© Editorial Compostela S.A. Edita:
Editorial Compostela S.A. c/ Preguntoiro, 29
15704 Santiago de Compostela A Coruña (España)
© Texto y fotos: Arantxa Serantes © Diseño de portada: Publiwoman Primera edición: Junio 2013
Ebooks El Correo Gallego: www.elcorreogallego.es/ebooks Contacto: [email protected]
Copyright © Derechos Reservados. Queda rigurosamente prohibida, sin autorización escrita del autor, bajo las sanciones establecidas en las leyes, la reproducción parcial o total mediante cual-quier medio de esta obra.
«Cualquier forma de reproducción, distribución, comunicación pública o transformación de esta obra solo puede ser realizada con la autorización de sus titulares, salvo excepción prevista por la ley. Diríjase a CEDRO (Centro Español de Derechos Reprográficos, www.cedro.org) si necesita fotocopiar o escanear algún fragmento de esta obra»
ISBN: 978-84-8064-225-5
Redes sociales e
industrias culturales
Actas del Foro Unirede 2012: Ámbito cultural. Celebrado en la Facultad de Periodismo Universidad de Santiago de Compostela
pág. 7 pág. 9 pág. 14 Capítulo 1 pág. 20 Capítulo 2 pág. 24 Capítulo 3 pág. 30 Capítulo 4 pág. 36 Capítulo 5 pág. 42 Capítulo 6 pág. 50 Capítulo 7 pág. 58 Capítulo 8 pág. 62 Capítulo 9 pág. 68 Capítulo 10 pág. 74
Unas palabras de la periodista Viviana Fernández Prólogo por Marcus Fernández
Introducción por Arantxa Serantes Artículos sobre el social media
Unha editorial independente entre a revolución tecnolóxica e o burato da crise. Por Quique Alvarellos
Tecendo redes para o dragón galego. Por Elena Gallego Abad
El Correo Gallego y las redes sociales. Por Juan J. Martínez López
La importancia de tu foto y texto de presentación en Linkedin. Por Roberto Pérez Marijuán
“Zigzag diario: unha rede cultural”. Por María Solar Entrevistas
Redes sociais no sector editorial. Preguntas e respostas.
Fran Castro
Redes sociais e escritura. Mesa de cultura. Foro Unirede.
Ledicia Costas
Literatura galega dende a perspectiva dun crítico.
Ramón Nicolás
Contos extraños no social media Educréate por David de Prado
Estamos en la era de las Redes Sociales y éstas han revolucionado la historia de la co-municación para toda la humanidad. Lo que esto implica no se puede definir hoy por-que ya mañana, dentro de instantes, tendrá un alcance y significado aún más extenso. Las redes han dado voz a todos alrededor del mundo, inclusive a las personas con dis-capacidad. Aunque nada podrá reemplazar el contacto humano, las redes han servido y continuarán sirviendo como medio para difundir, informar, conectarnos, sensibili-zar y también, si lo deseamos, para lograr la diferencia. Las redes son la herramienta más poderosa que ha tenido el ser humano a su alcance y solo nosotros podemos decidir con qué fin las usaremos.
La coordinadora de este e-book, Arantxa Serantes, ha decido compartir sus conoci-mientos sobre las redes para nuestro bien y el de las personas con síndrome de Down. Los invito a que desglosen cada página virtual del mismo, y que inviten a otros a ha-cer lo mismo. Con toda ha-certeza, cada click, los sumergirá en mayores conocimientos, y los llevará a beneficiar la intrínseca humanidad de las personas con síndrome de Down.
Prólogo
Por Viviana Fernández
Consultora multimedia
1. Votando a vista atrás
Cando comecei profesionalmente o mundo da Internet estabamos en plena burbulla tecnolóxica, con moita ilusión posta na Rede e no sector tecnolóxico en xeral, o que en España foi especialmente visible no caso do portal web Terra, que chegou a coti-zar no mercado bolsista a 157,65 euros en febreiro de 2000 para caer gradualmente ata os 2,75 euros no outono de 2005 (cando a compañía foi reabsovida por Telefó-nica). A burbulla esbourou a nivel mundial, e paradoxalmente en Galicia vivimos as consecuencias desta caída pese a que non puidemos beneficiarnos dos seus grandes momentos.
Pouco a pouco foron caendo os proxectos galegos na Internet, como os buscadores Enxebre e Xanela ou o portal U-lo, que buscaban replicar a nivel galego as tenden-cias no mercado español e mundial, quedando como un dos poucos expoñentes da Internet galego a web informativa Vieiros, que cesou a súa hai 2 anos, deixando en evidencia a fraxilidade dun sector tan dinámico, así como a fugacidade das moitas iniciativas que poucas veces superan o lustro de actividade.
A decadencia de plataformas en liña en Galicia tamén tiña o seu reflexo no mundo real, e así como ao redor do ano 2000 eran moitos os encontros sectoriais espallados
Prólogo
Aproveitar o ciclo
Por Marcus Fernández
10
Tecnoloxías das Comunicacións en Vigo , a itinerante TechBusiness Week, os en-contros Last Friday...) que pouco a pouco foron atopando perdendo o respaldo do público e/ou dos seus patrocinadores, para levar a unha situación de seca que, curio-samente, comezou a corrixirse nos últimos anos, no que os indicadores económicos son negativos, e o sector das Tecnoloxías da Información e da Comunicación (TIC) parece o mellor camiños para saír do túnel.
2. Novas oportunidades
Na conxuntura económica actual a busca de traballo é case unha odisea, o que levou a moitos mozos (e non tan mozos) galegos a desenvolver proxectos empresariais de seu, de xeito que pasamos de ter milleiros de aspirantes a funcionarios ou a traballa-dores en grandes empresas a que a figura de moda sexa o emprendedor, nacido máis da necesidade que da vontade.
Dado que emprender en sectores tradicionais parece un risco para os neófitos, que temen entrar en nichos sobre explotados, dar o salto a contornos relativamente no-vos como a Internet, as redes sociais e os desenvolvementos móbiles semella unha opción moi atractiva, e iso abre tamén unha porta á formación nestes ámbitos e ao establecemento de relacións con outros profesionais e emprendedores, para compar-tir experiencias e dar pé a sinerxías que permitan desenvolver proxectos con recursos limitados.
Este novo panorama levou a un rexurdir dos encontros do sector TIC, con numero-sas iniciativas como Iniciador Galicia, a informal LaconNetwork, o coruñés B-web, encontros profesionais organizados polos Colexios e polas Asociacións do sector (or-ganismos que se reproduciron de xeito notable na última década) e incluso eventos centrados na formación e na divulgación das redes sociais.
3. O Foro Unirede
che-11
gou para demostrar a elevada demanda que había sobre o chamado Social Media na nosa comunidade, pero máis adiante tivemos outro evento dun corte semellante, que chegaba cun nome un tanto ambiguo, o Foro Unirede, que destacou por un formato bastante arriscado, no que varias das súas actividades transcorrían de xeito paralelo, para poder xuntar contidos moi diversos baixo o mesmo paraugas.
O congreso combinou relatorios moi ilustrativos (nos que os presentes podían ache-garse ás distintas plataformas de redes sociais, ás estratexias de Social Media dentro e fóra da Rede, ao uso das plataformas sociais dende dispositivos móbiles...) coa posta en coñecemento dunha serie de proxectos nacidos en Galicia e con varios obradoiros e relatorios nos que cadaquén podía recorrer ao foro que considerase máis próximo aos seus intereses. A edición en liña, o marketing móbil, a educación creativa, o tu-rismo, a gastronomía, a industria cultural e a comunicación foron temas tan diversos como interesantes, do que cada un podía tomar as súas propias conclusións, pois nalgún caso podiamos ver pareceres totalmente opostos, o que resulta moi coherente dentro dun encontro auto definido coma foro.
4. Conclusións
Tiven a honra de participar na mesa redonda sobre Comunicación e Tecnoloxía, na que participaban algúns dos profesionais que meses antes interviñeran no Compost-weets falando de temas semellantes, e puiden ver unha evolución que, no logo prazo, resulta un tanto rechamante. Explicareime.
Alá polo 2004, cando os blogs eran o fenómeno de moda, puiden asistir ao Congreso Iberoamericano de Periodismo Digital que tivo lugar en Compostela, onde numero-sos profesionais resistíanse á dixitalización do xornalismo, e mantiñan debates esté-riles sobre a integración de redaccións ou o xornalismo cidadán, discusións que xa quedaran diluídas na xornada sobre O Impacto das TIC no Exercicio do Xornalis-mo que organizou o Colexio Profesional de Enxeñeiros en Informática de Galicia en 2008, no que expertos da Comunicación coincidían en que os diarios en papel tiñan os días contados e había que facer unha forte aposta pola Rede e explorar novas
can-12
les de financiamento. ¿Como era posible entón que durante o Compostweets varias cabeceiras de prensa galegas recoñecesen abertamente non ter unha estratexia defi-nida para as redes sociais? Considerar que non compensa destinar recursos ás aínda emerxentes plataformas sociais resultaba totalmente oposto aos auspicios do sector. Xa no Foro Unirede, os representantes da prensa compostelá parecía ter reflexio-nado sobre o tema, pero mantendo unhas posicións que poderiamos considerar re-trógradas, ou sexa, que unha Industria cun porvir incerto preferiu volver a posturas anteriores, un novo ciclo que é de esperar que siga a avanzar, polo que nos vindeiros meses/anos poderemos ser testemuña dunha agardada evolución dos medios de co-municación.
A roda xira, e seguimos avanzando. Temos agora que aproveitar este momento ac-tual, no que os encontros profesionais para analizar o futuro da nosa sociedade, os modelos de negocio que virán e as redes que tecerán a nosa comunicación están nun punto álxido, permitíndonos aprender, relacionarnos e, en definitiva, prepararnos para o mañá.
Si volvemos la vista atrás, al no tan lejano año 2000, podremos ver lo que éramos y compararnos con lo que somos, en lo que nos hemos convertido de la mano de las TIC (Tecnologías de la Información y la Comunicación) y su aplicación en los procesos de interacción social. Mientras los agoreros pronosticaban el fin del mundo para ese 31 de diciembre de 1999 y los ciudadanos de a pie nos preocupábamos por el temido “efecto 2000” que dejaría fritos nuestros ordenadores el mundo se preparaba para la década de la revolución social sin saberlo.
Ninguno de los dos augurios se cumplieron. La Tierra no explotó en mil pedazos y los ordenadores se encendieron con normalidad el primer día de la nueva década. Sin embargo, el mundo había entrado en el decenio de la redes sociales, en los años del cambio de modelo de comunicación donde las conversaciones pasaron de ser asimé-tricas -con emisores dominantes y receptores dominados- a ser, en muchos casos, si-métricas -donde las personas se comunican de igual a igual- en buena medida gracias a la irrupción de las redes sociales.
Si volvemos la vista atrás, al no tan lejano año 2000, podremos ver lo que éramos y compararnos con lo que somos, en lo que nos hemos convertido de la mano de las TIC
Introducción
Redes sociales e industrias
culturales
1
Por Arantxa Serantes
Responsable de la sección de cultura del Foro Unirede
1. Originalmente escrito para El Correo Gallego en colaboración con Carlos Toural, al cual la autora le agradece su aportación.
15
(Tecnologías de la Información y la Comunicación) y su aplicación en los procesos de interacción social. Mientras los agoreros pronosticaban el fin del mundo para ese 31 de diciembre de 1999 y los ciudadanos de a pie nos preocupábamos por el temido “efecto 2000” que dejaría fritos nuestros ordenadores el mundo se preparaba para la década de la revolución social sin saberlo.
Ninguno de los dos augurios se cumplieron. La Tierra no explotó en mil pedazos y los ordenadores se encendieron con normalidad el primer día de la nueva década. Sin embargo, el mundo había entrado en el decenio de la redes sociales, en los años del cambio de modelo de comunicación donde las conversaciones pasaron de ser asimé-tricas -con emisores dominantes y receptores dominados- a ser, en muchos casos, si-métricas -donde las personas se comunican de igual a igual- en buena medida gracias a la irrupción de las redes sociales.
Cuando Duncan Watts recogió, en su libro publicado en 2003 Six Degrees: The Scien-ce of a Connected Age, la vieja hipótesis formulada a principios del siglo XX por el escritor húngaro Frigyes Karinthy de que cualquiera puede estar conectado con cual-quiera persona del planeta usando una cadena de conocidos que no tiene más de cinco intermediarios -usando solamente seis relaciones- nada hacía presagiar que to-dos nosotros pudiéramos comprobarlo con un solo clic de ratón a través de las redes sociales. En ese año 2003 no existía Facebook (creada en 2006), ni Twitter (también nacida en 2006), ni siquiera Youtube (su nacimiento data del año 2005), las grandes redes dominadoras del panorama mundial de las relaciones interpersonales en estos momentos.
A día de hoy, podemos comprobar cómo, a través de un amigo, de un amigo de mi amigo, de otro amigo del amigo de mi amigo... y así hasta cinco veces, somos capaces de estirar la relación hasta encontrarnos de bruces con el mismísimo Barack Obama, con Lady Gaga o con el vecino del octavo izquierda, ese piso que creíamos desocu-pado y en el que, en realidad, vive un buen amigo de nuestro mejor amigo. Los seis grados de separación hacen que, como siempre nos dijeron nuestros abuelos y la vida se empeña en demostrarnos día a día, hoy más que nunca el mundo sea un pañuelo.
16
Las cifras hablan por sí solas. En España, según el informe IAB sobre el uso de redes sociales en España, durante el 2010 se confirma que un 70% de la población las con-sulta varias veces a lo largo de la jornada, una media de dos horas al día, siendo la más popular Facebook (98%), Youtube (85%), Tuenti (86%) y Twitter (78%). El sec-tor empresarial cada vez recurre más a ellas para fidelizar a sus clientes, tener mayor presencia y acercarse a los gustos y preferencias de sus potenciales consumidores. La voracidad con la que internet, el sector de la comunicación y las industrias cultura-les producen nuevos modelos de negocio hace que los diez trabajos más demandados en el año 2010 ni tan siquiera existieran en el año 2000. Las generaciones de hoy en día deben prepararse para ser capaces de trabajar con tecnologías aún no inventadas y realizar labores todavía no definidas. Este es el caso de los community managers, figura profesional reciente que se podría erigir en gestores de un modelo innovador de comunicación e incluso abrir un nuevo campo de profesionalización en el ámbito de las relaciones públicas.
Hay algunos sectores, como el de la comunicación cultural, que merecen una pro-funda reflexión. El impacto de las tecnologías web 2.0 -blogs, podcasts, wikis, etc- ha transformado nuestros hábitos así como la jerarquización e interpretación de los contenidos que visualizamos. Sin embargo, la proliferación de blogs y páginas web sobre los temas más variopintos hacen necesaria una capacidad crítica para estable-cer un criterio cualitativo que potencie la visibilidad y el correcto posicionamiento en los principales buscadores de las instituciones más relevantes, así como de aquellos otros usuarios que actualizan y mantienen viva su idea de cultura mediante la difu-sión de eventos, el asociacionismo o la recomendación.
Existe una clara proliferación de fuentes informativas: 8000 millones de páginas web, 170 millones de usuarios en Youtube, 6 millones de artículos en Wikipedia son una muestra de la dificultad que puede tener un lector para gestionar la información recibida, coherentemente. Esta ingente cantidad de contenidos provoca que deter-minadas entidades culturales tengan baja visibilidad en Internet, de ahí la necesidad de crear webs de un marcado carácter semántico y ofrecer sindicación de contenidos
17
riencia digital de muchos gestores culturales es limitada y unidireccional, mediante los medios de comunicación tradicionales y el correo electrónico. Este modelo está dejando de ser eficaz para editoriales, librerías, fundaciones...que no advierten en sus planes de promoción cultural, la implicación y necesidad de las nuevas tecnologías para comunicarse de forma colaborativa.
Internet es un instrumento clave para los potenciales visitantes, a la hora de planifi-car una visita a un museo o fundación -por ejemplo-. Que se decanten por una opción u otra depende de lo que podamos ofrecerles. La mayoría de entidades culturales de-dican grandes esfuerzos económicos y humanos a las ruedas de prensa, envíos de ca-tálogos o entrevistas sin tener en cuenta que una sala de prensa virtual con imágenes, notas de prensa o la descarga de catálogos, agilizaría la labor informativa, además de ser herramientas útiles para la investigación y generación de artículos. Sin embargo, y a modo de ejemplo, sólo un 11% publican reseñas obtenidas de los medios de comu-nicación y un 9% permite descargar archivos sonoros mediante podcasts.
Las industrias culturales deben subirse al carro de las redes sociales, aprovechar el momento, ofrecer contenidos, aumentar la circulación en las redes sociales de sus productos e interactuar con los usuarios de manera que su imagen, su reputación y la importancia relativa de la industria para los miembros del sector, así como para el público interesado, aumente de forma exponencial de la mano de las herramientas con las que las TIC, internet y las redes sociales proveen al sector.
A revolución tecnolóxica pillounos de cheo cando se abriu fondo o burato da crise. Cando estabamos traballando niso que denominamos “identidade dixital” da nosa empresa, é dicir: cando estabamos concebindo unha nova forma de presentar ao mundo os nosos contidos e un novo xeito de comercializalos. Para esa nova iden-tidade, a dixital, cómpre preparar axeitadamente eses novos contidos. Investigar, aprender formatos, distintas estratexias de mercado ás empregadas ata agora. Non é suprimir, por suposto, o papel, senón abrir esta nova liña de difusión.
Con todo isto estabamos, como digo, e veu o sunami económico. Ese que axiña, den-de mediados den-de 2011 a mediados den-de 2012 barreu un 30% do noso mercado e un 90% das axudas públicas ou de organismos públicos ou semipúblicos: adminis-tracións, fundacións, etc. Moitos dos que permitían a difusión da lectura e da cultura, que afirmaban investir nisto como eixo principal da súa promoción. Ese investimento fuxiu como levado polo demo ante a crise. É xa puro gasto superfluo, para moitos daqueles promotores.
Artículos sobre el social media
Unha editorial
independente entre a
revolución tecnolóxica e o
burato da crise
Por Quique Alvarellos
Editor e xornalista
Capítulo 1 21
A revolución dixital, a nova identidade dixital para unha pequena editorial que publi-que en Galicia, require investimento. Non só ideas. Algo publi-que sería viable en calpubli-quera outra época, pois entraría como unha aposta de negocio máis, agora, en troques, faise difícil.
Houbo que establecer entón o que chamamos unha “economía de guerra”. Co-mún supoño a moitos outros negocios e tamén, claro, a moitas economías familiares. Esta “economía de guerra” se resume en:
- Reducción drásticas de custes
- Baixón da produción, dos títulos editados (nós publicamos 11 títulos en papel en 2011 á parte de montar unha exposición por toda España). O noso plan editorial de 2012 foi literalmente a metade.
- Exploración do Outlet para os libros
- Asociarnos a nivel local: Editores de Compostela
- Difusión/promoción –sen custes– a través das redes sociais. O resumo das tres crises nunha:
1. A revolución dixital 2. A crise económica
3. A cacharrofilia vs lecturafobia. Somos o estado de Europa que máis ca-charros tecnolóxicos merca e o que ten os índices de lectura máis baixos. Alvarellos Editora 2004-2012
Eu son responsable dunha editorial que naceu en 1977. Vivín todo isto dende neno. Cando se deseñaban as portadas con letras-set, por exemplo. Fíxenme cargo da empresa cando faleceu o seu fundador, meu pai, en 2004. Ese mesmo ano puxen en marcha unha tenda on line e axiña fomos subindo á web propostas de contidos dixitais: basicamente pdfs tipo flash con avances ou capítulos enteiros de obras, de descarga gratuíta, algúns booktrailers, entrevistas con autores, etc. É dicir, uso da tecnoloxía non como negocio directo senón como promoción do contido que logo se vende analóxico, en papel.
Capítulo 1
22
Xunto a isto: facebook, twitter e youtube como ferramentas imprescindibles de difu-sión.
Levamos dende finais de 2011 pensando como enfocar o negocio dixital. Ou diría máis ben cómo facer negocio co dixital, pois cónstanos que, ata agora, os libros dixitais son unha ferramenta moi útil de comunicación pero un negocio inexistente. Os pequenos editores, eu, polo menos, quixemos agardar a que se confundisen os grandes para logo nos botarnos á auga.
Dos 100 títulos que actualmente temos activos no noso catálogo temos 20 prepara-dos para lanzar como ebook ou libro dixital, cousa que faremos ao longo de 2013-14. Quero finalizar cunha reflexión sobre a lectura en base a tres opinións:
1ª A do xornalista Nicolas Carr, que escribiu un libro do ano 2011 titulado Qué está haciendo internet con nuestras mentes?. Di: “A rede dispersa a nosa atención. Cen-trámonos intensamente no medio, na pantalla, pero logo distráenos o fogo graneado de mensaxes e estímulos que compiten entre si para atraer a nosa atención”.
2ª A de Maryanne Wolf, psicóloga experta en lectura e autora de Cómo aprende-mos a leer publicado en 2010: “A min preocúpame que todos queiraaprende-mos lecturas máis breves e sinxelas —dicía ao suplemento Babelia de El País en setembro de 2010— . Perdemos a paciencia para esa lectura que favorece pensamentos pausados e que nos transporta a niveles de significado máis fondos”.
3ª Conclúo con outra que vén a conto polo seguinte: moita xente pregunta cómo sigo editando libros se xa está todo na internet, no Google. Eu tento dar unha explicación rápida dicindo que unha cousa é o dato, a información puntual sobre un feito, e outra é a lectura. Antonio Basanta, director da Fundación Germán Sánchez Ruiperez, e que acaba de inaugurar en Madrid, no Matadero, en outubro de 2012, a chamada Casa del Lector, dicía en setembro na revista dixital Leonoticias.com: “A través do exercicio lector, a información pode transformarse en coñecemento”.
O oficio das letras nunca foi doado. Ao traballo de escribir e publicar, sempre com-plexo, os autores galegos (sen distinción de xénero) sumamos a xesta de chegar ao lector. Se facemos unha comparativa con produtos comercializados noutras linguas, a literatura galega semella invisible nos andeis de librarías e centros comerciais e o labor de promoción editorial non abonda para que atope o lugar axeitado.
É preciso tecer redes. Hoxe temos unha oportunidade única para compartir e difun-dir a nosa obra, uníndonos a ese “inimigo” que moitos ven na internet. Porque, mal que nos pese, o noso futuro está na nube. Mozos e adultos, os amantes da lectura pasan cada vez máis tempo fronte á pantalla. Daquela, teremos que achegármonos a través da web.
Trátase de abandonar o recuncho xeográfico e as tecnoloxías permiten que o lector da web social descubra os nosos libros. Os escritores galegos, case todos con outra profesión para chegar a fin de mes, non podemos percorrer o país na procura de lec-tores. Mais as redes sociais facilítannos unha comunicación fluída con eles, xa estean no último lugar de Galicia ou noutro punto do planeta.
Hoxe as conversas e recomendacións ocupan máis do 15% do tráfico da web 2.0, utilizada en boa parte por usuarios de entre 25 e 40 anos. O público obxectivo da
Artículos sobre el social media
Tecendo redes para o
dragón galego
Por Elena Gallego Abad
Capítulo 2 25
literatura galega está aí, agardando, e os escritores podemos achegarnos a través das redes sociais. Tecer redes pode axudarnos a manter a nosa identidade e perdurar no tempo, convertendo a web nun andel universal dende o que facer visible o invisible. 1. Unha marca persoal
Nun momento marcado pola evolución das novas tecnoloxías e as redes sociais, cal-quera escritor ou escritora que pretenda ter presenza nos andeis das librarías e che-gar aos lectores debe crear a súa propia “marca persoal”. Porque o noso público, so-bre todo o máis novo, xa non se conforma con ler o libro.
Cando o dragón galego cobrou forma nas páxinas de “Dragal, a herdanza do dragón”, a escritora Elena Gallego Abad tivo que decidirse. Ata onde queres chegar?
Cando queremos “coñecer” a alguén, o primeiro que facemos é informarnos a través dos buscadores de internet. Dragal e a súa autora tiñan que estar presentes na rede. Isto levoume a crear unha páxina web e contas nas principais redes sociais. Facebook (neste intre a miña favorita), Twitter, Linkedin, Google + e tamén temáticas como a galega Redelibros.
Se o obxectivo era conseguir a visibilización da miña obra literaria, que pretendía publicar como triloxía (a primeira en lingua galega), o primeiro paso era crear unha web propia*, www.dragal.eu
Capítulo 2
26
Neste espazo era imprescindible falar de dragóns, facer algún apuntamento dos dis-tintos libros (que se foron incorporando ano tras ano, ata completar a triloxía) e faci-litar o acceso a pequenos retallos dos seus capítulos. Un booktrailer, unha galería de fotos e outra de prensa multimedia, unha experiencia de Bookcroosing entre Europa e Asia e un apartado de páxinas amigas eran outros contidos que podían facer a web de Dragal máis atractiva.
A páxina, deseñada e mantida por min, foise actualizando coa aparición de novos títulos da saga Dragal. Pero unha web estática, por moito que se actualice, non re-sulta abondo. Había que ter presenza nas redes sociais, hoxe fundamentais para a promoción dun libro ou dun escritor. Ademais de servir como potente ferramenta de marketing, estas permiten que manteñamos un contacto directo cos lectores, ata agora nunca imaxinado.
En Facefook creei un perfil persoal, que actualizo a diario con comentarios e imaxes das actividades relacionadas co meu labor profesional, como escritora, viaxes e afec-cións. http://www.facebook.com/elena.gallegoabad
Ao remate da triloxía, cando se editaron os tres libros, tamén abrín unha Fan Page de Dragal.
Capítulo 2 27
A páxina da comunidade http://www.facebook.com/dragaliana permíteme unha ac-tualización constante das noticias que van xurdindo en relación coa coa triloxía. Crí-ticas literarias, informacións xornalísCrí-ticas e tamén as actividades que Dragal xenera en bibliotecas, centros escolares, clubs de lectura...
Como escritora tamén dispoño dun perfil en Twitter, @elenagallegoab, que utilizo sobre todo para a publicación de pequenos flashes da actividade dragaliana ao tem-po que en Linkedin. Esta rede profesional e outra gran ferramenta para abrir novos campos de traballo e traspasar fronteiras.
2. Dragal, un caso de éxito
Aínda que moitos escritores aínda se resistan a utilizar as redes sociais e fuxan deste tipo de promoción, hai un feito evidente: Ata os libros dos escritores máis coñecidos precisan dunha boa campaña promocional para acadar o éxito. O que non se coñece non se vende, e nomes que non se repiten dun xeito continuado, esquécense.
Moitos dos mozos que teñen que escoller a súa lectura entre varios títulos queren ter información de cada libro antes de mercalo, por iso é tan importante a presenza de Dragal na internet. Os seus lectores buscan na rede social información dos escritores e libros nos que están interesados, así que é preciso que nos atopen aí.
Internet é hoxe unha gran ferramenta para a promoción e difusión da nosa literatura. Tamén o profesorado está a incorporar as novas tecnoloxías ao seu labor docente. A nova metodoloxía didáctica pasa por conxugar redes sociales e literatura. Dragal está hoxe presente en numerosos blogs e páxinas webs, ademais de protagonizar fantás-ticas guías didácfantás-ticas elaboradas por docentes en todo o país. Como autora, valoro moito estes contidos, que procuro d ifundir e compartir a través das redes sociais nas que estou presente, dentro da miña particular “estratexia de medios dixitais”.
Capítulo 2
28
Dende logo, o éxito de Dragal (nas redes sociais e no mundo editorial) non sería po-sible sen a intervención de todas e cada unha das persoas que, dun xeito ou doutro, están a crer no soño do dragón.
Debería comezar pola miña editorial. O labor de Edicións Xerais, que se atreveu a editar a primeira triloxía fantástica galega escrita por unha absoluta descoñecida, e a promocionala polas súas canles comerciais, tamén as dixitais e redes, foi imprescin-dible para que o dragón galego se botase a voar nas preto de mil páxinas de Dragal. Podería destacar o labor de todos os xornalistas que, en prensa escrita, radio e tele-visión, dedicaron tempo e espazo a difundir a existencia do dragón galego. Moitas desas informacións poden hoxe consultarse na rede (dende a web oficial da triloxía e facebook). Tamén a opinión dalgúns dos críticos literarios máis recoñecidos, que valoraron esta triloxía dun xeito unánime. Ao tempo, a Asociación de Escritores e Escritoras en Lingua Galega (Galipedia) e Galix traballan na visibilización da obra literaria dos seus autores.
Mais, por riba de todo o traballo de promoción e difusión que podamos facer dunha obra literaria, non podemos esquecer que o verdadeiro protagonista ten que ser o noso libro. As mesmas ferramentas que un autor utiliza para a súa promoción poden servir para afundilo se o produto final non está coidado e ben escrito, como os nosos lectores se merecen.
Dragal é maxia. Así o entenderon os lectores que concederon o premio Frei Martín Sarmiento á primeira novela, no pasado 2012, os seus profesores e centros de ensino que están a recomendar a súa lectura. Tamén os moitos adultos que se están suman-do á Fraternidade suman-do dragón a través das páxinas da triloxía. O éxito de Dragal é que o dragón sexa quen de voar no maxín dos seus lectores. E así, as redes sociais poden espallar a súa máxia ata os confíns do mundo coñecido.
1. Nuestros comienzos
El Correo Gallego fue el primer medio de comunicación gallego en contar con una página web. En 1995 pusimos en marcha www.elcorreogallego.es. Desde entonces hemos ido evolucionando y hoy nuestro portal de internet cuenta con seis páginas web, una para cada uno de los cinco medios del grupo y otra para la consultora Anova Multiconsulting. Las direcciones son las siguientes:
www.elcorreogallego.es www.galiciahoxe.com www.terrasdesantiago.com www.radioobradoiro.com www.correotv.es www.anovamulticonsulting.es
En el año 2003 decidimos permitir a todos nuestros lectores participar activamente en nuestra web dándoles la oportunidad de comentar todas las noticias. Fue nuestra primera experiencia de red social (entendiendo las redes sociales como la oportu-nidad o herramientas que permiten ponerse en contacto a diferentes personas con
Artículos sobre el social media
El Correo Gallego y las
redes sociales
Por Juan J. Martínez López
Responsable Edición Digital Grupo Correo Gallego Coordinador General Marketing Corporativo
Capítulo 3 31
intereses en común) para establecer cauces de diálogo con nuestros lectores. Con el tiempo hemos comprobado como muchas de las personas que participan activamen-te con sus comentarios han llegado a establecer vínculos personales entre ellas.
La actividad de los 13.108 usuarios registrados en nuestra web a septiembre 2011 se traduce en que la media de comentarios supera al número de noticia publicadas, como se puede ver en el siguiente cuadro.
Enero 2011 Septiembre 2011 Noticias publicadas 5.444 4.946
Comentarios publicados 7.099 6.080
Total usuarios registrados: 13.108
En el año 2005 creamos el primer portal móvil de la prensa gallega, una aplica-ción desarrollada por Loroestudio y que llevó numerosos premios, entre ellos el se-gundo premio en el Movilforum de Madrid de ese año.
Nuestra presencia en las redes sociales más conocidas hoy día se produjo el 23 de abril de 2010 con nuestra primera cuenta en twitter, la general de @elcorreoga-llego y @galiciahoxe. Durante el 2011 éstas se complementaron con cuentas propias de diferentes secciones de la web: @santiagoecg, @comarcasecg, @galiciaecg; @ten-denciasecg; @deportesecg, @galiciabasket (la cuenta que utilizamos para la retrans-misión de los partidos del Blusens Monbús Obradoiro). El 30 de septiembre de 2010 inauguramos nuestras cuentas de Facebook, red en las que estamos presentes con El Correo Gallego, Galicia Hoxe, Radio Obradoiro y Correo TV
En noviembre de 2010 renovamos nuestros portal móvil, creando una aplicación que permite leer El Correo Gallego y Galicia Hoxe a través de cualquier móvil con ac-ceso a internet en las direcciones http://m.elcorreogallego.es y http://m.galiciahoxe. com De forma paralela estamos trabajando en el desarrollo de una aplicación de El Correo Gallego para los terminales de Apple. [la versión 2.0 de la app de El Correo Gallego se puede descargar en AppStore desde el 22 de noviembre de 2011]
Capítulo 3
32
2. Nuestras motivaciones
Dar la oportunidad de participar en la web a nuestros lectores fue una de las motiva-ciones que, en 2003, nos llevó a abrir todas las noticias a la valoración de los intern-autas. Esto nos permitió también conocer sus opiniones y poder interactuar con ellos. Con la llegada de las redes sociales, tal como las conocemos hoy, nos hemos sumado a ellas para seguir con el mismo principio que ya aplicamos hace ocho años y que nos permite tener acceso a otras fuentes de información, conocer la opinión e interactuar con más lectores y ampliar nuestro radio de influencia a la vez que abrimos nuevos canales para difundir la información local que se genera, principalmente en Santiago y también en el resto de Galicia.
Recientemente hemos podido comprobar los beneficios de las redes sociales para gestionar situaciones de crisis. Cuando el pasado 27 de junio la empresa decidió ce-rrar la edición en papel de Galicia Hoxe, www.elcorreogallego.es y www.galiciahoxe. com fueron los primeros medios en dar la noticia, que difundimos también a través de nuestras cuentas en las redes sociales. Esta decisión nos ha permitido tomar la iniciativa y poder trasladar información de primera mano, sin necesidad de tener que desmentir o aclarar manifestaciones de terceros. Creo que, en este caso, ser los primeros en reaccionar nos ha permitido gestionar adecuadamente una situación de-licada sin ocultar información. Durante el 27 de junio, el hashtag #galiciahoxe fue uno de los temas del día de twitter en España.
Además de contribuir a la difusión de nuestras noticias, la presencia en redes socia-les de nuestros medios también nos permite mejorar nuestra imagen de marca como grupo de comunicación dinámico e interactuar con los internautas.
La presencia de www.elcorreogallego.es y los demás medios del Grupo Correo Galle-go en las redes sociales tiene su retorno en la aportación de tráfico a nuestro portal de internet. Actualmente, un 6% del tráfico registrado por Google Analytics procede de las redes sociales, como se aprecia en el siguiente cuadro.
Capítulo 3 33
Otra fórmula que hemos utilizado para interactuar con nuestros lectores han sido los encuentros digitales, en los que los internautas son los que formulan las pre-guntas a la persona que participa en el encuentro como protagonista. Aquí hemos comprobado que los deportistas, sobre todo los entrenadores y jugadores del Blusens Monbús Obradoiro (de la liga ACB) y del Lobelle de fútbol sala, despiertan mucho más interés que los políticos. Hasta el punto de que a los primeros han llegado a for-mularles hasta el cuádruple de preguntas.
3. Iniciativas que no han funcionado
He contado algunas de las iniciativas que durante estos años nos han funcionado y que recibido el beneplácito de los lectores e internautas. Pero ha habido otras que no han dado los resultados esperados y que hemos abandonado.
Intentando atraer la atención de nuestros lectores llegamos a poner en marcha foros de participación sobre diferentes temas, y en su momento potenciamos el llamado periodismo ciudadano, para que los lectores contasen o narrasen algún hecho noticioso, pero hemos comprobado que los comentarios y la posibilidad de que todo el mundo pueda opinar sobre una noticia concreta, enriquiéndola enormemente en algunos casos, ha resultado más atractivos para los internautas.. La participación en ambas iniciativas ha sido tan escasas que hemos optado por descartar seguir con estas líneas.
Capítulo 3
34
4. El futuro
Hasta el momento, las redes sociales nos han ayudado a hacer modificaciones y ac-tualizaciones en el portal para ofrecer servicios o herramientas que resulten atracti-vas a los lectores; han contribuido enormemente a enriquecer muchas informaciones con los comentarios aportados y son consideradas, en ocasiones, fuentes de informa-ción y origen de noticias.
El auge y la importancia que están cobrando las redes sociales nos presentan un futu-ro lleno de incógnitas para todos los que trabajamos en los medios de comunicación. Incluso, y en cierto modo, podrían considerarse como competencia de los medios tradiconales.
Todos somos conscientes de que son una fuente de información que no podemos ig-norar y un canal de difusión para nuestras noticias, sobre todo con la proliferación de los Smartphones y las tabletas, pero nos presenta la gran incógnita de qué hacer para rentabilizar la inversión que supone estar presente en las redes sociales (sobre todo en medios humanos) y el desarrollo tecnológico que los medios estamos asumien-do para ofrecer unas webs actualizadas y con innumerables servicios. La arraigada creencia, al menos en nuestro país, de que en internet todo es gratis no contribuye a hallar una solución fácil, como tampoco lo es la todavía escasa incidencia que la facturación de las divisiones de internet tienen en las cuentas de explotación de los grupos de comunicación españoles.
Entretando, seguimos buscando respuestas planteando nuevas iniciativas, con la es-peranza de poder encontrar el camino adecuado, en un momento en el que esta-mos en un claro cambio de ciclo o de época en lo que a los medios de comunicación respecta. En esta línea, en el Grupo Correo Gallego hemos decidido diferenciar los contenidos que ofrecemos en la web y los de la edición en papel del periódico. Segui-remos innovando y probando nuevas cosas para no quedarnos atrás.
Mi participación en FORO UNIREDE
La verdad es que mi participación en el foro comenzó un poco por casualidad, se es-taban buscando algunos casos de éxito en Galicia relacionados con internet y la web 2.0 y al ser mi empresa Visual Publinet una decana en el desarrollo de proyectos web (desde 1996) se pensó que podría aportar algo.
Como habitualmente pasa en estos casos, lo primero que hice fue revisar los casos de éxito de nuestros clientes y realizar un primer filtro, pero sobre todo pensar en la limitación que suponía tener solamente 15 minutos para exponer el caso.
Tras este primer análisis y haber seleccionado tres casos sobre los que podría tra-bajar, comencé a reflexionar sobre que aportarían cada uno de ellos al público que asistiría al foro, y sobre todo que podrían tener de diferente con respecto a los otros diez casos que allí se presentarían.
Despues de darle bastantes vueltas a este tema, llegue a la conclusión de que la mayor parte de los casos de éxito difícilmente son replicables por parte de otras empresas o incluso en otros sectores, ya que habitualmente son consecuencia, no solamente de
Artículos sobre el social media
La importancia de tu foto
y texto de presentación en
Por Roberto Pérez Marijuán
Capítulo 4 37
una, sino de una serie de circunstancias que es muy complejo que se vuelvan a dar, desde el momento, hasta la implicación de todos los que intervienen en el proyecto, desde el público al que se dirige, hasta la política de comunicación y el marketing. Una vez en este punto, me di cuenta de que no tenía nada en lo que realmente creye-se y que pudiecreye-se convertircreye-se en algo memorable, que es algo a lo que personalmente siempre aspiro cuando tengo que intervenir en público. Hacer algo que interese, mo-tive y si es posible divierta.
En este momento fue cuando realmente se me iluminó la bombilla. Hacía unas sema-nas había estado grabando una serie de programas de radio sobre algusema-nas tendencias que quienes habitamos internet damos por conocidas, pero que sin embargo aún son grandes desconocidas entre la mayor parte de la población. Una de ellas era el “Cro-dwsourcing” o como una pequeña aportación de muchos puede generar proyectos asombrosos.
Mientras estaba preparando el contenido de este programa, se me ocurrio que podría ser una buena idea poner en práctica la teoría, y aprovechando LINKEDIN que es una red social que utilizo frecuentemente, planteé un experimento.
Envié un mensaje a todos mis contactos (unos 490 en aquel momento) pidiéndoles que me dijesen como utilizaban habitualmente esta red social y que era lo que más resultado les daba en Linkedin.
Les decía que era para realizar un estudio y que a los que participasen les enviaría el documento resultante que supuestamente tendría las claves de como sacar más par-tido a Linkedin.
Incauto de mi, pensé que recibiría 10 o 12 respuestas. Lo cierto es que a la hora de haber enviado el mensaje, tenía en mi buzon más de 70 respuestas y en las 36 horas siguientes, llegaron a mi correo 286 mensajes contestando a mi pregunta.
Capítulo 4
38
Lo que había comenzado como un simple experimento, se había convertido en un verdadero desafío, había comprobado que el Crowdsourcing funcionaba de verdad y ahora tenía la obligación de digerir toda la información recibida y extraer las conclu-siones.
Pasé muchas horas trabajando para diferenciar los principales usos que las personas hacían de Linkedin y que básicamente eran los siguientes:
1. Como Curriculum Online, para buscar trabajo o encontrar nuevas opor-tunidades
2. Para encontrar o contratar perfiles adecuados a un puesto de trabajo 3. Para investigar sobre personas con las que nos vamos a reunir o detec-tar oportunidades comerciales
4. Para crear marca personal o participar en foros o debates de temas que nos interesen.
5. Para mantener o ampliar su red de contactos (Networking)
Después de terminar el informe, y es aquí donde entra en escena el tema que nos ocupa, hubo algunas cosas que me llamaron la atención, pero una que lo hizo de forma especial y que resultó ser la elegida para exponer en el Foro Unirede. Y lo fue solamente porque es algo que nos afecta a todos y que tendría un impacto duradero en los asistentes.
Tras revisar centenares de perfiles en Linkedin, me di cuenta que lo único que tenía en cuenta para acceder o no a la información que había en una ficha personal eran dos cosas, la foto utilizada en el perfil y las dos líneas que bajo el nombre escribe cada persona para definirse profesionalmente.
Y tras revisar estos cientos de fotos, concluí que había un patrón, algo que me podía permitir clasificar de alguna forma la imagen que cualquiera se podría hacer de una persona solamente con ver su foto de perfil.
Capítulo 4 39
Puedo afirmar que pocas veces me he divertido tanto preparando una ponencia pues-to que el desconocimienpues-to que la mayor parte de los usuarios tienen de las redes so-ciales hace que no se planteén cual es la finalidad de su presencia en cada una, para que sirven y quien las visitará.
Partiendo de la base de que Linkedin es una red social profesional y que basicamen-te equivale a tu curriculum online. Encontré fotos de muchas personas que no eran capaces de destacar entre los competidores, pero también otras muchas de gente con sus mascotas, con sus amigos, practicando su deporte favorito, en poses insinuantes, durante sus vacaciones, en salto de cama, escaneadas de una foto de fotomatón, des-pués de una tremenda fiesta, tras una estupenda borrachera, o incluso como si fuesen detenidos y fotografiados por la policía.
Puesto de relieve esto, mostré algunas de las fotografías (no lo hubiese podido hacer sin la inestimable ayuda del increíble fotógrafo 2.0 Manu Dibuja) que pueden ayudar a transmitir la imagen que deseamos y contribuir a que cualquiera consiga en Linke-din el que debería ser primero de sus objetivos que es que un visitante entre en su ficha para ampliar la información o incluso contactar o añadirlo a su red.
En definitiva, la ponencia resultó un completo éxito, que pude medir por algo tan sencillo, como que cuando llegué al Foro Unirede tenía una cuenta de Twitter que no utilizaba y al día siguiente tenía 53 seguidores ;))
Como muestra algunos de los tuits.
@robervigo consiguió que muchas personas se replantearan si sus fotos de perfil de LinkedIn son las más adecuadas. Una ponencia genial!
Me quedo con @serantes y la mesa de @robervigo (linkedin) llenas de ga-nas y corazón y se nota. #unirede
Capítulo 4
40
casa del herrero...) #unirede
@robervigo es que es un crack aunque en twitter no para mucho por des-gracia ;) #unirede
Ha sido ver la presentación de @robervigo en #Unirede y ya soy muuuuuuuy fan!!! Un crack!!! A seguirle!!!
Buenas recomendaciones sobre cómo gestionar el perfil de LinkedIn a car-go de @robervicar-go en #forounirede. Muy importante! #unirede
@robervigo ha conseguido el objetivo de un buen ponente: que la gente le recuerde incitándolos hacer algo.Toda una demostración #unirede
Menos mal, una presentación que engancha! #unirede
Por mi parte, la participación en el Foro Unirede ha sido un verdadero placer, un gran nivel de ponencias una fantástica organización y un público muy participativo y dinámico.
Estoy esperando con muchas ganas la próxima edición.
http://es.linkedin.com/in/robertoperez67 @robervigo et al. Título publicación; 12, 1998: 123-125
Vaia por diante o meu agradecemento ao Foro UNIREDE e en concreto a Arantxa Serantes primeiro pola organización un ano máis desta xuntanza entorno á rede e tamén polo convite a participar nel.
A miña relación coas redes sociais naceu vencellada ao traballo e a divulgación cul-tural. En xaneiro de 2010 naceu na Televisión de Galicia o primeiro programa diario cultural, o Zigzag Diario, que desde entón presento e coordino. É un programa cul-tural con intención de chegar por suposto ao público interesado na cultura e á propia xente da cultura, pero tamén é un programa con intención de conseguir un público xeneralista, que non busca a cultura pero que a atopa no seu televisor. E a esta últi-ma intención axuda moito o ter un horario de tarde e noite, con emisión na TVG2 ás 16:30h e reemisión ás 21h, cada día, de luns a venres.
Pero desde o inicio nos decatamos que pese aos bos horarios de emisión, que por cer-to ainda ten dúas reemisións máis unha de madrugada e outra moi cedo na mañá na TVG, no entanto eran moitos os que optaban por ver o programa na rede através da páxina web da CRTVG onde se pode atopar cada Zigzag unha vez emitido.
Precisamente con intención de aproveitar as redes como plataforma de difusión cul-tural e en concreto como canle de expansión da información sobre os contidos do programa a CRTVG decidiu crear unha páxina en facebook para o Zigzag Diario que se puxo en marcha en marzo de 2011.
Artículos sobre el social media
Zigzag diario: unha rede
cultural
Capítulo 5 43
Neste momento eu non tiña facebook persoal, e ademais podía encaixar perfecta-mente nese grupo de persoas que non senten ningún interés polas redes e que lles parece un patio de veciños e rexoubeos. Pero a propia CRTVG creoume unha páxina co meu nome para poder administrar desde ela o facebook do programa, no que hai tamén outros administradores do equipo.
Aí comezou un furacán que me arrastrou en moi pouco tempo. Cada día na páxina de facebook do Zigzag informamos dos contidos que conforman o programa do dia. E asi fomos xuntando seguidores que decidían seguir a páxina. Ao tempo no meu face-book “persoal” fun compartindo diariamente eses contidos do programa e poñendo algún post no muro relacionado coas miñas actividades. Pero ao pouco decateime de que diariamente recibía ducias de peticións de amizade, moita de xente da cultura, algún amigo/a e moitos perfectos descoñecidos/as.
Deste xeito entendín en breve que a miña páxina persoal, non era tal, e para a xente era o face da xornalista e presentadora María Solar, ata o punto de que a día de hoxe a páxina do Zigzag conta con preto de 900 seguidores e o meu facebook persoal con case 5000. Isto leva inmediatamente a varias reflexións: a primeira que a xente bus-ca nas redes sociais ás persoas non aos programas como ente despersonalizado, a segunda que o facebook nos resultaba de unha utilidade brutal ao programa e a min mesma.
Cando nos demos de conta tiñamos no face a case calquera persoa da cultura en Gali-cia (e tamén de fóra), de xeito que en moitas ocasións é via de contacto con eles para pedirlles teléfonos ou datos; ao tempo toda esa xente fainos chegar moito material e difunde as súas novas usando este medio por mensaxes privadas, convidándonos a eventos, através do noso muro ou citándonos para que vexamos as reseñas no seu muro.
Por tanto abrimos unha vía de doble sentido na que nos informar e buscar informa-ción e eles ofrecérnola.
Capítulo 5
44
E desde o meu punto de vista persoal tiven claro desde moi ao comenzo que o meu facebook non é realmente persoal, por tanto emprégoo a diario para as funcións que veño de relatar con relación ao programa, e a través del tamén divulgo as miñas acti-vidades públicas e relacionadas coa escritura, todo o que ten que ver cos meus libros, noticias, entrevistas sobre eles, actos públicos, presentacións, etc. sempre os divulgo en facebook e twitter, e teño atopado que é un excelente medio para facelo. As redes ofrecen tamén ao escritor unha ocasión marabillosa de contactar cos seus lectores e de que estes teñan un retorno e poidan dicir publicamente e ao escritor o que lle pare-ceu a obra. Asemade en practicamente todas as presentacións de libros que teño rea-lizado neste tempo ten asitido alguén que me dixo: “eu son amiga túa no facebook” . Nese sentido as redes crean unha relación de proximidade e cariño coas persoas pú-blicas, no meu caso como presentadora dun programa de TV, xornalista e escritora. A xente accede a eses personaxes que deixan de ser distantes. É sen dúbida un com-poñente de cariño que se evidencia sobre todo cando fago público algunha cousa im-portante para min. Foi o caso de cando nos deron o Premio Mestre Mateo ao mellor programa de TV, ata o día aínda ningún post meu superou as cifras de seguidores que tiveron as fotos da entrega do premio e o comunicado da noticia, o mesmo aconteceu cando sacamos fotos no decorado e se ofrece a outra cara do programa, ou cando amoso un libro por primeira vez e podes compartir coa xente a túa felicidade por eses momentos.
Outro evento importante e a destacar na miña relación coas redes en relación á di-vulgación cultural foi cando trala mellora da web da CRTVG se ofreceu nela o servizo de CORTE A CORTE que consiste en colgar ademáis do programa completo, que se continua ofrecendo, algunhas entrevistas e reportaxes do programa de maneira illa-da, de feito que un non ten que ver todo o programa senon que pode ir ao concreto. Este servizo de CORTE A CORTE tivo unha excelente acollida pola xente das redes, da cultura e os espectadores. Deste xeito Cada día ademáis de colgar na páxina do Zigzag os contidos que vai ter o programa desa xornada, colgamos tamén varias re-portaxes e entrevistas de toda a semana que tamén lle enviamos en moitas ocasións
Capítulo 5 45
muro moito máis alta que co programa completo.
As reportaxes e entrevistas do programa adquiren unha nova vida na rede trala súa emisión pola TVG que é moito máis longa no tempo e que ás veces chega a moitisima xente a través das compartidas e das visitas nos muros.
E afondando nesa capacidade multiplicadora as redes globais permiten a televidentes que seguen a TVG desde todas partes do mundo, boa parte deles emigrantes, ou fillos, ou netos deles, contactar directamente cos prpgramas que lles gustan.
E como non todo son ventaxas tamén nos atopamos con algúns problemas coas re-des. En concreto o meu facebook con tal cantidade de amigos fai que perda post e non dea visto moita información, mesmo as mensaxes privadas ás veces son tantas que non as dou atendido. E por suposto hai tamén entre tantos seguidores problemas de auténtico acoso, ou persoas desagradables que hai que borrar.
Noutra orde de cousas, unha vez que se demostra que as redes sociais son tamén instrumento de traballo e comunicación no cultural, é dicir no ámbito no que nos movemos, utilizámolas a diario para o programa e cada día abrimos o facebook ao chegar como un instrumento máis de traballo. Ben é certo que o tempo que se precisa para sacarlle partido deberiase tamén ter en conta e considerar traballo, porque mal que nos pese moitos aínda pensan que as redes sociais son só un entretemento e que un perde o tempo nelas, cando é uns instrumento de traballo, de información, de di-fusión, de creación e enriquecemento, de atopar novas sinerxias laborais e persoais, e mesmo de dar unha imaxe profesional dun mesmo, e de devolverlle cariño aos segui-dores do xornalismo ou da escrita.
En conclusión:
É unha evidencia que as redes sociais teñen un enorme potencial na difusión cultural e fixa referentes nos que o Zigzag quere estar como unha páxina de consulta en con-tidos culturais.
Capítulo 5
46
Os programas, reportaxes e entrevistas de TV teñen unha nova vida trala súa emisión a través das redes, que dura moito máis tempo que unha emisión puntual.
A rede presta á televisión, a escrita, a música e a moitas outras facetas da cultura dun unico sentido a interactividade coa que poder establecer contacto e escoitar ao teu receptor final.
As redes ofrecen ao público especializado unha ocasión magnífica para crearse un entorno de intereses que multiplique sinerxias para todos.
É unha evidencia tamén que as redes son máis para as “persoas”, os seguidores bus-can á persoa, ao presentador, ao escritor e prefíreno á páxina do programa, ou outros foros.
Da mesma maneira na rede funcionan os contidos concretos, ir ao gran, deste xeito prefiren ver unha reportaxe de interese ou unha entrevista concreta, ao programa concreto.
No caso da escrita, como noutros eventos culturais, a rede é un excelente dinamiza-dor de eventos.
A rede aporta tamén ás persoas da cultura: músicos, actores, escritores, etc...unha proximidade á xente que crea filias e seguidores.
¿COMO TE INICIACHES NAS REDES SOCIAIS? CÓNTANOS O TEU PROXECTO
Eu comecei nas Redes Sociais cando fixeron a súa aparición hai xa ben de tempo, tanto, que parece que falamos de séculos e que levamos toda a vida aí. Sen embargo, non foi hai tanto que todo isto comezou e, por incrible que pareza, houbo un tempo, hai nada, que vivíamos sen internet, sen estar pendente de se nos retuitean, de se gusta ou non a nosa actualización no muro, de se hai ou non comentarios naquelo que un chisco impulsivamente opinamos... Si, inicieime cando todo se iniciou, por dicilo graficamente. Por iso sempre digo que fun un dos primeiros escritores en ter un blog ( a primeira anotación no meu blog, A CANCIÓN DO NÁUFRAGO -sigue activo, toda unha fazaña nestes tempos fugaces onde todo é efémero- é do 3 de maio de 2005). Lembro que cando dicía aquilo de “teño un blog” a xente pregaba o cello e dicíame: “Vaia, espero que teña cura!” Algúns chegaban incluso a apertarme para amosar a súa solidariedade diante da miña fatalidade e os seus bos desexos de cura-ción e pronto restablecemento da miña doenza. Logo, cando apareceron facebook e twitter, lanceime tamén de cabeza e sen o dubidar a explorar o excitante universo da Web 2.0 ou Internet Social. E o meu proxecto, con eles (igual que co blog) sempre foi utilizalos como aquilo que nun primeiro momento son: un medio de comunicación.
Entrevista
Redes sociais no sector
editorial. Preguntas e
respostas
Francisco Castro
Capítulo 6 51
¿CALES SON OS TEUS OBXECTIVOS NELAS?
Xa dixen antes que para min as redes sociais son, sobre todo (aínda que tamén son un patio de veciños, un grande escaparate comercial, o paraíso dos exhibicionistas, un centro de ligoteo...) un grandísimo medio de comunicación. Neste senso, coido que garda unha gran similitude coa literatura, na medida en que para min a literatura e só iso, un xeito de me comunicar, unha ferramenta para poñer o meu eu con un vós posible. E onde digo literatura digo escritura nun senso moi xeral. Escribimos para nos comunicar, sexa dende unha intencionalidade literaria ou non. A fin de contas, as palabras só serven para iso, para contactar co outro. Se a natureza evoluíu cara aí, se nos dotou da capacidade de falar, de elaborar conceptos simbólicos, e porque entendeu que tiña que atopar o xeito de poñer a dous animais (neste caso dous pre-homo sapiens) en contacto dalgunha maneira útil. E debeu de ser que como o becho humano escoita, daquela o cerebro decidiu que o mellor seria a emisión de sons que viaxaran dun cerebro a outro (a pronuncia é só a expresión en ondas sonoras dun pensamento que antes foi mente). E así naceu a palabra pronunciada. E despois esa palabra converteuse en memoria, nalgo fixo, a través da escritura. Hoxe, é un vídeo no youtube para suliñar o texto poético que poño case que todas as mañas na miña Musica Naufraga do facebook, ou unha ligazón a un blog, a unha nova do xornal, ou as miñas fotos do móbil no twittpic. Agora as palabras son esas. Xa non só hai pala-bras como unión de fonemas que descodificados polo receptor provocan o nacemento dun significado. Agora, os fonemas, son unha nube de etiquetas. Por iso falamos de novas formas de lectura. Pero como ese non é o tema que hoxe nos ocupa, aínda que é un asunto interesantísimo, volvo á cuestión planteada e á resposta que xa avancei: que o meu obxectivo, como cando escribo literatura, e comunicarme (a través dun discurso tradicional de palabras, cun vídeo, cunha foto, ligando enlaces doutros...) E vendo a cantidade de comentarios que algunhas das miñas ciberintervencións produ-cen, vendo como se comparten e se replican e se reproducen e se comparten algunhas das miñas propostas nas distintas redes sociais, tendo a pensar que esa comunicación si que se consigue. No caso da editorial, os obxectivos pasan por xerar contidos co-municativos referidos a actividade da propia editorial e que entendemos que son de interese para o publico lector, en especial, para o público lector galego. Ademais, o uso que lle damos ao blog, ou as redes sociais nas que estamos presentes, conseguen
Capítulo 6
52
corrixir o desinterese que os medios de comunicación tradicionais amosan por case que todo o que teña que ver coa cultura galega. Así, por exemplo, a nosa editorial, que xera unha vida cultural moi intensa, pode, a diario, soltar a rede cinco ou seis post que informan, xeran debate e, a fin de contas, visibilizan a nosa produción editorial, tan invisible, por desgraza, nos medios de comunicación de masas.
¿EN QUE MEDIDA TE AXUDARON NA TUA PROFESIÓN? PAGA A PENA INVETIR TEMPO NELAS?
Incuestionablemente si. O uso das redes sociais permítelle a un autor comunicarse directamente co seu publico real ou potencial. Cando eu saco un libro novo á venda, informo dende todas esas plataformas e ao pouco sabeo moitísima xente. Ou se colgo un capitulo de lectura de balde dunha nova obra ao pouco constato que son centos as descargas co cal a promoción que está a ter esa obra é moitísima máis da que sería de seguir as canles habituais. Outro tanto cando informo de que vou impartir un obra-doiro literario. A matricula, polo xeral,complétase en poucos días e por xente que o soubo por estas vías.
¿CAL É A TÚA VISIÓN DAS REDES SOCIAIS FUTURAS NO EIDO CUL-TURAL?
A miña visión, como será doado de colixir despois de todo o comentado, é unha mira-da esperanzamira-da. As editoriais estamos descubrindo as posibilimira-dades, como elemento promocional, case que infinitas que ten a rede. E por iso xa incorporamos con total axilidade os seus usos máis comúns. O que veña a partir de agora, sexa o que sexa, será incorporado e usado, de certo, co máximo aproveitamento. En calquera caso e deixando os entusiasmos a parte, é moi difícil de facer prospeccións de futuro porque isto, como xa sinalei ao comezo, non fixo mais que empezar e por moito que nos es-trañe, aínda está en cueiros.
Capítulo 6 53
¿QUE PODE APORTAR A CULTURA AS REDES SOCIAIS?
Contidos, sobre todo, contidos culturais. É mais:ou nos facemos (os axentes cultu-rais) responsables da emisión de contidos culturais de calidade ou estamos perdidos porque van ser as telefónicas quen o fagan. Teñen máis tempo, máis cartos e, sobre todo, teñen máis que clarísimo o obxectivo de se converter no monopolio do tránsi-to, na pasarela obrigatoria pola que haxa que pasar para chegar a calquera parte (o exemplo paradigmático é Amazon, o sitio web total, xigantesco zoco paraíso merca-dotécnico que non ofrece máis que posibilidades ata o infindo de consumo, pero sen máis nada. Para min é urxente que o internauta, pase por onde pase, consuma, si, pero algo máis que consumibles). Ou apostamos por contidos (non necesariamente académicos nin “elevados”: eu comparto fotos artísticas, poemas que constrúo como prólogos a cancións, gravo a miña voz recitando...) ou as redes sociais serán unha luminosa e interactiva versión de Dónde estás corazón ou La Noria: lercheo máis ou menos elaborado, máis ou menos interesante, máis ou menos disfrazado. De feito, sempre se di -eu aturo este discurso case que todas as semanas- que o facebook, o twitter, etc., so serven para rexoubar. E si, en parte si. Hai quen ten ou moito tempo libre ou moitas ganas de contar naderias, e así, todos sabemos de moitos e de moitas que nos van retransmitindo as súas vidas con pelos e sinais... como se fosen impor-tantes ou interesantes as súas vidas, os seus pelos, e os seus sinais. Aínda que ben mirado, en realidade si que deben de ser importantes e interesantes, porque se eu conto calquera cousa, por exemplo, “probando a lasaña do COREN”, por dicir algo que fixen hoxe mesmo, e de súpeto hai unha morea enorme de xente que opina, que di que lle gusta, que comparte a miña ligazón, etcétera, daquela, é que é importante e interesante, e a grande ciberacollida demostra, autoxustifica e autolexitima ese inte-rese e esa importancia que eu hai só un par de frases atrevíame a poñer en dúbida... ou sexa, que estamos diante da carioca que morde na cola. O malo de todo isto é que remata proliferando unha especie de ruído banal, superfluo e prescindible, onde destaca o leve, o rápido, o superficial; ese tipo de balbordo característico, por outra banda, da sociedade de consumo e entretemento na que vivimos, tan dada a distraer a nosa atención decote e sen pausa con naderías. Por iso, faise urxente e necesario,
Capítulo 6
54
ademais de que responsablemente procuremos contidos de calidade, que empecemos a aplicar algunha clase de filtro (os famosos círculos de google + por exemplo, agora imitados por facebook), como única garantía de que a finalidade que eu dixen que lle outorgaba ás redes sociais (gran medio de comunicación e, xa que logo, de informa-ción) siga en pé e non caia polo peso da futilidade. E creo tanto nisto que non dubido de que en 140 carácteres se poden dicir moitísimas cousas e todas elas interesantes... Entendo que unha empresa cultural ten que se esforzar en que o que comunique a través das redes sociais estea a altura do seu discurso na vida física real. E así, ade-mais de emitir información empresarialmente interesante ou comercialmente nece-sario visibilizar, temos que ir perfilando canda vez mais o noso tuittcomportamento para que os que nos seguen vexan que o que lles damos sexan contidos de calidade que, por suposto, nos retratan como empresa, nos perfilan, nunca mellor dito.
CONCLUSIÓNS
A importancia das redes sociais nas empresas da industria cultural cada vez vai ser maior na medida en que a presenza das redes sociais no conxunto dos consumidores culturais é cada vez e maior. Para non estenderme ata o infinito e, sobre todo, para non repetirme, direi só unha cousa:
A presenza das empresas culturais nas redes sociais contribúen a poñer de manifes-to, dalgunha maneira, a súa transparencia, na medida en que, en moitas ocasións, estamos contando que é o que estamos pensando como empresa, como entidade cor-porativa. Dalgún xeito, cando divulgamos segundo que cousas, cando avisamos de que queremos lanzar tal ou taloutra colección, cando celebramos que tal ou taloutra cousa nos parece ben e nos alegramos (ou todo o contrario, cando botamos a man á cabeza diante doutros asuntos que nos amolan ou parecen intolerables) o que esta-mos é a espir o noso, chamareino, cerebro creativo, co que estaesta-mos dalgunha ma-neira democratizando o funcionamento interno a algúns niveis. A interactividade, os comentarios do público, o que eles nos demanden ou como reaccionen en función do que lles digamos que imos facer condicionarán, a cada día máis, o noso
compor-Capítulo 6 55
tamento. O funcionamento interno das empresas, sexan ou non culturais, é, de feito, cada vez máis democrático, transparente e participativo, cada vez máis atento e, xa que logo, sensible, ao sentir social que xa se expresa, case que máis que na rúa ou no mercado de toda a vida (para o caso, na librería), nas redes sociais. Esa presenza do público que di cousas sobre o que a túa empresa está facendo, eses seguidores, amigos, membros do círculo, tanto ten como lles queiramos chamar, tamén teñen opinión e cousas que dicir. Desta maneira, quizais a intención que por unha banda teña a empresa pode ser esta, pero a xente finalmente decide que o que importa falar, do que hai que debater, o que hai que compartir e retuitear vai ser outra cousa. Pui-dera ser que eu non lle dou moita importancia a tal autor, sen embargo, a súa ficha énchese de comentarios positivos, son moreas os que opinan sobre a súa novela... o que a eles preocupa, o que eles apoian, o que eles magnifican a través da rede será o que a eles preocupe, o que eles apoien ou o que eles decidan magnificar. Nese sen-so, o cidadán ten a palabra. Ou o cibercidadán. En calquera casen-so, é un exemplo do que chamo “democratización” dos contidos que se patentiza no feito de que de cada vez empresas e consumidores estamos, grazas ás redes sociais, máis e máis cerca pois agora todos residimos nunha grandísima praza pública global onde está todo o mundo. E os clientes, os cidadáns, deixan de ser pasivas testemuñas aceptadoras ou non do que se lles ofrece dende os emisores (empresas, partidos políticos, medios de comunicación tradicionais) para se converter en activos axentes de actuación e pro-vocadores de cambio. De espectadores pasaron a actores. E se algo non lles convence, reaccionan (e iso explica, en parte, a crise da prensa escrita de toda a vida. O xornal é agora algo anacrónico, de feito, non é moi habitual ver xente menor de trinta anos pola rúa cun xornal –agás os xornais deportivos- Lembro cando cheguei a Composte-la, aos meus dezasete anos, e ía mercar El País como quen participa dun rito de paso á vida adulta, e marchar con el á facultade. Mercar o xornal era un símbolo de madu-rez na medida en que nos permitía estar no mesmo mundo que o resto dos adultos. Agora, a xeración de inmigrantes dixitais –entre os que me acho- e, dende logo, a que vén por detrás, xa nativos, non aturan un produto de papel que non lles permite facer algo: compartir, comentar, incluso, redactar…). Sen embargo, coido que non todas as empresas van ser igual de condicionadas pola interacción dos clientes a través da web social porque, entre outras cousas, algunhas empresas, como é o caso de Galaxia,
Capítulo 6
56
responden no seu funcionamento non só, ou non só de todo, aos requirimentos do mercado, é dicir, aos requirimentos dos consumidores ou potenciais clientes. É claro que moitas empresas van depender a cada día máis do que se lles demande dende a praza pública. Sen embargo, Galaxia pretende seguir sendo fiel ao proxecto de divul-gación e de resistencia da cultura galega á que se debe dende a súa fundación o 25 de xullo de 1950 e, nese senso, semella claro que vai ser e está obrigada a ser menos permeable a internáuticas influenzas coma outras.
