Epitome Juris Canonici, juxta decretalium libros gregorianae collectionis explanati : quam, in usum maxime discipulorum, e suis libris collegit auctor ipse / nempe vitus Pichler e societat e Jesu ... ; pars posterior

Texto completo

(1)

(2) l ib r e r ía. JIM EN EZ. Mayor, 66-68 MADRID.

(3) ". " Ä iS S. • ' V 3'^. '■ .•'■<-r'---*F-.

(4) .^r .T„a.-. ¿■ssje'xa-, rii. ■—.'s!?-;.

(5) E P I T O M. E. JU R IS CANONICI, Juxta D ecretalium Libros Gr e c o r ia n s Co l l e c t io n is E xrLANATI, Q u a m , I n 'u f u m m a x im e D ifc ip u lo r u m ^. E fuis Libris collegit Au6k>r ipfe, N E M. P E. R. P.VITUS PICHLER E Societate J e s u . •Sac. T heologie j & SS. C anonum D o f to r , horum que in D ilingana j & Ingolfta^dienfi U niverfitate olÌm P ro feilb r. PARS. POSTERIOR.. V E N E T I I S , M D C C L V , A pud N icolaam P ezzana, Superhrum Perm ijfuj ac Vrivilegio,.

(6) "f ìt4. ). i - -. 4. 1. V.; >. y. ís. '^ í '. ' :-: íH - s. Ç-- -. á í. rífc-,. ' . , ■,. ^. " _. -T *"*s« É a ^ F x .. V.

(7) E L E N C H Ü S. T I T U L O R U M . E X. t. 1 S ^ 0. III.. T. í t u l o s X X I. D e Pig-noribus & aUí« Cautioilibus. Pag.i* T I T . X X II. De Piac)unbríbas. ^ T X T . X X X riI. D e SolutionibuS. 13 T I T . X X IV . De Donationibuí. 13 T I T . X X V , De Peculio C lericom m . 19 T I T . X X V l. D e TeilaTtiends & ultim isV oluntatibus. 40 T I T . X X V II. DsrucceiTionibusablnteftato.^9 T I T . X X V ÍII. D i Sepukuris. 9* T I T . X X IX . De Parochüs, Se aíiems Parochianis. loyT I T . X X X . D eD 'Scim isjP rlm ltiis, & O b la •tionibus. ít)S T I - T . X X X I. D e R e g u i a ñ b a s Se tra«feUi>tibus ad R eligionem . 135 T I T .X X X I I De<jonverfione-coi^)iigacomm.i4-i T I T . X X X n i. DeCotiverfio?ftiífMeUumv 14^ TT I T . X X X I V . D2 Voto , & V oti Redem pcione. l4 f T í T . X X X V . De Scatu M ^ a ch o ru m , & C a nonicorum R egu h riu ra. i >4 T I T . X X X V I. D e R eligiofísdom ibus, u tE pifcopo íint fu b je A * . ijSÍ " í l T . J tX X V lI. D e Capellis M onachorum , & alwrum Rcligloforum . 16 1 T I T . X X X V IT I. De )ufe Patronatus. lí» T I T . X X X ÍX . D-í Céftfibus , Exadiionrbns» &. P r o c u m io flib u s .. 174. T I T . X L . D eCoafecrationeEixltSsej v e lA l tame.. A z. T IT - -.

(8) Hlenchus Tiiukrum . T I T . X L I. D e Celebratione Mifl*arum,Sacra mento Eucharifti*, & DivinisO fficiis. l8^ T I T . X L II. D e B ap tifm o j& eju seffeitu . i S f T I T . X L I I L D e Presbyterononbaptizato. i S6 T I T . X L IV . D eC uftodiaE uchariftia, C hhfm atis, &aIiorum Sacramentorum . j8 ; T I T . X L V . D eR eliquiis & venerationeSan¿îorum. i8S T I T . X L V I. Deobfervationejejuniorum . ipo T I T . X L V II. DcPurificationepoftparm m .ip3 T I T . X L V I I I .D e Ecclefiis »dificandis vel reparandis. i^4 T I T . X L I X . D e Immuni tate Ecclefiaruirij Coem eterii , & rerum ad eas percinentium. ig6 T I T . L . Ne Clerici vel Monachi fecularifeus negotiis ie immiiccant. 215 I.. 1. B. E. K. IV .. I T U L U S I. D e iponiàlibus 5c matri monio. 210 T I T . II. DeDei]x)niàtione impuberum. i8 a T I T . III. DeClandeftina deiponfatione. 28^ T I T . IV . D e Sponfa Duorum . jo y T I T . V.D eCondiiionibusappolitisinD eiponfatione, vel in aliis C ontraiiibus. 317 T I T . V I. < ^ iClerici vel voveiites matrimonium contrahere polTunt. 3^8 T I T . V II. D e eo , qui d uxit, quam poUuit per adulterium. 338 T I T . VIII. D e Coniugio Leproforum . 344 T i T . IX . D c Conjugio Servorum. 347 T I T . X . D e natis ex libero ventre. 349 T I T . X I. D e Cognatione Spirituali. 351 T ^ T . X i l. D e cognatione L eg a li. 3 jS T I T . X III. D e eo , qui cognovit ConfanguineamUxor;$ fua», velS p on fe. 391 T I T , X IV .D v to a fa n g u in iia ;?& aflinitate.3<$8. T. T IT ,.

(9) Elenchus Tiíulorum. T I T . X V . D i F rig id is, & M aleficiatis, & Impotencia coeundi. 3*9 T I T . X V I. De matrimonio contrailo contra.. interdi<ilum Eccleiiæ. B9S T I T . XVn. Qui Filii fint legitimi. T I T. XVIIÍmacrimoniumaccufare poC* fuiîC, vel contra illud teftificari. 4^.3 T I T . XIX. De Divortiis. T I T . XX. De Donatiombas incer Viram Sç Uxorem, & de Dote poil divortium reftituenda. 43* T I T . XXL De Secundis Nuptiis. 44; L. T. I. B. E. K. I T U L U S I. D e Accuûiionibus j InquU fitionibusj & Deauntiationibus. 4J0 T l T . II. D ¿ Galumaiatoribus. 468 T í T . i n . D eSim om a, & ne aliquid pro Spiritualibus e)iigatur, vel promictatur. 470 T I T . IV . Ne Prælaci yices fu a s, vel Eccleiîas, fub annuo ceiifu concédant. yof T I T . V . D e Mxgiftris» & ne aliquid exigatur pro Licentia d ocead i. fo ; T I T . V I. D e Jddx'is, Sarracenis , Sc eorum Servis. y 10 T I T . V II. D e Hscreticis. y 17 T I T . V III. De Schifmaticis & Ordinatis ab e is . ^38 T I T . IX . D e Apoftatis & ReiterantibusBaptifma. y 39 T I T . X- D e h is, qui fiUos occiderunt. y4 î T I T . X I. De Infantibus » & Languidis expofîtis. y 44 T I T . X I[. De Homicidio voluntario vel cafuali. 54^ T I T . X III. D e Torneamctitis, s^7 A 3 T IT ,.

(10) Ekìtc^m T ituhrum . T I T» X lV .D eC lcricis pugnancibus indueilo. ytfS T I T . X V . D e SagUtariis. 577 T I T . X V I. D eA dulteriis Se Stupro. 578 T Ì'X '. X V ÌI. D eR ap toribus, IncendiariiSi. & Violatoribus Ecclefiarum. .597T I T . X V iII. D e Furtis. .601 T IT . P e U & n s. 608 T J T . X X . D e Crimine Falfi,. <530. T i T - X X I. L>e Sarcilflgiis. T I T . X X [I. D e Coiluiìoiie detegenda. 636 T I T . X X U I, D e D eliólis Puerorum. 6^8 T I T X X IV . P e Clerico V en atore. 640 T I T . X X V . D e Cleiico PercuiTore646 T I T X X V I. D e Mflledicis. <548 T I T . X X V Ii'. De ClericoexccmmunieatOjdefìgfito , vel intercii«ilQ miniftrante.. T I T X X V n r . De Clerico n o a ordinatomi« niitrante., é jf. T I T . X X iX . De. Clerico p etfa ltu m prcanoto . <?y4 T I T » X X X . D e eOi q u i fiirtive. Ordinemfiiicep it. ésf; T I T - X X X I . De. ExceiTibus Pr*Iatoruin Se Subditorum.. 6^6 T I T . X X XÌI.D eN oviO perisN untìatìonc.^yp, T I T . X X X IIL De. Privileîis Se Exceiìibus Privilegiatorum . <?i3 T I T - X X X I V . D ePurgationeCanonica. 6^^ T I T X X X V . D e Purgatione V u lg a ri. 6^<) T I T . X X X V I.D eIn ju rii« & d a jn n o d a to .. T I T . XXXVII. De Poenis. 69S T I T . X X X V m . Cfc Poenitentiii Se Remiffionibtts. 707 T I T . XXXIX. D e Sententia excommiinicalioniir. 718. T I T . XL. De-Verborumfìgnificatione. 741 T I T . XLI. a.eguli5 Juris. 743 T l-.

(11) T. I. T. U. L. U. S. XXL. De P ignoribus y ¿y aliis C autionibus S U M M A R I U M . r ! ^ i d ¿ r quotupleK fit Cautio. z Quiiii érquotupUìc fiiVignus é'Mypotheca, 3 Quifjam oppignorare pojfititi 4 ^ Et qUiS r^s oppjgnaruri, -------6 Cluomodacù/ifìituatiirVigwsì wlHipdtÌHca. 7 Quis fit ejfeÈus ^'^m ris $ Hypotheca.. 8 Ì ^ i d é r qmtiîex fit , / ^ h Ffgwratrtia 'à*. Hypothecaria. $ Q w tempore pru^crìbatur gettoni tithe* \jÌHtio in genere eft fcairttas , ’ qusB alteri prjeftatur de ie tu ù o ne debiti^ vel a lia iàtisfàéìioiK;. Si haec fecuricas fìa t fo k p ro mifltone » vocatur Simpìepi : ii proraittacurfub juramento , 7 « ratoria r ii confticuantur fidcju& rcs » ria ) vel Satisdatio > de qua in tit.feq. fi dem que detur pigiuis, Vignoratitia didm r^ de qua ultim a in hoc tituU > Fìdejuflbrìa de f^gaoratitia in jure veniiint noniine cautianis idonex. 1 l^^fjus iùm itur v d ohjeHive prò ipfa re , ¿atiurveloW igacur alteri prò fecuritate : v e i ^ A. 4. ma-.

(12) m.. 4 L ib T ttu lu s X X L ma/iter p ro e im ven tio n evel c o n tr a ila i p ib , qnd' c o n ftitu itu r p ig n u s , feu res o b lig a tu r c r e d ito r i, «lui coiicra»ílus diciture/Te ju ris G e n tiu m òcbonae f id c i; v e l effeBive pro jure r e a li , quod ex d ic o iitr a ¿ ^ o ritu r cred ito ri in re op pi.çnorat a . Hyp«theca fubin c o n fu n d itu r cu m P ign o re,. Jicet prefTe lo quen do d iû in g u a n tu r ; n a m P i g m s e x ig it a¿Íualém tra d itio n e m r e i o p p ig n o r a tîc : Hypotheca autem p e rficitu r n u d a co n v e n t i o j i e , & res folum obU gatur , cred ito ri iîne a í l u a l i tra d itio n e rei , & pofl^flìoais tra n sla t io n e . a S . K>hil(M ninusttìm enetiam . p e r h y p o th eca m acq u lritu r jus rea le e x . Jure P ra e to rio , a quo o r ig in « « h a b e t , iìcu t pignus a ju re C iv ili r e g u la tu r . P ig n u S ) u ti ò c H y p o rhecaaliadicitur£AT^í'<i(/<í, quæ expreíTo co n tra Ijcntium con ícnfii c o n ñ ítu itu n a lia auteoTTrfr/'/a, q u * c o n ftitu k u r e x d ifp o fit io n e L B g is a b í^ e ull o a lio p a n iu m pa^ô v e l c o n tr a é lu : fic F iíc u s p ria c ip is iia b e t h y p o th eca m ta cita m in b o n is f u ^ iditorum in o rd in e a d trib u ta : civ ita s iii bonis ad m im ñ ra to ris ; u x o r in bo n is m a riti p ro afiecuraíid a d o t e , & bonis parap hern is : p u p illi & m in oje s in bonis tu to ru m ¿ ¿ c u r a to r u r a ; ven d tro r in Ml ven d ita r e f p e ^ e ra p tò ris, don ee ifte d é preEìo ía tis fe ce rit & c . T a m E xpreflà quam T a c i t a vel th G e n e ra îis^ qua v e l om nia bo n a n u llo excepto», c r e d ito ri o b lig a n m r , co n ièqu en ter c tia m fu tu r a , u ti & a ìlio n e s a c jura ( n i f í .q u * jus ípe« ia lite r exeip it ) ce n fe n tu r o p p ig n o ra ta ; aut < juoddam . genus b o n o ru m , v .g . o m n iu n rim m o H l i u m , o m n m m m o b iliu m , totus g r e x ovium & c . v e l eft Spechlis y quom odo a liq u a res oppí^ n o ra tu r i n ^ e c i e , íin g u la r is , & d e te rm in a ta , v .g . hæc dom us, h ic fcyp h u s a u r e u s . In h yp o th e c a g e n era li afficiun tur etiam res fin g u lae, ita ut cu m onere p ig n o ristra n fe a n t a d quem cum q; pof-. feiTo«.

(13) De V ìgnoribui j aliis Citationihus. 5 feflbrem : ac merces v en ales, & pccaiilae folutñ inclu d u n tu r in ¿ e n e re , n o n in f p e c ie , nelcU icet tu rb etu r com m ercium h u m a a u m , lì tales merces vel p e c a n isd iftra h e re ß tu r cum onere p ig n o risi feu jure reali creditorìbus com petente. Í D ico I . O ppignorare poiTuntom nes & f o li, q u i libera rerum adm iniftracione praeJiti alien a r e : pignus vero accipere, qui c o n tra h ereó c con trah en d o obligari poflUnc. Pars i . fu m itur e x /. f. d eV ig n o ra t. a3. q g n o rare eft qaoddam alienationis genus, & via aci U lam . P ir s a . c o u fta t, in d e ,q u o d , qui pignus a c c ip iu n tj fe o '^ ig e n t a d i l l a i culÌD .iiendum . 4 D ico O ppig.iorari poiTant 0 m e s & fo la r e s , quae funt in com m ercio iaum ano, òc a lie n a r i non prohiblta*, fiv- fìic m obiles five im m o b i le s , corporales vel incorp o rales. S u m ltu re x /. I . ff. if.t. U n i^ o p p ig n o ra ri n eq u e u n tre s p u p illa re s, licigioíae, fuiidi d ó ta le s , x:s fiieicom m iíTj fabjeít.'e , ÖC feudales fíne coníénfu dom ini d ir e £ li, res a lie n a fine confenf u d o m ìn i, & i t a , uc jus r e a le tra n sfe ra tu r ín x re d ito re m , q aam v isei o ría tu rju s a d r e m , & a ¿ tio p erfo n alis: item res jam ani oppig n o rar t a , nifi iè cu n iu s cre d ito r m o n e a ti r , quod re« jam a lte ri fie o b lig a ra, y Q a s r e s , an Príelatus valide o p p ig n o ret, v cl hy p o th ecet res Ecclefias im m obiles, auc m obiles p retio fa s, finefolem nitacibusJu ris? R .jtffirm at i v e , fi conftitua.t pignus vcl hypochecam g e m rak>n : n e g a tiv e , fifp e c ia le m . I ta d iftin g u it verio rfe n te n tia cum A bb.àc M o lin . c o n tra B a ra .ii d e fu m sn se x .r.f.í^ íríé .jE ’í 'í'/ alien. ubiPraslacus p ro h ib etu rresE c cle fiaft.c as obligare tituio fp e ^ cialis hypotheca-QXgo tacite videtur ius concederà iiy p o th ec am generalem , p r* iè rtim cum p er h an c jii b il novi d a m a i in effsclu im m ineat E cd e fi* , A y co.

(14) 4 l,ib . m X X I. eoquod independenter ab omni hypotheca jaa? omnia E c c k iìs bona obligencur ad folveada oiC'' bita creditori, & per hypothecant ^ e r a le m Prelato necdura concedatur poteftas alieaandi rem Eccleiì«determinatara ,fed detcrminari primum debeac cum confenfu Capituli & Superiorisi quse det^rminatio tarnen jam fieret per hypothecam ^ c i a l c m , fine confenfu Superioris. & Capituli conftitutara Oi>jic. i. lu Extrav. înt.comm. prohibetur omnìs alienatio remra immc^ìiium Eccleiìas fine iblemnitatibus > & quidem in fpecjc ciiam abfquediftimftìonc inter genera lem & Ipecialcm . 2. Res immobiles pupilli & . jnitiorisnec per hypothecam generalem pofi'unt obliâri abique decretoJudicis, per reò.eor. qiiijub tut I 4 . s> C. de pneä. mi». Sei. Ecclefia gaudec jure pupilli òc mitwris : ergo R . ad 1. prohibetur quidem.omnis alienatio , ac. bypotheca infp ecie, a tn o a o m n is, ièd Iblum^ qu« alibi i n jjr e non obicure fuit pcrmiflà : lèd in d c f . haud oWcure fuix perm iia hypotheca generalis: ig itu r, uteviteturcorreiQùoÒcdìfcrefiantia juris £■//. isrfrpü.intclligi dcbetdehypothecafpeciali. A d i . tranf. m o.4 iji.ìmfj. Ecclciìa gaudct iure pupilli & c . ubi jus fpeciale quid non difponit. C.M in. ubi alìud d iip o n it, ficul aliud difponit in ä .c . %. ubividetur iatis dare permittere hypothecam generalem . H . min. 6 D ico 3. Pignus confiituitur non IoIujd p«r ailualcm tradirionem ,autconrraiûm yt:d eciam per nudam conventioncm. Non tam cnipiì ad~ jici poteft pailumLeîiCommiiTocix, quo id agit u r , & debito intra certum tempus non foluto pignos committatur, Ì£u amìiTumacquizatui cre d ito ri. 3. Necuc paiìum anrìchrefeos, quc# i i agitur > uc creditori liceat uü pignore, fcu fruöus pìgno-.

(15) D e V ì s f i o r i b u s * ^ a l ii s C a u t ì o a i b u s . y percipere ( falccm v a lo re m cotnmuftW. pigaoris. & lic iti intereflfc CKcedentes ) d o n ec fo lv a tu r d e b ic u m . P a r s i , f ia n k u r e x l . i . j f '. c t e p ^ w r a t . a H . Pars i . & i c . j . h . t . & l . i . C . d e p a H i s p i Z n o r u t n . Pars 3 . e x r . 4 - d r ó . i . i . S . i « f o r i s i q u ia d e b ito r m anee dotm ous p ig iio n s s coiifequencer ip fi frutiiificarc d e b i t . 0 ¿j. I* D í j u r e B a v a r . í i f . i j . r f / í . a d c o n ftitu e ftd a m h y p w h e c a m ( l i c e t non a d p ig n u s ) r c q u irltu r S c r ip tu r a . E t in a liis lo c is p a liim opus e it S c r ip tu r a , v e ic o n fir m a tio n e M a g iftr a tu s , fir e s imni<¿íilis fu p p o ita cu rp ig n o r i. » . P e r p i g n u s & h y p o th e c a m acq u iritu r jus in r e : fe d p e r c o n v eiitioiiem & p a ih iin n u d u m non acq u iritu r ju s in r e : e r g o . 3 . In r . i . d e f e u i i s c .\ 6. de V f u r . p erraittitu r d o m in o d ir e i l o , u t fr u ilu s p erc ip ia t e x re feu d ali fibi o p p i g n o r a t i , fi fe r y i t i a rem itta t v a l a l l o . Ite m m arico e x bo n is fit i p ro d o te o p p ign o ra tis : e r g o p a c lu m A n t i crefticu m n o n e ft p ro h iH cu m in p ig n o r e , R . a d I . I d p r o c e d ic , u b | S t a t u t u m fp c c ia le , a a t c o n fu etu d o lo c i ita e x ig it> n on d e jare co m m uni. A d i . In c o n íU c u c io a e i ^ n o r i s e tia m p er n u * d a m co n ven tio n em f a d a , jus P rjetorium ip c * c ia lit e r trib u ir jus r e a l e . A d 3 . IlU d u o cafus ex ja f t a ca u fa ex cip iu n tu r a c o m m u n i regula». 7 D ico 4 -EíFecias pignoris ( & hypochecae) íunt ¿Ufa ác obligationesjatque aciiones ,q u * oriuntur creditori accipienti, & debitori pignus danti. Igitur creditor confequitur i. jus in re , fibioppignoj ata vel hypochecaca, vi cujus ilh in a ílio a e reali fKjifequi poteft, adquemcumquepofTcflbrem de-, venerit, remediis tam petitoriis quam poíTeíToriis ; 4|uia talis restranfit cum onere pignoris, r,y. h. t. licet a debitore » etiam aucloritate Judicis, fu i& t vendita, a.jusretinendipignus, doñee fo lvatw 4 e b i t ; » í n í í « u m ,i n t e g r o farisfiat « i. g>§-i - ñ . A. d. d€.

(16) ^ U b .lll.T it u lu s X K Í . áe Vign. aB. U-C. de difiraB- p '^n. cum^ jus pignoTis íit individuum.pratoto debito : qued ex aqui late eeiam procedit propter aliud debitum , pro que res illa obligara non fuit j /. un-, C. Etiamobchirogr.pecufr. 5-Jus príelationis ia concurfa credirorum, pignus vclhypothecam noii habentium> áeqixozÁtit.deSolitt. 4« Jusdiílrahendi* feu vendendi pignus- a lte ri, plus offerenti , ut «X pretio fibi facisfiat, 6c refiduum refticuatur debitori. t.t.ü'.C.dedijir. pigri. Sí nempe conventura lit., ut debito intra eertum t-empus non loluto liceat piguus vendere : lì vero non fit conventum dediftra^tioEepignoris, deber priu«. moneri debitor, & p o ft monicicMiem adhucexrpeítari.per biennium, l.'j.^ i\ X .d e jm e 4<}mi■nú', qucd taraenbiennium aon obfervariajun;». íiiíi in cafu, quo cieditor ipfe v u k emere. Si resfruíiifera iic data in pignus, a Ibrtiori Ücejbit creditori’ vendsre fru¿tus, computandos tamen in parcem-folutionis-. í^ id ci-rca hoc de jtirsBayarico íic í l a t u t u m w 3 ereeft 7. Idem creditor contrahit «contra- ebligationem 1. , rem -oppignoraiam esa¿la diligentiarcufiodiendij ita u: teneauirpraftareculpam etiam l e v e m fi per.hano pignus p e r i i t v e l deterioraturn eít. $.4. l»fl:qutb^mod.r& cotítruh. ohi. n. Abllinendi ab iifupigno/is,. iwfi expreífeveLtaeitc confentiat debitor- : í'eois íi facit, íúrtum com m irtit. §,6.I}sfl.deobI.quêxdeL 3. Refti*tuencH pignus cum fruítibus ác meliorationibus>, quamprimuin fueritdebitum ex integro Iblutiíra. $.4. cit. dernere tamsii poteft expeníás- in cu? ítodiendo vel meUorando í^gnore Jadías. 8 Actio ex lágnorc refultani eftxluplex Vign<h ratitia Se hypothecaria. lUa eli Givitis ^ Veìfona*á¿íj,oriturque ex pignore >quatenus«ft contra¿lus: Iftá aureni Vittoria & /(w/z/joriturquc ex pigno-.

(17) D e 'P/gîoriBus'ér atiìs Caütitnéíí-í. jr. r e , quatenufi producit ;uj> in r e . Illa datiur óciie*^ Incori e)ul<iue hacredibus,, at<jue vocacur Vi^no^ vatitia direUay ad repetendara a^credicore rei» oppignoratam cum tota caufa, nem ps iVmilibus & c. poit iòlutum vel alias extiiKftumdebitiitn. : & creditori ejufque hajredibiis , atque vocatur ‘Pignoratitiit £ontrarur adpKzftandiim fibi iiidem aitatem , & ad coaic<jucndum a debitore id ► quod pignOTis nomine iìbi a b e i t . HypothecarM autem datur foli creditori», ejufque hsredibus. , fleque ftacim compecit, fed p r ira m n q u a n d o de bitor eft in m o ra, & tum > fi alius> quam debi tor , hypothecam poflìdeat, non nifi excufi® psius. debitore prin cip ali, qui dedic hypothecam vel. pignus, deJureRecentiori?víí)ü.4-í'-i- /•2-4- cûm ^ u th .fiib C Í. H *c a«5iio-hypothecatia veL eil Serviana , fíe d iiìa a. Servio PrÊtore, & datuv locatori ad perièquetidas sesa-b inquilino vel co lano illatas in domum vel fundum locatum , tan quam oppiguorataspro fecuritate mercedis.: Vel quafi Serviam-, <ius datur aliis credicoribus ad proièquendas res quafcumque fibi oppignoraias i in ordine autem a d confcquendam poileiiioneni pignoris utrobique conceditur InterdiBum Sci!ûatìumy v ù q u a jt. Ceterum. tain Piîioratitia ». quam H ypochecaria a-¿iioeíl perpetua,. & u tr in q u e a d iiared estran fito ria, doiiec nirairum folvacur pignus vel per debiti iòlutionem , rem iffìonera , aut quamcumque fatiifadliouem ^ vel p e r prsfcriptionem . Sed hinc:. 9 Quarres quantum tempori« i^quiratur > iic per viam prseÌcriptionis folvacur pignus, feu a iìiu inde nata extinguatur? R cum diüiniítione ; S pignus vel iiypothccam jwiTidet diebitorvel ejus ¿arres, requiruntur 40. anni , 1 7. §. i . C- <ds i>r<efcr. 30. vel 40. ann. Si poiìldet extiaueos « cum ticulo ipii fuificiuut 10. anni inter prJEfentcsR.

(18) s iJk in. Tftuius XXL at fine timlo requimntur 50. anni, /. j.cit.pr, quod procedic, etfi pignus. coniiftac in re moHU. Si autcm poifidec ipfc creditor, probabilius etiani {ùfficisiitâanni ad prasfcribendum. pignoratiti®direct contra, debitorem, intra hoc tempus rcluere pignus negUgeiitem, ot docct valde commums cum Imola contra Gail. Mynf. Rath. Pirhing eo ûod juitta /. i. C.de ann.exeept.^l.'^. C.de pr<efcr. ô^vel ann. omnes acltones ptrfoiiaies 30' annis cxtinguantur ,, & nullibi reperiatur clare excepta, aítio pignoraticia díre¿la. Ob]ic. I. Non valenti agere non currit pra»ícripcio» per/.7 §.4.eod. Sed debitor ante folutionem noopotell ageread reli*endumvel rcpítendum pignus, 19.§. 3.if.depigtj. aB. ergo. z. Aítio nonduH? nata non {Wteft extingui per praiícriptionem: íed aílio pignoíatitia direíla a»teexpunicumdebitumnoneíknata»/9'cié.er go. 3.Creditor non pofliáet pignus nominefu«> leddebrtorisnominedecinet : fed finepoíTeí&onc noncurrit prsBÍcriptio:ergo nmnquampraeícribic pignus. R. ad 1.diji. ma. nonvalenti agere pro pter impedimentumJuris C. wrt. propter tmpedimentum faíli, quia debitorv. g. non eft íblvendo, vel nonvult folvê. ?S[. ma. AíÍ %.diji. min. ante expunélum debitum aciio nondutn cft nataquoad executionem. C.min. noadumeít natainíe. minAd 3.Ctotumj nonenini dicimus> ipíuoipigoas pnefcribi, uc creditor fiar cjus domínus, fed aílioni pigiioratitisB prxkúpcioneprivacivapr*ícribi aífcrimus, ucceflécex parcedebitorisjiisluendi pigj.ius: per qaod íiitií muluim perdic ; fi enimpofl'et agereaílione pignoratitia, nihil aliudprobare ceaerecur, quam <îgnorationem, illa autemamifladebet pro fckxcdomwittmpigaws, q«odcíl diîlius .-Ai pr*E-.

(19) lia fideju^ûtibus. 9 praefcriptioncm privatVvam a ó lio n ís fu ffid tp í^ ícíTia negativa, confiftens. in. hoc» q u o i omiC' ü . fît repecitio pigiioïis-. T I T U L U S. x x ir -. De, Fidejujfuribus\. S IT M M A R r 1 34 y. I. U M'.. Quid fit Fidejujfo Í- ^ FidejuJJ'or. Qmnam. fidejubere pôjfi/it. Super qua dbHgflîioni ^ vel' debito . Fidejuifwnis effeHus. . ■^ . ,2 .^ vemedÎA campetant Fideiujlorihus ,■. î in id eju bere eÆ fide interpoiita' creditorcn» jubere lècitrum efle de. û tisfa itio n e. U iide Fidejuffor , alio namiae Ihtercefiw , dicitur. efle qui pro alieno debito fidem. fuain interp oû it, fea prom ittic, quod. debitore pi incipali non iolvente(quinihilominus^manec obU^tus); ipiè velit iblvere. Adeoque Fidejujfio ièu i»tereejfio- , eit obligatio iùccedanea. ôc acceiToria quam quis adfolvciidura alieiium debitum , iTdebitor principaÜ&ob inopiam.vel. aliam caulàm* non fo lv it, in fe íuícipit five per ftipulàtionera ( ncmpe ad- interEogatioiicin uniu&& refponfionem alterius, uti de Jure O v ili Romano- fieri d eìjeret, & ideo fidcjaiîÎo eft contrasftus Juris Ci vilis,. verbalis> nm lateralis, & ftri¿ ti juris), five p er nudum, paétuin, (cripto vel oretenus, iater abfentesvel prafentes iiiitum , uti habet recepta confuetudo, vi cu jus jura ftipulationum-& pa¿iorum coníiiíá fu n t. EHffert Fidejuifor ab £ « fr<m%iôre\. quiá hie iia ièobligat pro alieno deiïico) ut prior ¿c principalis debitoi: om ninolìtr.

(20) ÏO h ih . J lï. ritulus X X II. ÎÆretur ; a Conftitutore \ quiá hic per nudum paítum fportdet fe folutarum , quod ipfc vel alius debec, adeoque etiam pro debito proprio Iblutioiiem promitrere potift : a Mafidctore j quiá Jiic fuo nomiiie fe obligat , & ante obligatiojiem priiicipaLem alcerius : a correo debendi y quia & ifte fuo nomine , & principaliter promitcit folmionem . Si quis tertius fe obligat pro ipfo fidejulTore , vocatur iidejufTor fidejufforis, & talis fidejuliio à\òx\xx Succedanea . Si ■fidejulììo fìat in ju d icio , dicitur SatisdatiO) <Sc qui cavet de judicio fifti, Vas^ qui autemdejudicamm ibi v i, Vr<€s appellatur. 1 Dico I. Fidejubere poiìunt omiies , qui contrahere, &coiwraheiKÌo fe ac fua obligare, nifí fpecialiter prohibeancur. Text. & D D . in h .t. Prohibencur autem M ilites in acqua li expeditioue conftituti , l. C~ de locato . Minores & P up illi, $. i. Inft. de auth. tut. & ib iD D . Clerici obligando redìtus ad fuam fuftentationem pertinentes, imo Se patrimoniil i a , fi id frequenter faciant, & noji pro cau fa p ia , c. i. èr 1. b. t. R eligioiì fine coniènfu -Praelati & majoris partis C a p itu li, c. 4 eod. ipfi PrælatiEcclefiaftici obligando bona Ecclefiæ in notabili quantitate fine confeniùCapittili, ç.z. de folut. Denique mulieres, t.t.ff.è r C .a d S -C . l'ellejanum, nifi nempe fìdejubeant in uiiliraTem propriam, aut pro dote alterias malieris, vel pretium competens accipiant pro lìdcjuilioi i i , vel nifi inftrumentum publicum & tres teîie s, aut juramcntum, quod juxta f.9. ¿ r 18. obièrvarì debet, autdoius ipfìus tntcrT,'eneric, vel nifi poft biennium répétât fidejuffionera ; per vanas Leges cit, tit. ad i'.C. Veli. Vel ¿ieaique, prone in praxi, òcdejure Bavar. obtic e ì j m û tìiulier de bcaeficio S .G ,V tfll cenio« ia u.

(21) De FíckjuffmBus. t i rata renuntiaverit eklem ; quia cuilibet permifium eft renuntiare favori principaliter pro pter iè introdtiilo, l.p e m lt.C ^ d e pacl.c'. i i . de for. comp. Eitende h oc, ut feininàB etiam pro fo ro interno confcienti* non obligentur fidejuflìone ili illis cafibus, in qutbus hoc privilegio uci poflunt prò foro esterno, partim quia parum iftt« p roieñ « hoc privìlesium , fi Ifges reliqiriffent obligationeriT naiuralem in conicientva; partim quia in /. 40 de co n d ii, indebit. mulieri fidejivbenti conceiitur exceptio perpetua j imo & condii ìim Soluti y feu repetiiio illius, quod ex MejuCiioneiblvit: acqui poise foiutum repetere eft non exiftentis oWi^cionis naturalis, le u ia co'ifcientia, /. lo.jif. de O .é r A . 3 D ic o i. Super omni obligacione alien a,ilve naturali fivs civili fjp er quovis debito^ iìve deicèndac ex coiitrailu five ex deUcto,ftdejabepi poteft §. r. 3. Infi. /. 1.4-8 . b .t. E x cip s, nifi agàtur criminalìter ex. delicio ad posnam corporis afdicliyam > & non mere pacuniaiiam-, /. ¡‘ 6. l. 7 a /f! quia pceiis corpo rales fiios te iere debent auclores . Dein nec uxori regulariter perm ittitur, ut ftanteM atriiiionio exigat a marito fidejuflìonem pro- illata dote conièrvania vel reftìtuenda, /. 1.2. C. ^dejuff.dotiufn dentu^y. niii nempe maritus fiat d eco iÌor, <i5ca d inopiam vergai. 4 D co 3%EfFe«ilusfideiuHlonis proximus eft obligatiofolvendi debitum alienum., qu o i exiftebac tempore fidejuíTioms § .y . Inji. 1. 6 %.§. i .f f .h .f . & qtùdem d^ligatiir infolidum iìdejursor, ita ut >, fi plures eisentfidejuisores, quilibet-iatotum id» pro quo fìdejuflìcj convenivi poflìt a creditore, quem Itic voluerit, etiatn omifso debitore princi p a li, ibi-DD. Injì.eod. /. 3 .¿ * y . C.eok. Induriorera tamen cauiàm obligare fefidejtdsor. OS-.

(22) rs Líh. m . y 'ítulas XXII. nequit}- h e. ad majorcni- iiimraaniv quam dtf'-' Beat principalis, $. y. ciiij.eod. lic c f inteniive magis valcat fe obligare & ardius v. g. adje¿lo juramento . Si tarnen per -errorcm forte ad majorem funimam & exteniivc magis fe obhgafset, teneret fidcjuiTioquoad fummain concurrentem,.veredebitam, nec corrueretto t a , u t habet probaásilior ex c. 3 y,de I{ .J . i » 6 . ibi : iitUe fey inutile m» debet vitiari . Effe£ius- remotus eft aBio adverfus fidejiifsörem & ejus heredes , & quidem; ex ßipulatu , fi per ftipulationem', condiBio ex morihtis- autem j fi per. nudijm pa¿ium celebrata fit fidejuffio. f; Dico 4. Fidejufsoribus,. nenim isgraventur,. a Jure cöncefsa funtquatuor rem edia- r. BeneficmmOräinisyVtlExcufftomsy^vi cujus, fi conveniantur ante, debitörem'' principalem , peterepofsunt, ut debitor principáis conveniatur prius>. & excutiarurV H. e. ejus facultates & bona, luftrenturufque ad faccum & peram >ut loquuntur,. & tum-demum, ii deprehendatur non. efse folvend b,. contraieinftituaturaftio.. ûth.'Pr¿efente. e.h. t.Tslov.^. C. I. Itela t., beneficium t>rvifi9~ nis y v i cujiis y fi plures. iint confidejufsores pra eodem debito , & «nas tantum: conveniatur in folidum y excipere., a c petere' ispoteff', ut a^îo dividatur, Sc contra fingulos confidejußores moveatur pro rata 4 . / . ¡0. C. h. t: Si his beneficiisutinequeatvel nolit fidejufsor, fupereftipf i . 3 Beneficium Cedexdítrum aîonum , vi cu jus exigere a creditore poteil, &anteiölutioncm . deböt, ut fibi cedac omnesa¿líones, perfönales reales, quas forte habet adverfus debkorem principatem, & confidejulsorcs , ve l etiam pignorum pofseisores, i. 13.17. 36.ß'.l. Î. C eod. l. T'^.ß.äeSolut. Quod fi iblvifset abique petita velrefervatahacceilione, haberet-adverfus de bitor^ n\.

(23) De S^lutíomhüs. 15feìtorem principalem , fi eo rogante vel confcuticnte íblviüet » aüioneni mandati fi. e© abièiite vel ignorante avlionem negotmum g^ßorum. Denique4- beneficium Liò^rationis', vi cujus. liberatioiiem a fuifjuiTione petere. poteft inftituta querela non adverfus creíütorem > fed adveríus debitorera principalem, fi ìfte diu di■ftuiU folaiionen» ex culpabili mora : fi incipit diiììpaire bona, & vergere ad inopiam,. ac Unpo-tenciam ibi vendi : fi'ip fe fidejufsor pr^terraiiso ordinis remedio-CDtivenrus & . jara condèmnatus e f t , velpropediemcondemnandusv/.^S.§. Mandati, c. fift. k: t. His addirne D D . cafum , quo fidejuisor ex rationabiUcaufa.vel proficifci in re mólas terrasj diu.iwjn.. reverfurus<Scc,.. T I T Ü JL U S. XXIIL. Ve. Solutiomhus ^ S I. ^ 3 4 j 6 7 8. 5 10 11. U. M. M. A. R. I. U. M. -. Q u id ß t Solutioi Ò" quts illius Speciei,. UuiriAtn. folvere pojfifít:. k t quinari teneoìitur > >An Succejjor ir^Vr^latwaanteceôrìs debita Cui S o h i debeat : E t cui prius is concurSà credìtorum’. u4 n ju j prtelationis Se etctendat ad uSuras.. Q uid Soi'î dekeat. Si Soîitur indebitum.. dutur^ condiiîo in debiti . Q m tempore y & l^ o i facienda E ^ e ^ s Solutionis.. Is demani toIUwr ». quae per contradus. iiucuiàue esplicatos. nslcitux obligatio. Solti-.

(24) 14V- rituíus X X III. Sc/utío autem prefle accepta definitur effcpíjjL fica praftaíio feu reáditk rei debit<e, debito M co ér tempore faün creditori. Communis ex I: 4^.49.8>' Hic autem fumitur latius pro, omni liberacionea debito vel obligatione, quocumque modo fa ila , adeoque comprehendit . I. Oratuitam remijfrnem debiti, aut redditionem chirographi. t . .Acceptilationem t quæeft folutio imaginaria, dum uimirum creditor ad interrogationem debitoris, num debitum habeat proaccepto, refpondetaffirmative, adeoqueopponitur ftipulationi, & e ft contrailus Juris Civilis. 3. Confujionem , quando nempe creditci: fit hæres debitoris, velvicHlim , quo paito confunduntur jura defuiiili & hîcredis . 4. Tranfaàionem. i . Sententiam ahfolutoriam. 6. Dationem in Jolutumy quandodebitornomen, Îèu debitum a iiiv u m , cedit creditori, ut illud loco folutionis accipiat. j.Compenfationem i quae eft debiti reciproci inter fe-conrirbotìoAr^. debes mihi ICO . ego autemtibi 70 . Inhoccaiu ceniètur debitumf-fl« per compeiiiationem extifliûm quo ad 70. Si fiat injudicio, publicity iìclam ièrvatisdebitis conditionibus, privata á\ái\xr‘. compenfationi vicina eft retentio, ^ e f t compeiiiàtio in d iretta, eoquodtribuat fucultatem retinendi remalienam jure pignoris, donec ratione debiti'intcgre fuerit fattsfaòûm. 8. tôvationemt qua vetus ©bligario transfunditur in aliam ma nente eodem creditore & debitore , ut fi loco pretii fubftituaturmerxreddenda^ vel fìpecunia debita exemptione convertatur in mutuum - 9. Delegatiotiem : qua tollitur prior obligatio interventu novi debitoris, ac eft fpecies novatio • iiis , & ab hac difFsrt fere per hoc tantum , quod in novatiooe maneat idem debitor, in de legations autem coiiftituaturnoYus debitor cori fea-.

(25) De Sèìutìonihus. if lêntieiite creditore. Vicina delegatloni eft ajfi\g>ìatio nominis ^ qua creditori indicat debitor, ^’ fummam pecuniaj a tertio quodam libi deberi, atque ab hoc illam exigi mandat, & retinerk loco folucionis. IO . Qblatìomm rei quando netnpe debitor pecuniam , quam creditor iìbi pro folutione oblatam acceprare recu ^ t, obfignatam deponìt apud judicem. Denique i t .P ì ì Cmw ds non petendo . Sed per hunc ultimum modum non induciturlibcratio ipfo jure, iìcut per precedentes, fed foluinope exceptionis. Í Dico I . Solvere poteft omnis debitor, mo do liberarti habsat rerum admtniftrationera. i . Imo Se alius locus ipfìus vel mandantis , vel etiam ignorantìs, aut prohibentis. Pars i. fumitur ex U ade pupilli & m i nores , ac alii fub curatela conftituti propria auitoritace nequeunt fol vere : iì tameii folverent, folutum vindican & repetí poíTet, fi adhucextaret / .i4 .d t. quib. alien, lic e t. Si non extaret am plias, folutio teneret. Pars 2. ex /. 13.58 .Zy.jf b.t.§.i. Injì. quib. mod. toil, obltg.cyxvíi creditoris nihil interiìt, an a debitore, vel ab alio folutionem confequatur. Sitamen quisfolvat pro altero in vito , cenfeturdonalie, & r e grefium contra ipfum non habet. 3 D ico 2. Solvere tenetur regulariter omnìs debitor per iè vel per alium , & quidem inte gre 1. cit. R atio , quia juftiti* commutatiV5B natura exigit cuilibet reddi fuum ufque ad ajquitatem, & quantum alteri debetur . Si id iponte non faciat debitor, facienda eft per judicem executio juxta cujuslibst loci coQÌuetudinem & praxim forenièm , vel percaptionem pignorum, vel rerumdebitorisdiftra¿í:ion?m,ejus incarcerationem Scc. Dixi 1.' Fiegulariter, nift ftcmpe debitori qui xioa «ft foìvîido, vel ce-.

(26) 1(5 Lib. 111. yUttltis X X III. -aac bonis, vel habcacfacBefieiamcompetemia, Cejte bonorum eft -abdicacio juridica omnium ■bonorum & iurium , u ta Judice £ a tfo la tio fe . -cundum vires fe abdicantis : & ,per hoc benefi. ■ c i u m , quodappellatur -.cedens bonis .ii. bcranirab iiKOTceratione, & imporcunis creditomm .exaifônibus ; lic e t, ii poitea ad-pinguiojêm.veniret fortunam, folvere teneretur, quan tum poiTetdedu<Äa fui ácfam ilix fnftentatione l6.^. de cejf. bon 13^ .C. qui bonis ced, pof. Hoc ta rnen beneficionoii gaudcnt, qui d olofe, & in fraudcmcreditorumcoiitraxeruntdebita-, vel ex fu rto , -rapina & c. vel p odigendo autiuxuriofe vivendo, atque de -jure Bavar. gau^ detnullus, nifidequoconftat, quod abfqaefua culpa ad impotentiam folvendi redailus l i t , Beneficium competenti^ eft.privilegium'certisde«. bitoribus competens, vi cujnsnec cedere bonii debent, nec-incarcerari poflunt, nec ultra id, quod ialva fuftentacione congrua folvere ,poffu n t, conveniri, “Competit parentibus contra II* bcros, & viciflim: fratribus contra fe mutuo: marico contra uxorem in reftitutionedotis: fiv cio omnium bonorum contra iocium : donanti ex domtione convento: militibus : mulieriijiu honefte viventibus-: & probabiliter etiam Ilia* ftribus, Doiloribus, Advocatis, & ProielToribus. PriBcipueautemClericis, ut habetcommunior D D . ex c.X>doardus 3 h.t. quiá mendicitas & defeilus congrus fuftentationis dedecetStatnm Clericalem . -Ut tarnen Clericis 'compctai hoc beneficium, debitum debetefl'eCivile, nm ortum ex d eliélo , vel ex dolo : dein non de bent effe-fufp€¿li-defugaj non convenir! a¿lio* nc reali, non malitioiè negare debitum injudiHcio , debent faltem praefumptive & fummarie ioí>ot€nüam folvendi prtâre., itcjn cautiooem jura-.

(27) lê S o h t ' m ì h u s . 17 ûratoriam prsñare de folvcado » ubi ad piìi-guiorem fortunam pervenerint. Si hac noncoacurjraoc, carccrem non eyrtabunt,. .4 Q ^ r e s , an SucceíTorinRreélatura, vel Be neficio Ecclefìaffico, folverc teneatur debita ab anteceiForibus :Contra¿ia ? R . i. Si .debita iìn t contraila -in utVUtatemEcclcfi*, item in.neceffariam aatecefforum fuftentacionem, quam ^ cclciìa -tenebatur prieftare P relato vcl Beneikiato .» obligatur fucceiTor .ex bonis vel reditibus Eccleiìs j falva tamen.congrua fua y vel ex patrimoiiialibus aut .beneficialibus .bonis, iì qua reliquit anteceflbr, debita iòlvere ;per 70. Ö»/. 1./&Ì. teaetur ta rnen creditorprobare, eredita in utilitatem vel neceiiicatem E ccU fìs, aut in neceilàùain !iuitentationem Re^dris, iliifle converfaper ¿*.a. äeäept^.'pen.deßdejuß. nifi Pxaelatus anteceíTor cuta coniènfu Capituli , aut .Benefíciatus cum con* fehfii Jegitimi Superiori« , .debita contraxiiTet . R . 1. £ anteceflbr in utilitatem .propriam contraxit sdebita > & Ecclelìa non £iic .obligata ipiì fuccwirer.e ,u t fi propter laxuro, aut ufus inútiles, «M im ixltdebita, SucceiTor ad n ih iltenetur et« iam ex .bonis E cclefix, ièd niiì.antecelior reli* querit bona propria, creditordamnumferre de», b e t, uti&iì,J>cneficium fuit.tam tenue, utfuiifì» cientes ad .fuilentationem reditus non .prsbuerìc» idque icivitd efon ilu s. V . P.Pirhing. ò.t.art.ij-» y D ico 3. Solvi dcbeticreditori, cttl aliquid debctur, vel a lteri, cui data eft poteftas acre* ditore reeifñendi folutionem . D D . paiTim ex y.3.i^.r4.34.49,^.î.-Creditori autem creditor is tu i, fiifteioret invitus, perperam, folvcrcs per iio8 .§.i.ff.d ei^ g a t. i.D einfecurenoni© !vis pupillo, minori 5 vel alteri Curatorem haIseoti, ÄUbwarfiiHmadmirnftratiOHedeftU««». £ ac.

(28) -18 Lih. I l l T itu k s K X m . •fine authoritate eorum J quUius fubfunt ; fieuini ■ad his perdacur , male confumatu-r ibluca pecunia , iterum cortveniri Sc ad iblvendum adig! potes ¡.ij.jf'b J . Im o, licet cum di«itaau-thoritate iblveres praefatis perfonis, & pecunia perderecur, haberent teftitutionem in integrum, nifi iblutio facia fuiiTet intervenieRte Judicis decreto Ji». Injì. quib. alien, licet. 6 Q usres, quibus inconcurfucreditorum j-ca iu quo omnibus folvendo non eft debitor, ut fi iredat bon is, vel decernatur :fubhaftatio bonorum , & inftituatur Proce/Tusediilalis, anteceteros folvi debeat? R . hoc ordine, i. omnibus prjeferendi fon t, -qui res preprias jure dcminii iiabent apud debitorem exiftentes, uti funtres depoiicse,.commodat2e, lo ca ta, bon ad otalia& parapherna uxoris adhuc extantia , item res f>iis locis vend ita , d on ata , legata Scc. i . V ejiiunt creditores fpecialiter privilegiati, quales funt Judices , quibus aliquid debetur ratione .ProceiTus editilali , Inventarii Scc. vel ratione impenfarum funeralium &■ fepultura -, pharmacerum pro defuncto ordinatorum in ultimo m orbo, ratione mercedis vel fa la r li. 3. Cre ditores hypothecarii , quorum aliqui guadent fpeciali p r i v i l e g i o uti quibus res aliqua in •ipecie eft hypothecata , antequam perveniret a d debitorem: .Fiicus feu Camera Principis& c. in ordine ad tributa & colleclas , quo etiam de Jure -Bavar. refertur dominus fu n d i, feu dire<ftus, quoad annuos canooes pro tribus retro an n is, & dominus Vogteiis quoad j^nfitationes jurifdi(5tionales : uxor Sc ejus delcendentes ratione dotis non amplius extantis in fe ; qui mutuum dederunt ad domum , vel aliam rem emendam aut reficiendam, & limul expreiiam «ouliituerui« hypoth?cam : qui habent h y p o ihecam.

(29) De Solat'iOKÌbtis. 19 thecam publico inftrumento conilitutam , vel tribus teftibus ialtem fubfcriptam. Eicollocatis in hac clafle pricferuatur antiquiori hypothcca muniti. 4* Creditores hypothecarii fim plices\ five habeant hypothecam fpecialem five generalem & c. & femper primatus debecur anterio ri hypotheca:. y. Creditores chirographarii , perfoiiali quodam privilegio in ftru iti, uti qui apud debitorem depofuerunt rem , qua tamen non amplius extat, dantes mutuum ad. emendam vel reparandam domum & c. at fine conftitucione hypothecie exprefla, R eipublica, C iv ita S j Communicas, Ecclefia, M onafteria, Caufae pÌ«B, Pupilli & c. omni hypotheca deftituti. 6. Creditores chirographarii fimplices, nullo , etiam peribnali tantum , privilegio m uniti. Ec in hac duplici clailè ultima conftituti parificantur, non attenta prioritate temporis > quodebicum eft contrailum . Atque juxta hunc ordinem fit fecundumjuscommune, & communem D D . ièntentiam, folutio debitorum, & femper prseferuntur, qui in clalTe anteriori hicfuntrecenfiti, & , ubi prioribus fiiit fatisfaclum , & nihil amplius fupereftde bonis debitoris, cefiatu r: fi vero, ubi ad chirographarios fimplices perventum eft, aliquid quidem adhuc reliquum reperitur, ex refiduo folutioiiem pro rata confequuntur debitum fuum juxta proporcionem Geon-.(icrlcam l.s.c.à e ponis auth.jud.pojfid.v.g. fupermnt adhuc c.: boiiis fubhaftati zoo. floren i, a t a quiLuor creditoribus chirographariis prseicnduntui 400. floreni adhuc debiti , cuilibet pro uno fiorano cedit dimidius , adeoque ad fi.igulos ilorenos, non ad creditores , reipicitur. Ita quoad om:iia communis. 7 Petes, utrum ufune, a debitore non iòluXX, reducantur ad fìimmam debiti inconcurfu Vicbler B ere-.

(30) zo. Lfh. in. Títütus xxnt. creditorum , ita ut creditores juxta praclationís ordinem eas confequantur fecundum propca-tionem cum fuo debito principali, & ceteri poíleriores creditores nihil confequantur-j donec prioribus jam ufura íiiil foluts ? R . affir. ípe<ílato jure communi, quia acceflbrium íeqiütur principale , Sc prior tempore eft etiam prior jure. In multis tam eiilocis, uti ¿c in Bavaria noftra, ex aequitate aliquid im m utatum eft, ita ut non a lix uiur<e , quam qux Hngulis annis judicialiter exa£be fu n t, non tamen folura, in debitum principale computentur , eodemque privilegio gaudeant , item íIIíb, qua procdTu cdi¿i:ali durante cedant. Poftquam vero creditoribus quoad debitum principale , Sc uiiiras judicialiter exactas , fuit fatisfa¿tum , iterura lervandus inter creditores eric ordo circa ufuras a lia s, quem circa fortem principalera de biti obfervaiidum efle d ix i. 8 D ico 4. Solvi debet idipfura> quod debctu r. I. Regulariter totum debitum fimul & fem el; nifi nempe aliter íit conventum, vel debi tum per partes contraclum, vel ex diverfis ca«« iis , v.g. I C O . ex m utuo, yo ex empto & c . Pars prior conftat ex l.i.§.i.jj.deB ,.C . ib i: d'mdpra alio invito creditori Jolvi non potefi , ut adeo non tenetur creditor aliquid aliu d , & aequivalens v.g. framentum pro pecunia, accipere. Excipitur caius, quo res debita prxftari nequit, quiá v.g. p eriit. Parspofteriorex/.99.¿.í./ 4 i. $.1. de u/ur.àf'/.izi.pr.ff'.dey.O . quia una (¿>ligatio tolli debet una iòlutlone, Sc folutio per partes habet fila incommoda, cum pecunia minute foluta facile confumatur, & applicari nequeat ad magnum quid & u tile, v. g. ad emendos cenfiis annuos, rem frugiferam & c. Ohjic. In §. i.injì^ quib.mod.t$lÌ.9bÌ&> dicitur: qw d d e h tu r , pra par-.

(31) De Solutiomhus. ÂTte reUe fo h itu r . R . hoc procedit, quando creditor altro admktit folutionem per partes, vel quando fie eft conventum & c . •9 tî^res» quid fit juris, fiquisiblvit indebi tum , leu quod non eratdebitiwn; R . i. Si per «rrorem aut ignorantiam fa£ lifo lvit, quod nec naturaliternecdviliterdebeat, cùndicere poteft> feu repetere folutum per condiBionem indebiti , qu æ eftaitiocivllis, periònalis, ftriifti juris, & perpetua ; modo probec crrorem , & indebitum i.i.fe q q Î.î. decond.ind. talisenim iblutiocenfetur erie conditionata, fi non apparuerit indebi tum . Ufurastam en, & frudius civiles, ac me re induftriales, quosex xe indebite foluta percepit a lter, non licet repetere/i.C.eoí/. Dixi,wjí»do Prdbet errcrem, & indebitum ; quod incumbit repetenti, nifi fit talis peribna, quæ propter præfumptam juris imperitiam -ex fpeciali privile gio relevatur ab onere probandi, uti pupillus , m inor, femina, m iles, agricola /.2>* JJ. i.if. de probat. tune enim accipiens debec probare debi tu m i u t i& in c a fu , quo accipiens n egavit, aliquid effe folutum , poftea vero a£lor repetensprobavit fuiffe iolutum c fin. h.t quiá con tra ipfum mendaciter negaotem m ilitât prasfiimp tiojuris. R . 2. Probabiliter€tiam condici po te ft, -fi indebitum fit folutum per^ rrorem ;« « /, ut fi iblvifti aliquid ultra ibrtem in mutuo, putans id debitum fuifle. Ita aquior fententiaAbb. Molin.StrycTc.contra Duaren. F erez, Harpprecht. Quiá generaliter eiror & ignorancia juris nonnocet i l l i , quicertat dedam novitando/.7.¿ r ^-ff-dej.<¿r F .J . Nec ^quitas vid eturpati, uc fine caufa Îblum maneat penes accipientem . Adde,quodin J .z3 .§ .i.f .de cond.ind. dicatur repetiptrfiê, quodilatum eft ex tranfaiiione ipib ?«re invalida : ergo error circa jus non obftat re fi ^ pe-.

(32) al U h . III. Titulas X X III. — petitionì. Objic. In /.io. C. de J . é r F j . ex tat lite textus piane clariflìmus in contrarium : cum quis jus ignorons indebitam pecuniam folverit, ceQat repetitio : per ignorantiam enimfaEli tantum repetìtionem indebiti foluti compete* rey tibi notum efl. R . Hanc legem intelligendam Gilè de ignorantia juris crafla òc fupina> quam neque ego prodelTe cenièo ; ut evìtecuicontrarieras jurium, & obtineatur finis legum conditianem indebiti concedentium , qui fuit æquitas naturalis. Ceterum acceptio indebiti eft quaJi-contraBus y quia per confenfum legibusinduilum accipiens cenfetur fe obligare ad red dendum , quod indebite recipit. IO Dico 5". Solvi debet tempore} & loco de bito. R a tio , quiaiæpe multum intereftcreditoris aut debitoris, quo tempore & loco fìat folutio; nani folidum non Jolvitur y non minus quantitatey quam die iS srff. h. t. Et piane non raro debitores moroiì j iì diu différant folutionem, creditori graviter nocent, adeoque peccant m ortaliter, & tenentur damna ex dilata folutione creditoribus fecutareiàrcire. Sed quo tempore ócloco faclend açftiô lu tio? R . a d ì . Sitem puseftperconventionem determinatum, obfervari debet, quia dies interpellât pro creditore c.fin. de locato <àj‘ /.iz. C. de contr.ér commit.îpul. lì non eft determi natum , diiFerri regulariter poteft iòlutio, doncc creditor exigat, ut docec communis ex /. o. C. de pignor. Nec obftat, quod in 1 1^. ff.de £{.J. dicatur ; in omnibus obligationibus, in quibus dies nonponitur y predente die debetur\ namdebetur quidem fta tim & in præfenti, Ìèd non prò præie n ti, itauturgeatftatim obligatio ibi vendi non exigent!, R .a d i . Si locus eft conventus, line confenfuutriufque partis in alio loco nec peti nec fieri poteft f o l u t i o ¡ .ix i.p .f.d e eoyquod <er-.

(33) h e Donathmbus. . certo loco. Si non eft conventus, tunc fièricle-' bet vel in loco reiacceptae, uti ii quid debeatur ex contraiítu in utriufque utilitatem ceden t e , aut in utilitatem foUus debitoris, ut in commodato, aut in utilitatem folius creditoris uti in depofito : vel in loco , ubi res, q a z per aifkura gratuitum alteri eft donata', promifla , legata, tempore donationis extitit ; vel in lo>co, ubi moratur creditor, uti in debitisexdeliilis ortis, & quidem fumptibus debitoris eo transferri debet, quod debetur ex d e liilo . II Dico 6, EfFedus folutionis proximus reipeilu debitoris eft liberatio ab obligatione/.43. ff. h.t. reipeiiu creditorisacquifitio dominii rei folutae, fi iolvens habuit ejus dominium. E ffe¿ius remotus refpeilu debitoris eft exceptio folutionis faílíE , jus petendi apocham a cre ditore fubfcriptam tanquam teftimonium failse folutionis, & jus repetendichirographum, cre ditori datum per condiBionem fine caufa I. fin. C. b. t. 1 %. C. de condiB. ex lege. «. T I T U L U S. XXIV,. D e Donationihus,. SUMMARIUM. I t Quid é r quotuplex fit donatÌ9. 3 Quinam donare , 4 res donari valeant , dr quantum. 5 & quando revocari pojfit donatio inter vivos. 6 EffeBus donationis. Í TÔ»<ii/o ftriile & proprie d iila eft liheralis propriorum honorum alterifaBaconcejjii}. B 3 Su-.

(34) 4^. h t h . n i . T itu lu s X X I V .. Sumíwr ex h. t. ibi: donari videtur » quod nullo jure cogente conceditur , h. e. quod nec ex Juftitia nec ex gratitudine vel aliundc iic debitum. S i accedat traditia rei donatæ > quam per fe , faltem de jure recentiorinonreq u iric, eft, donm orealis6cperfe3 a , eftqueprofeabilius co iitra c ïu s cu m caujam habeat ; per quam a. nudo- paito diftinguitur contra<itus : ii £ac ¿ne traditione vel per ftipulatlonenr, quæ eft coiîtrailus civilis & verbalis , vel f« r nudüm pa<aum, vel per meram pollicitationem y quando, uempe quis. proprio mota fe alteri aliquid daturum promìctit (quam tamen pollici tationem: alter acceptaredebet, alias eftad n u tum revocabilis) dìicxms verbalis vel imperfecìa. D ix i, ftrìBe. ò* proprie diHa, quæ nimirum fit ex mera liberalitate donantis & vocatur'^riituita'. nam ii fiat ex alia caufa,. v .g . remuneracionis aut gratitudini« , remuneratoria voca tur aut antidoralis. & eft impropria, j uti & fi fiat propter nuptias : fi fub condkiùne : fub modo, leu onere, v.g. ut dònatarius, cui donatu rj fiat D octor, ièquacur militiam òcc. 2. Præcipua divifiodonationis eft in donatio nem. inter vivojy Se. in domùonem mortis cau~ fa .. Ifta fit intuitu mortis fu tu ra , & fub exprefià mentìone m ortis, licet donans forte adhuc valen sfit& iàn u s r illa autemfit fine ulla mentìone m o r t is lic e t forían fiat ab agro vel moriente de mort, cauf. donat. ladubìo. potLuspræfum ìturdonatio inter vivos, ut notant communiter ex l.iy . f f eod & /.4i. cit. quia eftmagis proprie diiàa donatio-,, quam qua: fit ex mor t is , vel alia cauià, & ficn on ex m eralibertate. Inter utramque funt notabile» differentia natn donatio mortis caufa femper & proUbitu^ eft re vocabilis, «fixes, jam fit tradita» & fe<íia do nata-.

(35) De donationibus. ^ ty jjatariij imo propter folam convalcfccntiam rcTocatur, lì intuitu certi v ita periculi fa ita lìt: dein non tranfinìttìc jus ad rem donatam , fi nondum fa ila eft traditio ad hsredem dona tari!, lì ifte moriatur ante donantem & c . A liter fe res habet in donatione inter vivos. 3 D ico r. Donare ínter ìàvos poiTunt , qui rerum dominium & liberam adrainiftrationem habent, necipaialiterprohibentur. Ratio» quia fu<e quifque rei moderator atque arbiter eftl.xi, C. mandati. H inc etiam fìliusfamilias majorennis fine coniènlit patris de Sonis adventitiis , pieno jure pofléilis, re¿te donat ìôv. i i j . c . i. Econtra donare nequeunt p u p illi, & prodigi declarati, ítem minores ( exceptis iis donationibus, quas alii fimilis conditionis facete iolent ) fine confenfii eorum, quibus íúbfunt : procuratores, tutores, & curatores de rebus fuorum clientum, exceptis donationibus remuneratoriis, qux non excedunt merita in fuos priiicipales collata, «5c iis , quas confuetudo "pcim ittit: Religiofi fineconfenfu Superiorisr P re lati Ecclefiaftici de rebus EcclefiiE immobilibus&: mobilibus pretic^s fine conlèniù capituli & Superioris) de mobilibus autem aliis nonniiì modera te , vel remuneratorie, vel ex cauià pietatisjeleem o fyn s, mifericordiaj dee. quia id probat confuetuda, esigithoneftas, utviteturfuipicioavaritiie, & fuadet virtutis ftudium. Si EpiÌcopus in fua dioecefi extruat M onafterium, uique ad quinquagefimam partem de reditibus Epiicopalu s , fi aliam Ecclefiam, uique ad centefimam par tem dotare permìtùturcan.y^caui.iz. q. %.c.Jipo~ fiolicte ^ .h .t. Denique parer invalide donat filio in patris poteflate coiillituto l . x i . ù f 17. C. h. t. quia reputantur pro una eademque peribna , il camen u le m donationem non revocet ante B 4 mor-.

(36) Iti Lib. i n . Titu hs XXIV. mortem j velemancipationem, per eas convalefeit donatio. Si pater doiiaret filio nondum eman cipato ex caufa, v.g. lludiorum, honeftiopificii, ad gradum Litterarium, propter nuptias <Scc. teneretdonati.o. Quid fit de donationibus conjugum j dìceturìnT/b.iy’-tit.zo. D ixiy donare in ter vivosi nammortis caufa donare v a le t, quifquisteÜamentum facere l.i^.if.demort.cauj.do^ jtat. imo ¿5c fiUus-familias de bonis adventitiis, xegulai ibus quoque, cum confeniii p atris. 4 Dico Donari poteft res in humano com mercio exiftens. i . Si tamen ultra íoo.íblidos { h.e. áureos, feu ducatos, quorum unus defacto valet 4. florenos & ultra) quis utiieodemmoraliter tempore donaret mere liberaliter fine iiifinuationeapudjudicem, donatio non valeret quoad exceilum, licet, fi nec donans, nec ejus hieredes revocant , donatum retineri in foro confcientiae interno poflìt Molin. d.^7Z. n.r-j. König h .t.n .i^ . Pars i. fuftinetur communiter €x t.t. f j . é r C.de don. Si tamen res alienadonaretur, valeret quidem donatio in tantum, ut transferatur condicio ufucapiendi, ièu poteftas illam pr*icribendi, non ut dominium immedia te transferatur per traditionem per c. 79. de ^ .J.in 6. Pars 2. a communi traditur, & fu n datur in 3^.§.uU.C. h .t. Porro per in(}nmtionem intelligitur declaratio mentis & voluntatis donandi apud Judicem iti vel ex tra judicium, cum petitione, ut donatio in a ila redigatur, ac fuper ca conficiatur Scriptura : vel intelligitur denantiatio donationis in icriptis fa¿la Judici, quod ajunt fufficere ex recepta confuetudine; Judex autemnonneceflario debet efle proprius, & aliascompetcns per C. eod. De jureBavaricoad 1000. florenos redaila eft hxc fumma yoo. foUdorum , & loco infi-. nua-.

(37) De Do»ationibus. 27 nuationis fufficiunt quoque y. teftes tìt.i. «r.r. èc ibi docet Cancell.Schimid. ». 141. y D ico 3. Donatio inter vivos, tam verbalis quam realis per fe revocari nequic /. y. dr fin. CÀe revoc.don. quia per earn alteri }us, perfonale vel reale, acquiritur: fed jus abfolutequ^fitum invito auferri regulariter non poteft et iam a Principe, nifiobcaufam publicas utilitatis vel neceilitatis. Excipiuntur tamen tres ca ías. I. Si fit iiiofficiofa , feu tam immodica , ut cedat in aliorumpriejudicium, pr^ fenim liberorum aut parentum in legitima \ tuncenim, faltem quoad excelTum, refcindibilis& revoca bilis eft l.i.t.4.7.C.deinojpc.donatìon.Sc\\ÀV>l>. 31. Si donanti omnia bona , vel notabilem eo rum partem , prius nullosliberos habenti, po ftea nafcatur proles una vel plures exlesitim o Matrimonio l.Z .C .de revoc.don. & ib iD D .E t hoc cafu donatio (intellige de mere liberali ) cenfetur revocata ipfo jure : fí tamen fa¿la fuifièt Ecclelìa vel c a u fe p is , vel cum juramento de non revocando, tuncnonrevocaturtota, fed iòlum quoad legitímame quseliberisdebec falva manere L u g o ». 104. M o lin .rf^ .a S i & plerique a lii. Demum 3. fi donatarius incipiat effe in.^ratus erga donantem, nempe vio lentas in donantem manus injiciendo : atroces injurias inferendo reales : aut grave damnum in bonis fortuna: ftruendo infidias vel periculum v it$ ; tunc enim donatio ( itemm intellige de mere liberali, non fa-ita caufe piie, & cui jaramencum de non revocando adjeélum non eft ) propter unam ex recitatis ingratitudinis fpeciebus (probabiliter non propter aliam , etiam majorem) revocabilis eft a donante inftituta acìion e , text. & D D . in /.fin. C. eod. é r c. fin.h.t. St tameu donaos ipfe, iwgratitudinem fciens, non B 5 revo.

(38) aSL ib I I I . Títulüs X X I K revocarecj abejushsredibusrcvocabilis nonanr«. plm seiiet, & donatarìusmaneretiècurusiiiconlcientia> ejufque heredes;' quia hac aftio revo catoria oritur ex. deliííio donatari!, proin eft peribnalilBma, nec ad nec in heredes tranfitoria* Qbjic. Juramentum a-iiui adjeilum fequitur naturam ip/Tus aiûs tanquam acceflbrium; ergo ,fi donatio ipia propter ingratitudinem eft-revocabivelut fa£ta fub conditione non iecutura ingratitudinis, etiam erit revocabilis, licet ipfi adjeitum fit juramentum;, cum pariterinvolvatdi¿tam conditionem. '^di^.ant. Juramentumä/. fertorium y quod adjicitur iñ confirmationem ailus y fequitur hujus naturam velut acceflbrium, C. ant. Juramentum. promiôrium de non revo cando donationem alias revocabilem. ì^.ant.érconf quiá tale juramentum ftat per fey & p a r it obligationcm falcem Religìonis ; cum omne ju ramentum lit iervandum ,, quod line peccatofervari poteft d r i8. de furejur. 6 D ico 4. Effe¿ius immediatusdónationis in ter vivos verbañs eft obligatio rradendt rem do natam , licet pa¿í:o nudo ííc fa.£ta. c. ^.depaü, ^.%.in[i.h.t. mtd¡:v3X\x^st'co condirlo ex lege i do natario coiKefla 1, inß. Ì. j j . c. h. t. Sic enim apf^llatur a ilio , qua ex naturai negotii non comp e tit, fed ex fpeciali aíTiftentia Legis t. t.ff. de eondiä,ex lege. Quamvis autem,donatarius habeat hanc. condi<fîonem. ad compeUendum donatorem, u trem trad at; peream tamen petere fru ilu s a donante intereaperceptos.nonpoceft, minus ufüras propter moram Eifeûs autem donationisr«a/;x eft translatiodom inii in donatarium,. velj- lì res aliena donata conditio uüicapiendi l.<). cit.§,ult.é^t.t.prù d o n a t o Donans tam ea lìberalitei rem alienam tenetur d t eviiUone ult. J f '. h. t.. X L-.

(39) T I T U L U S. XXV.. D e pectdio Clericorum. S U M M A R I U M . I Q uid fit peculium Clericorum , ò - qu<e eo* rum bona. a Q ua fini benejicialia eorum Superflua. 3 Qmrum bonorum domini fint C lerici. 4 A n etiam redituum benejicialium. y 6 Maxime fuperjluorum. 7 8 A n ¿ r quo jure teneantur bos er<âre in pias caufas ► 1 TÊcuHum, quail pufilla pecunia , in jure J r dicitur ilia ponio bonorum , quam fervus, vel filiusfamillasj qui fui juris non fu n t, a bonis domini' iùiy vel patris, feparatam habent & quafi propriam de peculio. H oc loco fumitur pro bonis quibuicumquc Glericorum , licet fint fui juris. Haze bona fiint in qua druplici claíTc. I. TPatrimoniaìiaj q u s Clericis obvenerunt vel obveniunt ex cauik & titulo mere profanoy v.g. hareditatCy lega to , donatione, contradlibus, labore manuum , induftria, arte & c Quafi patrimanialia, qux ipíis ohveniuiic tanquam merces vel ftipendium ex fun¿Uoue iacra , vel minifterio- Ecdeiiaftico , uti funt concionari, canere in Ecclefia j leffereM if* ia s , exequi funeralia, adminiilrare Sacram enti See. quo etiam- referuntur omnes teditus Stolay ut vocant, & probabilius etiam diftributioneF quotidian¿e i qujg Canonicis dari folent ob iiiTgulas prxfentias in Choro ; quiá dantur tan quam denarius diurniy propter fpecialem- in^ ik È 6ilfiaixi.

(40) JO Lib. 111. 'Titulus XXV. ftriam in Officiis D ivinis, nec veniunt nomine fruiluum Canonicatus. Ec hæc bonaimitantur peculium quafi Caftrenfe , non adventitium , filii-fam ilias. 3. BeftefidaHay feu profpeHu Ecclefits acquifita, qu* ipiis obveniunt ex benefi cio Ecclefiaftico in titulura collato , uti Deci m a , fruûs, & reditus annui, feu fixi. 4.P¿rrfimonialiai quæ Clerici de congrua fuftentatio n e , etiam ex beneficialibus libi d eb ita, parcius vivendo fibi fubtrahunt. Hæc omnia bona in aliquo fenfu latiori, Ìàltem ratione periònas Clericalis, fubinde vocantur ; quamvis proprie Eccleftafiica ac in fpecie, quæ a quii* ÌHiidam vocantur Eccleiìaftica quarti generis » Jìnt illa bona, mobilia vel im m obilia, quæ ad Ecclelìam ipfam pertinent , uti paramenta fac r a , fundi, prædia ad fuftentationem Miniftrolum Eccleliæ, ornatum ejuiHem, vel fabricam , ordinata, non vero ad ipiòs Clericos fp e ila n t, & ideo neque peeulium Clericorum conftituunt. X Ex bonis beneficia/ibus aliqua polTunc efle ne~ cejfaria adcongruam beneficiatorum fuftentationem ^ aliqua ?L\xiemfupefjlua, quæ nempe redun dant ultra competentem eorum fuftentationem. Congrua /ufientatio autem dicitur illa , qua viri timorati ejufdem conditionis & loci folent communiter eiTe contenti, ¿cquærequiritur ad eoju m , ac familiæ v iitu m , veftitum , habitation em , conveuientem recreationem, hofpitalitatem erga peregrinos, & confanguineos exercend am , ad moderata convivia, &donationes,prælèrtim eleemofynas, & ad occurrendum ibrcuìtis cafibus m orbi, ilerilitatis & c. Quantum vero iü particulari ad, hanc congruam neceflarium fit, una regula uni veriàlisdarinequit ob diverfitatem lo ci , temporis ; imo & ob perfonarum diverfas qualitates : üç utique plus coucedçndum eJl Epi-.

(41) De peculio Clericorum. 31 Epifcopo j quam Prelato inferiori , plus huic j quara D ecano, vel Parocho , plus Canonico, quam iìmplici beneficiato, plus nobili quam igno bili , plus D o ilo r i, Graduato, aut infígniter do¿I0, aut plus laboranti , quam alits • Notant prsterea D D . quod , iìcut pretium rerum non cftindivifibile,feddaturinfim um , medium, & fummum, ita etiam congrua fuftentatio habeat fuosgradusrefpciluejufdemperfonaj, v .g . fiin fimum congrua eiTent yoo. medium forent ííoo. & fummum 700. iioreni annuacim . Sicut au tem cuilibet eft permiiTum rem fuam fummo vendere pretio, ita & Clericis faserit fummum congruê iìbi attribuere. Jam qusftioeft, an & quorum bonorum dominium & liberam adminiftrationem habeant Clerici maxime beneficiati. 3 D ico I. Clerici omnes iuntabfoluti domi ni bonwum patrimonialium. a.Q uafì patrimonialium . 3. Ec parfimonialium. 4. Confequenter de iis libere poilunt difponere ad cauiàs aque profanas ac pias. Ita plerique omnes. D e patrimonialtbus conftat inde , quod per Clericatum ea nonam ittant, vel incapaces dominii reddantur . De quetfì patrìmonialibus exinde, quod ea recipiant inftar mercedis & ftip en d ii: atqui de ratione mercedis & ftipendii eft , ut tranfcat in dominium o p erarii, ut conftat ab induclione officialium , opificum & c. De parfimonialibus ex e o , quod deljeantur propria induftri* , Sc iìnt fruclus quail induftr'.ales , qui omni Jure debentur parce viventibus quafí lucrum ex induftria Se parlìmonia obveniens . Libera difpofitio fequitur ex natura abfoluti Sc pieni dom inii, nCc a Jure, nec a FiJelium ullo lig a ti, vel onerati. R eftatigitur folumqua?ftio de beneficialibus. D e quibus 4 D ica z. Clerici beneficiaci funi vere doraiaà bono-.

(42) 5*. Lih. I l l Titulus X ^ . bonoruDi feu redituum bencficialium, & ad coi>'^ gruam fuftentationcm iieceifariorutn . Commu nis contra quoidara Canoniftas antiques j & . probatur ex. T n d ./eff. ^3§• fi tem , ubi ftatuit, eos beneficiatos, qui non reiiden t, pr9 rata temporis aUentite fruBus fuos non f acere. Idem ftatuit/ej/i ^4- c . i r . de ref, de provifis ad beneficia curata , Canonicatus, & dignitates Eccleiiae Cathedralis, intra bimeftre profeflionem fidei non emittentibus > quod icilicec fruBus non faciant fuos ^ Ergo a con trario, quirefidenc, & profeifionem emiierunt, fruftus faciunt 1Ì10S, faltem aliquos, confcquenter iUos faltem , qui ad congruam iiiQt necef& i i ►Atqui frudlus facere fuos idem e ft, ac eomm coniequi dominium, a rg J .i.§.t. ff.d e I{.C, & c.un. deCler.noa refid. in 6. atque commu nis Juriftarum loquendi modus íátis fuperqueid evin cit. Unde apparet, quod beneficiati etiam de his bonis libere: valeant difponere.. s D ic o j. Clerici beneficiati fimt quoque ve je domini bencficialium fuperfluorum:. Ita hodie coramunijììma Scr ptorum Societatis Jef ii, imo communis quoque aliarum Scholarum) ut ex Thomiftica teftatur P. M ezger, ex Scotiftica P. Sporer , imo tefte Pàllavicina Pàtres Concilili T iident. jam vocabanc va/de commu nem fententiam, quo tempore floruit Dominicus SotiTs^quv /.IO. d e j . ù r j . art. 3. a it, hanc fententiam fibi ita eiTe periuafam, u t , quaradiu Eccleiìacontrarium nondefinierit,- neiciret, an earn polFec defeiere, eo potiflìmum, cum S. Tho mas earn teneaty neqûeulliis ejufdsm Qrdmis Va.ter contrarium exprejje die a t . Interim tamen dicunty antiques fere omnes (qu i utique Soto& S. T h . antiquiores fuerint ) coùtrarium tene^ l e » q.uos ex recentloribus fecuti funt Sibndra-.

(43) D e peculi) Cíericorum'. t í , V an-E fpea, Sannig fa vente P. Rcilfeníh. h. n. fO; ac nuper quÚ am O eniíw nti, quem in fuis Theííbus magiftcrialiter retutavit Dilingæ anno lyrÿ- P- Auguftinus. Dlesbach . AíTertio probatur I . eodem argumento, quo prior; quia. T rid. l.c . nondiftlnx.it Ínter frutítus adfiiftentationem neceíTarios, & fuperfluos r c iç o u tro t que faciunt fuos, qui reíídent, Óc profcñtonem faciunt, beneficiati; llcutnonrefídentes &pro^ feflionení non facientes Tiridentinum utrifque privavit in pceiiam indiftinéie . Cónfirmatur utraque aíTertio. beiieficiatis affignati funt om nes redicus beneficíales indiftin¿í;e per modum mercedis & ftipendii propter minifteria lacrar ergO' omnes ( tam necelTarii quam fuperílui \ indiftiníle trajifeunt in domiuium plen^xm beneficiatorum; non minus ac reditus ftolæ , & bona quaíi patrimonialia ; id quod adverfarü admittunt. Prob. x.Perdiviííonem rerum acqui ritur dominiuin, f. infi. de off. j nd,. l, 1. z. C. communia utriufqueJ u d ic ii. Sed C le ricis in divifione bonorum & redituum ccclefíafticorum V prius communium V certi reditus. íunt alíignati ÍÍne diíFerentia inter necelTários. & fuperlluos, uc patet ex ca», ^7- ^-S.. cauf.1%. q .t , in quo can.17. GelaíÍus Papa de-< cernit bona ecclefiaftica in quatuor partes efìè: dividenda, quarum una: fit 'Fûntificis fe u Epifc o p i, altera Clericorum, tertiapauperum, quar ta fabricis- appHcanda-.. V e l ergO' pauperibus furripiendumefit plenum, ûiæ partis dominium, <ôd nemo dixerit, vel etiam Epiícopo «Sc C le ricis relinqueiidum eft fuæ portionis . Prob. E x commuiii perfuafidne y. & praxi , cum nullus Pontificum' vei Epiícopwum' urgeat reftitutionem eorum , quæ Clerici de fuperfluis. in proiàiios. ufus. expendunt, aut hanc praximdaim n eti.

(44) ^ U h . l i t Titulus XXV. m net; quod utique fieri dcbuiflec aut d e k r e t, lie pauperes & Ecclefó rebus fuis d e tra u ÿ rentur. Prob. 4. ex BuHa Cum ficut Juin IH. edita anno ijy o . ubi Papa ait , pecunias & alias res y cccafone Ecclefiarum ^ Mona/ienorum, ite benepciorum Ecclejta/iicorum provenientes , fojìquam ad manus heneiiciatorum pervenerunt y cum aliis ipforum benejjciatorum fruBibus commijii funtS-c. non ulterius in ecclefiajhcis, fed potius in ipforum beneficiatorum propriis , é ‘ ab eis acqaifitis bonis judicarii érpropterea quodammodo profacularibus profanis haberi . 6 Objic. 1. Clerici in can. 19. cauf. i i . q. i . vo cantur dirpenfatoresfuorumredituum : ergo non funt d om in i. i . Dicuntur committere facrilegiurnj imofurtumftbonaecclefiaftica fibi attri buant , vel male expendant, can. 6. cauf. i . q.^. i*.4. f. & c. ergo non funt domini. 3. Bona beneficialia aSS.Canonibus & S S .P P . appellantur res Dei e patrimonium Cbrifti^ bona pauperum: ergo eorum domini non funt C lerici. 4- S Bernardus in e p .i. ad Fulconem ait : quidquidpr<S' ter mceffarium viûm , ac fimplicem veJHtumy de altari retines, tuum non efi, rapina ejî, facrtlegium efl. ergo. y.Si bona fiiperfluacedunt Clerici per modum mercedis, committitur fimonia 5 quam utique horrebimus adm itiere. R. ad I . i ^ . a n t . nam non redituum fuorum, fed bonorum ad ipfas Eccleiias pertinentium, vocantur difpeniktores J non quidem 'md.can. 19. fed ali b i: quoad fuosreditus funt quiJem difpenfatoresj at non meri> ièdiìm ul dom ini, quod mi nime répugnât. A d iterum eft fermo de bo nis ad Ecclelìas pertinentibus, aique de ilio tem pore , quo nondum fuit fa¿ta diviíio horum bonorum, & u iia pars per ereiilionembeneficiorum uecdum aflignata Clericis Ecclefiarum m iniftris. In.

(45) De peculio Clericorltm. 3; In c.¿t.cit. agìtur de Prelato ex oblationibus& reditibus ipiìus Ecclefi* emente j & male ex pendente. A d 3. vocantur res Dei é f Cbrifii > non quod eorum partìculare dominium pertineat ad Deum vel Chriftum , fed quod adcolendum Deum , & amore C h rifti, lìiu a fidelibus oblata Eccleiìis, & hujus mìniftris deputa ta : qua quidem ance diitam divifionem , & e r e tìionem beneficiorum, percinebant ad parcicuiare dcminiumEcclelìa tanquam perfoua f i i t a , uti & omnes reditus ecclefiaiHci, poft divifionem vero & ereitionem beneficiorum pars re dituum aflignata eft Clericis . Bona pauperum appellabantur, quia Clerici olim vivebant in com m uni, carentes omni dominio , uti nunc R e li giofi ; de quibus temporibus intelligendi funt SS. PP. & antiqui cánones ; qui iniuper f$pe loquebantur exaggerative, & improprie: fic S. Hier.-relacus in can. hofpitalem d. 41. univeri m , etiam de laicis, pronuntiat, aliena rape^ re , qui ultra »ecejfaria jìbt retinere probatur . E t S. Aug. in Vfal. 147. ait : res cdienê poHÌdentur , dum pojftdentur Superflua . Quis talia accipiat infenfu proprio? Si reditus poft diviiìonem fupra relatam, & erei5i:ionem beneficiorum ) a quibufdam vocantnr bona pauperum ^ vel Dei^ inde fit , quod Clerici habeant obligationem , peribnalem iàltem , ex pracepto Ecclefix , fuperfliia erogandi in pauperes, vel in caufas pias; quam nec ego abnuo. A d 4. S. Bernardus , qui fcripiìr poft divifionem , ufus eft exaggeratione & aaxefi O ratoria, & communiter a D D . intelligitur in feniu latiori ( alias etiam committerent Clerici rapinam , fid equ aiì patrimonialibus aliquid fibi recinerent , vel lì ultra vi¿lum &veftitLim iìmplicem aliquid expeaderent in iargicionera moderatam , honeftain.