplius regreífus, Lite qu®rirurX.íi védicor.íF.de ® Jiíitió edidlo*
hquarauis. C , d e traníadld.final. C ; de re- rniísiooe p g n o r .R e g i bus ta m e n ,& P rin ci pibos,m Regno, áut in Principatu» in tutu*
rum lucceíluris, coníenfus ¡píe vaflaliorü»
nullum quidem pr®ÍQdicium c á u ía r e , aut generare pocent quouis m odo, fi, eoruftdé
aIienationes,inriiagnum i fo enorm e R c 2 gni detrimentú redundent,ex regula,qüod noftrum eft.de regul. iur. in 6 .& Ufinali. íf*
d e pa¿dis,fo cómmuni diftinddione, atque te folu tion e relata fupra, & í®pé repetita»
e x dicendis etiam in fr a , cap. 18. huiufce tra fla ru si
A n autem,& quaíiter# vaíTalli venditi inuiti,& contradicen tes, admitti debeant ád fe redim en d u m , fi pr®tiurá foluere ve*.
]int»& fe te d im etej non explicauit Philip, P afchalis,de viribus pat.poteft.prima par
te ,did locap .p rin io,n u m ero t z S . f o l i o 24.
fed íe rem ittit ad V ih cetit. de F ran ch is,fo alios plures A u th o r e s , qui latifsime tra- (ftant.B arbofáetiam ,di¿da2.partelegis,2i ff,foluc.macrim.numero
4 7
.d ifp u tatB n em o ra ifs it.D iG arciaM a flrillu S jin d iH o c o n filio v n ic o ,e x numero prirao,folio 1 1 9 . &fo lio 120. vfque adnumerum 30* om nia fundamenta» fo ratiortes C o n g e rit, quibus fuacleri p o te ft, váflállos á lie n á c o s audiri d e b e t e ,íi vellint fe redim ere,vbi eti.im A u thores huius opinionis c i t a l . E t repetit d é jmagiftratibus, libro tercio, c a p .i o; e x nu
m ero 5 6 .& 57;
Ipfe etiam M aftritlüs, d í¿ío con fiíió V n ico,ex numero folio i ¿o* vfque ad numerum 49. fundamenta om h ía con tra- ti®,fo negaciuáé paftis addücir»& conftan*
te r negatiuam
ipfam
pattem tuetur , quod fciHcecváíTalli fe redim ere non v, leanti Ec Ipfo confilio vn ié o , exnUmero 4 9 . v fe que ád numetUm66;huius opim onis negá tiu® A u th o re s perm ultos com m em orac, fo réfpondet hís,qui affirmatiua íuftinenCj& fundám entisquoque iíiius opinioh is.Et iterum repetit longa ferie M afttilius ide;
d e m a g iftta t. libro Certio, cap. i o , éxn u u m ero d^-víquead numerüm yo .v h i v id eri p o terit latifsime.
E gofan e*ex p r o p o f it o , máiorera hua iufce te i difpütationem y filentio pr®ter¿
m i t t o ,quoniam per M á f t r ü l ü m , plenifsi- ma manu explicatam , & profeqtiutam v ia deoyfo vniusyfo alterius parcis fundam en
t a ponderata. Item ex e o , quod in his Re«
gniséfo apud nos»primam partem, & o p i
nionem affiimaciuamjfreqúencifsimépra-
<fticari»fo feruári vid eo jfo Vaííalios,qui iti uiti,fo contradicentes,alienati funt,fonec e x p re fsé ,n ec t a c ite confenferunt, pr® tio
era*
D eU rttjs dehitisU ei¡ht¿sEÍfv4nAxffuB*^ rekom nth.qui decmaniuR
e m p to rib o s jv e ré , & fealicer o b lato /ad fe redimendum adm itti. E t pro hac quidem f e n t e n t ia , & opinione# quam praxis huiui R e g n i , A Omnium Tribunalium ftilus, A obíeruatio am plexa eft, fortifsimc.vrgent plura illa fundam enta, A authoritates fi- raul D o cto ru m , qu® per M a fttillu m , A alios ponderantur. E t i n C u ria Aragonfi fuifle decifu m íq u o dv aílallisco m p etat re*
tra flu s , & ius ie redimendi; firmauit l o » f e p h .d e S e f l e , d e c i f i d n e ^ e g n i A r a gón. A refert D .G a r c i a M aftrillus,de ma- giftrat.libro te ttio , d i f l o c a p .I o. numero 6 9 . A fic.quotidie fieri,A ppaflicari, aife- fu u t Gotiarr.in cap. quamuis p a f l u m , 2.
p arte,$ .p rim o ,n u m ero q u a rto.D íd ac.P e- re zjin l . i 4 .G lo ira p tira a ,tit« lov n d ecim o , libro quarco,ordinamenti,pagi. 1 5 4 2 ,A z e bediusdn kd.citolo vn d ecim o, libro quin
to,num ero feciidojfol. 298. vbi fecure re
foluit,quod vaifaili, v e n d iti inuiti,poftunc f e r e d m i e r e , A excufare traditionem f a cien dam em ptori.Bouadiiia, in P o lytica , libro-fecundo,c ap. 1 6 .numero duodecim o
& decim otertio. vbi etiam citac M o n ta l- u u m ,icaten en tsm ,in 1.2.titulo 24. partita q u arra, A littera G . affirraar, ftcp raxim o b feru afte.E t d i d o numero 1 2 . A i 3. fic f c r i b i t : r deaqui es, que por fer grande e fe m - teresjos vajfallos no pueden contra, fu voluntad f e r enajenados, mayormente en dueño inferior.
T quando lo fon jo s admiten confacilidad, y aú 'dentro de quatro mefes, termino extraordina*»
rio al retrato f f tanteo;
E c haflenus de pr® díflqdubló, ah vaf»
fallí inuiti alienari, A d iftr a h i pofsint, in quo, iuxta fuperiora, A BouadiH® refolu- tion em ,neceifaria non erit iñ d ig a t io illa) vtrum Princeps, de plenitudine poteftatis pofsit eos inultos vendere; de qua late per P h ilip . P áfchál. de viribus pac. poreftan prim a parte, d i f l o c a p .p r im o , ex num ero
8 5. A fequent. , c ^
P rocedunt autem « q u a lite r d o d r i n f o m n es,numeris pr®cedentibus relat® , A cafus illi dúo communis d iftin flio n is, fie- á-2- pe repetiti# in d on atio n e,ficu tin venditio
n e ,a u ta lia q u a c u m q u e alienatione# v t í c i lic e t roburj& íirm itatem obtineant don a
tion es ,á RegibuSjCt Principibus fupremis f a d ® , et m axim e, ft ex iufta, et probabili caufa proceírerinc;íic fane# propter b en e
mérita, A feruitia, ficut alienari,ita A d o - nari p o te ru n t b o n a C o r o n ® , & Pattim o- ni) Regij, item o p p id a , A ciuitates, qué alias,iüre d o n ari,A alienari prohibentur- Tr®fertim,quando b e iie m e íita ,& feruítiá!
n o ta b ilia , A magn®confiderationisfue!
rint. Id c ir c o , ex quatuor A quinquaginta illis A u th o rib u s , quos e x M en o ch ij reía- t i o n e , recenfui fuprá',numero 1 5. Q jibiis e g o , A nonnullos alios addidi, nonnulli loquuntur in v e n d itio n e , & alienatione*
alij vero in donatione. Alij denique «qua
lite r,A fim u l in a lie n a tio n e ,A donatione,
■ n e c differentiam conftituunt. In eifdem etiam terminis donationis fim plicis, aut ex caufa remuneratiónis,áut veditidnis,&
a lienationis,titulo o n etofo loquuntur per m ulti relati per M a f t r illa m , de magiftrat.
libro p r im o ,c a p .l 8.p er totum , quem e tii rerüli ib íd e m .É t i) omnes, eandemdiftin- flio n e m com m unem p ro b a ru n t; an fcilb 'c a t donatio a ffe r a t , enorm e damnum, &
detrim entum ,necne? E t ego metipfe no
taui quoque in comiriencarijs tomi quin
t i,ca p .8 9 .ex numero 85. vfque ad numer.
9 4. v b i n o n u l k in propofito feri pii,ec tra
didi, P rin cip em d o n a r e , et alienare poífe ciuitatem aliquam , v e l ojppidum, Vel ca ftrum, dummodo hon fit magni detfimen»
ti Principatus,et ditionis fu®.Et d iflo nu
m ero 8 5.retuli quám plurimos, itá tenena tes.numero etiam 8 6 .et iequentibus # ad
didi,ex caufa remuheracionisieruitiorum;
multo magis ¿ertum efle,Principem ,id ef
ficere pofte, et.oppidájfiue bona fui Ftinci p atu sd o h ate, • E t alienatione prohfoita/
non c e h fe fi prohibitam donationem ob faruitia,et b en em aritajpfout in minore,ih ciiiitate,et decurionibus,in pr®lato,in ad- miniftratbre,tutore, A curatore#& ih alijs fcribi folet. A d i e c i etiam hum ero 8 9. non d ebere heceifario; donatari) benemérita, et feruitia ®quiiiálere rei donat®, á Rege/
e t Principe;nam fatis eft,ea refpondere H- beralitati Principis,qu® m aior eife debet, quam alcdHus pciuati. Imd Principi alfere- ti, ie.ob ben em etita donare # credendum bmniñq, átque ita benem efita probari aft fertione eiufdem Principis j prouc latics .comprobant A uthores ibi r e la t i, numero 90. et notabiliter N a t a , iri confiiio 122.
numecofepcimo,libro i . n e c reuocari p o f fe
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
f e d o n a r i o n é f O j o b feruitia, & : b e n e m e r i c a
fartam ,v e l á P r i n d p e c ó n c e d e n t e , v é I a b
fe' iu s 'fiVccéíifóribus , n e c et iám m o dificari, p r o u c l a f i a s i b f , n ú m e ro 9 1 . & 9Z . &93/ ■ vb i e x p H c a u i . É c d e his ó m n i b u s , & a l i e n a t i o n e , a u t d ó n á tio n e e x b a u f a íe ru itio rú ,
& obbeñsm erita,. fáfea á Principé, _& de eius p riu ilegJ s/& faú o re,& non contineri donationem ob férúitiá, fe behemarita, fub prohibitione rerum , auc perfónariun ireneráli, & de multis alijs vrilibú's in
'ter
minis huiufmodi d o n a tio n is, á P rincipe fart® ; ' vl'ttá relatos a m e, d irto jn lo c o , com m endo F en ian d ,L p azes,in allegatio
ne iupertcon'rrpueríia oppidi de Mula,cef- tío propárce M archionis fundamento, ex folio l o'á. víqHéad folium 1 3 8 . Vbí plena manu congerit per rnulta,fingulária;& vti
I f a . É t cónuehic lo an . Gutierres, qutefl.q,
d e G a b e llifo n u m .il.
E x quibus fane,atque ex his,qu® pr’¿©
c i t ’a to ca p .8 9. fcripta reliqui, euidenter deducitur,ob feruitia, fe beiíemeritá pro
hiberi non 'pvbífe,tiec prohibituin'fuiífe Ré gibus, & Principibus fupremis donare, &
feruitia ipíá rebVúnérare,íicuci L o a z e s , fe M enochi üs ,iátínsbftendut;quon¡ani obli
gatio haec, cum dignitate R e g ia 'hafcituf, arque éx ipía Ófiginem t’rahit, fe'rnpérque cenfetur e x cep ta ; quod a lio in lo c ó , L o á - zésmetipfedaté'coihprobauicjfuhdameii- to fc ilic e t prinio , pro parte M arch íon is, ex folio 7 3 .vfque adfolium 9 3. vbi plertif- fimé Comprobat, qu b d R é g e s , f e P rin ci
pes donare poífunt c a ftra, fe oppida , &
alia Regni fui m f a , fe quód ptoprium eíl R e g u m donaré. 'E t numero 29. fo lio 92.
fic fcribit;E? m tantmn etiam,héc líberalita- tis donum,eji Ifr}peratorsbüs,acRegtbus, ck- teriJq-fFrincipibus,ab fpfa fui natura proprtü,
& amextm-, quodfitnjuis cmcefAonibus ap- pojuerint fUufulam idamfnon obfimtibusfci- licet p riu ileg ijsp er taítm cíaufuíamvón ten- febítur dero¿atnw prmilegjs
Trincipum continentibus,vtpuíchrtVolííit OL drad.in confiiio ^ocAncipr.fóBúm tale ejl^ma'.
J fie r milii a, quem n fe r fé -fe q u ítú r Fiíínus', in cap.nonnuUi.in 27. 'columdn í 2: cohelufio- ne J e re)crípt.
N u llá itaque lex prohlbiciuaéíl,qu® dó , nationem rem u n eratoriam , ex cauía fer • nitioram ,fe meritorum exciudat>áut quo-
'C a p t i t d e c i M f n f e p l
quo m odo impediat, v t cum B artu lo, G o "
m e z io ,C o u a rr.L u d o ü .M o lin a , Azebedio>
M a c ien § o ,M a rc a b ru n o j& Sch.ider. c o n cludit- M e n o c h iu s , d irto c o n íilio 1003, numero 4 9 .fe fequentibus. d íc e n s , d o n a
tiones Principum rem u n eratorias, f e o b benem érita fa rta s,non m odo eífe fatiora©
'biles, fe; á quacumque Iege,áut d e cre to ir
ritanti , & prohibitüó, femper ex cep ta s , fed quod etiam R e g e s fucceífores ih Re©
''gno tenentur éas praécife fetUafe-, ptout di r to c a p .S g .to m iq u iq r i. E g o a j e r i p f e , ex
‘humero 8 5 . nótalii etiam. Etó'otnproba- runt Belluga,in Speculo Principúm,rubri
ca nona,nuraero fextO. T iráq u eilu s, ín l.íi vnquam,v e rb o ,donatione largicus,n'umeí.
f ó 4 6 , Fernand. to á z e s ,v b ifiíp r á ) funda
mento tercio,pro M a r c h í o n e , e x h u ih é ro fecundo,vfque ad numerum 2 ’5.folio 1 0 7 . vbi íic fcú b iv.E t ideo, curn talis remunerato
ria donatio , non donatio, fed potius permiita- d'Í9,0 comptnfatio appedetun,quantatncumqüe R e x ,R e g n i fu i bona,tam per leges, quamper pradecefioresiuos alienare prohibeatur, ñuUo tamen modo, inbenemeritorum remuniratio- nem alienare prohibetur,0 c. vb i latius Có m- p ro b at.E t id ín h isR égn is,raaio rÍT atio h a procedere d eb ere,qb clarara , fe expf ef- íam legum Regiarum decifionem', f e q u o d leges ipfe/ex communi diftih rtiohé,tbties 'repetita, te m p e ta r i,fe explicari debeant, d ilu cid e , & uffiindle ex p licau i numérfs
^tarcedéhtibu's.
Ex Capite decimb- brtauo.
m um ffom .7 ' l íp
S V M M A R I V M .
V thor,qua rathri'e adduBus,atqús excitatus fuerit, v t buiufce cápitis traSiatum, 0 dijfutdtiomm fu f¡
eiperet. , , , ' "
E t dé fine,atque íntentione 'eiufdem, eo ten lít, v t breuem, 0 dijfimBam 'tradat rtfotutionem',0 adfummam, certaf- que obferuatíones, 0 sonelufionesftTjtat indagationem, atque difieptatmiem , hdeo
■latarn, 0 dijfufam duhiorurnplurium-, quk
‘numerisffjuintíbüs proponiintur.
¿jfi-
1
Universidad Carlos III de Madrid. BibliotecaD f (erUis M itis R tiihtu }Íl/fd n :iifrisÚ '-(íM .o m n ik p a deiimañiur,
-Eifdimqtphcili cTmmmU eirmnfch fh rt mc pop iUic contraucnm vIU « ¿
1
ft
hat,quxptnnáñus circmftruntuf quoti"*
die»
F t in ore aduoeptorum,fi iudkum v e r f a
turaffdue.
a Principesdeglh-M efiefuíuto'Siquóddil . quando fcribitur.
Aliquando verojegibus aIIigdtos,fi ei/
demviueredebereidecens , f i conueniens
efie. ^ '
Qjpsmadmodum in tetig i, atque explicari debeat.
V b i com m im torDoBorum difiirBio, mk gisprobatur.
Ñ jpñ n uia^ ue, fingulariter ainotáñf
tur.
3 É t A n to n ij Tahrilocus inpropojtto eeé penditur.
É t ita explicatur , v t communi Do"^
Borum fententia, f i difiinBtorit conue»
niat.
Principem inquam legibus ejfe folutum, qUo ad vim coaBiuam, decere tamen, fe le s gibus aUigatum projitéri , cum legi ¿Li"*
reBiua rationis non f t folutús imo potius aJtriBuS. .
4' R c g e 's ,fi Principes,ex p a B o .fi coni mntionefuapfi regulariter ex eontraBibuS eumfubditis init is,^fi celebratis efficaciteñ obligari.
P ro vt Cereum efi,obligatos mtmre fi cu ex
traneis. finonfubditis contraxerint.
5 Regesyfi Princip es,cum fub di tis cotri hét es,natur alit er tantum obligantur, ex fé temía quorundam.
Q ijx t a m inaturalis 'Obligatio, (fficax efi ad agendum, f i omnem effiBü,atq-,aBionem.
prédufití
E x ícntHia vero aliorum( qua magis com mun ittrprobaturdfieiuiliter, fin a tu rali- ter obligantur.
j . fifv ere eiuiUs obligatio , ex tacita quidern voluntate , & mente Pririeipis
p r o c e d e r e ,atqueoriri videtur,p rovt hitad
g '^^^^pyjncepsprxfímitur/emper iujliüaplt n u s,fiv cB e quod leges volunt.
9 ■ E t talisprafumitur mes eius,quahs efe
■ d e b e t j t i a m d e i u r e . ^
I o R eges f i Principes,qui ciimfuhditii fuis c o n t r a x t r u ñ h d e b e r e p a B a , f i conuen
tiones feruare, f i sontraBus initos im
do.
tino ad eo rum obfiruantiam,proutprhá tümquemcumqueúneri.
1 1 Jdqueprocederévfqutadeo-,nec deplt ñttudine\oteJlatispoffint reuocarem to
tum v d pro parte ñec alterare aut modifica re,vel minuete coritrdBus femel initos f i t i lebratos.
É i deratiónihus pracipuis ab interprniJ ' bus ómnibus eonfideratis , ob 'qucts Priñl.
tipes,ex fuis contraBihus obligantur jlU f.
que feruare, f i adi rñpíere ietíentur,mmerit fequentibus.
\ X Princeps, ideo ligatur contraBu. coñ uentionefua,fipaBo,quiasont'rBhs:fñtde iuregentium. f i non injuntfubpoíejiate Re gjs,vel Principis.
i g Princeps cxfiio contraBu obligatur ratione cófenfus qui efi dei¡irenaturali, ctíi Princepsfuhiiátur-
1 4 E tp 'a B a ,fi conuent i m esfuñth m regentiurñ.
15*. tura auterñ gentium irñrñutábiiii fu n t.
1 6 BSPjituraíes éoñfuetudiñes afir¡ngunt Prtid cipe quia potBius ius ñatüraie,qud Princip patus exifiit.
E t iñ ote earum firmior exteris priuátiss
V erit ai e f e d e b u t ,
1 7 Princeps eontrabeñs eumfuis fuhditisfi ddibusjenetur eis,de iuré naturali, gentiU;
f i eiaili,
Quia ciuilis raiió ncdurdli eoñipara-- iur»
í 8 ^ a d a m elementa efe feu elemétórü ñ i turam habere cÓtraBu s Summo rüPÓEficft Imperatorum,fiPrincipum.
E t propter ea,Jicut Papa, f i ím pentór, fiP rineeps non funt Domini tlemmto g rüm.
Part modo noñ funt Úomiñi contraBuum ab eis celebratorum:
1 9 Princeps,altius pecdt,frangendo f d h quam inferiori
20 ContráBus fidem nonférudre , ift
mentiri. '
2 i ¿Meñdaciü in Principe abominabili ejl, fiJlelionattts horribile.
22
Fidem falleregrauihus greut ejl,grá uibrihus grauiusgfi iuris exemplaribuSgrA uiffirnum»Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
Caput decirnm oBmum y tom.7 12 o
, ^ B x m p 'u m honum,qucddfamoJts v i
r i s n j i t u r , magis expedit vulgo, quam bo-
YKireifubftarifiaah ignótis.
2.4 D em licet T rin cip i Jubieceritleges, nm tamen contraBm ,aut conuentiones. ^
2 j ' Ideirco, Trinceps in contraBibm v tt
tur ture communi aliorum, f t iu d k é u r v t priuatm .
X 6 E t licet pojitiua lege nonligetur,Uga.-, tur tamen diBamine reB * rationii, M t Uü
gis £t ern*- ’ ■ i
Tpecauthoritas TQegta, éum abfoluita lege'natur*.
\ tpote, oum fit anim fi rationale )politV^
c u m ,ft mortal i-J.
# 7 AftriB u fiquefit patíoni obedirtJ.
2 8 Tfijirú f t ipfeD cPsexJua'prom lfiib
ne obligátur,
2 9 A d e o quodficontraxifiet,neütiqüain fuum ' contraBum ir ritunifecifi et.
3 o E x rationisn Puralis diBamine,Prin-
cip es pofifiim um ob ligant ub.
3 I ■ ‘ Principi, nihil itaconaenire, einfqué
fid e i qú in ip a B a , f t hnuentionesfcruaréi f t pro.mlJfidtrnpUfé.
TsQhiil enim efi, qiiod natur* human* ma g is conueniat, ciuam ea, qu* inter homines p la cu ifm t ,/éruari,
H oc enimfuadet naturalis *quita$
2 X "Princeps,fi reluBaret adimplere cori trd B íim , adíiérfUs mJiitiamf a c e r e t non ¿ o b f 'ruandofidem , qu* eft eiiisfundam en
tum.
3 3 Sicfane, nihil efi, quod luce clariore
pr*fulgeat i n P rincipe,quam r c B a fíd u / ft obferuantiu-i.
3 4 Cum etiani hojii fia jeruando-J
fides;
3 5 Co n tra B u s, cum "Principe celebratij naturam obtinent bona efidei,
3 6 E t vim ¡igis babere dicuntur.
3 7 "Prmceps,Jifia conueútione, f t co na traBn non ohi:garemr,nuÜus quidem effet, . qui Cum eo.veUet tontrabere, f t ita orriniuni
priuaretur confurtio, quod pergraue e f fe t.
E t tanquam exu í ejfet»qui omnium ?rá - fu le jl.
E t f a liis nonoUigaretür,ita nec illi aly-, ex COI relatiuorum natura, f t regula ahli..
gati manerent.
3 8 Principes confiantes effe debent, f t
ab om ni im on fta n tia alieni,
I f j t m licet haheantfiim m am potefiatem , f t "Dom ini m undi dicantur,f i n t tam enfub d iti rattoñi n a tu ra li.
E t idem in tellig itu b quoad bonum , f t modo ñaturdli rationipareant.
N e iniuriaruni^ nafcaturoccafo, vndtJ>
iura o riu ñ tu r.
3 9 P rin cip es, cü m fin t v e lu t D e i in ter - r is ,illu d eisprácipue toútím itVfem el loquu^
tus e f D e u i l f t quod f r i p f i i fir ip fi.
E t debeñ't babere vnum. calámUrn > f t v - ñ a m lín g u a r h ,ft ñon p lu res.
Q u t a fH p iu m efi, qiik pro ceje runt d éla bijs mei s',ñoñfací aníí irrita.
B t debet e je im m obiles,fic u t lapis angu- D r is iftfic u t p o lU s in cáela.
40 E t % ,eg i* ¿ M a ie fia ti p r o p r iu m , f t peculiare éft, co n ce f a non altera re»aut au
ferre.
4 1 I n co n tr h B ib u s, aqualitcá omnimo-é da adsfiedebet-nee concedendum efi,con tra- B u m claudicare.
4 2 A u t d V oluntate P rin cip is contra*
bentispendeire.
43 P e tr i C a lijii "IX jsm in z, tn tr a B a tu de lege '~P^egia,rnemorabiUs,ft notandus lo - eus m propofito eómrn ’m n i u n i , q u * fu p e rius a ¿notat a f u n t ,expenditur,
44 C u i f t alius H ieron ym i de Zeuallos^
en el árte %^eafa.diungitur,
4 5 "P r'm cip é'Sift 'i%jpes, lig.tri fu is con- u r n tio n ib iisfr o m ifiio nibus c/zpacTts; q u * baBsnús d ió ia fn n h m íilto magis indubi tan*
ie rprocedere, qüdfídopaBá y f t cónuentió • nes tranfierunt iñcontrciBurn.
,
idefi,
quando e x aliquá cáufaóúerófi .fá '^ B s f u n t .
T e lu ti ohpecuniani
V el oh aliquod datum , v el dandum. , f a - B u m ,v el faciendum p er eum x u t conceditur»
46 Á u t f i rénimUrationis grátta,qtúdfue r it cono jn m .
Q u ia canccfiiorii rem utieratón* eontra- üenire non p o jfu ú tietia m de plen itudin e p o - te fta tis .E tv id e in fr a ,ñ u m ¿ o .f t j e q u e n t , 4 7 RemuneratíoHis eaufa, eft admodü fa u o - .r a b iU s ,ft ex eafpeciália multa in du cía fu n t.
E t quod alias e jftt reuo cabile,fit irreuo c.i.
bile fifd c lu m fit áb benem em ai f t v i d e m - fr a ,e x nuní. 5 o . cum feq u en tibu s.
4 8 Benefacienti benefaceri,procedit ex na
tu r * In fiin B u .
D e tertiis M itis R egihsíiifpariexfru B -^ r tl.m n ii. ljí»/ÍecÍMlÍHíur
4 9 Benem érita,quamuis regulariter deu beant aliter conjiare;0 apparere, quam per folam afferthnem concedentis-
Idtam snprocedit in prohibitis, hon au
tem in tion prohibitis donare,
A tq u e ita non habst locum in T rin cip iu bus.
Sufficit enim , qhodbenefnerUd confient per folam ipforum ajferiionem. É t numero
<,0 0 fequent-
50 R o la n d ’’ d j alie placita 0 refolu 6 tiones,inconfilio i ^ .V olum . ^-ponderan*, tur ex propofito.
Qu,<e omnino com ehm ht traditis fiipra-, num^A 5 - 0 quatuor fequentibus.
5 1 A H orum etiam authorum refolutio u nes,eifdem 'conuenienUs,expenduntur.
5 2 A d d u citu r quo que Fernandi L o a zef locus , admodum copiofiu in eorundem om
nium comprobationem.
53 P etr i A n ton. de Petra obferuatienes cohforrnesSñ medSumproferuntur.
54 FeregrirS etiam, M qfirilli, 0 Caroli de Tapia vniformes añnotátiones ríferun- iur.
5 5 im probatur opinio eorum,qui e x if i- marunt donationem i feu concef tonem , e x caufa rem unerationisferuittorum ,0 oh be
nem éritafaiiam gratuitam videri,atque eX m eraliberalhate procedere, non ex caufcix.
onerojá-.
E t ideo reuocaripofR j.
F b i 0 A r ij P in eli,in materia remune
ratori x donationis.placitum contra commu nem en u n iia tu r-0 vide i n f a,num '61.
5 b Vajfalius, ex deb to fubieítio'nis, 0 vafallagij^dehei cohcomitari D om inm nin beüo^0 t il opemferréí
5 7 E t vafaUus,fic Dom ino inferuiens, nfn videtur de eo behemehitus , nec benefcitirn aliquod contulijfe, cum ex officij f u i debito^
idfacere teneretur.
Quod declaratur flatinm um ero 6 z:
58 E x p l i c a n t u r a u t h o r e n o n n u l l i , q u i
ponderari folen t communiter in fauorem aJpimpti,propoffifupra,num. 55.
5 9 E t Rolandid Falle , 0 P e tr iS u r d i traditiones indiuidua, in comprobationem ponderantur.
Qíice eo tendunt, v t donatio remunera
toria aut concef i o ob benemérita, m gis eontinMt titulum onerofum , quamlucra.*,
tiutim. aut gratuitum , 0 ideo reuocari non
p o f i t . ”
6 0 B a l d í , 0 'aliorum diBumimprobar]
communiter,prout bic oftenditur.
6 1 A r ij P in slf placitum contra commu*
nem,de quo fupra,num.^ 5. inaBupraBico nunquam o b tin u i f f e .
Quod fc ilic e t donationis remunerat oriet nulli fin t effeB us, nifi meritá fin t deduc.hS lia in iu d ie iu m ,0 aBione.petipofint.
E t eiufdem fundam entis, Didac. Gouar.
■doBe rejpcndiffe.
E t mnnuUisjnoue, '0 fingulariter corfi- deratis, rejfondetur etiam per aittborem, fez F a ffiU i BS imin» in bello feruitntes,
quamuis id facer s teneantur, adhuc tamm dieunturbeneficium in eum conferre,0 d ej>
eóbenem'eriti, 0 ob id digni efficiunttir re- muneratione.
,É t explicatur diB um fupra,num .gi. 0
'
57
: ,É t nonhulU égrégieádnotantur.
'63 F)onatio,fíue con cef io remunerato
ria, ex caufaferuitiohim, 0 ob benemeriú,
■faB'ad P rin cip e,vtirreuocab ilisfiat, 0 iñ vim contraBus tranfeat,un merita aquiua- lere debeant rei conceffa.
it a aut ad minus merita attingant dim i
dium vaioris rei do nat*.
A l i a s fi^ donat io excederet inplus mtrl- ta,d ica tu rfm p lex donatio / 0 reuocari p o f i t . , ,
E t meritá v e l feruitia quomodo cogfiof- cantur a q u iu a len ti»rei donata,
A u t excedere valorem 'donationis vltrü dimidikm vaioris meritorum.
E t an inconfderatione babendá fit per - Joña d hantis o b benemérita , 0 eius, cui
conceditur.
E t qüodgrati t , 0 donationes Princt- p im n ’n debent cómmenfurart ad vngnerh
ad rñ erita feu t donationes priuatorum.
E t quod liberalitas, quam Principes ¿i©
bere,atque exercere dece't.fupplet meritorum aqualitatem.
Quod numerisfequentibus comprobatur, atque exornatur^
E i C ároli de Tapia, 0 Tiber 'fj Decianl obferuatíones in propofito Teferun ' tur.
6 (. ‘Barbatia etiam diSium notabile exu penditur pro defenfione donationis cuiufda.
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
Céifiídt decimum oSlauumi tom*?» f 2 l
¡^principe f a B x ob merita^qux o b id im pu
gnabatur , quod merita non refponderent ta n tx donationi.
4 < E t la c o b i M en och ij annotationes non- n u ü x fingular es j n m é d i u m p ro feru n tu r, ^
Q u a eo te n d u n t:quod quam uis lib era li- tax f i donatio P rin cip is excedat m e rtta ^ , attamen P rin cip is eiufdem perfona, eiufque telRtudo,fim un:ficentia->m eritafipplet,
Et fufficit, Principemiudicap, aqualia f u f e merita f f i tanta recom penfationi^
digna. /r 1
16
R e g e s , f i P rin cip es liberales efe, decer*;q u i f u m p r a cateris omnibus proprium eft, . U beralitatem , f i larg itatem in fu b d ito s
exercere^.
Í 7 Principes,parua fe concedere putant * Iriet
‘ multa,magnaque largiantur.
6 8 N e c vnquam immenfa v id e ri debet eius li- beralitas..
6
9 P rin cip es donant m ulta,m eliora, f i f a c ile—
7 0 I n te r laudes R e g ia s , h a n c tracateris e x to llit Cicero quod R e x f t la rg us, b e n tfi- ,
eus, f i liberalis.
71 la c o b i M e n o ch ij tra dition es, in con filio
\ 0 ts 3 .ex numero 60 .vfque ad numerum 68 so m m em o ra n tu r,fi commendantur.
Q jia eo ten du n t, quod donatari] benemé
r ita non debeani necefario xquiualerg rei donata d R e g e , f i P rin cip e, qui donare nÓ efi prohibitus ¡nec alienare-;
Secus autem in p riu ato,qui alienare p r o hibetur.
Q u o d fi alienare non prohibeatur ;idipfd, q u o d in R e g e jn e o fia tu e n d u m efi.
E t generaliter in P r in c ip e, quod merita nondébeant efe.aqualia, aut aquiualere rei donata,quando ob egregia, f i m agnaftrui' tia,autm erita,ipfedon auerit.
j x P ernandi quoque L o a zes Id cus eg rg iu s inpropoftto addiicitur, v b i copiose exo rn a t f i comprobat eafdem M en o ch ij refolutio*.
nts.
E t notanter explicat articulum iUum, fcilicet,an, f i quando interperfmasprobix, bitas,benemérita dicantur aquiualentia,fi quando donatio,ob beneméritafacía jmmo •
^erata,vel moderata iudicetur.
^ E t coneludiPi quod cum R eges, f i Prin ffpes,remuneratiónis caufa donare non pro
hibeatur, attendi non debet in eorum dona
tionibus remuneratorijs iUud,quodde aqui ualentia meritorum d ic i fo let.
7 3 B etri etiam E a rb ofe locus enuntiatur, f i explicatur.
7 4 E t A r i j P in eli locus alius refertur , quo dubium excitauit,an in d natione, mere gra t-uita, aut in remuneratoria, locum haberet decifio,l.z.de refcind. vendit; f i q u id fiU - fio en o rm ifiim a fu if et.
7 5 Pineli ipfius, eodem in loco, refolutio, op
portune, f i fu b tiliter expenditur,vt propo
natur, donationes Principum remunerato ¿ rias,videri, nec ob Ixfionem enormifiimam infringt.aut refcindi p o f- > .
P rom bue notatur, f i in Principibus ip fis , magnam d fe r e n tia rationem verfari
oftenditur.
Ñ J C argui p o fe d donatio nibus priuato • rumremuneratorijs.
7 6 R e x remunerans,ex fententia quorundam, nunquam dicitur lafus.
7 7 R ex autPrincep ',f t in contrafiibus, d f e initis, f i celebratiSienormiter,aut en orm if fime Ixderstur, remedia ordinaria intentare p o f t f i ea omnia,qux priuatis competunt.
7
8 Lafioprobanda efi ah eo, qui illam allegat, nifi probetur,7 9 L sfi) quadruplex efi^alia modica fe u mini- ma,alia magna,alia maior,qua communiter appellaturenormis,alia autem maximaypux
enormifiima nuncupatur.
80 L fio n is enormis computatio, f i e x m p lu , quamadmoium confihui[oleat magis com*, muniter.
8 1 B ro enormi lafione, afiio datur de iurt->
buius Regni intra quadriennium.
Pro enormifiima Ufione, aBio durat v f i que a j triginta annos hodie apud nos,vigin
ti anui s fim tu r .
8 i In refiitutio nis in integrum beneficio,quan tum ad tempus aBionis,idem obferuari,quod in e n o r m ffi euorm fiim a lafione-'-
8 3 Enormifsima l<afio,qua dicatur ad.eo con*.
trouerfum efi,vt adhuc fub iudiee lis f e vi*, deatur, f i lege R e g ia lata, res h<*c deberet-
definiri.
8 4 Enormifsima la fio , ex fententia A r ij P i neli, ea efi, qua dimidium rei valo rem ex et- dit.
Q ua tamen opinio improbari folet com
muniter,prout bic adno tatur.
8 5 Enormifsima lafio dicitur, ex fn te n tia -j.
aliorum